КПА Актуарлық практика стандарты № 18
«Ұзақ мерзімді күтім»
КПА Актуарлық практика стандарты, мынаған негізделген: Actuarial Standard of Practice No. 18 «Long-Term Care», Actuarial Standards Board (ASB, АҚШ).
Осы құжат аталған дереккөздің кәсіби аудармасы және Қазақстан Актуарийлер Палатасының (КПА) мақсаттары үшін бейімделген нұсқасы болып табылады. Алшақтықтар болған жағдайда КПА бекіткен мәтін ресми болып саналады.
Актуарлық практика стандарты № 18
Ұзақ мерзімді күтім
Қайта қаралған редакция
Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңестің (ASB) Денсаулық сақтау жөніндегі комитетінің № 18 АПС бойынша мақсатты тобы әзірлеген.
Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес (ASB) 2022 жылғы наурызда қабылдаған.
Құжат № 206.
МАЗМҰНЫ
Ілеспе меморандум
АКТУАРЛЫҚ ПРАКТИКА СТАНДАРТЫ
1-бөлім. Мақсаты, қолданылу аясы, өзара сілтемелер және күшіне ену күні
- 1.1 Мақсаты
- 1.2 Қолданылу аясы
- 1.3 Өзара сілтемелер
- 1.4 Күшіне ену күні
2-бөлім. Анықтамалар
- 2.1 Күтіммен тұруға арналған мекеме (ассистенциялық тұру)
- 2.2 Үйдегі күтім
- 2.3 Сақтандырушы
- 2.4 Ұзақ мерзімді күтім (LTC)
- 2.5 Ұзақ мерзімді күтім бойынша сақтандыру төлемдерінің жоспары (немесе LTC төлемдер жоспары)
- 2.6 Сатып алу (сыйлықақы төлеуді тоқтатқан кезде кепілдік берілмейтін) төлемдері
- 2.7 Мейіргерлік күтім үйі
3-бөлім. Мәселелерді талдау және ұсынылатын практикалар
- 3.1 Жабу және жоспардың сипаттамалары
- 3.2 Болжамдарды белгілеу
- 3.2.1 Аурушаңдық (морбидтік) туралы болжамдар
- 3.2.2 Өлім-жітім туралы болжамдар
- 3.2.3 Өмірді сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру төлемдерін жеделдетілген төлеу
- 3.2.4 Ерікті тоқтату (полистен бас тарту/lapse) туралы болжамдар
- 3.2.5 Операциялық шығыстар туралы болжамдар
- 3.2.6 Салықтық болжамдар
- 3.2.7 Инвестициялық кірістілік туралы болжамдар
- 3.2.8 Портфель құрылымы туралы болжамдар
- 3.2.9 Уақыт өте келе өзгеру туралы болжамдар
- 3.2.10 Балама LTC тетіктері
- 3.2.11 Сезімталдықты тестілеу
- 3.3 Сақтандыру сыйлықақысының мөлшері бойынша ұсынымдар
- 3.4 Резервтерді анықтау және активтердің жеткіліктілігін талдау
- 3.5 Тәжірибені мониторингілеу
- 3.6 Өзге тұлғалардың мәліметтерін пайдалану: өзге тұлғалар ұсынған деректер, өзге ақпарат немесе модель
- 3.7 Құжаттау
4-бөлім. Хабарламалар және ақпаратты ашу
- 4.1 Актуарлық есепте ақпаратты міндетті түрде ашу
- 4.2 Актуарлық есепте ақпаратты қосымша ашу
- 4.3 Құпия ақпарат
ҚОСЫМШАЛАР
1-қосымша — Алғышарттар және ағымдағы практикалар
- Алғышарттар
- Ағымдағы практикалар
- Жекелеген терминдердің анықтамалары
2-қосымша — Талқылауға арналған жобаға түсініктемелер және оларға жауаптар
Ілеспе меморандум
2022 жылғы наурыз
КІМГЕ: Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңестің практика стандарттары қолданылатын актуарлық ұйымдардың мүшелеріне және ұзақ мерзімді күтім мәселелеріне мүдделі өзге тұлғаларға
КІМНЕН: Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес (ASB)
ТАҚЫРЫБЫ: Актуарлық практика стандарты (ASOP) № 18
Осы құжатта Актуарлық практика стандарты № 18-дің қайта қаралған редакциясы қамтылған, ол енді «Ұзақ мерзімді күтім» деген атауға ие.
Стандарттың тарихы
Актуарлық практика стандарты № 18 Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес (ASB) 1991 жылы қабылдаған және кейіннен 1999 жылғы қаңтарда қайта қаралған. 1999 жылғы редакция ұзақ мерзімді күтімді сақтандыру саласындағы бірқатар жаңа үрдістерді ескерді, сондай-ақ ішінара білім беру сипатындағы немесе актуарлық практиканың басқа стандарттарымен қиылысатын материалды қамтыды. 2019 жылы ASB реттеудегі соңғы өзгерістерге және ұзақ мерзімді күтімді (LTC) сақтандырудың мемлекеттік бағдарламаларының пайда болуына байланысты стандартты қайта қарау туралы ұсынысты мақұлдады.
Талқылауға арналған жоба
Талқылауға арналған жоба 2021 жылғы наурызда түсініктемелерді ұсынудың 2021 жылғы 1 қыркүйектегі түпкілікті мерзімімен шығарылды. Стандарттың түпкілікті мәтінінде көрсетілген өзгерістерді енгізу кезінде қаралған түсініктемелері бар төрт хат алынды.
Талқылауға арналған жобамен салыстырғандағы елеулі өзгерістер
Талқылауға арналған жобаға енгізілген елеулі өзгерістер төменде қысқаша баяндалған. Елеулі өзгерістерге оқылымдылықты, түсініктілікті немесе үйлесімділікті жақсарту үшін енгізілген өзгерістер кірмейді.
Medicaid бағдарламаларына және ұзақ мерзімді қаржылық жоспарлауға қолданылуы бөлігінде қолданылу аясы нақтыланды.
Актуарлық практика стандарты № 28 «Медициналық сақтандыру бойынша активтер мен міндеттемелерге қатысты актуарийдің қорытындылары» (ASOP No. 28, Statements of Actuarial Opinion Regarding Health Insurance Assets and Liabilities) және Актуарлық практика стандарты № 36 «Мүліктік сақтандыру мен жауапкершілікті сақтандырудағы залалдар бойынша және залалдарды реттеуге жұмсалатын шығыстар бойынша резервтерге қатысты актуарийдің қорытындылары» (ASOP No. 36, Statements of Actuarial Opinion Regarding Property/Casualty Loss and Loss Adjustment Expense Reserves) стандарттарына сілтемелер қосылды.
Қолданыстағы стандартпен салыстырғандағы елеулі өзгерістер
Қолданыстағы стандартпен салыстырғандағы елеулі өзгерістердің қысқаша баяндалуы төменде келтірілген. Елеулі өзгерістерге оқылымдылықты, түсініктілікті немесе үйлесімділікті жақсарту үшін енгізілген қосымша өзгерістер кірмейді.
Қолданылу аясы кеңейтілді және енді ұзақ мерзімді күтім (LTC) бойынша сақтандыру төлемдерін ұсынатын барлық бағдарламаларға қатысты актуарлық қызметтерді, оның ішінде гибридтік (құрама) өнімдерге, мемлекеттік бағдарламаларға және Medicaid бағдарламаларының ұзақ мерзімді қаржылық болжамдарына байланысты актуарлық қызметтерді қамтиды. Осы кеңеюді көрсету үшін атауы «Ұзақ мерзімді күтімді сақтандыру» дегеннен «Ұзақ мерзімді күтім» деп өзгертілді.
Қолданылу аясы нақтыланды: оған актуарлық қызметтерді тексеру (рецензиялау) кіретіні түсіндірілді.
Актуарлық практика стандарты № 18 соңғы рет қайта қаралғаннан кейін қайта қаралған немесе қабылданған және LTC бойынша сақтандыру төлемдерінің бағдарламаларына көрсетілетін актуарлық қызметтерге әсер ететін актуарлық практиканың жалпы стандарттары ескерілді.
Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес (ASB) осы стандартты 2022 жылғы наурызда қабылдау үшін дауыс берді.
№ 18 АПС бойынша мақсатты топ
Bruce A. Stahl, төраға Rhonda K. Ahrens, Frederick J. Andersen, Jamala Arland, Linda Chow, Sivakumar Desai, Seong-Min Eom, Matthew H. Morton, Janet L. Perrie, Matthew J. Winegar
ASB Денсаулық сақтау жөніндегі комитеті
Annette V. James, төраға Ashlee Mouton Borcan, Daniel S. Pribe, D. Todd Sherman, Bruce A. Stahl, David T. Stefanski, Jennifer L. Stevenson, Alisa L. Swann
Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес
Darrell D. Knapp, төраға Elizabeth K. Brill, Robert M. Damler, Kevin M. Dyke, Laura A. Hanson, David E. Neve, Christopher F. Noble, Judy K. Stromback, Patrick B. Woods
Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес (ASB) Америка Құрама Штаттарында тиісті актуарлық практика стандарттарын актуарлық практика стандарттарын (ASOP) әзірлеу және жариялау арқылы белгілейді. Осы актуарлық практика стандарттары актуарийдің актуарлық қызметтерді көрсету кезінде ұстануы тиіс рәсімдерді сипаттайды және актуарий осындай қызметтердің нәтижелерін хабарлау кезінде нені ашуы тиіс екенін айқындайды.
Юрисдикция туралы ескерту (КПА): Осы құжат Қазақстан Актуарийлер Палатасының мақсаттары үшін бейімделген. Америка Құрама Штаттарының органдарына, заңдарына және нормативтік актілеріне сілтемелер (Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес, Standard Valuation Law, Valuation Manual, Actuarial Guideline LI, Medicaid/Medicare бағдарламалары, Вашингтон штаты және т. б.) дереккөзге сілтеме ретінде сақталған. Қазақстан Республикасында қолданған кезде тиісті ережелерді Қазақстан Республикасының қолданылатын құқығын және КПА бекіткен стандарттарды ескере отырып оқу қажет.
АКТУАРЛЫҚ ПРАКТИКА СТАНДАРТЫ № 18
ҰЗАҚ МЕРЗІМДІ КҮТІМ
АКТУАРЛЫҚ ПРАКТИКА СТАНДАРТЫ
1-бөлім. Мақсаты, қолданылу аясы, өзара сілтемелер және күшіне ену күні
1.1 Мақсаты. Осы актуарлық практика стандарты (ASOP немесе стандарт) актуарийлерге ұзақ мерзімді күтім (LTC) бойынша сақтандыру төлемдерінің жоспарларына, оның ішінде LTC сақтандыруына және мемлекеттік бағдарламаларға қатысты актуарлық қызметтерді көрсету кезінде басшылыққа алынатын нұсқауларды қамтиды.
1.2 Қолданылу аясы. Осы стандарт сақтандырушылар немесе өзге ұйымдар демеушілік ететін LTC бойынша сақтандыру төлемдерінің жоспарларына қатысты актуарлық қызметтерді көрсету кезінде актуарийлерге қолданылады. Стандарт LTC бойынша сақтандыру төлемдерінің жоспарын әзірлеуді, бағалауды (бағасын белгілеуді) немесе қаржыландыру тәртібін айқындауды жүзеге асыратын актуарийлерге қолданылады. Стандарт сондай-ақ LTC бойынша сақтандыру төлемдерінің жоспары шеңберінде LTC бойынша міндеттемелерді өлшеуді немесе бағалауды жүзеге асыратын актуарийлерге қолданылады. «Ұзақ мерзімді күтім бойынша сақтандыру төлемдерінің жоспары» термині төлемдердің қысқа мерзіммен (мысалы, он екі қатарынан айдан аз) де, ұзақ мерзіммен де берілетін жоспарларын қамтиды. Стандарт Medicaid бағдарламасына қатысуға құқығы бар алушылар үшін LTC бойынша сақтандыру төлемдеріне байланысты актуарлық қызметтерді көрсететін актуарийлерге қолданылмайды, бұған Medicaid бағдарламасы шеңберінде LTC бойынша сақтандыру төлемдеріне жұмсалатын шығыстарды және құқығы бар алушылар санын ұзақ мерзімді қаржылық болжамдау (әдетте, бес жылдан астам) мақсатында актуарлық қызметтер көрсетілетін жағдайлар кірмейді.
Егер актуарий LTC бойынша сақтандыру төлемдерінің жоспарларына қатысты көрсетілген актуарлық қызметтерді тексеретін (рецензиялайтын) болса, актуарийге 3-бөлімнің нұсқауларын практикалық жүзеге асырылатын шамада ұстануы тиіс.
Кейбір өнімдер LTC бойынша сақтандыру төлемдерін өзге сақтандыру төлемдерімен ұштастырады. Егер актуарий осы стандарттың нұсқаулары LTC бойынша төлемдерден өзге сақтандыру төлемдеріне қатысты актуарлық қызметтерге қатысты актуарлық практиканың басқа стандартының нұсқауларына қайшы келетінін айқындаса, онда осындай өзге нақты төлемдерге қатысты басқа стандарттың нұсқаулары басым күшке ие болады. Мысалы, жеке полис бланкісінде ресімделген, қайтыс болған жағдайда төлемді де, LTC бойынша сақтандыру төлемін де көздейтін өнімнің бағасын белгілеу осы стандарттың қолданылу аясына кіреді. Дегенмен осы стандарттың нұсқаулары қайтыс болған жағдайда төлемнің бағасын белгілеуге қатысты актуарлық практиканың басқа стандарттарының нұсқауларына қайшы келетін шамада, қайтыс болған жағдайда осындай төлемдердің бағасын белгілеу басқа стандарттардың нұсқауларымен реттеледі.
Осы стандарт Актуарлық практика стандарты № 49 «Medicaid басқарылатын медициналық қызмет көрсетудің жан басына шаққандағы қаржыландыру (капитация) ставкаларын әзірлеу және сертификаттау» (ASOP No. 49, Medicaid Managed Care Capitation Rate Development and Certification) стандартының қолданылу аясына кіретін, Medicaid жан басына шаққандағы қаржыландыру (капитация) ставкаларына байланысты актуарлық қызметтерді көрсету кезінде актуарийлерге қолданылмайды.
Егер Актуарлық практика стандарты № 3 «Зейнеткерлерге үздіксіз күтім жасайтын қауымдастықтар» (ASOP No. 3, Continuing Care Retirement Communities) стандартының зейнеткерлерге үздіксіз күтім жасайтын қауымдастықтарға қатысты актуарлық қызметтерді көрсетуге қатысты нұсқаулары осы стандартқа қайшы келсе, актуарийге Актуарлық практика стандарты № 3-тің нұсқауларын ұстануы тиіс.
Егер Актуарлық практика стандарты № 32 «Әлеуметтік сақтандыру» (ASOP No. 32, Social Insurance) стандартының нұсқаулары осы стандартқа қайшы келсе, актуарийге Актуарлық практика стандарты № 32-нің нұсқауларын ұстануы тиіс.
Егер осы стандарт пен қолданылатын құқық (заңдар, заңға тәуелді актілер және өзге де заңды міндетті актілер) арасында қайшылық туындаса, актуарийге қолданылатын құқықты сақтауы тиіс. Егер актуарий қолданылатын құқықты сақтау мақсатында не актуарий орынды деп тапқан кез келген өзге себеппен осы стандартта баяндалған нұсқаулардан ауытқыса, актуарийге 4-бөлімге жүгінуі тиіс.
1.3 Өзара сілтемелер. Осы стандарт басқа құжаттардың ережелеріне сілтеме жасаған кезде, мұндай сілтеме көрсетілген құжаттарды болашақта ықтимал өзгерістерді немесе жаңа редакцияда баяндалуды ескере отырып, сондай-ақ оларды қандай атаумен қабылданғанына қарамастан алмастыратын кез келген актілерді қамтиды. Егер қандай да бір өзгертілген немесе жаңа редакцияда баяндалған құжат бастапқыда аталған құжаттан елеулі түрде ерекшеленсе, актуарийге осы стандарттың нұсқауларын олар қолданылатын және орынды шамада ұстануы тиіс.
1.4 Күшіне ену күні. Осы стандарт 2022 жылғы 1 қыркүйекте немесе осы күннен кейін көрсетілетін актуарлық қызметтерге қолданылады.
2-бөлім. Анықтамалар
Төменде келтірілген терминдер осы актуарлық практика стандартында пайдалану үшін айқындалған және стандарттың бүкіл мәтіні бойынша қалың шрифтпен бөлініп көрсетіледі.
2.1 Күтіммен тұруға арналған мекеме (ассистенциялық тұру). Тұрғындарға күнделікті өмірлік әрекетті жүзеге асыруда белгілі бір көмек көрсететін мекеме. Тұрғындардың пәтерлері, бөлмелері немесе ортақ тұрғын үй-жайлары бар және олар тұру мен тамақтануға арналған ортақ үй-жайларды басқа тұрғындармен жиі бірге пайдаланады. Әдетте тамақтану, коммуналдық қызметтер, тазалау, кір жуу, жүріп-тұруда көмек көрсету және жеке күтімді бақылау ұсынылады. Қызметкерлер дәрілік заттарды өздігінен қабылдауды бақылай алады.
2.2 Үйдегі күтім. Пациенттің тұрғылықты жері бойынша алынатын күтім, мысалы, толық емес жұмыс уақыты жағдайында білікті персоналдың мейіргерлік күтімі, қамқорлық (тұрмыстық) күтімі, логопедиялық көмек, физиотерапия немесе еңбек терапиясы (эрготерапия), толық емес жұмыс уақыты жағдайында үйдегі күтім жөніндегі көмекшілердің қызметтері не үй шаруашылығын жүргізу немесе шаруашылық жұмыстарды орындау жөніндегі қызметкерлердің тарапынан көрсетілетін көмек.
2.3 Сақтандырушы. Қаржылық залалдар тәуекелін қабылдайтын не белгілі бір уақыт кезеңі ішінде нақты келісілген оқиғалар басталған кезде белгіленген сақтандыру төлемдерін, әдетте ақшалай қарсы беру есебінен кепілдендіретін ұйым. Осы стандарттың мақсаттары үшін «сақтандырушы» термині әлеуетті бенефициар төлейтін сыйлықақылардан өзге көздерден қаржыландырылуы мүмкін LTC бойынша сақтандыру төлемдерінің жоспарларын демеуші ұйымды да білдіреді.
2.4 Ұзақ мерзімді күтім (LTC). Ересектерге арналған күндізгі күтімді, қамқорлық (тұрмыстық) күтімді, үйдегі күтімді, паллиативтік (хоспистік) күтімді, аралық мейіргерлік күтімді, уақытша күтімді (күтуші тұлғалардың демалуы үшін) және білікті мейіргерлік күтімді қамтуы мүмкін, бірақ, әдетте, стационарлық (ауруханалық) жағдайдағы күтімді қамтымайтын медициналық және әлеуметтік қызметтердің кең спектрі. Ұзақ мерзімді күтімді кейде ұзақ мерзімді қызметтер мен қолдау (LTSS) деп те атайды.
2.5 Ұзақ мерзімді күтім бойынша сақтандыру төлемдерінің жоспары (немесе LTC төлемдер жоспары). LTC бойынша сақтандыру төлемдерін не дербес негізде, не өзге сақтандыру төлемдерін де көздейтін жоспардың құрамында (LTC бойынша сақтандыру төлемдері елеусіз сипаттама болатын жағдайларды қоспағанда) көздейтін полис, шарт немесе келісім. Жоспар сақтандыру төлемдерін алу құқығына қойылатын талаптарды, жабылатын қызметтерді, сақтандыру төлемінің мөлшерін, сақтандыру төлемдерін төлеу мерзімін (оның ішінде қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді), сақтандыру төлемінің ең жоғары мөлшерін және өзге де жабу сипаттамаларын сипаттай алады.
2.6 Сатып алу (сыйлықақы төлеуді тоқтатқан кезде кепілдік берілмейтін) төлемдері. Сыйлықақы төлеу тоқтатылған жағдайда қолжетімді болатын төлемдер.
2.7 Мейіргерлік күтім үйі. Күнделікті өмірлік қажеттіліктерін өздігінен қанағаттандыруға қабілетсіз тұлғаларға ұзақ мерзімді мейіргерлік күтім ұсынатын тұруға арналған мекеме. Мұндай мекемелер, әдетте, шақыру бойынша қолжетімді дәрігер бола отырып, медициналық мейіргерлермен жасақталады, бұл ретте күтім қамқорлық (тұрмыстық) күтімнен білікті күтімге дейін өзгеруі мүмкін.
3-бөлім. Мәселелерді талдау және ұсынылатын практикалар
3.1 Жабу және жоспардың сипаттамалары. Актуарийге тиісті LTC бойынша сақтандыру төлемдерінің жоспарының іске қатысты барлық ережелерін, оның ішінде сақтандыру төлемдерін алу құқығын, жабылатын қызметтерді, сақтандыру төлемдерінің мөлшерін, сақтандыру төлемдерін төлеу мерзімін және құнға елеулі әсер етуі мүмкін өзге де жабу сипаттамаларын назарға алуы тиіс. Бұл ережелер негізінен LTC бойынша сақтандыру төлемдерінің дербес жеке жоспарларына, қауымдастықтар демеушілік ететін топтық жоспарларға немесе жұмыс берушілер демеушілік ететін топтық жоспарларға қатысты болса да, актуарийге сондай-ақ мынадай балама LTC тетіктерінде кездесетін LTC бойынша елеулі ережелерді назарға алуы тиіс:
a. өмірді сақтандыру өнімі бойынша өзге жағдайда қайтыс болған жағдайда төленуге тиіс болатын сақтандыру төлемдерін жеделдетілген төлеу;
b. LTC бойынша қосалқы (қосымша) сақтандыру төлемдерін көздейтін сақтандыру өнімдері;
c. денсаулықты сақтауды ұйымдастырушылар (HMO), артықшылық берілетін қызмет жеткізушілерінің ұйымдары (PPO), эксклюзивті қызмет жеткізушілерінің ұйымдары (EPO), мемлекет басқаратын жоспарлар және өзін-өзі сақтандыру жоспарлары сияқты түрлі әкімшілік және тәуекел қабылдайтын бағдарламалармен ұсынылатын LTC бойынша сақтандыру төлемдері; және
d. зейнеткерлерге арналған қауымдастықтарда тұратын тұлғаларға ұсынылатын LTC бойынша сақтандыру төлемдері.
3.2 Болжамдарды белгілеу. Актуарлық болжамдарды әзірлеу кезінде актуарийге қолда бар тәжірибе деректерін және ақылға қонымды түрде болжанатын болашақ өзгерістерді назарға алуы тиіс. LTC бойынша сақтандыру төлемдерінің көптеген жоспарлары көптеген жылдар бойы күшінде қалуы мүмкін, ал кейбір болжамдар сақтандырылған тұлғалардың, күтім қызметтерін жеткізушілердің және жалпы қоғамның мінез-құлқына байланысты болады. Осыған байланысты актуарийге бүгінгі күнгі нақты тәжірибеден шығарылған болжамдардың болашақта жарамсыз болып шығуы мүмкін екенін түсінуі тиіс. Актуарий болжамдарды белгілеу кезінде маржаны (қорды) немесе қолайсыз ауытқуға арналған резервті (PAD) қоса алады және мұндай жағдайларда болжамды мақсатқа сәйкес келетін маржаны (қорды) немесе PAD-ты қосуға тиіс.
Актуарий жауапкершілігін өзіне қабылдайтын болжамдарды белгілеу, бағалау немесе жаңарту кезінде актуарийге мынадай деректерді немесе ақпаратты пайдалану мүмкіндігін қарастыруы тиіс:
a. қолжетімді, релевантты және жеткілікті сенімді шамада, қолданылатын жерлерде ағымдағы жағдайларды ескере отырып түзетілген нақты тәжірибені;
b. егер нақты тәжірибе қолжетімді болмаса, релевантты болмаса немесе жеткілікті сенімді болмаса, мән-жайларды ескере отырып тиісінше түзетілген, салалық тәжірибе сияқты өзге де релевантты және жеткілікті сенімді тәжірибені;
c. болашақ күтулерін немесе бағалауларын, оның ішінде нарықтық деректерге тән болатын, олар қолжетімді әрі орынды болғанда; және
d. тиісті жағдайларда сақтандырылған тұлғаларға қатысты емес деректерді қоса алғанда, өзге де релевантты деректер немесе ақпарат көздерін.
Актуарийге болжамдарды осы болжамдар қолданылатын тәсілмен үйлесімді түрде әзірлеуі тиіс. Мысалы, полисті тоқтату (lapse) туралы болжам оның болжанатын сақтандырылған тұлғалардың жалпы санына немесе белсенді сақтандырылған тұлғалардың болжанатын санына қолданылуы тиіс екеніне қарай түрлі тәсілмен әзірленеді. Актуарийге реттеушінің қолданылатын пайымдауларынан, олар болжамдарды таңдауға қатысты болатын және оны реттейтін бөлігінде, хабардар болуы тиіс. Актуарийге болжамдарды әзірлеу үшін деректерді таңдау, тексеру немесе бағалау кезінде Актуарлық практика стандарты № 23 «Деректер сапасы» (ASOP No. 23, Data Quality) және Актуарлық практика стандарты № 25 «Сенімділік рәсімдері» (ASOP No. 25, Credibility Procedures) стандарттарына жүгінуі тиіс.
3.2.1 Аурушаңдық (морбидтік) туралы болжамдар. Актуарийге аурушаңдық туралы болжамдарды жоспардың барлық елеулі сипаттамаларымен, оның ішінде ұсынылатын LTC бойынша сақтандыру төлемдерінің түрлерімен, ұсынылатын опциялық төлемдердің түрлерімен, сақтандыру төлемдерін алуға арналған жоспардың өлшемшарттарымен, талаптарды қарау және реттеу процесімен, сақтандыру төлемдерінің мөлшерлерімен және төлемдердің лимиттерімен, сондай-ақ ерекшеліктермен үйлесімді түрде әзірлеуі тиіс.
Аурушаңдықты бағалау үшін актуарийге, орынды жерлерде, талаптардың туындау жиілігінің көрсеткіштерін (incidence), талаптардың тоқтату көрсеткіштерін, жабылатын сақтандыру төлемдерінің құнын және пайдаланылуы күтілетін қолжетімді сақтандыру төлемдерінің үлесін әзірлеуі тиіс. Актуарийге талаптардың жиынтық құнын оның жекелеген компоненттерінен гөрі болжау кезінде ерекше байыптылық таныту қажет болуы мүмкін, өйткені талаптардың жиынтық құны дисконттау ставкалары сияқты факторларға байланысты болуы мүмкін, ал аурушаңдық компоненттері бойынша нақты сезімталдық тесттері компоненттерді жеке-жеке модельдеуге қарағанда сенімдірек болуы мүмкін. Аурушаңдық туралы болжамдарды әзірлеу кезінде, жиынтығында да, жекелеген компоненттер бойынша да, актуарийге, қолданылатын жағдайларда, мыналарды назарға алуы тиіс:
a. талаптардың құнының элементтері күтім қызметтерін жеткізушінің түріне, мысалы, мейіргерлік күтім үйіне, күтіммен тұруға арналған мекемеге және үйдегі күтімге қарай ерекшеленетіні-ерекшеленбейтіні;
b. сақтандыру төлемдерін қолжетімді таңдаумен және төлемдердің шектеулерімен байланысты қатысушылардың мінез-құлқы;
c. LTC бойынша сақтандыру төлемдерінің болуымен байланысты LTC қызметтеріне индукцияланған сұраныстың әсері;
d. Medicare, Medicaid және Medicare-ге қосымша жабу полистері (Medicare supplement) сияқты өзге мемлекеттік және жеке бағдарламалар бойынша сақтандыру төлемдерінің қолжетімділігі;
e. LTC қызметтерінің қолжетімділігі;
f. сақтанушы шешім қабылдаған сәттердегі (мысалы, тарифті арттыру сәтіндегі шешімдер) селекция әсері;
g. өтініш берушілерді тарифтік топтар бойынша жіктеу;
h. өтініштегі сұрақтардың егжей-тегжейлілік дәрежесін, маркетинг әдістерін, андеррайтинг талаптарының санын және түрлерін, андеррайтинг кластарының санын және анықтамаларын, андеррайтинг процесіне нормативтік талаптардың әсерін және андеррайтинг жүзеге асыратын персоналдың тәжірибесін қамтуы мүмкін андеррайтинг процестерін;
i. талаптарды реттеу процесіне нормативтік талаптардың әсерін, талаптарды реттеу жөніндегі персоналдың тәжірибесін, төлемдерді алу құқығын растау процестерін (бастапқы және ағымдағы), алаяқтықты анықтауды және нақты шығыстарды өтеудің (reimbursement) бекітілген төлемдермен (indemnity) салыстырғандағы әсерін қамтуы мүмкін талаптарды реттеу процесін;
j. кез келген уақыт сәтінде опциялық төлемдерді ұсыну кезіндегі қолайсыз селекцияның (антиселекцияның) әлеуетін; және
k. болжамдардың өзара әрекеттесуі мен корреляциясын, мысалы, өлім-жітімнің талаптарды тоқтату көрсеткіштеріне әсерін.
Актуарий сондай-ақ аурушаңдық туралы болжамдарды төлемдерді алушылардың диагноздарын ескере отырып түзету мүмкіндігін қарастыра алады.
3.2.2 Өлім-жітім туралы болжамдар. Өлім-жітім туралы болжамдарды әзірлеу кезінде актуарийге андеррайтингтің, өтініш берушілерді жіктеудің және селекцияның өлім-жітімнің күтілетін тәжірибесіне әсерін назарға алуы тиіс және жоспар қатысушыларының күтілетін өлім-жітімін тиісінше көрсететін өлім-жітім кестесін пайдалануы тиіс. Актуарийге өлім-жітімнің сау және еңбекке қабілетсіз (мүгедектігі бар) сақтандырылған тұлғалар арасында ерекшеленетінін назарға алуы тиіс. Сондай-ақ актуарийге қайтыс болу жағдайлары толық көрсетілген-көрсетілмегенін және олардың шығулардың (декременттердің) жалпы санының үлесі ретінде ақылға қонымды түрде ұсынылған-ұсынылмағанын назарға алуы тиіс.
3.2.3 Өмірді сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру төлемдерін жеделдетілген төлеу. Өмірді сақтандыру өнімі бойынша өзге жағдайда қайтыс болған жағдайда төленуге тиіс болатын сақтандыру төлемдерін жеделдетілген төлеу арқылы ұсынылатын LTC бойынша сақтандыру төлемдеріне қатысты актуарийге төлемдердің мөлшері мен мерзімдеріне қатысты болжамдардың өлім-жітімнің де, LTC бөлігіндегі аурушаңдықтың да келісілген оқиғалары үшін үйлесімді түрде айқындалуын қамтамасыз етуі тиіс.
3.2.4 Ерікті тоқтату (полистен бас тарту/lapse) туралы болжамдар. Ерікті тоқтату (lapse) туралы болжамдарды әзірлеу кезінде актуарийге мыналарды назарға алуы тиіс:
a. өнімнің сипаттамаларын, сыйлықақы төлеу мерзімділігін, сыйлықақы төлеу тәсілін және сатып алу төлемдерін;
b. маркетинг әдісіне, жабуды сатып алу және жалғастыру себептеріне, өнім мен сыйлықақының бәсекеге қабілеттілігіне, сондай-ақ сақтандыру төлемдерін ұсынатын ұйымның тарапынан көрсетілетін қызмет көрсету сапасына қатысты ақылға қонымды түрде қолжетімді ақпаратты;
c. рейтингтік агенттіктердің болжамдарының немесе рейтингтерінің өзгерістерін;
d. тарифтердің өзгеруінің немесе азайтылған сақтандыру төлемдерін ұсынудың полистерді ерікті тоқтатуға (lapse) кез келген әсерін; және
e. полистерді тоқтату (lapse) жағдайлары шығулардың (декременттердің) жалпы санының үлесі ретінде ақылға қонымды түрде ұсынылған-ұсынылмағанын.
3.2.5 Операциялық шығыстар туралы болжамдар. Операциялық шығыстар туралы болжамдарды әзірлеу кезінде актуарийге, қолданылатын жағдайларда, ұйымның бизнес-жоспарын және өнімді әзірлеу, маркетинг, делдалдардың (сатушылардың) сыйақысы, реттеуші талаптарын сақтау, андеррайтинг, сақтандыру төлемдерін әкімшілендіру, күтімді басқару (care management) және LTC бойынша сақтандыру төлемдерінің жоспарын өзге де әкімшілендіру құнын көрсету мүмкіндігін қарастыруы тиіс.
3.2.6 Салықтық болжамдар. Салықтық болжамдарды әзірлеу кезінде актуарийге LTC бойынша сақтандыру төлемдерінің жоспары резервтерінің салықтық базасын және осы ұйым үшін сыйлықақыларға салынатын салықтың, табысқа салынатын салықтың немесе кез келген өзге қолданылатын салықтың қолданылатын ставкаларын көрсетуі тиіс.
3.2.7 Инвестициялық кірістілік туралы болжамдар. Инвестициялық кірістілік туралы болжамдарды әзірлеу кезінде актуарийге, орынды жерлерде, нақты әлем (real world) теориясын немесе нарықпен үйлесімді (market consistent) теорияны көрсететін және қайта инвестициялау, активтердің дефолты, активтердің жеткіліксіз кірістілігі және инвестициялық шығыстар туралы болжамдарды қамтитын инвестициялық болжамдар мен экономикалық нарықтар туралы болжамдарды назарға алуы тиіс. Орынды жерлерде, актуарийге сондай-ақ сақтандырушының активтерін және сақтандырушының инвестициялық стратегиясын назарға алуы және Актуарлық практика стандарты № 7 «Өмірді, денсаулықты немесе мүлікті/жауапкершілікті сақтандырушылардың ақша ағындарын талдау» (ASOP No. 7, Analysis of Life, Health, or Property/Casualty Insurer Cash Flows) стандартына жүгінуі тиіс.
3.2.8 Портфель құрылымы туралы болжамдар. Актуарийге портфельдің күтілетін бөлінуінің сипаттамаларын, мысалы, жасты, жынысты, отбасылық жағдайды, андеррайтинг кластарын, тарату жүйесін және LTC бойынша сақтандыру төлемдерінің жоспарының опцияларын (мысалы, төлем кезеңі, күту кезеңі (elimination period), индекстеу опциясы, күндізгі сақтандыру төлемі және өзге де жабу опциялары сияқты) көрсетуі тиіс.
3.2.9 Уақыт өте келе өзгеру туралы болжамдар. Болжамдарды әзірлеу кезінде актуарийге сондай-ақ тәжірибесі LTC бойынша сақтандыру төлемдерінің жоспарының қолданылу мерзімі ішінде үлкен ықтималдықпен өзгеруі мүмкін болжамдарды анықтау және көрсету мүмкіндігін қарастыруы тиіс. Тәжірибенің өзгерістері міндетті түрде осы факторлармен шектелмесе де, олар қатысушылардың денсаулық жай-күйінің өзгерістерінен, қатысушылардың мінез-құлқының өзгерістерінен, күтімді басқарудағы өзгерістерден, күтім көрсету орындарының өзгерістерінен, қоршаған ортаның өзгерістерінен және өмір салтының өзгерістерінен туындауы мүмкін.
3.2.10 Балама LTC тетіктері. Актуарийге 3.1(a)–(d) тармақтарында сипатталған балама LTC тетіктері үшін LTC бойынша сақтандыру төлемдерінің дербес сақтандырылған жоспарлары үшін пайдаланылатыннан өзге болжамдарды пайдалану мүмкіндігін қарастыруы тиіс.
3.2.11 Сезімталдықты тестілеу. Болжамдарды түпкілікті белгілегенге дейін актуарийге болжамдардың ақылға қонымды вариацияларына және болжамдардың ақылға қонымды корреляцияларына сезімталдықты тестілеуді орындауы тиіс. Актуарийге болжамдарды растайтын деректер шектеулі сенімділікке ие болғанда сезімталдықты тестілеу ауқымын кеңейтуі тиіс. Сондай-ақ актуарийге стресстік болжамдар кезінде болжамдарды тестілеу мүмкіндігін қарастыруы тиіс. Актуарийге сезімталдықты тестілеу нәтижелерін есепке алу үшін тиісті маржаны (қорды) немесе PAD-ты қосу мүмкіндігін қарастыруы тиіс.
3.3 Сақтандыру сыйлықақысының мөлшері бойынша ұсынымдар. Сақтандыру сыйлықақысы мөлшерлерінің бастапқы шкаласын ұсыну кезінде актуарийге қолданылатын реттеуші талаптарына сәйкес келетін әдістер мен болжамдарды сақтандыру сыйлықақысы мөлшерлерінің шкаласы ұсынылған шкаланы болашақта түзетусіз жеткіліктіліктің ақылға қонымды ықтималдығына ие болатындай етіп пайдалануы тиіс.
Сақтандыру сыйлықақысы мөлшерлерінің қолданыстағы шкалаларын қайта қарауға қатысты ұсынымдарды әзірлеу кезінде актуарийге тәжірибенің кез келген елеулі вариацияларын талдауы және реттеушінің тексеруін ескере отырып, қолданыстағы портфель (in-force) бойынша сақтандыру сыйлықақысы мөлшерлерінің өзгерістерін орынды ететін күтулердегі өзгерістерді көрсету мүмкіндігін қарастыруы тиіс.
Сақтандыру сыйлықақысы мөлшерлерінің шкалалары сондай-ақ алымдарды, салықтарды, үстемеақыларды немесе табыс алудың өзге де құралдарын қамтуы мүмкін.
3.4 Резервтерді анықтау және активтердің жеткіліктілігін талдау. Резервтерді есептеу кезінде актуарийге қарастырылып отырған LTC бойынша сақтандыру төлемдерінің нақты жоспарының сақтандыру төлемдерінің сипаттамаларын, оның ішінде кез келген опциялық төлемдерді назарға ала отырып, тиісті әдістер мен болжамдарды пайдалануы тиіс.
LTC бойынша сақтандыру төлемдерінің жоспарлары үшін әдетте талап етілетін және тиісті резервтер сыйлықақы резервтері, шарттар бойынша резервтер және мәлімделген талаптар бойынша да, шеккен, бірақ мәлімделмеген талаптар бойынша да талаптар бойынша резервтер болып табылады.
Статутарлық (нормативтік) резервтерді белгілеу кезінде актуарийге мынадай құжаттардың қолданылатын бөлімдерінен хабардар болуы тиіс: Стандартты бағалау заңы (Standard Valuation Law), Бағалау жөніндегі нұсқаулық (Valuation Manual), LI Актуарлық нұсқаулығы (Actuarial Guideline LI) және активтердің жеткіліктілігін талдау стандарттары.
LTC бойынша сақтандыру төлемдерінің жоспарлары жиі ұзақ мерзімді сипатқа ие болғандықтан, ақша ағындарын тестілеу LTC бойынша сақтандыру төлемдерінің жоспарын басқарудың әлеуетті маңызды бөлігі болып табылады. Егер LTC бойынша сақтандыру төлемдерінің жоспары демеуші ұйымның бизнесінің неғұрлым елеулі бөлігін құраса, LTC бойынша сақтандыру төлемдерінің жоспарын талдау кезіндегі ұқыптылық дәрежесі арта түсетін маңызға ие болады. Сондықтан активтердің жеткіліктілігін талдауды жүргізу кезінде актуарийге Актуарлық практика стандарты № 7-ге және Актуарлық практика стандарты № 22 «Активтердің жеткіліктілігін талдауға негізделген, өмірді сақтандыру, аннуитеттер немесе медициналық сақтандыру бойынша резервтерге және өзге де міндеттемелерге қатысты актуарийдің қорытындылары» (ASOP No. 22, Statements of Actuarial Opinion Based on Asset Adequacy Analysis for Life Insurance, Annuity, or Health Insurance Reserves and Other Liabilities) стандартына жүгінуі тиіс.
LTC бойынша сақтандыру төлемдерінің жоспарлары актуарийдің қорытындысына енгізілетін шамада Актуарлық практика стандарттары № 22, № 28 «Медициналық сақтандыру бойынша активтер мен міндеттемелерге қатысты актуарийдің қорытындылары» (ASOP No. 28, Statements of Actuarial Opinion Regarding Health Insurance Assets and Liabilities) және № 36 «Мүліктік сақтандыру мен жауапкершілікті сақтандырудағы залалдар бойынша және залалдарды реттеуге жұмсалатын шығыстар бойынша резервтерге қатысты актуарийдің қорытындылары» (ASOP No. 36, Statements of Actuarial Opinion Regarding Property/Casualty Loss and Loss Adjustment Expense Reserves) қолданылуы мүмкін.
3.5 Тәжірибені мониторингілеу. Бұл практикалық жүзеге асырылатын кезде және қалыптасып келе жатқан тәжірибе демеуші ұйым үшін елеулі болуы мүмкін кезде актуарийге демеуші ұйымды тәжірибе деректері актуарийге бұрынғы болжамдарды қалыптасып келе жатқан тәжірибемен салыстыруға және кез келген елеулі алшақтықтардың салдарын бағалауға мүмкіндік беретін тәсілмен жиналуы тиіс екені туралы хабардар етуі тиіс.
Сақтандыру төлемдерінің құнын бағалау немесе резервтерді белгілеу үшін болжамдарды айқындау кезінде салалық деректер немесе тұтастай алғанда халық бойынша деректер пайдаланылған шамада, LTC бойынша сақтандыру төлемдерінің жоспарының тәжірибесін тексеретін актуарийге осындай деректерде көрініс табуы мүмкін елеулі өзгерістерді қадағалауы тиіс. Актуарий осы деректерге 3.2 тармақта сипатталғандай болжамдарды белгілеу кезінде сүйенуді жоспарлайтын шамада, актуарийге қалыптасып келе жатқан тәжірибені назарға алуы тиіс.
3.6 Өзге тұлғалардың мәліметтерін пайдалану: өзге тұлғалар ұсынған деректер, өзге ақпарат немесе модель. Өзге тұлғалар ұсынған деректерді, өзге ақпаратты немесе модельді пайдалану кезінде актуарийге Актуарлық практика стандарты № 23-ке, Актуарлық практика стандарты № 41 «Актуарлық хабарламалар» (ASOP No. 41, Actuarial Communications) және Актуарлық практика стандарты № 56 «Модельдеу» (ASOP No. 56, Modeling) стандарттарына басшылыққа алынатын нұсқаулар алу үшін жүгінуі тиіс.
3.7 Құжаттау. Актуарийге 3-бөлім талаптарының және 4-бөлімнің ақпаратты ашу талаптарының сақталуын растайтын құжаттаманы дайындау және сақтау мүмкіндігін қарастыруы тиіс. Құжаттаманы дайындау кезінде актуарийге оны сол практика саласында білікті басқа актуарий актуарийдің жұмысының негізділігін бағалай алатындай немесе қажет болған жағдайда тапсырманы орындауды өзіне қабылдай алатындай нысанда дайындауы тиіс. Мұндай құжаттаманың дәрежесі актуарийдің кәсіби пайымдауы негізінде айқындалуы тиіс және актуарлық қызметтердің күрделілігі мен мақсатына қарай өзгеруі мүмкін. Сонымен қатар актуарийге 4-бөлім бойынша ашылуға жататындардан өзге іс материалдарын сақтауға қатысты басшылыққа алынатын нұсқаулар алу үшін Актуарлық практика стандарты № 41-ге жүгінуі тиіс.
4-бөлім. Хабарламалар және ақпаратты ашу
4.1 Актуарлық есепте ақпаратты міндетті түрде ашу. Осы стандарт қолданылатын актуарлық есепті шығару кезінде актуарийге Актуарлық практика стандарттары № 7, 22, 23, 25, 28, 36, 41 және 56-ға жүгінуі тиіс. Сонымен қатар актуарийге осындай актуарлық есептерде, қолданылатын жағдайларда, мыналарды ашуы тиіс:
a. опциялық төлемдер мен кепілдіктерді қоса алғанда, өнімнің сипаттамаларын (3.1 тармақты қараңыз);
b. негізгі болжамдарды және актуарий осы болжамдарды күтілетін болашақ тәжірибені көрсету үшін белгілеген тәртіпті (3.2 тармақты қараңыз);
c. бағаланған сезімталдық тесттерінің диапазонын және сезімталдықты тестілеу нәтижесінде туындаған кез келген кейінгі маржаны (қорды) (3.2.11 тармақты қараңыз);
d. қолайсыз ауытқуларға арналған кез келген резервтердің сипаттамасын қоса алғанда, сақтандыру сыйлықақысының мөлшері бойынша ұсынымды және оның негіздемесін (3.3 тармақты қараңыз);
e. резервтерді есептеу кезінде пайдаланылған әдіс пен болжамдардың сипаттамасын, сондай-ақ резервтердің жеткіліктілігін тексеру үшін пайдаланылған кез келген әдістің сипаттамасын (3.4 тармақты қараңыз); және
f. тәжірибе деректерін жинау және мониторингілеу қажеттілігін (3.5 тармақты қараңыз).
4.2 Актуарлық есепте ақпаратты қосымша ашу. Актуарийге сондай-ақ мынадай мән-жайларда Актуарлық практика стандарты № 41-ге сәйкес ақпаратты ашуды актуарлық есепке енгізуі тиіс:
a. егер қандай да бір елеулі болжам немесе әдіс қолданылатын құқықпен ұйғарылса;
b. егер актуарий өзге көздерден мәліметтерді пайдаланғаны туралы мәлімдесе және сол арқылы актуарийден өзге тарап таңдаған кез келген елеулі болжам немесе әдіс үшін жауапкершілікті өзінен алып тастаса; және
c. егер актуарийдің кәсіби пайымдауы бойынша актуарий осы стандарттың нұсқауларынан елеулі түрде ауытқыса.
4.3 Құпия ақпарат. Осы стандартта актуарийді құпия ақпаратты ашуға міндеттеу мақсаты ешнәрсе көздемейді.
1-қосымша
Алғышарттар және ағымдағы практикалар
Ескерту. Осы қосымша ақпараттық мақсаттарда келтіріледі және актуарлық практика стандартының бөлігі болып табылмайды.
Алғышарттар
Ұзақ мерзімді күтім (LTC) қызметтерін пайдалану қарқынды өсуде және бұл өсу алдағы онжылдықтарда жалғасады деп күтілуде. Мұндай қызметтердің ақысын төлеу, күтілгендей, болжанатын болашақта қоғам үшін сын-қатер болады. Пайдаланылатын көптеген қаржыландыру әдістері ұзақ мерзімді шарттық міндеттемелерді және күтілетін шығындарды көп жыл бұрын бағалауды көздейді — бұл актуарлық талдау мен дайындықты талап ететін жұмыс.
LTC бойынша болашақ нәтижелерді бағалау күрделі процесс болып табылады. LTC сақтандыру саласындағы актуарлық қызметтің мұндай сын-қатер болатын кейбір себептері мыналарды қамтиды:
Біртекті деректердің шектеулі көлемі қолжетімді, әсіресе жоғары жастағы сақтандырылған тұлғалар бойынша және полистердің қолданылуының неғұрлым кейінгі мерзімдерінде. Актуарийлер қоғамы (SOA) 2015 жылы LTC дербес сақтандыру бойынша белгілі бір дәрежеде сенімді тәжірибе зерттеуін дайындағанымен, ол тек 2011 жылға дейінгі тәжірибеге негізделді.
Соңғы жылдары LTC сақтандыру жабуы құрама өнімдерге қайта бағдарланды. SOA тәжірибе зерттеуі құрама өнімдер нарығы бойынша күтілетін тәжірибеден ерекшеленуі мүмкін.
Қаржыландырудың жаңа тәсілдері, мысалы, Вашингтон штатының мемлекеттік бағдарламасы арқылы ұсынылатын LTC қызметтерін қаржыландыру тетіктері, кейбір штаттардың ұқсас немесе «апаттық» LTC бағдарламаларын қарауы арқылы, сондай-ақ зейнеткерлерге үздіксіз күтім жасайтын қауымдастықтар моделін үйдегі күтім жағдайларында қолдану арқылы тұрақты түрде енгізіліп отырады. Тіпті дәстүрлі дербес полистер де компанияның тәуекелге ұшырауын төмендету үшін аз өмір бойғы максимумдар, төлемдердің күндізгі максимумдары және төлемдерді автоматты түрде арттыру есебінен өздерінің сақтандыру төлемдерін қысқартты. Бұл тәсілдер дәстүрлі дербес LTC бойынша сақтандыру төлемдерімен салыстырғанда мүлдем өзгеше тәжірибеге ие болуы мүмкін.
Андеррайтинг, маркетинг, тарату және талаптар бойынша төлеу практикалары LTC сақтандырудың түрлі қаржыландыру жоспарларында елеулі түрде ерекшеленуі мүмкін, бұл біртекті емес нәтижелерге әкеледі. Бұл болашақ белсенділікті бағалауға болатын біртекті тәжірибе деректерін қалыптастырудың күрделілігін ушықтырады.
LTC реттеуші, медициналық немесе сақтандыру ортасындағы не тұтынушылардың мінез-құлқындағы өзгерістер LTC бойынша сақтандыру төлемдерінің жоспары төлейтін сақтандыру төлемдеріне қатысты күтулерді өзгертуі мүмкін. Төменде осындай ықтимал өзгерістердің мысалдары келтірілген:
a. LTC қызметтерін пайдалану, осындай қызметтер мемлекеттік LTC жабуының артып келе жатқан қолжетімділігі кезінде сақтандырылған ортада ұсынылғанда, өзгеруі мүмкін.
b. Медицинаның жетістіктері LTC қызметтерін талап ететін ауруларды (мысалы, Альцгеймер ауруын емдеу) болдырмау немесе емдеу есебінен LTC сақтандыру шығындарын төмендете алады. Алайда медицинаның жетістіктері денсаулығында бұзылулары бар тұлғалардың күтілетін өмір ұзақтығын арттыруы немесе кейбір тұлғаларға өзге жағдайда қайтыс болатын болса да, денсаулығы бұзылған жай-күйге дейін өмір сүруге мүмкіндік беруі де мүмкін.
c. Мейіргерлік күтім үйлеріндегі күтімге, күтіммен тұруға арналған мекемелердегі күтімге және үйдегі күтімге деген ағымдағы көзқарас уақыт өте келе өзгеруі мүмкін. Мысалы, LTC мекемелеріндегі COVID-19-бен байланысты қайтыс болу саны көп адамды үйдегі күтімге бағдарлап, қызметтерді орташа пайдалануды өзгертуі мүмкін.
d. Қоғамдағы отбасы құрылымындағы өзгерістер денсаулығында бұзылулары бар тұлғаларға күтім жасауға қабілетті отбасы мүшелерінің санын азайтып, ақылы LTC қызметтеріне қажеттілікті арттыруы мүмкін.
e. Ұзақ мерзімді күтімге мемлекеттік төлемде өзгерістер болуы мүмкін, олар LTC қызметтерінің жеке сақтандыру бойынша төленуіне әсер етуі мүмкін. Мұндай мемлекеттік өзгерістер LTC пайдалану модельдеріне немесе LTC сақтандыру бойынша сыйлықақыларға және сақтандыру төлемдеріне салынатын салықтарға қатысты ережелерге де әсер етуі мүмкін.
f. LTC жаңа қызметтері әзірленуі мүмкін, ал қолданыстағы қызметтердің қолжетімділігі елеулі түрде артуы мүмкін. Жаңа қызметтер пайда болған сайын олар тұтынушылардың бұрыннан бар күтім қызметтерін пайдалануындағы өзгерістерді, сондай-ақ қызметтерді жиынтық пайдаланудағы өзгерістерді тудыруы мүмкін.
g. Тарифтерді арттырудың әсері қолданыстағы портфельдің құрылымын және сақтанушылардың мінез-құлқын өзгертуді жалғастыруда.
Кейбір реттеушілер мен мүдделі тараптар LTC сақтандыру саласында тұтынушыларды қорғау үшін өзге жабу түрлеріне қолданылатындардан асып түсетін стандарттар немесе бақылау шаралары қажет деп санайды. Бұл ішінара LTC пайдаланушылардың көпшілігі қаржылық мүмкіндіктері аз деп қабылданатын егде азаматтар болуымен байланысты.
Сонымен қатар LTC сақтандырудың көптеген қаржыландыру тетіктері өте үлкен ұзақтықтағы қаржылық міндеттемелерді көздейді. LTC сақтандырудың көптеген полистері сақтандырылған тұлғаның бүкіл өмірі бойы кепілдендірілген түрде ұзартылатын болып табылады. Бұл сондай-ақ алдын ала қаржыландырудың (advance funding) аса жоғары дәрежесімен сипатталатын өнім, онда талаптар бойынша ақша қаражатының көп бөлігі полис күшіне енгеннен кейін көп уақыт өткен соң төленеді.
Ағымдағы практикалар
Актуарийлер сақтандыру төлемдерінің құрылымының құнын өлшеу, қаржыландыру жүйесін әзірлеу және міндеттемелерді бағалау үшін түрлі әдістерді қолданады. Актуарийдің осы саладағы жұмысының базалық бөлігі LTC бойынша сақтандыру төлемдерінің жоспарының іске қатысты ережелерін, мысалы, мыналарды есепке алуды көздейді:
Сақтандыру төлемдерін алу құқығы (сақтандыру оқиғасын айқындау). Сақтандыру төлемдерін алу құқығын алу үшін сақтандырылған тұлға күту кезеңіне (elimination period) шыдауға міндетті болуы мүмкін және төлемдерді алу құқығының қанағаттанарлық дәлелдемелерін ұсынуы тиіс. LTC бойынша сақтандыру төлемдерінің жоспарлары төлемдерді алу құқығын бірнеше тәсілмен айқындай алады. Төлемдерді алу құқығының неғұрлым кең тараған өлшемшарттары функционалдық немесе когнитивтік бұзылу (ол LTC сақтандыру жоспарында салықтық жеңілдіктер берілетін жоспарлар үшін айқындалғандай), ал кейде — медициналық қажеттілік болып табылады. Төлемдерді алу құқығы сондай-ақ жиі жабылатын қызметтерді немесе сақтандыру төлемі төленуге тиіс күні қызметтерді пайдалануға байланысты болады.
Жабылатын қызметтер. LTC бойынша сақтандыру төлемдерінің жоспары тек LTC қызметтерінің шектеулі жиынтығы үшін не өте кең жиынтығы үшін жабу ұсынуы мүмкін. Нақты жоспар тек мейіргерлік күтім үйіндегі күтімді немесе тек үйдегі күтімді жабуы мүмкін не екі түрдің де ұштасуын жабуы мүмкін. Сондай-ақ күтімнің кез келген санды қосымша түрлері, мысалы, күтіммен тұруға арналған мекемедегі күтім, ересектерге арналған күндізгі күтім және уақытша күтім (күтуші тұлғалардың демалуы үшін) жабылуы мүмкін. Жабу түрлі қызмет түрлерін қамтығанда, ол интеграцияланған да, интеграцияланбаған да болуы мүмкін. Интеграцияланған сақтандыру төлемдерінің бір мысалы — мейіргерлік күтім үйіндегі күтімнің немесе үйдегі күтімнің кез келген ұштасуы үшін пайдаланылуы мүмкін біртұтас өмір бойғы сақтандыру төлемінің максимумы.
Сақтандыру төлемінің мөлшері. Берілген қызмет үшін немесе берілген күтім күні үшін төленуге тиіс мөлшер не бекітілген шарттық сома, мысалы, төлемге құқық беретін бір күн үшін 100 доллар, болуы мүмкін, не сол күні көрсетілген қызметтердің нақты құнымен байланысты болуы мүмкін. Соңғы жағдайда өтеу не қызметтердің толық құнын, не құнның пайызын құрауы мүмкін және белгілі бір күндізгі максимуммен шектелуі мүмкін. Егер күндізгі максимум белгіленсе, ол қызмет түріне қарай ерекшеленуі мүмкін. Күндізгі сақтандыру төлемінің бекітілген мөлшері немесе ең жоғары күндізгі сақтандыру төлемі инфляциядан қорғау туралы ереже бойынша артуы мүмкін.
Сақтандыру төлемдерін төлеу мерзімі. Сақтандыру төлемдерінің ұзақтығы мен мерзімділігі құрылымдалуы мүмкін түрлі тәсілдер бар. Кейбір мысалдар төменде келтірілген:
a. Қатарынан күндерден тұратын төлем кезеңі. Ең жоғары төлем кезеңі белгіленген күндер немесе жылдар саны ретінде айқындалады, ал сақтандыру төлемдері осындай ұзақтықтағы үздіксіз уақыт аралығында, төлемге құқық туындаған бірінші күннен бастап төленуге тиіс. Бұл тәсіл кезінде жабылатын қызметтерсіз күндер сақтандыру төлемін төлеуге әкелмеуі мүмкін, бірақ төлем кезеңін ұзартпайды.
b. Төлем күндері. Ең жоғары төлем кезеңі белгіленген күндер немесе жылдар саны ретінде айқындалады, ал сақтандыру төлемдері сақтандырылған тұлға төлемге құқық талаптарын қанағаттандыратын күндер үшін, ең жоғары күндер немесе төлемдер саны төленгенге дейін төленуге тиіс. Бұл тәсіл кезінде сақтандырылған тұлғаның төлемдерге құқығы жоқ кез келген күн төлем кезеңіне есептелмейді, сол арқылы төлем кезеңі ұзартылады.
c. Ең жоғары сақтандыру төлемі. Ең жоғары сақтандыру төлемі жиынтық ақшалай сома ретінде айқындалады, ал сақтандыру төлемдері осы сома төленгенге дейін төленуге тиіс. Жиынтық ақшалай сома инфляциядан қорғау туралы ереже бойынша артуы мүмкін.
Құнға елеулі әсер етуі мүмкін өзге де жабу сипаттамалары. LTC сақтандыру жоспарларында кездесуі мүмкін қосымша сипаттамалардың кейбір мысалдары төменде келтірілген:
a. сақтандыру шартында тікелей жабылмайтын қызметтер, әдетте, олар жабылатын қызметке тиісті алмастыру ретінде қарастырылғанда жабылатын болуы мүмкін деген балама күтім жоспары туралы ереже;
b. қысқартылған төлем кезеңі туралы ереже, яғни сақтандырылған тұлғаның ұзақтығы сатып алу төлемінің жинақталған құнымен айқындалатын төлем кезеңі бар төленген жабуы болатын сатып алу төлемінің түрі;
c. сақтандыру төлемдерін қалпына келтіру туралы ереже, оған сәйкес ең жоғары сақтандыру төлемінің бір бөлігін пайдаланған сақтандырылған тұлға сақтандырылған тұлға не сақтандыру төлемдерін пайдаланбаған, не оларға құқығы болмаған белгіленген ең аз уақыт кезеңі өткеннен кейін толық сақтандыру төлемін қалпына келтіруді ала алады; және
d. жұбайлар үшін сақтандыру төлемінің ортақ максимумы туралы ереже.
LTC сақтандыру жоспарының ережелерінің өзінен басқа, жеке LTC сақтандырудың көптеген нысандары ұсынылады — мейіргерлік күтім үйіндегі күтімнің немесе үйдегі күтімнің дербес жабуынан бастап көптеген орындарда қызметтердің кең спектрін жабатын құрама немесе интеграцияланған өнімдерге дейін. Ұзақ мерзімді күтімді сақтандыру жоспарлары салықтық жеңілдіктер берілетін негізде (tax-qualified) де, салықтық жеңілдіктер берілмейтін негізде (nontax-qualified) де қолжетімді. Сондай-ақ өмірді сақтандыру, еңбекке қабілетсіздік жағдайына сақтандыру өнімдеріне және аннуитеттерге LTC сақтандыру райдерлері (қосымшалары) бар, олар сақтандыру төлемдерін арттыруы, төлемдерді жеделдетуі, сатып алуға арналған алымдардың күшін жоюы, сатып алу құқықтарын кепілдендіруі немесе конверсия опцияларын ұсынуы мүмкін.
Топтық нарық сақтандырылған да, өзін-өзі сақтандыратын да жоспарлардан тұрады. Екі жағдайда да жұмыс беруші немесе өзге демеуші талап етілетін жарнаны мүлдем қаржыландырмауы, не оны ішінара немесе толық қаржыландыруы мүмкін. Топтық жабу сондай-ақ тиісті топтарға, мысалы, қауымдастықтардың мүшелеріне, аффинити-топтарына және ұжымдық қауымдастықтарда тұратындарға таралуы мүмкін.
Сонымен қатар кейбір штаттар мемлекеттік LTC бағдарламаларына қызығушылық танытады. Вашингтон штаты жалақыға салынатын салық есебінен қаржыландырылатын, өмірлік жүріп-тұру әрекеттерінің кемінде үш түрін орындауға қабілетсіз, өлшемшарттарға сәйкес келетін резиденттер үшін 36 500 долларға дейінгі мөлшерде сақтандыру төлемдерін көздейтін бағдарлама енгізді. Уақыт өте келе штаттар белгілі бір айлар санынан асатын күтімді, мысалы, отыз алты ай бойы күтім талап етілгеннен кейін, жабуды қарастырады.
Medicaid бағдарламасы — федералды үкімет пен штаттардың үкіметтері бірлесіп қаржыландыратын денсаулық сақтау бағдарламасы. Medicaid бағдарламаларын штат үкіметі Medicare және Medicaid қызметтер орталығының (Center for Medicare and Medicaid Services) қадағалауымен басқарады. Medicaid бағдарламасы кірісі төмен тұлғалар мен отбасыларға, мүгедектігі бар тұлғаларға және егде адамдарға денсаулық сақтау қызметтерін ұсынады. Medicaid бағдарламасы жабудың кең спектрін, оның ішінде стационарлық емдеуді, дәрігерлердің қызметтерін, фармацевтикалық қызметтерді, сондай-ақ ұзақ мерзімді қызметтер мен қолдауды ұсынады. Medicaid бағдарламасына қатысу құқығының стандарттары бірқатар талаптарға, оның ішінде активтер мен кіріске байланысты қаржылық талаптарға байланысты болады. Medicaid бағдарламасы бойынша ұзақ мерзімді қызметтер мен қолдау мейіргерлік күтім үйіндегі күтімді, қамқорлық (тұрмыстық) күтімді, үйдегі күтімді, ересектерге арналған күндізгі қызметтерді, уақытша күтім қызметтерін (күтуші тұлғалардың демалуы үшін) және үйдегі әрі тұрғылықты жер бойынша өзге де қызметтерді қамтиды.
Жекелеген терминдердің анықтамалары
Күнделікті өмірлік әрекеттің түрлері (ADL). Жеке функционалдау қабілетінің деңгейлерін айқындау үшін өлшеу эталондары ретінде пайдаланылатын базалық функциялар. Әдеттегі ADL-ге шомылу, табиғи дәреттенуді бақылау (континенция), киіну, тамақтану, дәретхананы пайдалану және орын ауыстыру (төсек пен орындықтың немесе мүгедек арбасының арасында) кіреді.
Ересектерге арналған күндізгі күтім. Функционалдық немесе когнитивтік бұзылулары бар ересектердің қажеттіліктерін қанағаттандыруға арналған, қызметтер алушының өз үйінен өзге резиденттік емес топтық ортада ұсынылатын әлеуметтік және денсаулықпен байланысты қызметтер бағдарламасы.
Когнитивтік бұзылу. Адамның қысқа мерзімді немесе ұзақ мерзімді жадының; жеке тұлғаға, орынға және уақытқа қатысты бағдарлануының; дедуктивтік немесе абстрактілі ойлауының; не қауіпсіздікті ұғыну бөлігіндегі пайымдауының жеткіліксіздігі.
Зейнеткерлерге үздіксіз күтім жасайтын қауымдастық (CCRC). Авансылық алымның, мерзімді алымдардың және қосымша алымдардың белгілі бір ұштасуы есебінде белгіленген үй шаруашылығын жүргізу, әлеуметтік және медициналық қызметтерді ұсынатын зейнеткерлердің тұруына арналған мекеме.
Қамқорлық (тұрмыстық) күтім. Тұлғаға ADL мен өзге де күнделікті әрекетті орындауға көмектесетін күтім, жеке күтім деп те аталады. Әдетте оны кәсіби медициналық дағдылары жоқ тұлғалар ұсынады. Ол білікті немесе аралық мейіргерлік күтімнен гөрі онша қарқынды немесе күрделі емес және көптеген жағдайларда, оның ішінде мейіргерлік күтім үйлерінде, күтіммен тұруға арналған мекемелерде, ересектерге арналған күндізгі күтім орталықтарында немесе үйде ұсынылуы мүмкін.
Функционалдық бұзылу. Белгілі бір санды ADL орындай алмау.
Кепілдендірілген түрде ұзартылатын шарт. Сақтандырылған тұлғаның сыйлықақыларды уақтылы төлеу арқылы сақтандыруды белгілі бір кезең ішінде күшінде ұстауға құқығы бар екенін және сақтандырушының осы белгілі бір кезең ішінде шартты біржақты тәртіппен өзгертуге құқығы жоқ екенін көздейтін шарт, бұған сақтандырушының сақтандыру сыйлықақысы мөлшерлерін кластық негізде қайта қарауы мүмкіндігі қоспағанда.
Паллиативтік (хоспистік) күтім. Емделмейтін ауру тұлғаға медициналық көмек және осы тұлғаға және оның отбасы мүшелеріне консультация ұсынатын бағдарлама. Паллиативтік күтім тек осы мақсат үшін құрылған хоспис жағдайларында, мейіргерлік күтім үйінде немесе медициналық мейіргерлер мен әлеуметтік қызметкерлер осы тұлғаны үнемі шарлай алатын үйде ұсынылуы мүмкін.
Күнделікті өмірлік әрекеттің аспаптық түрлері (IADL). ADL-ден күрделірек, функционалдау қабілетінің өлшеу эталондары ретінде пайдаланылатын функциялар; мысалдар тамақ дайындауды, дәрілік заттарды қабылдауды басқаруды, үй шаруашылығын жүргізуді, телефонды пайдалануды, сатып алу жасауды және қаржыны басқаруды қамтиды.
Аралық мейіргерлік күтім. Күнделікті, бірақ тәулік бойғы емес мейіргерлік бақылауды талап ететін, тұрақты жай-күйі бар тұлғаларға қажетті күтім. Аралық мейіргерлік күтім білікті мейіргерлік күтімнен гөрі онша мамандандырылмаған және жиі қамқорлық (тұрмыстық) күтімнің көбірек көлемін көздейді.
Уақытша күтім (күтуші тұлғалардың демалуы үшін). Әлжуаз тұлғаларды немесе денсаулығында бұзылулары бар тұлғаларды уақытша күту, бұл ерікті негізде күтім жасайтын тұлғаларға күтуден демалуға мүмкіндік береді.
Білікті мейіргерлік күтім. Дипломды медициналық мейіргерлер немесе кәсіби терапевттер сияқты білікті медициналық персонал ұсынатын күтім, бірақ, әдетте, стационарлық (ауруханалық) жағдайдағы күтім емес.
2-қосымша
Талқылауға арналған жобаға түсініктемелер және оларға жауаптар
Актуарлық практика стандарты № 18 «Ұзақ мерзімді күтім» стандартының ұсынылған қайта қаралған редакциясының талқылауға арналған жобасы 2021 жылғы наурызда түсініктемелерді ұсынудың 2021 жылғы 1 қыркүйектегі түпкілікті мерзімімен шығарылды. Түсініктемелері бар төрт хат алынды, олардың бір бөлігі фирмалар немесе комитеттер сияқты бірнеше комментатордың атынан ұсынылды. Осы қосымшаның мақсаттары үшін «комментатор» термині нақты түсініктеме хатымен байланысты бірнеше тұлғаға қатысты болуы мүмкін. № 18 АПС бойынша мақсатты топ алынған барлық түсініктемелерді мұқият қарады, ал Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес (ASB) № 18 АПС бойынша мақсатты топ пен ASB Денсаулық сақтау жөніндегі комитеті ұсынған өзгерістерді қарады (және орынды жерлерде өзгертті).
Төменде түсініктеме хаттарында қамтылған елеулі мәселелер мен ескертулер және оларға жауаптар қысқаша баяндалған. Ұсынылған, бірақ елеулі болып табылмайтын тұжырымдамалардың немесе тыныс белгілерінің елеусіз өзгерістері, олар қабылдануы мүмкін болса да, қосымшада көрсетілмеген.
«Рецензенттер» термині 2-қосымшада № 18 АПС бойынша мақсатты топты, ASB Денсаулық сақтау жөніндегі комитетін және ASB-ны қамтиды. Сонымен қатар 2-қосымшада пайдаланылатын бөлімдердің нөмірлері мен атаулары талқылауға арналған жобадағы бөлімдерге қатысты, олар содан кейін стандарттың түпкілікті мәтініндегі тиісті нөмірлермен және атаулармен сәйкестендіріледі.
ЖАЛПЫ ТҮСІНІКТЕМЕЛЕР
Түсініктеме
Бір комментатор ілеспе меморандумда осы стандартта материалды қайта тұжырымдау мен қайта реттеудің байқалатын көлемі орын алғанын, оның ішінде LTC практикасындағы соңғы жиырма-отыз жылдағы өзгерістерді көрсететін толықтыруларды қоса алғанда, көрсетілуі тиіс болды деп есептеді. Комментатор бұл өзгерістер «оқылымдылықты, түсініктілікті немесе үйлесімділікті жақсартудан» асып түседі деп есептеді.
Жауап
Рецензенттер келіседі және стандартты гибридтік өнімдерге, мемлекеттік бағдарламаларға және Medicaid бағдарламаларының ұзақ мерзімді қаржылық болжамдарына кеңейту туралы ескертуді қосты.
1-БӨЛІМ. МАҚСАТЫ, ҚОЛДАНЫЛУ АЯСЫ, ӨЗАРА СІЛТЕМЕЛЕР ЖӘНЕ КҮШІНЕ ЕНУ КҮНІ
1.1 тармақ, Мақсаты
Түсініктеме
Бір комментатор Актуарлық практика стандарты № 32 «Әлеуметтік сақтандыру» стандартымен ықтимал қайшылыққа байланысты 1.1 тармақтағы «және мемлекеттік бағдарламалар» деген сөздерді алып тастауды ұсынды.
Жауап
Рецензенттер «мемлекеттік бағдарламалар» деген сөздерді осы стандарттың мақсатынан және қолданылу аясынан алып тастаумен келіспейді. Сонымен бірге рецензенттер Актуарлық практика стандарты № 32-мен ықтимал қайшылықтарға қатысты нақтылаушы тұжырымдаманы 1.2 тармаққа қосты.
1.2 тармақ, Қолданылу аясы
Түсініктеме
Бір комментатор тексеруші (рецензиялаушы) актуарий нұсқауларды «пайдаланбай», оларды «ұстануды» ұсынды.
Жауап
Рецензенттер келіседі және өзгеріс енгізді.
Түсініктеме
Бірнеше комментатор Medicaid бағдарламаларына және ұзақ мерзімді қаржылық болжамдарға қолданылуы туралы тұжырымдаманы нақтылауды ұсынды.
Жауап
Рецензенттер келіседі және үлкенірек түсініктілікті қамтамасыз ету үшін қолданылу аясын өзгертті, оның ішінде Актуарлық практика стандарты № 49 «Medicaid басқарылатын медициналық қызмет көрсетудің жан басына шаққандағы қаржыландыру ставкаларын әзірлеу және сертификаттау» стандартына сәйкес көрсетілетін актуарлық қызметтер үшін ерекшелікті қосты.
3-БӨЛІМ. МӘСЕЛЕЛЕРДІ ТАЛДАУ ЖӘНЕ ҰСЫНЫЛАТЫН ПРАКТИКАЛАР
3.2.2 тармақ (қазір 3.2.1), Аурушаңдық (морбидтік) туралы болжамдар
Түсініктеме
Бір комментатор аурушаңдық туралы болжамдар төлемдерді алушылардың диагноздарын көрсетуін ұсынды.
Жауап
Рецензенттер осы түсініктемеге жауап ретінде тұжырымдаманы өзгертті.
3.2.5 тармақ (қазір 3.2.4), Ерікті тоқтату (полистен бас тарту/lapse) туралы болжамдар
Түсініктеме
Бір комментатор «рейтингтік агенттіктің рейтингі» деген сөздерді алып тастауды ұсынды.
Жауап
Рецензенттер болжамдар мен рейтингтік агенттіктердің рейтингтерінің қолданылуын нақтылау үшін тұжырымдаманы өзгертті.
3.2.6 тармақ (қазір 3.2.5), Операциялық шығыстар туралы болжамдар
Түсініктеме
Бір комментатор «полистер мен талаптарды әкімшілендіру» деп тікелей көрсетуді ұсынды.
Жауап
Рецензенттер тұжырымдаманы тиісінше өзгертті.
3.3 тармақ, Сақтандыру сыйлықақысының мөлшері бойынша ұсынымдар (алымдарды немесе табыс алудың өзге де құралдарын қоса алғанда)
Түсініктеме
Бір комментатор «алымдарды, салықтарды, үстемеақыларды, жарналарды» қосуды ұсынды.
Жауап
Рецензенттер осы түсініктемеге жауап ретінде тұжырымдаманы өзгертті.
3.4 тармақ, Резервтерді анықтау және активтердің жеткіліктілігін талдау
Түсініктеме
Бір комментатор Актуарлық практика стандарты № 28 «Медициналық сақтандыру бойынша активтер мен міндеттемелерге қатысты актуарийдің қорытындылары» стандартына сілтеме қосуды ұсынды.
Жауап
Рецензенттер келіседі, өзгеріс енгізді, сондай-ақ Актуарлық практика стандарты № 36 «Мүліктік сақтандыру мен жауапкершілікті сақтандырудағы залалдар бойынша және залалдарды реттеуге жұмсалатын шығыстар бойынша резервтерге қатысты актуарийдің қорытындылары» стандартына сілтеме қосты.