КПА Актуарлық практика стандарты № 13
«Мүлікті сақтандыру мен жауапкершілікті сақтандырудағы (мүліктік-апаттық сақтандырудағы) трендтеу рәсімдері»
КПА Актуарлық практика стандарты, Actuarial Standard of Practice No. 13 «Trending Procedures in Property/Casualty Insurance», Actuarial Standards Board (ASB, АҚШ) негізінде дайындалған.
Осы құжат аталған бастаманы Қазақстан Актуарийлер Палатасы (КПА) мақсаттары үшін кәсіби аударма және бейімдеу болып табылады. Сәйкессіздіктер болған жағдайда КПА бекіткен мәтін ресми болып саналады.
Актуарлық практика стандарты № 13
Мүлікті сақтандыру мен жауапкершілікті сақтандырудағы (мүліктік-апаттық сақтандырудағы) трендтеу рәсімдері
Қайта қаралған редакция
Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңестің (ASB) Мүлікті сақтандыру және жауапкершілікті сақтандыру жөніндегі комитетінің Тарификация жөніндегі кіші комитеті әзірлеген.
Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес (ASB) 2009 жылдың маусымында қабылдады. 2011 жылдың 1 мамырында күшіне енген ауытқулар туралы тұжырымдамалар бөлігінде өзектендірілді.
(Құжат № 133)
МАЗМҰНЫ
Ілеспе меморандум — iii
ПРАКТИКА СТАНДАРТЫ
1-бөлім. Мақсаты, қолданылу аясы, қиылыс сілтемелер және күшіне енген күні — 1
- 1.1 Мақсаты — 1
- 1.2 Қолданылу аясы — 1
- 1.3 Қиылыс сілтемелер — 1
- 1.4 Күшіне енген күні — 1
2-бөлім. Анықтамалар — 2
- 2.1 Сақтандыру жабыны — 2
- 2.2 Бақылау кезеңі (тәжірибе кезеңі) — 2
- 2.3 Болжамды кезең — 2
- 2.4 Әлеуметтік ықпалдар — 2
- 2.5 Трендтеу кезеңі — 2
- 2.6 Трендтеу рәсімі — 2
3-бөлім. Мәселелерді талдау және ұсынылатын практикалар — 2
- 3.1 Трендтеу рәсімдерінің мақсаты немесе пайдаланылуы — 2
- 3.2 Тарихи сақтандырушылық және сақтандырушылық емес деректер — 3
- 3.3 Экономикалық және әлеуметтік ықпалдар — 3
- 3.4 Трендтеу рәсімдерін таңдау — 3
- 3.5 Трендтеу кезеңін айқындау өлшемшарттары — 3
- 3.6 Трендтеу рәсімдерін бағалау — 3
- 3.7 Өзге тұлғалар ұсынған деректерді немесе өзге де ақпаратты пайдалану — 4
- 3.8 Құжаттау — 4
4-бөлім. Хабарламалар және ақпаратты ашып көрсету — 4
- 4.1 Актуарлық хабарлама — 4
- 4.2 Қосымша ақпаратты ашып көрсету — 4
ҚОСЫМШАЛАР
1-қосымша — Алғышарттар және ағымдағы практикалар — 5 Алғышарттар — 5 Ағымдағы практикалар — 5
2-қосымша — Талқылауға арналған жобаға пікірлер және оларға жауаптар — 6
Ілеспе меморандум
2009 жылдың маусымы
КІМГЕ: Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңестің стандарттарымен реттелетін актуарлық ұйымдардың мүшелеріне және мүлікті сақтандыру мен жауапкершілікті сақтандырудағы трендтеу рәсімдеріне мүдделі өзге де тұлғаларға
КІМНЕН: Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңестен (ASB)
ТАҚЫРЫБЫ: Актуарлық практика стандарты (ASOP) № 13
Осы құжат Актуарлық практика стандарты № 13 «Мүлікті сақтандыру мен жауапкершілікті сақтандырудағы трендтеу рәсімдері» қайта қаралуының түпкілікті нұсқасын қамтиды.
Алғышарттар
Қолданыста болған Актуарлық практика стандарты № 13 «Мүлікті сақтандыру мен жауапкершілікті сақтандыруда тарификациялау кезіндегі трендтеу рәсімдері» Мүлікті сақтандыру және жауапкершілікті сақтандыру жөніндегі комитеттің Тарификация жөніндегі кіші комитеті 1989 жылдың шілдесінде әзірлеген және Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес (ASB) 1990 жылдың шілдесінде қабылдаған болатын. Бастапқы стандарт қолданысқа енгізілген сәттен бастап трендтеу рәсімдерінің дамуы жалғасты, ал трендтеуді тарификацияға қатысты емес салаларда пайдалану кеңірек таралды. Кіші комитет мүлікті сақтандыру мен жауапкершілікті сақтандырудағы трендтеу рәсімдеріне қатысты тиісті актуарлық практиканы көрсету және оны актуарлық практика стандарттарының қолданыстағы пішіміне сәйкес келтіру үшін Актуарлық практика стандарты № 13-тің осы қайта қаралуын дайындады. Бұдан басқа, осы ұсынылатын қайта қарау трендтеу рәсімдерін қолдану жөніндегі басшылық нұсқауларын тарификациядан тыс, резервтеуді, құндық бағалауларды, андеррайтингті және маркетингтік талдауды қоса алғанда, кеңейтеді.
Талқылауға арналған жоба
Осы қайта қараудың талқылауға арналған жобасы 2008 жылдың қаңтарында пікірлерді ұсынудың 2008 жылдың 1 мамырындағы шекті мерзімімен шығарылды. Тарификация жөніндегі кіші комитет пікірлермен алынған он үш хатты мұқият қарап, оларға жауап ретінде бірнеше бөлімнің тұжырымдамаларына өзгерістер енгізді. Талқылауға арналған жобаға арналған пікір хаттарында көтерілген мазмұнды мәселелердің қысқаша баяндамасы және оларға жауаптар 2-қосымшада келтірілген.
Талқылауға арналған жобамен салыстырғандағы ең елеулі өзгерістер мынадай болды:
1.2 «Қолданылу аясы» бөлімі мен 2.6 «Трендтеу рәсімі» бөлімі осы стандарттың мақсаттары үшін трендтеу әдетте «дамыту» («development») деп аталатын процесті қамтымайтынын көрсету мақсатында қайта қаралды.
4.1 «Актуарлық хабарлама» бөлімі мен 4.2 «Қосымша ақпаратты ашып көрсету» бөлімі трендтеу рәсімінің жекелеген аспектілері актуарийдің жалпы талдауының нәтижесіне немесе тұжырымдарына елеулі әсер ететін жағдайларда актуарий белгілі бір ақпаратты ашып көрсетуге міндетті екенін көрсету мақсатында қайта қаралды.
Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес (ASB) 2009 жылдың маусымында осы стандартты қабылдау үшін дауыс берді.
Тарификация жөніндегі кіші комитет
Beth Fitzgerald, төраға Gregory L. Hayward, Jonathan White, Marc B. Pearl
Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңестің (ASB) Мүлікті сақтандыру және жауапкершілікті сақтандыру жөніндегі комитеті
Patrick B. Woods, төраға Steven Armstrong, Claus S. Metzner, Raji Bhagavatula, David J. Otto, Beth Fitzgerald, Alfred O. Weller, Bertram A. Horowitz
Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес (ASB)
Stephen G. Kellison, төраға Albert J. Beer, Robert G. Meilander, Alan D. Ford, James J. Murphy, Patrick J. Grannan, Godfrey Perrott, Thomas D. Levy, James F. Verlautz
Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес (ASB) актуарлық практика стандарттарын белгілейді және жетілдіреді. Осы актуарлық практика стандарттары актуарий актуарлық тапсырманы орындау кезінде нені ескеруге, құжаттауға және ашып көрсетуге тиіс екенін айқындайды. Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңестің (ASB) мақсаты — тиісті практика стандарттарын белгілеу.
АКТУАРЛЫҚ ПРАКТИКА СТАНДАРТЫ № 13
МҮЛІКТІ САҚТАНДЫРУ МЕН ЖАУАПКЕРШІЛІКТІ САҚТАНДЫРУДАҒЫ ТРЕНДТЕУ РӘСІМДЕРІ
ПРАКТИКА СТАНДАРТЫ
1-бөлім. Мақсаты, қолданылу аясы, қиылыс сілтемелер және күшіне енген күні
1.1 Мақсаты — Осы актуарлық практика стандарты (ASOP) актуарийлерге болашақ мәндерді бағалау үшін трендтеу рәсімдерін пайдалана отырып кәсіби қызметтер көрсету кезінде басшылық нұсқауларын береді.
1.2 Қолданылу аясы — Осы стандарт мүлікті сақтандыру мен жауапкершілікті сақтандырудағы сақтандыру жабынының барлық түрлері бойынша трендтеу рәсімдерін пайдалана отырып болашақ мәндерді бағалау жөніндегі кәсіби қызметтер көрсету кезінде актуарийлерге қолданылады. Бұл сақтандыру немесе қайта сақтандыру компаниялары үшін, сондай-ақ ұқсас жабын беретін, өзін-өзі сақтандыру сияқты мүліктік тәуекелдер мен жауапкершілік тәуекелдерін қаржыландырудың өзге де жүйелері үшін орындалатын жұмысты қамтиды.
Осы стандарттың мақсаттары үшін трендтеу рәсімі әдетте «дамыту» («development») деп аталатын, тәуекелге ұшырау белгілі бір кезеңінің (мысалы, оқиға жылының немесе андеррайтингтік жылдың) шегінде шығындардың (немесе өзге де баптардың) уақыт ішіндегі өзгерістерін бағалайтын процесті қамтымайды.
Егер актуарий қолданылатын құқықты (заңдарды, заңға тәуелді актілерді және өзге де заңды міндетті актілерді) сақтау мақсатында не актуарий орынды деп санайтын кез келген өзге де себеп бойынша осы стандартта баяндалған басшылық нұсқауларынан ауытқыса, актуарийге 4-бөлімге жүгінген жөн.
1.3 Қиылыс сілтемелер — Осы стандарт басқа құжаттардың ережелеріне сілтеме жасаған кезде мұндай сілтеме болашақта оларға енгізілуі мүмкін өзгерістерді немесе жаңа редакцияларды ескере отырып, көрсетілген құжаттарды, сондай-ақ олардың қандай атаумен аталуына қарамастан, оларды алмастыратын кез келген құжаттарды қамтиды. Егер өзгертілген құжат немесе жаңа редакциядағы құжат бастапқыда көрсетілген құжаттан елеулі түрде ерекшеленсе, актуарийге осы стандарттың басшылық нұсқауларын олар қолданылатын және орынды болатын шамада ескерген жөн.
1.4 Күшіне енген күні — Осы стандарт 2009 жылдың 1 қарашасында немесе осы күннен кейін көрсетілетін актуарлық қызметтерге қолданылады.
2-бөлім. Анықтамалар
Төменде келтірілген терминдер осы актуарлық практика стандартында пайдалану үшін айқындалған.
2.1 Сақтандыру жабыны — Кездейсоқ (ықтималдық) оқиғалардың басталуымен байланысты сақтандыру өтемін төлеу жөніндегі міндеттемені туындататын жоспардың немесе шарттың талаптары мен ережелері не қолданылатын құқықтың талаптары.
2.2 Бақылау кезеңі (тәжірибе кезеңі) — Актуарлық талдау үшін пайдаланылатын тарихи деректер қатысты болатын уақыт кезеңі.
2.3 Болжамды кезең — Тарихи деректер проекцияланатын болашақ уақыт кезеңі.
2.4 Әлеуметтік ықпалдар — Талаптар қою жөніндегі құқықтық санадағы өзгерістер, сот практикасы мен құқықтық прецеденттердегі өзгерістер, сондай-ақ өзге де экономикалық емес факторлардағы өзгерістер сияқты қоғамдық өзгерістердің сақтандыру шығыстарына әсері.
2.5 Трендтеу кезеңі — Бақылау кезеңінен болжамды кезеңге проекциялау кезінде тренд қолданылатын уақыт кезеңі.
2.6 Трендтеу рәсімі — Актуарий уақыт ішіндегі өзгерістердің сақтандыру талаптары бойынша шығындар, сақтандыру талаптарының жиілігі, шығыстар, тәуекелге ұшырау, сақтандыру сыйлықақылары, ұстап қалу коэффициенттері (retention rates), маркетингке/тартуға жауап беру коэффициенттері (marketing/solicitation response rates) және экономикалық индекстер сияқты баптарға қалай әсер ететінін бағалайтын процесс. Трендтеу рәсімдері болашақ мәндерді тәуекелге ұшырау кезеңдерінің арасындағы (мысалы, оқиға жылдары немесе андеррайтингтік жылдар арасындағы) өзгерістерді талдау арқылы бағалайды. Трендтеу рәсімі әдетте «дамыту» («development») деп аталатын, тәуекелге ұшырау белгілі бір кезеңінің шегінде шығындардың (немесе өзге де баптардың) уақыт ішіндегі өзгерістерін бағалайтын процесті қамтымайды.
3-бөлім. Мәселелерді талдау және ұсынылатын практикалар
3.1 Трендтеу рәсімдерінің мақсаты немесе пайдаланылуы — Трендтеу актуарийлер орындайтын талдаудың көптеген түрлерінің маңызды құрамдас бөлігі болып табылады, оған тарификация, резервтеу, құндық бағалаулар, андеррайтинг және маркетинг кіреді, бірақ онымен шектелмейді. Актуарийге трендтеу рәсімінің болжамды мақсатын немесе пайдаланылуын айқындаған жөн. Актуарийге тиісті мақсат немесе пайдаланылу үшін орынды трендтеу рәсімдерін қолданған жөн.
Бірнеше мақсат немесе пайдалану түрі болжанатын жағдайларда актуарийге осы көптеген мақсаттардан немесе пайдалану түрлерінен туындайтын ықтимал қайшылықтарды ескерген жөн және актуарийдің кәсіби пайымдауы бойынша мұндай түзетулерді енгізу орынды әрі практикалық тұрғыдан жүзеге асырылатын шамада, көптеген мақсаттарды немесе пайдалану түрлерін келісу үшін түзетулерді қарастырған жөн.
Актуарий трендтеу рәсімінің нәтижесінде алынған тренд бағасын нүктелік баға, бағалар диапазоны, қолайсыз ауытқуға маржасы (қоры) бар нүктелік баға не тренд бағасының ықтималдық таралымы сияқты әртүрлі тәсілдермен ұсына алады. Актуарийге оны ұсыну тәсілі туралы шешім қабылдау кезінде тренд бағасының болжамды мақсатын немесе пайдаланылуын ескерген жөн.
3.2 Тарихи сақтандырушылық және сақтандырушылық емес деректер — Актуарийге талданатын трендтер үшін орынды деректерді таңдаған жөн. Деректер тарихи сақтандырушылық немесе сақтандырушылық емес ақпараттан тұруы мүмкін. Деректерді таңдау кезінде актуарийге мыналарды ескерген жөн:
a. актуарийдің деректерге беретін сенімдегерлігін (доверительность);
b. деректер қолжетімді болатын уақыт кезеңін;
c. трендтелетін баптармен байланысты; және
d. пайдаланылатын деректерге белгілі ауытқулар немесе бұрмалаулардың әсерін (мысалы, апаттық ықпалдардың, маусымдықтың, сақтандыру жабынындағы өзгерістердің, қайталанбайтын оқиғалардың, талаптарды реттеу практикаларының әсерін, сондай-ақ полистер бойынша франшизалардың, тәуекел түрлерінің және жауапкершілік лимиттерінің таралуындағы өзгерістерді).
3.3 Экономикалық және әлеуметтік ықпалдар — Актуарийге талдау үшін орынды деректерді таңдау, трендті есептеу және трендтеу рәсімі кезінде трендтерге елеулі әсер етуі мүмкін экономикалық және әлеуметтік ықпалдарды ескерген жөн. Бұдан басқа, актуарийге әртүрлі ықпалдардың уақыттық сипаттамаларын ескерген жөн.
3.4 Трендтеу рәсімдерін таңдау — Актуарийге қолжетімді деректерді тиісінше қарастырғаннан кейін трендтеу рәсімдерін таңдаған жөн. Осы рәсімдерді таңдау кезінде актуарий тиісті ақпаратты, мысалы:
a. актуарлық кәсіпте прецедентпен немесе жалпы қабылданған пайдаланумен белгіленген рәсімдерді;
b. талдаудың алдыңғы түрлерінде қолданылған рәсімдерді;
c. сақтандырушылық, эконометриялық және өзге де сақтандырушылық емес деректер негізінде сақтандыру трендтерін болжайтын рәсімдерді; және
d. тренд бағасы жалпы талдауда пайдаланылатын контексті ескере алады.
3.5 Трендтеу кезеңін айқындау өлшемшарттары — Трендтеу кезеңін айқындау кезінде актуарийге бақылау кезеңі мен болжамды кезеңнің ұзақтығын да, бақылау кезеңі мен болжамды кезең арасындағы деректер құрамындағы өзгерістерді де ескерген жөн. Трендтеу рәсіміне сақтандырушылық емес деректерді қосу кезінде актуарийге сақтандырушылық емес деректер, тарихи сақтандырушылық деректер және бағаланатын болашақ мәндер арасындағы уақыттық арақатынастарды ескерген жөн.
3.6 Трендтеу рәсімдерін бағалау — Актуарийге таңдалған әрбір трендтеу рәсімі бойынша алынатын нәтижелерді олардың негізділігі тұрғысынан бағалаған және тиісті жағдайларда рәсімді қайта қараған жөн.
3.7 Өзге тұлғалар ұсынған деректерді немесе өзге де ақпаратты пайдалану — Өзге тұлғалар ұсынған деректерді немесе өзге де ақпаратты пайдалану кезінде актуарийге КПА Актуарлық практика стандарты № 23 «Деректер сапасы» (ASOP No. 23 «Data Quality») стандартынан басшылық нұсқауларын іздеген жөн.
3.8 Құжаттау — Актуарийге пайдаланылатын деректердің әдістеріне, болжамдарына, рәсімдеріне және дереккөздеріне қатысты тиісті құжаттаманы дайындаған және сақтаған жөн. Құжаттама нақ сол практика саласында біліктілігі бар басқа актуарий актуарийдің жұмысының негізділігін бағалай алатындай нысанда болуға тиіс және 4-бөлімде баяндалған ақпаратты ашып көрсету талаптарын сақтау үшін жеткілікті болуға тиіс.
4-бөлім. Хабарламалар және ақпаратты ашып көрсету
4.1 Актуарлық хабарлама — Осы стандарт қолданылатын актуарлық хабарламаны шығару кезінде актуарийге КПА Актуарлық практика стандарттары № 23 және № 41 «Актуарлық хабарламалар» (ASOP No. 23 және No. 41 «Actuarial Communications») стандарттарына жүгінген жөн. Бұдан басқа, актуарийге актуарлық хабарламада, қолданылатын жағдайларда, мыналарды ашып көрсеткен жөн:
a. трендтеу рәсімінің болжамды мақсатын (мақсаттарын) немесе пайдаланылуын (пайдалану түрлерін), оның ішінде 3.1-бөлімде сипатталғандай, бірнеше мақсат немесе пайдалану түрі үшін жұмыстың бірыңғай нәтижесін дайындау үшін актуарий орынды деп санаған түзетулерді, олар болған кезде;
b. актуарийдің жалпы талдауының нәтижесіне немесе тұжырымдарына елеулі әсер етуі мүмкін трендтеу рәсіміндегі деректердің немесе болжамдардың елеулі түзетулерін;
c. қандай да бір елеулі болжам немесе әдіс қолданылатын құқықпен (заңдармен, заңға тәуелді актілермен және өзге де заңды міндетті актілермен) ұйғарылған болса, КПА Актуарлық практика стандарты № 41 «Актуарлық хабарламалар» (ASOP No. 41 «Actuarial Communications») 4.2-бөлімінде көзделген ақпаратты ашып көрсетуді;
d. актуарий басқа дереккөздердің мәліметтерін пайдалану туралы мәлімдеп, осылайша актуарийден өзге тарап таңдаған кез келген елеулі болжам немесе әдіс үшін жауапкершілікті өзінен алып тастаса, КПА Актуарлық практика стандарты № 41-дің 4.3-бөлімінде көзделген ақпаратты ашып көрсетуді; және
e. егер актуарийдің кәсіби пайымдауы бойынша актуарий осы стандарттың (ASOP) басшылық нұсқауларынан өзгеше түрде елеулі түрде ауытқыса, КПА Актуарлық практика стандарты № 41-дің 4.4-бөлімінде көзделген ақпаратты ашып көрсетуді.
4.2 Қосымша ақпаратты ашып көрсету — Белгілі бір жағдайларда, болжамды мақсатқа немесе пайдаланылуға сай, актуарийге 4.1-бөлімде көзделген ашып көрсетуге қосымша мынадай ақпаратты ашып көрсету қажет болуы мүмкін:
a. Актуарий тренд бағаларының диапазонын көрсеткен кезде, актуарийге ұсынылған диапазонның негізін ашып көрсеткен жөн.
b. Актуарийге, нақ сол мақсат үшін орындалған алдыңғы талдауда, ондай талдау жүргізілген болса, пайдаланылғандармен салыстырғанда актуарийдің пікірінше актуарийдің нәтижелеріне немесе тұжырымдарына елеулі әсер етуі мүмкін болжамдардың, рәсімдердің, әдістердің немесе модельдердің өзгерістерін ашып көрсеткен жөн.
1-қосымша
Алғышарттар және ағымдағы практикалар
Алғышарттар
Мүлікті сақтандыру мен жауапкершілікті сақтандырудағы талдаудың көптеген түрлеріндегі трендтің елеулілігін тану, сондай-ақ бетбұрыс нүктелерін тану қиындығы трендтеудің барған сайын жетілдірілген рәсімдеріне деген қажеттілікке әкелді. Мүлікті сақтандыру және жауапкершілікті сақтандыру жөніндегі актуарийлер қоғамының (CAS) басылымдары, мысалы «Variance» журналы мен «Емтихандар бағдарламасы» (Syllabus of Examinations), сондай-ақ статистика мен экономика бойынша оқулықтар сияқты көптеген өзге де басылымдар балама рәсімдер туралы ауқымды ақпарат береді. Актуарий оларға жүгіне алады не әрбір нақты жағдайға сай өзге де рәсімдерді әзірлей алады.
Ағымдағы практикалар
Трендтеу рәсімдері мүлікті сақтандыру мен жауапкершілікті сақтандырудың жоспарларының немесе полистерінің көпшілігі үшін тарификация, резервтеу, құндық бағалау, андеррайтинг және маркетинг кезінде пайдаланылады. Мұндай рәсімдерде актуарийлер, әдетте, (1) талданатын шарттар портфелі қалыптастыратын деректерге, (2) өзге де сақтандырушылық деректерге және (3) сақтандырушылық емес деректерге — дәл осындай артықшылық тәртібімен — сүйенеді. Тарихи деректерді тегістеу және экстраполяциялау үшін математикалық әдістер жиі пайдаланылады. Дәлелді кері айғақтар болмаған кезде тарихи сақтандырушылық деректердің экстраполяцияларына сүйену байқалады. Сонымен қатар, сақтандырушылық емес деректерге негізделген рәсімдер де пайдаланылады. Трендтеу рәсімдерінде пайымдауға негізделген пайымдар әдетте, бірақ онымен шектелмей, пайдаланылатын тарихи деректерді, осы әдістердің алдыңғы проекцияларды орындау кездегі табыстылығын, әдістердің тарихи деректерге сәйкестігінің статистикалық сапасын, сондай-ақ тарихи деректерде әлі ескерілмеген кез келген кенеттен, қайталанбайтын өзгерістердің (мысалы, деликтілік құқық реформасының (tort reform)) әсерін қамтиды.
2-қосымша
Талқылауға арналған жобаға пікірлер және оларға жауаптар
Осы Актуарлық практика стандартының «Мүлікті сақтандыру мен жауапкершілікті сақтандырудағы трендтеу рәсімдері» талқылауға арналған жобасы 2008 жылдың қаңтарында пікірлерді ұсынудың 2008 жылдың 1 мамырындағы шекті мерзімімен шығарылды. Пікірлермен он үш хат алынды, олардың кейбірі бірнеше пікір білдірушінің атынан, мысалы фирмалардың немесе комитеттердің атынан ұсынылды. Осы қосымшаның мақсаттары үшін «пікір білдіруші» термині нақты пікір хатымен байланысты бірден көп тұлғаға қатысты болуы мүмкін. Тарификация жөніндегі кіші комитет алынған барлық пікірлерді мұқият қарады, ал Мүлікті сақтандыру және жауапкершілікті сақтандыру жөніндегі комитет пен Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес (ASB) ұсынылған өзгерістерді қарады (және қажет болған кезде өзгертті).
Төменде пікір хаттарында қамтылған елеулі мәселелер мен ескертулер, сондай-ақ оларға жауаптар қысқаша баяндалған.
«Рецензенттер» («reviewers») термині 2-қосымшада кіші комитетті, Мүлікті сақтандыру және жауапкершілікті сақтандыру жөніндегі комитетті және Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңесті (ASB) қамтиды. Өзгеше көрсетілмесе, 2-қосымшада пайдаланылатын бөлімдердің нөмірлері мен атаулары талқылауға арналған жобаның бөлімдеріне қатысты.
ЖАЛПЫ ПІКІРЛЕР
Пікір: Бір пікір білдіруші трендтеу тұжырымдамасы барлық актуарийлерге қолданылады деп және құрылатын кез келген актуарлық практика стандарты кәсіби басшылық нұсқауларының бірыңғай дереккөзі ретінде қызмет етуге тиіс деп мәлімдеді. Осыған байланысты пікір білдіруші стандарттың атауын «Трендтеу рәсімдері» деп өзгертуді және құжатты оның актуарлық практиканың барлық салаларын қамтитынына көз жеткізетіндей етіп қайта қарауды ұсынды (әрбір сала үшін жекелеген актуарлық практика стандарттарын әзірлеудің орнына).
Жауап: Рецензенттер «трендтің» пайдаланылуы практика салалары арасында әртүрлі болуы мүмкін деп және осы стандарт мүлікті сақтандыру мен жауапкершілікті сақтандыруға қатысты жағдайларға тән деп санайды. Басқа салаларда қолданылатын тәсіл трендтеуді қажеттілігіне қарай нақты міндеттерге қатысты актуарлық практика стандарттарына енгізуден тұрды.
Пікір: Бірнеше пікір білдіруші осы стандарт байқаусызда Актуарлық практика стандарты № 43 «Мүлікті сақтандыру мен жауапкершілікті сақтандырудағы төленбеген сақтандыру талаптарын бағалаулар» (ASOP No. 43 «Property/Casualty Unpaid Claim Estimates») қазірдің өзінде қолданылатын резервтеу практикаларын қамтитынына алаңдаушылық білдірді. Алаңдаушылық әдетте «шығындарды дамыту» («loss development») деп аталатын резервтеу практикаларын қосуға қатысты болды.
Жауап: Рецензенттер «шығындарды дамытуды» алып тастау қажет екенімен келісті. Алайда рецензенттер трендті резервтеу контексінде пайдаланудың өзге де түрлерінің (мысалдар Cape Cod, Bornhuetter-Ferguson әдістерін және жиілік/ауырлық әдістерін қамтиды) осы стандартқа енгізілуін қамтамасыз еткісі келді. Рецензенттер «дамытуды» алып тастау, бірақ трендті резервтеуде пайдаланудың өзге де түрлерін алып тастамау мақсатына қол жеткізу үшін 1.2 «Қолданылу аясы» бөлімі мен 2.6 «Трендтеу рәсімі» бөліміне тұжырымдамалар қосты. Басқаша айтқанда, тәуекелге ұшырау кезеңдерінің арасындағы өзгерістер осы стандартқа енгізілген, ал тәуекелге ұшырау кезеңінің шегіндегі өзгерістер енгізілмеген. «Дамыту» термині дамыту үшбұрыштарының сыйлықақыларға және өзге де компоненттерге де қолданылатынын ескеру үшін «шығындарды дамытудың» орнына пайдаланылады.
Пікір: Бір пікір білдіруші актуарлық жұмыста көптеген жекелеген болжамдар бар деп — ең айқын мысал шығындарды дамыту факторлары болып табылады — олар жекелеген стандарттың нысанасы болмайды деп мәлімдеді. Пікір білдіруші сондай-ақ «трендті» өз стандартына лайық болатындай жеткілікті маңызды деп санамайтынын және барлығын қамтитын бір стандартты, мысалы «Жауапкершілікті сақтандыру бойынша проекциялар үшін шекті шығындарды бағалау кезінде актуарлық болжамдарды таңдау» сияқты стандартты құру үшін стандартты едәуір кеңейту (немесе оны басқа стандартпен біріктіру) мүмкіндігін қарастырған жөн деп мәлімдеді.
Жауап: Рецензенттер тренд өз стандартына лайық болатындай жеткілікті маңызды деп санайды және № 13-ке қосымша Актуарлық практика стандарттары № 12, 25, 29, 30, 38 және 39 тарификацияның көптеген түрлі аспектілерін қамтитынын атап өтеді.
Пікір: Бірнеше пікір білдіруші актуарийлер трендтеу кезінде кездесетін көптеген проблемалар бойынша нақты басшылық нұсқауларын, мысалы регрессиялық модельдерді таңдау, экстраполяция, статистикалық әдістер және т.б. бойынша нұсқауларды сұрады.
Жауап: Рецензенттер нақты рәсімдерді беру стандарттың мақсаты емес деп және нақты рәсімдер бөлігінде стандартты өзекті күйде ұстау тым қиын деп санайды.
2-БӨЛІМ. АНЫҚТАМАЛАР
2.2 «Бақылау кезеңі (тәжірибе кезеңі)» бөлімі
Пікір: Бір пікір білдіруші бақылау кезеңін болжамды кезең үшін деректер дереккөзі ретінде қарастыратынын көрсете отырып, анықтамада «қатысты болатын» («to») дегенді «алынған» («from») дегенге және «қатысты» («pertain») дегенді «алынды» («was obtained») дегенге ауыстыруды ұсынды.
Жауап: Рецензенттер тұжырымдаманы қайта қарау оны айқындығы төмен ететін деп санайды және өзгеріс енгізбеді.
2.5 «Трендтеу кезеңі» бөлімі
Пікір: Бір пікір білдіруші Актуарлық практика стандарты № 13 трендтеу кезеңіне неғұрлым іргелі анықтама беруді және трендтеу кезеңінің қарапайым есебінің сипаттамасы 3.5 «Трендтеу кезеңін айқындау өлшемшарттары» бөліміне ауыстырылуын ұсынды. Бұдан басқа, пікір білдіруші «трендтеу кезеңі» анықтамасын «бақылау кезеңінен болжамды кезеңге проекциялау кезінде тренд қолданылатын уақыт кезеңі» деп қайта жазуды ұсынды.
Жауап: Рецензенттер ұсынылған тұжырымдаманы көрсете отырып анықтаманы өзгертті, бірақ қарапайым есепті 3.5 «Трендтеу кезеңін айқындау өлшемшарттары» бөліміне ауыстыру жөніндегі ұсыныспен келіспеді.
2.6 «Трендтеу рәсімі» бөлімі
Пікір: Бір пікір білдіруші «трендтеу рәсімдерінің» анықтамасында «жауап беру коэффициенттеріне» («response rates») және «конверсия/полистерді шығару коэффициенттеріне» («conversion/issue rates») сілтеме жасалатынын мәлімдеп, осы терминдерді жекелеп айқындауды ұсынды, өйткені олардың бірден айқын болмауы мүмкін мағынасы бар.
Жауап: Рецензенттер бұл терминдердің бірден айқын болмауы мүмкін мағынасы болуы мүмкін екенімен келісті және оларды анықтамадан алып тастады, өйткені олар тренд талдауының нысанасы болуы мүмкін баптарды бейнелеуге арналған болатын. Бұл мысалдар маркетингке/тартуға жауап беру коэффициенттері мысалымен ауыстырылды.
Пікір: Бір пікір білдіруші анықтаманы «актуарий уақыт ішіндегі өзгерістердің … сияқты баптарға қалай әсер ете алатынын бағалайтын процесс» деп өзгертуді ұсынды.
Жауап: Рецензенттер «ала» сөзін қосумен келіспеді және анықтаманы өзгеріссіз қалдырды.
3-БӨЛІМ. МӘСЕЛЕЛЕРДІ ТАЛДАУ ЖӘНЕ ҰСЫНЫЛАТЫН ПРАКТИКАЛАР
3.1 «Трендтеу рәсімдерінің мақсаты немесе пайдаланылуы» бөлімі
Пікір: Бір пікір білдіруші стохастикалық трендтеу рәсімдерін немесе кем дегенде бірнеше сценарийді қарастыруды талап етуі мүмкін нақты жағдайларды (мысалы, 3.4 «Трендтеу рәсімдерін таңдау» бөлімінде) атап өткен жөн деп мәлімдеді. Бұдан басқа, пікір білдіруші болашақ пайыздық мөлшерлемелердің жалғыз проекциясы негізінде қайта инвестициялау тәуекелін бағалау орынды болмас еді деп мәлімдеп, пайыздық мөлшерлемелер 2.6 «Трендтеу рәсімдері» бөлімінің мақсаттары үшін экономикалық индекс болып табылатынын және сондықтан болашақ пайыздық мөлшерлемелердің проекциясы осы стандарттың қолданысына жататынын атап өтті. Егер бұл болжанбаған болса, онда «экономикалық индекс» деген сөзді оның мағынасын шектейтіндей етіп нақтылаған жөн.
Жауап: Рецензенттер тренд бағаларының диапазоны немесе ықтималдық таралымы орынды болуы мүмкін екенін мойындау үшін 3.1-бөлімге жаңа абзац қосты.
Пікір: Бір пікір білдіруші актуарий жүргізетін маркетингтік талдаудың шынымен актуарлық жұмыс нәтижесі болып табылатын-табылмайтынына алаңдаушылық білдірді.
Жауап: Рецензенттер егер актуарий трендтеу әдіснамаларын маркетингке қолданса, онда стандарт қолданылуға тиіс деп санайды. Бұл стандарттың тарификациядан тыс кеңейтілуінің себептерінің бірі болып табылады.
3.2 «Тарихи сақтандырушылық және сақтандырушылық емес деректер» бөлімі
Пікір: Бір пікір білдіруші осы бөлімді нақтылау үшін, мысалы: «Сақтандырушылық емес деректер пайдаланылатын жағдайларда актуарийге пайдаланылатын сақтандырушылық емес деректер мен болжанатын оқиға немесе мән арасындағы себеп-салдарлық байланысты айқындаған және құжаттаған жөн» сияқты тұжырымдаманы қосуды орынды деп санады.
Жауап: Рецензенттер келіспеді және тұжырымдаманы өзгертпеді, өйткені себеп-салдарлық байланысты белгілеу сақтандырушылық емес деректерді пайдалану үшін міндетті талап болып табылмайды.
Пікір: Бір пікір білдіруші осы бөлімді: «Актуарийге талданатын трендтер үшін орынды қолжетімді деректерді таңдаған жөн. Деректер тарихи сақтандырушылық немесе сақтандырушылық емес ақпараттан тұруы мүмкін. Пайымдар … қамтуға тиіс» деп оқылатындай етіп өзгертуді ұсынды.
Жауап: Рецензенттер тұжырымдамаға «қолжетімді» сөзін қоспады, бірақ пікір білдірушінің ұсынысы бойынша «өзге» сөзін алып тастады.
Пікір: Бір пікір білдіруші ұсынылған қайта қаралған Актуарлық практика стандарты «операциялық ықпалдарды» қандай да бір түрде атаудың толық болмауынан зардап шегеді деп болжап, операциялық өзгерістер нәтижесіндегі байқалатын мәндердегі трендтер, мысалы маркетинг пен резервтеуде, өте кең таралған деп мәлімдеп, тиісті тұжырымдаманы қосуды ұсынды.
Жауап: Рецензенттер осы 3.2-бөлімде келтірілген мысалдарда көрсетілгендей операциялық ықпалдарды қарап, «талаптарды реттеу практикаларын» қосты.
Пікір: Бір пікір білдіруші 3.2(c) бөлімі актуарийлердің нені ескеруге тиіс екеніне қатысты түсініксіз деп мәлімдеді. Пікір білдіруші сондай-ақ деректердің «түсіндіру құндылығы» мен «болжау құндылығы» арасындағы айырмашылық трендтеу рәсіміне қандай да бір өзгеріс әкеле алатынын көрмейтінін мәлімдеп, осы бөлімді не алып тастауды, не оның ниетіне қосымша түсініктеме беруді ұсынды.
Жауап: Рецензенттер ниетті нақтылау үшін 3.2(c) бөліміндегі тұжырымдаманы өзгертті.
Пікір: Бір пікір білдіруші мынадай түрде оқылатын 3.2(e) бөлімін енгізуді ұсынды:
e. трендтеу үшін пайдаланылатын деректер және ол қолданылатын деректер.
Жауап: Рецензенттер 3.2(e) бөлімін қоспады, бірақ қолданыстағы 3.2(c) бөлімін мынадай түрде оқылатындай етіп өзгертті:
c. трендтелетін баптармен байланысты; және
Пікір: Бір пікір білдіруші осы бөлімнің бірінші абзацында «тарихи» деген сын есім «сақтандырушылық және сақтандырушылық емес деректерді» айқындайды деп мәлімдеді, бұл тарихи деректерді сыртқы тараптардан алынған проекциялармен ұштастыратын рәсімдерге жанама тыйым салу ретінде түсіндірілуі мүмкін, және «тарихи» сөзін алып тастауды ұсынды.
Жауап: Рецензенттер келіспеді және сондықтан тұжырымдаманы өзгертпеді.
3.3 «Экономикалық және әлеуметтік ықпалдар» бөлімі
Пікір: Бір пікір білдіруші «Трендке бір бағытта әсер ететін факторларды ғана талдау орынды емес» деген сөйлемді: «Трендке бір бағытта әсер ететін факторларды ғана талдау үшін қарастыру орынды емес» деп оқылатындай етіп қайта қарауды ұсынды, жекелеген факторлар қатаң талдауға келмейді, ал қалған факторлар трендке тек бір бағытта әсер етуі ықтимал деп мәлімдеді.
Жауап: Рецензенттер келісті және оның орнына осы сөйлемді алып тастады.
Пікір: Бір пікір білдіруші «ауытқудан аулақ болу» туралы ескерту орынсыз орналасқан деп санады және мұндай ескерту қажет болса, онда ауытқулардан тек экономикалық факторларды қарау кезінде ғана емес, олар табылатын барлық жерде аулақ болу керектігін көрсету үшін оны неғұрлым көрнекті, жалпы қолданылатын орынға ауыстырған жөн деп санайды.
Жауап: Рецензенттер келісті, бұл өте кең пайымдау деп санап, ол басқа жерлерде, мысалы Кәсіби мінез-құлық кодексінің аспектілерінде қамтылады деп санады және сондықтан осы сөйлемді алып тастады.
3.7 «Өзге тұлғалар ұсынған деректерді немесе өзге де ақпаратты пайдалану» бөлімі
Пікір: Бір пікір білдіруші 3.7 «Өзге тұлғалар ұсынған деректерді немесе өзге де ақпаратты пайдалану»; 3.8 «Құжаттау»; 4.1 «Актуарлық хабарлама»; және 4.2 «Қосымша ақпаратты ашып көрсету» бөлімдерінің жеткілікті басшылық нұсқауларын беретін-бермейтінін күмән тудырды.
Жауап: Рецензенттер осы бөлімдер жеткілікті басшылық нұсқауларын береді деп санайды және өзгерістер енгізбеді.
4-БӨЛІМ. ХАБАРЛАМАЛАР ЖӘНЕ АҚПАРАТТЫ АШЫП КӨРСЕТУ
4.1 «Актуарлық хабарлама» бөлімі
Пікір: Бір пікір білдіруші ақпаратты ашып көрсету, хабарламалар, орындылық, пайымдау және т.б. туралы жалпы ескертулер трендтеу үшін бірегей емес деп және қайта тұжырымдалған кезде кез келген дерлік маңызды актуарлық болжамға қолданыла алады деп санады. Пікір білдіруші бұл стандарт көптеген болжамдарды қамту үшін кеңейтілуі мүмкін екенін не осы жалпы басшылық нұсқаулары қандай да бір жалпы актуарлық практика стандартымен, мысалы Актуарлық практика стандарттары № 23 және № 41-мен шектелуі мүмкін екенін (бұл оларды осы бөлімде қайталау қажеттілігін жояр еді) меңзейді деп мәлімдеді.
Жауап: Рецензенттер қандай да бір артықшылық бар деп санамады, өйткені осы бөлімнің кіріспе бөлігі актуарий актуарлық хабарламаны дайындау кезінде ең алдымен Актуарлық практика стандарттары № 23 және № 41-ді басшылыққа алуға тиіс екенін атап көрсетеді. Осы бөлімде одан әрі келетін қосымша материал трендтеу рәсімдеріне қатысты актуарлық хабарламаны дайындау кезінде ерекше өзекті болатын басшылық нұсқауларын білдіреді.
Пікір: Бір пікір білдіруші 4.1-бөліміндегі басшылық нұсқаулары жеткіліксіз деп санады, Актуарлық практика стандарты № 41 «Актуарлық хабарламаларға» сілтеме Актуарлық практика стандарты № 9 «Мүлікті сақтандыру мен жауапкершілікті сақтандырудағы тарификация, шығындарды резервтеу және құндық бағалау кезіндегі құжаттау және ақпаратты ашып көрсету» (ASOP No. 9) белгілеген кәсіби күтілімдерге барабар алмастыру болып табылмайды деп мәлімдеді.
Жауап: Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес (ASB) Актуарлық практика стандарты № 9 қайта қаралған Актуарлық практика стандарты № 41 қабылданған кезде күшін жоятынын айқындады. Рецензенттер Актуарлық практика стандарты № 9-да қамтылған барлық тиісті басшылық нұсқаулары қайта қаралған Актуарлық практика стандарты № 41-мен қамтылатын деп санайды.
Пікір: Бір пікір білдіруші 4.1(b) бөлімі актуарийге шамадан тыс ауыртпалық жүктейді деп санады, актуарийден деректерде елеулі шектеулер болған-болмағанын бағалау ғана емес, сонымен қатар неғұрлым тереңдетілген талдау (болжам бойынша қолжетімді емес деректерді пайдалана отырып) не беруі мүмкін екенін болжау талап етіледі деп мәлімдеді.
Жауап: Рецензенттер келісті және пікір білдірушінің алаңдаушылығын ескеру үшін 4.1(b) бөліміндегі тұжырымдаманы өзгертті.
Пікір: Бір пікір білдіруші 4.1(c) бөліміндегі ағымдағы тұжырымдама тренд бағасынан үлкен ауытқуға әкелуі екіталай тәуекелдер мен белгісіздіктерді құжаттауды талап етуі мүмкін деп санады және осы абзацты: «нақты тренд тренд бағасынан елеулі түрде өзгеше болуына әкелуі мүмкін нақты елеулі тәуекелдер мен белгісіздіктер, олар болған кезде» деп оқылатындай етіп қайта қарауды ұсынды.
Жауап: Рецензенттер 4.1(c) бөлімін алып тастады, өйткені тұжырымдама шамадан тыс кең болды, ал барлық елеулі болжамдарды ашып көрсету талабы талдау пайдаланушысына актуарийдің жұмысын бағалау үшін жеткілікті негіз берді.
Пікір: Бір пікір білдіруші Актуарлық практика стандарты № 23 «Деректер сапасы» мен Актуарлық практика стандарты № 41 осы бөлімнің бірінші сөйлемінде аталатындықтан, 4.1(b) және 4.1(c) бөлімдері қажет емес деп ұсынды, Актуарлық практика стандарты № 23-тің 4.1-бөлімі, атап айтқанда (g) тармақшасы осы басшылық нұсқауларын тиісінше және неғұрлым түсінікті түрде қамтиды деп мәлімдеді.
Жауап: Рецензенттер 4.1(c) бөлімін алып тастап, 4.1(b) бөлімін қайта қарады.
4.2 «Қосымша ақпаратты ашып көрсету» бөлімі
Пікір: Бір пікір білдіруші 4.2-бөліміндегі басшылық нұсқауларын жеткіліксіз деп санады, ал басқа пікір білдіруші 4.2(b) бөлімін: «Актуарийге, актуарийдің пікірінше, соңғы тренд бағасының кез келген алдыңғы бағалардан елеулі түрде өзгеше болуына әкелуі мүмкін болжамдардың, рәсімдердің, әдістердің немесе модельдердің өзгерістерін ашып көрсеткен жөн. Актуарийге сондай-ақ осы елеулі өзгерістердің әсерінің ықтимал шамасына қатысты құжаттаманы, егер мұндай әсерді ақылға қонымды түрде айқындау мүмкін болса, сақтаған жөн» деп оқылатындай етіп қайта қарауды ұсынды. Пікір білдіруші бұл өзгеріс бөлімнің кіріспе сөйлеміндегі «жаңарту» терминінің әртүрлі түсіндірмелерін шектеуге көмектесер еді деп санады.
Жауап: Рецензенттер келісті және тұжырымдаманы өзгертті.
Пікір: Бір пікір білдіруші 4.2(b) бөлімін стандарттан алып тастауды ұсынды, бастамашылық тұжырымдама түсініксіз болып көрінеді, атап айтқанда «алдыңғы бағаны жаңарту» деген сөздің мағынасы деп мәлімдеді. Пікір білдіруші сондай-ақ осы абзацты артық деп санады, өйткені болжамдарды, рәсімдерді, әдістерді немесе модельдерді не оларға өзгерістерді құжаттау талабы қазірдің өзінде бар.
Жауап: Рецензенттер басқа пікірге жауап ретінде 4.2(b) бөліміндегі тұжырымдаманы қайта қарады және осы қайта қарау осы ескертулерді жойды деп санайды.
ҚОСЫМША
Пікір: Бір пікір білдіруші осы практика саласына өзге де сілтемелермен үйлесімділік үшін «property casualty» дегенді «property/casualty» дегенге ауыстыруды ұсынды.
Жауап: Рецензенттер келісті және өзгеріс енгізді.
Пікір: Бір пікір білдіруші осы терминді неғұрлым жалпылама ету үшін «Алғышарттар» бөлімінде «Proceedings» дегенді «Variance» дегенге ауыстыруды ұсынды.
Жауап: Рецензенттер келісті және өзгеріс енгізді.