ҚПА актуарлық практика стандарты № 21
«Қаржылық аудиттерге, қаржылық шолу тексерістеріне және қаржылық тексерістерге байланысты аудиторлардың немесе тексерушілердің сұрауларына жауап беру не оларға жәрдем көрсету»
Actuarial Standard of Practice No. 21 «Responding to or Assisting Auditors or Examiners in Connection with Financial Audits, Financial Reviews, and Financial Examinations», Actuarial Standards Board (ASB, АҚШ) негізінде әзірленген ҚПА актуарлық практика стандарты.
Осы құжат — аталған дереккөздің Қазақстан Актуарийлер Палатасының (ҚПА) мақсаттары үшін жасалған кәсіби аудармасы әрі бейімдемесі. Алшақтықтар болған жағдайда ресми мәтін болып ҚПА бекіткен мәтін есептеледі.
Актуарлық практика стандарты (ASOP) № 21
Қайта қаралған редакция
Қаржылық аудиттерге, қаржылық шолу тексерістеріне және қаржылық тексерістерге байланысты аудиторлардың немесе тексерушілердің сұрауларына жауап беру не оларға жәрдем көрсету
Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңестің (ASB) Жалпы комитетінің Актуарлық практика стандарты № 21-ді қайта қарау жөніндегі жұмыс тобы әзірлеген.
Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес (ASB) 2016 жылдың қыркүйегінде қабылдаған.
№ 183 құжат
МАЗМҰНЫ
Ілеспе меморандум
1-бөлім. Мақсаты, қолданылу аясы, қиылыс сілтемелер және күшіне ену күні
- 1.1 Мақсаты
- 1.2 Қолданылу аясы
- 1.3 Қиылыс сілтемелер
- 1.4 Күшіне ену күні
2-бөлім. Анықтамалар
- 2.1 Аудитор
- 2.2 Шартты орындау
- 2.3 Ұйым
- 2.4 Тексеруші
- 2.5 Қаржылық аудит
- 2.6 Қаржылық тексеріс
- 2.7 Қаржылық шолу тексерісі
- 2.8 Қаржылық есептілік
- 2.9 Жалпы қабылданған аудит стандарттары
- 2.10 Жауап беруші актуарий
- 2.11 Тексеруші актуарий
3-бөлім. Мәселелерді талдау және ұсынылатын практикалар
- 3.1 Қаржылық аудиттің, қаржылық шолу тексерісінің немесе қаржылық тексерістің қолданылу аясы мен жоспарлануы
- 3.1.1 Қолданылу аясын түсіну
- 3.1.2 Жауап беруші актуарийді хабардар ету
- 3.2 Жауап беруші актуарий мен ұйым арасындағы талқылау
- 3.3 Қаржылық есептілігі аудитке, шолу тексерісіне немесе тексеріске ұшырайтын ұйыммен қарым-қатынас
- 3.4 Жауап беруші актуарийден түсетін хабарламалар
- 3.5 Ақпарат сұраулары
- 3.5.1 Ақпарат сұрауы туралы хабарлама
- 3.5.2 Ақпарат сұрауларына жауап беру
- 3.5.3 Ақпаратты беруге немесе пайдалануға қатысты келіспеушіліктер
- 3.5.4 Деректер, болжамдар, әдістер, модельдер және бақылау рәсімдері
- 3.5.5 Өзгеретін жағдайлар
- 3.5.6 Құпиялылық
- 3.6 Құжаттамалау
- 3.6.1 Тексеруші актуарийдің тұжырымдарды құжаттамалауы
- 3.6.2 Жауап беруші актуарийдің құжаттамалауы
4-бөлім. Хабарламалар және ақпаратты ашу
- 4.1 Хабарлау және ақпаратты ашу
ҚОСЫМШАЛАР
- 1-қосымша — Алғышарттар және ағымдағы практикалар
- 2-қосымша — Талқылауға арналған жобаға түскен пікірлер және оларға берілген жауаптар
Ілеспе меморандум
2016 жылдың қыркүйегі
КІМГЕ: Қызметі Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңестің практика стандарттарымен реттелетін актуарлық ұйымдардың мүшелеріне және қаржылық аудиттерге, қаржылық шолу тексерістеріне және қаржылық тексерістерге байланысты аудиторлардың немесе тексерушілердің сұрауларына жауап беруге не оларға жәрдем көрсетуге мүдделі өзге де тұлғаларға
КІМНЕН: Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңестен (ASB)
ТАҚЫРЫБЫ: Актуарлық практика стандарты (ASOP) № 21
Осы құжат қазіргі уақытта «Қаржылық аудиттерге, қаржылық шолу тексерістеріне және қаржылық тексерістерге байланысты аудиторлардың немесе тексерушілердің сұрауларына жауап беру не оларға жәрдем көрсету» деп аталатын, қайта қаралған Актуарлық практика стандарты № 21-дің түпкілікті нұсқасын қамтиды.
Алғышарттар
2002 жылы Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес (ASB) Актуарлық практика стандарты № 21-ді қайта қарау қажеттігі туралы шешім қабылдады; оның алдыңғысы алғаш рет 1974 жылы қабылданып, 1993 жылы қайта қаралып жарияланған еді, өйткені бастапқы стандарт шыққан кезден бері есеп пен қаржылық есептілік барған сайын күрделене түсті, ал соңғы жылдары аудит мәселелеріне көбірек назар аударылды. Нәтижесінде осы қайта қарауға дейінгі нұсқа 2004 жылы қабылданды.
2014 жылы ASB Актуарлық практика стандарты № 21-ді кезекті рет қайта қарау қажеттігі туралы шешім қабылдады. Қаржылық аудиттер, қаржылық шолу тексерістері және қаржылық тексерістер 2004 жылдан бері айтарлықтай өзгерді. Актуарлық практика стандарты № 21-дің алдыңғы нұсқасы Сарбейнз — Оксли (Sarbanes-Oxley) заңы қолданылатын жағдайларда актуарийдің процестер мен бақылау рәсімдеріне қатысты жауапкершілігін қарастырмаған және Ұлттық сақтандыру комиссарлары қауымдастығы (NAIC, АҚШ) Аудиттің үлгілік ережесін (Model Audit Rule) жариялаудан бұрын қабылданған болатын. Сонымен қатар, аудиттер, шолу тексерістері және тексерістер барған сайын тәуекелге бағдарланған негізде жүргізіледі, бұл да Актуарлық практика стандарты № 21-ді қайта қарау қажеттігін туғызды.
Осыған байланысты 2014 жылы ASB осы стандартты қайта қарау мәселелерін қарастыру үшін Жалпы комитеттің басшылығымен жұмыс тобын құрды. Талқылауға арналған жоба 2015 жылдың қыркүйегінде пікірлерді ұсынудың 2015 жылғы 31 желтоқсандағы соңғы мерзімімен шығарылды. Он тоғыз пікір хаты алынып, қаралды, солардың негізінде осы түпкілікті қайта қаралған стандартта көрсетілген өзгерістер енгізілді. Талқылауға арналған жобаға түскен пікір хаттарындағы елеулі мәселелердің қысқаша баяндамасы 2-қосымшада келтірілген.
Жалпы комитет осы Актуарлық практика стандартын әзірлеуге қосқан үлесі үшін комитеттің бұрынғы мүшелері Джереми Дж. Браунға (Jeremy J. Brown), Чарльз Ф. Кукқа (Charles F. Cook), Джон К. Ллойдқа (John C. Lloyd), Кэнди Дж. Олсенге (Cande J. Olsen) және Ланс Дж. Вайсске (Lance J. Weiss) алғыс білдіреді.
ASB осы стандартты қабылдау үшін 2016 жылдың қыркүйегінде дауыс берді.
Актуарлық практика стандарты № 21-ді қайта қарау жөніндегі жұмыс тобы
Barbara L. Snyder, төраға
| Rowen B. Bell | Elizabeth C. Rogalin |
| Ralph S. Blanchard, III | Lisa A. Slotznick |
| Burton D. Jay | John T. Stokesbury |
| Tonya B. Manning |
ASB Жалпы комитеті
Maria M. Sarli, төраға
| Shawna S. Ackerman | Dale S. Hagstrom |
| Ralph S. Blanchard III | Margaret Tiller Sherwood |
| Raymond R. Brouillette | Mary H. Simmons |
| David L. Driscoll | Thomas D. Snook |
Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес
Maryellen J. Coggins, төраға
| Christopher S. Carlson | Barbara L. Snyder |
| Beth E. Fitzgerald | Kathleen A. Riley |
| Darrell D. Knapp | Frank Todisco |
| Cande J. Olsen | Ross A. Winkelman |
Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес (ASB) Америка Құрама Штаттарында тиісті актуарлық практика стандарттарын актуарлық практика стандарттарын (ASOPs) әзірлеу және жариялау арқылы белгілейді. Бұл актуарлық практика стандарттары актуарийдің актуарлық қызметтер көрсету кезінде ұстануы тиіс рәсімдерді сипаттайды әрі осындай қызметтердің нәтижелерін хабарлаған кезде актуарийдің нені ашуы тиіс екенін айқындайды.
АКТУАРЛЫҚ ПРАКТИКА СТАНДАРТЫ № 21
ҚАРЖЫЛЫҚ АУДИТТЕРГЕ, ҚАРЖЫЛЫҚ ШОЛУ ТЕКСЕРІСТЕРІНЕ ЖӘНЕ ҚАРЖЫЛЫҚ ТЕКСЕРІСТЕРГЕ БАЙЛАНЫСТЫ АУДИТОРЛАРДЫҢ НЕМЕСЕ ТЕКСЕРУШІЛЕРДІҢ СҰРАУЛАРЫНА ЖАУАП БЕРУ НЕ ОЛАРҒА ЖӘРДЕМ КӨРСЕТУ
ПРАКТИКА СТАНДАРТЫ
1-бөлім. Мақсаты, қолданылу аясы, қиылыс сілтемелер және күшіне ену күні
1.1 Мақсаты — Осы актуарлық практика стандарты (ASOP) актуарийлерге қаржылық аудитке, қаржылық шолу тексерісіне немесе қаржылық тексеріске байланысты аудиторлардың немесе тексерушілердің сұрауларына жауап беру не оларға жәрдем көрсету процесінде актуарлық қызметтер көрсету кезінде басшылық нұсқаулар береді.
1.2 Қолданылу аясы — Осы стандарт жалпы қабылданған аудит стандарттарына сәйкес жүргізілетін қаржылық аудитке немесе қаржылық шолу тексерісіне не ұйымның қаржылық жай-күйін қадағалау мақсатындағы қаржылық тексеріске байланысты жауап беруші актуарий немесе тексеруші актуарий ретінде актуарлық қызметтер көрсету кезінде актуарийлерге қолданылады. Осы стандарт тарифтік құжат тапсыру, салық декларациялары немесе 5500 нысанымен (Form 5500) бірге тапсырылатын актуарлық ақпараты бар қосымшалар сияқты құжат тапсыруларға байланысты қызметтер көрсету кезінде актуарийлерге қолданылмайды. Мысалы, осы стандарт 5500 нысанына қоса берілетін SB немесе MB қосымшаларына қолданылмайды, бірақ жоспардың аудитіне қолданылады. Осы стандарт шартты орындауға қатысты аудитке, шолу тексерісіне немесе тексеріске байланысты қызметтер көрсететін актуарийлерге қолданылмайды. Осы стандарт ішкі аудит функциясының құрамында жұмыс істейтін актуарийлерге актуарий аудиторға немесе тексерушіге тікелей жәрдем көрсететін шамада ғана қолданылады.
Егер актуарий осы стандартта баяндалған басшылық нұсқаулардан қолданыстағы құқықты (заңдарды, заңға тәуелді актілерді және өзге де заңды міндетті актілерді) сақтау мақсатында не актуарий орынды деп есептейтін кез келген өзге себеппен ауытқыса, актуарийге 4-бөлімді басшылыққа алу қажет.
1.3 Қиылыс сілтемелер — Осы стандартта басқа құжаттардың ережелеріне сілтеме жасалған кезде, мұндай сілтеме өзі сілтеме жасайтын құжаттарды болашақта өзгертілуі немесе жаңа редакцияда баяндалуы мүмкін түрінде, сондай-ақ оларды кез келген атаумен ауыстыратын кез келген құжаттарды қамтиды. Егер қандай да бір өзгертілген немесе жаңа редакцияда баяндалған құжат бастапқы көрсетілген құжаттан елеулі түрде ерекшеленсе, актуарийге осы стандарттың басшылық нұсқауларын олар қолданылатын және орынды шамада ескеру қажет.
1.4 Күшіне ену күні — Осы стандарт 2016 жылғы 15 желтоқсанда немесе осы күннен кейін басталатын қаржылық кезеңдер үшін қаржылық аудитке, қаржылық шолу тексерісіне немесе қаржылық тексеріске байланысты кез келген актуарлық жұмысқа қатысты күшіне енеді.
2-бөлім. Анықтамалар
Төменде келтірілген терминдер осы практика стандартында пайдалану үшін айқындалған.
2.1 Аудитор (Auditor) — Қаржылық есептілік туралы қорытынды шығару мақсатында жалпы қабылданған аудит стандарттарына сәйкес қаржылық аудит немесе қаржылық шолу тексерісін жүргізуге тартылған сыртқы фирма немесе маман.
2.2 Шартты орындау (Contract Performance) — Ұйымның шартта көзделген міндеттемелерді орындауы, мысалы, қайта сақтандыру шартының не тарифті ретроспективті түзетуді немесе тәжірибе нәтижелері бойынша қайтарымды көздейтін шарттың талаптарын сақтауы.
2.3 Ұйым (Entity) — Қаржылық аудиттің, қаржылық шолу тексерісінің немесе қаржылық тексерістің объектісі бола алатын мекеме, компания, корпорация, серіктестік, мемлекеттік орган, университет, қызметкерлердің әлеуметтік қамсыздандыру жоспары немесе өзге де ұйым, сондай-ақ ұйым атынан әрекет етуге уәкілетті жеке тұлғалар.
2.4 Тексеруші (Examiner) — Ұйымның қаржылық жай-күйін қадағалауға жауапты мемлекеттік орган атынан қаржылық тексеріс жүргізетін мемлекеттік реттеушінің (штат немесе федералдық деңгейдегі) қызметкері не оның тартқан мердігері.
2.5 Қаржылық аудит (Financial Audit) — Қаржылық есептіліктің барлық елеулі аспектілерінде қолданылатын қаржылық есептілік тұжырымдамасы шеңберінде анық ұсынылғаны туралы не ұйымның қаржылық есептілікке қатысты ішкі бақылау рәсімдерінің тиімділігі туралы пікір білдіру мақсатында аудитордың жалпы қабылданған аудит стандарттарына сәйкес жүргізетін қаржылық есептілікке немесе қаржылық есептілікке қатысты ішкі бақылау рәсімдеріне баға беруі.
2.6 Қаржылық тексеріс (Financial Examination) — Тексерушінің жүргізетін, ұйымның қаржылық жай-күйіне бағасы. Әдетте ол қаржылық есептілікке шолу тексерісін қамтиды әрі көбіне қаржылық орнықтылықты, корпоративтік басқаруды немесе басқарушылық қадағалауды талдауды қамтиды.
2.7 Қаржылық шолу тексерісі (Financial Review) — Аудитордың жалпы қабылданған аудит стандарттарына сәйкес шектеулі рәсімдерді орындау арқылы жүргізетін, қаржылық есептілікке немесе қаржылық есептілікке қатысты ішкі бақылау рәсімдеріне бағасы. Мұндай баға аудитордың қаржылық есептілікке немесе ұйымның қаржылық есептілікке қатысты ішкі бақылау рәсімдеріне қандай да бір елеулі өзгерістер енгізу керек-керек еместігі туралы пікірін негіздейді. Қаржылық шолу тексерісі көбіне аралық қаржылық есептілікке қатысты жүргізіледі. Осы стандарттың мақсаттары үшін қаржылық шолу тексерісі кез келген өзге мақсаттар үшін, мысалы, әлеуетті бірігу және сатып алу (M&A) мәмілесін немесе бастапқы жария орналастыруды (IPO) негіздеу үшін жүргізілетін шолу тексерісін қамтымайды.
2.8 Қаржылық есептілік (Financial Statements) — Сақтандыру реттеушілері не есеп стандарттары белгілеген немесе рұқсат еткен есеп талаптарына сәйкес дайындалған, ұйымның қаржылық жағдайы мен қаржылық қызметі туралы есептер.
2.9 Жалпы қабылданған аудит стандарттары (Generally Accepted Auditing Standards) — Стандарттарды белгілейтін түрлі органдар жариялаған стандарттар жиынтығы, оларға сәйкес аудиттер немесе шолу тексерістері жүргізіледі әрі олар бойынша аудиттердің немесе шолу тексерістерінің сапасы бағалануы мүмкін.
2.10 Жауап беруші актуарий (Responding Actuary) — Ұйымның қаржылық аудитінің, қаржылық шолу тексерісінің немесе қаржылық тексерісінің актуарлық пайымдауларға негізделген белгілі бір элементтеріне қатысты аудитке, шолу тексерісіне немесе тексеріске ұшырайтын ұйымның атынан аудитордың немесе тексерушінің сұрауларына жауап беруге ұйым уәкілеттік берген актуарий. Кез келген нақты қаржылық аудитке, қаржылық шолу тексерісіне немесе қаржылық тексеріске бір немесе бірнеше жауап беруші актуарий қатыса алады.
2.11 Тексеруші актуарий (Reviewing Actuary) — Қаржылық аудиттің, қаржылық шолу тексерісінің немесе қаржылық тексерістің актуарлық пайымдауларға негізделген белгілі бір элементтеріне қатысты қаржылық аудитті, қаржылық шолу тексерісін немесе қаржылық тексерісті жүргізуге жәрдем көрсету үшін аудитор немесе тексеруші тағайындаған актуарий. Кез келген нақты қаржылық аудитке, қаржылық шолу тексерісіне немесе қаржылық тексеріске бір немесе бірнеше тексеруші актуарий қатыса алады.
3-бөлім. Мәселелерді талдау және ұсынылатын практикалар
3.1 Қаржылық аудиттің, қаржылық шолу тексерісінің немесе қаржылық тексерістің қолданылу аясы мен жоспарлануы — Тексеруші актуарийге, іс жүзінде мүмкін болатын шамада, қолданылу аясын талдау және қаржылық аудит, қаржылық шолу тексерісі немесе қаржылық тексеріс бойынша актуарлық жұмысқа байланысты жоспарлауға жәрдем көрсету қажет.
3.1.1 Қолданылу аясын түсіну — Тексеруші актуарийге қаржылық аудиттің, қаржылық шолу тексерісінің немесе қаржылық тексерістің қолданылу аясының тиісті аспектілерін, сондай-ақ тексеруші актуарийдің рәсімдерінің сипатына, көлеміне және мерзімдеріне қатысты аудитордың немесе тексерушінің күтілімдерін, оның ішінде нәтижелерді хабарлау тәртібін түсіну қажет.
3.1.2 Жауап беруші актуарийді хабардар ету — Тексеруші актуарийге, іс жүзінде мүмкін болатын шамада, актуарлық рәсімдердің қолданылу аясы мен мерзімдері туралы жауап беруші актуарийді хабардар ету, сондай-ақ тексеруші актуарий сұрайтын ақпарат түрін сипаттау қажет.
3.2 Жауап беруші актуарий мен ұйым арасындағы талқылау — Жауап беруші актуарийге қаржылық аудитке, қаржылық шолу тексерісіне немесе қаржылық тексеріске ұшырайтын ұйыммен жауап беруші актуарийдің жауаптарының сипатын, форматын және мерзімдерін талқылау мүмкіндігін қарастыру қажет.
3.3 Қаржылық есептілігі аудитке, шолу тексерісіне немесе тексеріске ұшырайтын ұйыммен қарым-қатынас — Тексеруші актуарийге қаржылық есептілігі аудитке, шолу тексерісіне немесе тексеріске ұшырайтын ұйыммен кез келген қарым-қатынасты не ұйымның үлестес тұлғаларымен кез келген қарым-қатынасты аудиторға немесе тексерушіге ашу қажет.
3.4 Жауап беруші актуарийден түсетін хабарламалар — Жауап беруші актуарийге қаржылық аудиттің, қаржылық шолу тексерісінің немесе қаржылық тексерістің қолданылу аясы шеңберінде аудитордың немесе тексерушінің, оның ішінде тексеруші актуарийдің сұрауларына тиісті түрде жауап беру қажет. Жауап беруші актуарий аудитордың немесе тексерушінің сұрауларына жауап беруге өзге тұлғаларды тарта алады.
3.5 Ақпарат сұраулары — Тексеруші актуарий мен жауап беруші актуарийге тексеруші актуарийге актуарлық рәсімдерді орындау үшін қажетті ақпаратты жинау кезінде ынтымақтасу қажет. Жауап беруші актуарийге, сондай-ақ аудитордың немесе тексерушінің қаржылық аудитті, қаржылық шолу тексерісін немесе қаржылық тексерісті жүргізу үшін сұрайтын ақпаратын жинау кезінде ынтымақтасу қажет.
3.5.1 Ақпарат сұрауы туралы хабарлама — Тексеруші актуарийге, дұрысы жазбаша түрде, актуарлық рәсімдерді орындау үшін тексеруші актуарий қандай ақпаратты сұрайтынын хабарлау қажет. Іс жүзінде мүмкін болатын шамада, тексеруші актуарийге ақпарат сұралатын мерзімдерді ұйыммен келісу әрі қайшылықтар немесе орындалмайтын мерзімдер болған кезде ұйыммен өзара іс-қимыл жасау қажет. Тексеруші актуарийге сұралатын ақпараттың қаржылық аудиттің, қаржылық шолу тексерісінің немесе қаржылық тексерістің қолданылу аясына кіретін-кірмейтінін қарастыру қажет.
3.5.2 Ақпарат сұрауларына жауап беру — Ақпарат сұрауларына жауап беру кезінде жауап беруші актуарийге мыналарды қарастыру қажет:
a. сұралатын ақпарат қаншалықты оңай қолжетімді болатыны;
b. егер сұралатын ақпарат оңай қолжетімді болмаса — аудитордың немесе тексерушінің қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін қандай өзге ақпарат қолжетімді не негізді түрде дайындалуы мүмкін екені; және
c. сұралатын ақпарат қаржылық аудиттің, қаржылық шолу тексерісінің немесе қаржылық тексерістің қолданылу аясына кіретін-кірмейтіні.
Іс жүзінде мүмкін болатын шамада, жауап беруші актуарийге қайшылықтар немесе орындалмайтын мерзімдер болған кезде аудитормен немесе тексерушімен өзара іс-қимыл жасау қажет.
3.5.3 Ақпаратты беруге немесе пайдалануға қатысты келіспеушіліктер — Жауап беруші актуарий немесе аудитке, шолу тексерісіне немесе тексеріске ұшырайтын ұйым мен тексеруші актуарий арасында сұралатын ақпаратқа қатысты келіспеушіліктер туындаған жағдайда, тексеруші актуарийге осы мәселені аудитормен немесе тексерушімен әрі ұйыммен талқылау қажет.
3.5.4 Деректер, болжамдар, әдістер, модельдер және бақылау рәсімдері — Жауап беруші актуарийге қаржылық есептіліктің не қаржылық аудиттің, қаржылық шолу тексерісінің немесе қаржылық тексерістің қолданылу аясы шеңберіндегі өзге элементтердің, актуарий жауап беруші актуарий ретінде әрекет ететін элементтерінің негізінде жатқан мынадай элементтерді аудитормен немесе тексерушімен, оның ішінде тексеруші актуариймен талқылауға дайын болу қажет:
a. пайдаланылған деректер;
b. пайдаланылған әдістер мен болжамдар және қолданылған пайымдаулар, сондай-ақ осындай әдістердің, болжамдардың және пайымдаулардың негіздемесі;
c. жауап беруші актуарий белгілемеген кез келген әдістер мен болжамдардың дереккөзі;
d. пайдаланылған модельдер;
e. процестерге, рәсімдерге және модельдерге қатысты бақылау рәсімдерінің құрылымы мен тиімділігі;
f. жауап беруші актуарий қарастырған ұйым үшін кез келген елеулі тәуекелдер; және
g. нәтижелер мен тұжырымдарды растайтын негіздеме.
3.5.5 Өзгеретін жағдайлар — Жауап беруші актуарийге, актуарийдің кәсіби пайымдауы бойынша, қаржылық есептіліктің не қаржылық аудиттің, қаржылық шолу тексерісінің немесе қаржылық тексерістің қолданылу аясы шеңберіндегі актуарлық пайымдауларға негізделген өзге элементтердің дайындалуына елеулі ықпал еткен немесе ете алатын жағдаяттарды аудитормен немесе тексерушімен талқылауға дайын болу қажет. Мұндай жағдаяттардың мысалдары мыналарды қамтуы мүмкін:
a. операциялық ортадағы өзгерістер;
b. тәжірибедегі үрдістер;
c. өнімнің немесе жоспардың өзгеруі және өнімдер құрылымындағы немесе демографиялық құрылымдағы өзгерістер;
d. ұйымның саясатындағы немесе рәсімдеріндегі не бағалау базасындағы өзгерістер; және
e. тиісті жаңа немесе қайта қаралған есеп ережелерін, заңдар мен заңға тәуелді актілерді не өзге де мемлекеттік нұсқамаларды сақтау.
3.5.6 Құпиялылық — Тексеруші актуарий мен жауап беруші актуарийге қаржылық аудит, қаржылық шолу тексерісі немесе қаржылық тексеріс құпия ақпарат алмасуға әкеп соғуы мүмкін екенін ескеру қажет. Мұндай құпия ақпаратпен Кәсіби мінез-құлық кодексінің 9-нұсқамасына сәйкес жұмыс істеу керек.
3.6 Құжаттамалау — Тексеруші актуарий мен жауап беруші актуарий тиісті командаларының немесе принципалдарының қажеттіліктеріне сай дербес құжаттама жүргізе алады.
3.6.1 Тексеруші актуарийдің тұжырымдарды құжаттамалауы — Тексеруші актуарийге актуарлық рәсімдер нәтижесінде алынған тұжырымдарды құжаттамалау қажет. Тексеруші актуарийдің құжаттамасы мыналарды қамтуы тиіс:
a. тексеруші актуарийдің рәсімдері жоспарланғаны әрі аудитормен немесе тексерушімен үйлестірілгені туралы дәлелдемелер;
b. тексеруші актуарийдің аудиттің, шолу тексерісінің немесе тексерістің актуарлық рәсімдеріне ұшыраған элементтердің қысқаша сипаттамасы;
c. тексеруші актуарий орындаған рәсімдердің қысқаша сипаттамасы; және
d. тұжырымдар немесе қорытындылар келтірілген шолу тексерісі нәтижелерінің қысқаша сипаттамасы.
3.6.2 Жауап беруші актуарийдің құжаттамалауы — Жауап беруші актуарийге аудиторға немесе тексерушіге берілген ақпаратты құжаттамалау мүмкіндігін қарастыру қажет.
4-бөлім. Хабарламалар және ақпаратты ашу
4.1 Хабарлау және ақпаратты ашу — Тексеруші актуарийге де, жауап беруші актуарийге де ҚПА актуарлық практика стандарты № 41-ді (ASOP No. 41) «Актуарлық хабарламалар» сақтау қажет. Тексеруші актуарий мен жауап беруші актуарийге өздерінің актуарлық хабарламаларына, қолданылатын жағдайда, мыналарды қосу қажет:
a. егер қандай да бір елеулі болжам немесе әдіс қолданыстағы құқықпен (заңдармен, заңға тәуелді актілермен және өзге де заңды міндетті актілермен) белгіленсе, ҚПА актуарлық практика стандарты № 41-дің 4.2-тармағында көзделген ашу;
b. егер актуарий өзге дереккөздердің мәліметтерін пайдаланғанын мәлімдеп, сол арқылы актуарийден өзге тарап таңдаған кез келген елеулі болжам немесе әдіс үшін жауапкершіліктен өзін босатса, ҚПА актуарлық практика стандарты № 41-дің 4.3-тармағында көзделген ашу; және
c. егер, актуарийдің кәсіби пайымдауы бойынша, актуарий өзгеше түрде осы Актуарлық практика стандартының басшылық нұсқауларынан елеулі түрде ауытқыса, ҚПА актуарлық практика стандарты № 41-дің 4.4-тармағында көзделген ашу.
1-қосымша
Алғышарттар және ағымдағы практикалар
Ескертпе: Осы қосымша ақпараттық мақсаттарда келтірілген әрі практика стандартының бөлігі болып табылмайды.
Алғышарттар
Қаржылық есептілік бойынша № 2 ұсынымды «Аудитормен қарым-қатынас» (Financial Reporting Recommendation 2, Relations with the Auditor) 1974 жылы Америка актуарийлер академиясы (American Academy of Actuaries) қабылдап, 1983 жылы қайта қарады. № 2 ұсыным өзінің қолданылуында жалпы қабылданған бухгалтерлік есеп қағидаттарына (GAAP) сәйкес дайындалған өмірді сақтандыру жөніндегі акционерлік компаниялардың қаржылық есептілігіне байланысты аудиттермен шектелді. 1993 жылы Қаржылық есептілік бойынша № 2 ұсыным Актуарлық практика стандарты № 21 «Актуарийдің аудитор алдындағы жауапкершілігі» (The Actuary's Responsibility to the Auditor) деген стандартпен ауыстырылды, ол қолданыстағы стандарттың қолданылу аясын аудит жасауға арналған, осы ұйым тартқан жария бухгалтерлік фирма аудитіне ұшырауы көзделетін қаржылық есептілікті немесе есепті дайындау немесе шолу тексерісі кезінде кез келген ұйымның атынан әрекет ететін кез келген актуарийге кеңейтті. Сондай-ақ 1974 жылы қабылданып, 1983 жылы қайта қаралған Қаржылық есептілік бойынша № 3 ұсыным «GAAP-қа сәйкес дайындалған өмірді сақтандыру жөніндегі акционерлік компаниялардың қаржылық есептілігі үшін актуарлық есеп және актуарлық пікір туралы мәлімдеме» (Financial Reporting Recommendation 3, Actuarial Report and Statement of Actuarial Opinion for Stock Life Insurance Company Financial Statements Prepared in Accordance with GAAP) 1993 жылы кері қайтарып алынды, өйткені Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес (ASB) оған деген қажеттілік жойылғанын айқындады.
2002 жылы ASB Актуарлық практика стандарты № 21-ді қайта қарау қажеттігі туралы шешім қабылдады, өйткені бастапқы стандарт шыққан кезден бері есеп пен қаржылық есептілік барған сайын күрделене түсті, ал соңғы жылдары аудит мәселелеріне көбірек назар аударылды. Нәтижесінде осы қайта қарауға дейінгі нұсқаны ASB 2004 жылы қабылдады.
Қаржылық есептілік аудиттерінің, шолу тексерістерінің және тексерістерінің ауқымын тәуекелге бағдарланған құрауыштарды қосу есебінен одан әрі кеңейту 2014 жылы ASB-ның Актуарлық практика стандарты № 21-ді кезекті рет қайта қараудың орындылығы туралы шешім қабылдауына әкелді. Тек ауқым ғана өзгерген жоқ, сонымен қатар Сарбейнз — Оксли (Sarbanes-Oxley) заңы және Аудиттің үлгілік ережесі (Model Audit Rule) аудиттер, шолу тексерістері және тексерістер ортасының бөлігіне айналды.
Формат ASB қабылдаған ағымдағы форматқа сәйкес келтіру мақсатында қайта қаралды әрі Актуарлық практика стандарты № 21 соңғы рет қайта қаралғаннан бері өзге стандарттардың қабылданғанын көрсетеді.
Ағымдағы практикалар
Актуарийлер қаржылық есептілік аудитке, шолу тексерісіне немесе тексеріске ұшыраған кезде аудиторлармен және тексерушілермен үнемі жұмыс істейді. Қаржылық есептілік әдетте қаржылық жағдай туралы есепті (баланс), жиынтық табыс туралы есепті, капиталдың немесе қаражат артығының салыстырмасын, ақша қаражатының қозғалысы туралы есепті және ілеспе ескертпелерді қамтиды.
Актуарлық практика стандарты № 21-ді қайта қарау процесінде төменде талқыланатындай пайдалы қосымша ақпарат бере алатын бірқатар қосымша пайымдаулар туындады.
Сыртқы аудитор — аудитке ұшырайтын ұйым тартатын әрі ақысын төлейтін бөгде фирма. Ішкі аудиторлар өздері тексеретін ұйымдардың қызметкерлері болып табылады әрі осы ұйымның стандарттарына сәйкес өздерін жалдайтын ұйымға объективті кепілдіктер беру үшін жалданады.
Бірқатар ұйым жалпы қабылданған аудит стандарттарын білдіретін әрі осы стандартта пайдаланылатын түрде осы сөз тіркесінің анықтамасымен қамтылуы көзделетін қағидаттар жиынтығын әзірледі. Америка Құрама Штаттарында жария компаниялар үшін стандарттарды белгілейтін түпкілікті орган — Жария компаниялардағы есепті қадағалау жөніндегі кеңес (Public Company Accounting Oversight Board, PCAOB), ол өз кезегінде Бағалы қағаздар және биржалар жөніндегі комиссияның (Securities and Exchange Commission, SEC) қадағалауына жатады. АҚШ-тағы өзге компаниялар үшін стандарттарды белгілейтін орган — Аудиттанушы дипломды бухгалтерлердің америкалық институтының (American Institute of Certified Public Accountants, AICPA) бөлімшесі болып табылатын Аудит стандарттары жөніндегі кеңес (Auditing Standards Board). «Сары кітап» (Yellow Book) деген атпен де белгілі Жалпы қабылданған мемлекеттік аудит стандарттары (Generally Accepted Government Auditing Standards) мемлекеттік ұйымдардың, мемлекеттік қаражат алатын ұйымдардың аудиторлары әрі «Сары кітап» бойынша аудиттер жүргізетін өзге де аудиторлық ұйымдар пайдалануы үшін арналған. Халықаралық бухгалтерлер федерациясы (International Federation of Accountants, IFA) Аудит және ақпараттың дұрыстығын растау жөніндегі халықаралық стандарттар кеңесі (International Auditing and Assurance Standards Board, IAASB) арқылы Халықаралық аудит стандарттарын (International Standards on Auditing, ISA) белгілейді. Әлемнің түрлі аумақтарында өзге де стандарттар әлеуетті түрде болуы мүмкін.
2-қосымша
Талқылауға арналған жобаға түскен пікірлер және оларға берілген жауаптар
«Қаржылық аудиттерге, қаржылық шолу тексерістеріне және қаржылық тексерістерге байланысты аудиторлардың немесе тексерушілердің сұрауларына жауап беру не оларға жәрдем көрсету» деген осы қайта қаралған Актуарлық практика стандарты № 21-дің жобасы 2015 жылдың қыркүйегінде пікірлерді ұсынудың 2015 жылғы 31 желтоқсандағы соңғы мерзімімен шығарылды. Он тоғыз пікір хаты алынды, олардың кейбірі бірнеше пікір білдіруші атынан, мысалы, фирмалар немесе комитеттер атынан ұсынылды. Осы қосымшаның мақсаттары үшін «пікір білдіруші» термині нақты пікір хатына байланысты бірнеше тұлғаға қатысты болуы мүмкін. Жұмыс тобы алынған барлық пікірді мұқият қарады, ал Жалпы комитет пен ASB ұсынылған өзгерістерді талдады (және қажет болған кезде өзгертті).
Төменде пікір хаттарындағы елеулі мәселелер мен ескертулер, сондай-ақ олардың әрқайсысына берілген жауаптар қысқаша баяндалады.
«Рецензенттер» термині Жұмыс тобын, Жалпы комитетті және ASB-ны қамтиды. Өзгеше көрсетілмесе, төменде пайдаланылатын бөлімдердің нөмірлері мен атаулары талқылауға арналған жобаға қатысты.
ІЛЕСПЕ МЕМОРАНДУМ
1-сұрақ: Қолданылу аясын қаржылық аудиттермен, қаржылық шолу тексерістерімен және қаржылық тексерістермен шектеу анық әрі орынды ма?
Бірнеше пікір білдіруші қолданылу аясын қаржылық аудиттермен, қаржылық шолу тексерістерімен және қаржылық тексерістермен шектеу анық әрі орынды деп есептеді.
Пікір: Бір пікір білдіруші Актуарлық практика стандарты бірігу және сатып алу (M&A) немесе бастапқы жария орналастыру (IPO) жағдайларында жүргізілетін қаржылық шолу тексерістерін қамтуы көзделе ме деп сұрады.
Жауап: Рецензенттер мұндай қаржылық шолу тексерістері осы стандартта айқындалған қаржылық шолу тексерістеріне қосылмайтынын атап өтеді әрі қаржылық шолу тексерісінің анықтамасына нақтылайтын тұжырым қосты.
Пікір: Бір пікір білдіруші Актуарлық практика стандартын тарифтік құжат тапсыруларға, салық декларацияларына және актуарлық пайымдауларға байланысты өзге баптарға қолдануды болдырмайтын қолданылу аясы шектеуінің орынсыз болуы мүмкін екенін мәлімдеді.
Жауап: Рецензенттер бұл шектеуді орынды деп санайды әрі өзгерістер енгізген жоқ.
Пікір: Бір пікір білдіруші қаржылық аудиттерді немесе қаржылық шолу тексерістерін жүргізуге байланысты «келісілген рәсімдер» деген сөздерді қосуды ұсынды.
Жауап: Рецензенттер осы Актуарлық практика стандарты «келісілген рәсімдерді» орындау жөніндегі неғұрлым шектеулі тапсырманы қамтуы тиіс дегенмен келіспейді әрі өзгерістер енгізген жоқ.
Пікір: Бір пікір білдіруші қаржылық емес аудиттер үшін қандай элементтердің қажет немесе орынды емес екенін түсіндіретін тұжырымды ілеспе хатқа қосуды ұсынды.
Жауап: Рецензенттер осы Актуарлық практика стандарты қаржылық емес аудиттерге, шолу тексерістеріне немесе тексерістерге қолданылмайтынын әрі демек, мұндай жағдайларда басшылық нұсқаулар бермейтінін атап өтеді. Осыған байланысты өзгерістер енгізілген жоқ.
2-сұрақ: Ұсынылатын қайта қарау Актуарлық практика стандарты № 21-дің ағымдағы нұсқасы 2004 жылдың қыркүйегінде қабылданғаннан бері қаржылық аудиттерде, қаржылық шолу тексерістерінде және қаржылық тексерістерде болған өзгерістерді тиісті түрде көрсете ме?
Бірнеше пікір білдіруші ұсынылатын қайта қарау Актуарлық практика стандарты № 21-дің ағымдағы нұсқасы 2004 жылдың қыркүйегінде қабылданғаннан бері қаржылық аудиттерде, қаржылық шолу тексерістерінде және қаржылық тексерістерде болған өзгерістерді тиісті түрде көрсетеді деп есептеді.
Пікір: Бір пікір білдіруші Жария компаниялардағы есепті қадағалау жөніндегі кеңестің (PCAOB) қызметкерлері шығаратын аудит практикасы туралы ескертулермен (Staff Audit Practice Alerts, SAPAs) үйлестіру үшін неғұрлым тікелей басшылық нұсқаулар ұсынды.
Жауап: Рецензенттер SAPAs жария компаниялардың аудиті кезінде қызмет көрсететін актуарийлерге қолданылуы мүмкін болғанымен, олар актуарлық практиканың өзге салаларына және Актуарлық практика стандартымен қамтылатын қызметтерге қолданылмауы мүмкін екенін, демек, Актуарлық практика стандартына қосу үшін әмбебап орынды болмауы мүмкін екенін атап өтеді. Осыған байланысты өзгерістер енгізілген жоқ.
Пікір: Бір пікір білдіруші «жалпы қабылданған аудит стандарттарынан» өзгеше термин пайдалануды, сондай-ақ тексерістерді және ақпараттың дұрыстығын растау жөніндегі өзге тапсырмаларды пайдаланылатын кез келген терминге қосуды ұсынды.
Жауап: Рецензенттер «жалпы қабылданған аудит стандарттары» термині стандартта әдейі кіші әріппен жазылғанын әрі түрлі аудит стандарттарына қатысты болуы мүмкін екенін атап өтеді. Қаржылық тексерістер бөлек «тексеруші жүргізетін» ретінде айқындалған. Осыған байланысты өзгерістер енгізілген жоқ.
Пікір: Бір пікір білдіруші қайта қарау неғұрлым тәуекелге бағдарланған тексерістерге бағдарлануды көздегеніне қарамастан, Актуарлық практика стандартында «тәуекел» деген сөз жоқ екенін атап өтті.
Жауап: Рецензенттер келіседі әрі тәуекел ұғымын тікелей қосу үшін 3.5.4(f)-т. қосты.
3-сұрақ: Ұсынылатын қайта қарау тексеруші актуарий мен жауап беруші актуарийдің міндеттерін дәл сипаттай ма?
Бірнеше пікір білдіруші ұсынылатын қайта қарау тексеруші актуарий мен жауап беруші актуарийдің міндеттерін дәл сипаттайды деп есептеді.
Пікір: Бір пікір білдіруші тексеруші актуарийге ақпарат сұрауын тек жауап беруші актуарийдің жұмысын тексеру үшін қажетті ақпаратпен ғана шектеуді нұсқайтын қосымша қатаңырақ тұжырым ұсынды.
Жауап: Рецензенттер ақпарат сұрауына қатысты басшылық нұсқаулар орынды деп санайды әрі сұралатын ақпарат жауап беруші актуарийдің жұмысын тексеру үшін талап етіле ме деген тұрғыдан пікірлерде айырмашылықтар болуы мүмкін екенін мойындайды. 3.5.3-тармақ келіспеушіліктер туындаған кезде тексеруші актуарийдің қандай қадамдар жасауы тиіс екенін қарастырады. Осыған байланысты өзгерістер енгізілген жоқ.
Пікір: Бір пікір білдіруші ұйым жауап беруші актуарийге жауап беруші актуарий ретінде әрекет етуге нақты жазбаша өкілеттік беретінін көрсететін тұжырым қосуды ұсынды.
Жауап: Рецензенттер Актуарлық практика стандарты ұйымнан қандай да бір әрекеттерді, жазбаша түрде де, өзгеше түрде де, жасауды талап ете алмайтынын атап өтеді, алайда жауап беруші актуарийдің «жауап беруге ұйым уәкілеттік берген» актуарий екенін көрсете отырып, жауап беруші актуарийдің анықтамасын өзгертті.
Пікір: Бір пікір білдіруші жауап беруші актуарийдің жұмысты орындау үшін жеткілікті біліктілікке ие болуын әрі актуарлық хабарламаларға қатысуын талап етуді ұсынды.
Жауап: Рецензенттер актуарий барлық салада Кәсіби мінез-құлық кодексін (Кодекс) сақтауға міндетті екенін, атап айтқанда, 2-нұсқама біліктілік мәселелерін қозғайтынын атап өтеді. Осыған байланысты рецензенттер өзгерістер енгізген жоқ.
Пікір: Бір пікір білдіруші Актуарлық практика стандарты жауап беруші актуарий болмаған кезде де тексеруші актуарийге қолданылатынын неғұрлым анық көрсетуді ұсынды.
Жауап: Рецензенттер Актуарлық практика стандартында тексеруші актуарийді жауап беруші актуарий болмаған кезде Актуарлық практика стандарты қолданылмайды деген қорытындыға әкеп соғуы мүмкін ештеңе жоқ деп санайды. Дегенмен кейбір бөлімдерге тексеруші актуарий ұйыммен тікелей өзара іс-қимыл жасай алатынын атап өтетін өзгерістер енгізілді.
ЖАЛПЫ ПІКІРЛЕР
Пікір: Бір пікір білдіруші Тәуекелдер мен төлем қабілеттілігін өзіндік бағалауды (Own Risk and Solvency Assessment, ORSA) неғұрлым нақты атап өту керек деп есептеді.
Жауап: Рецензенттер келіспейді, өйткені ORSA қаржылық тексерістің бір ғана құрауышы болып табылады әрі тек сақтандыру компанияларына ғана қолданылады. Осыған байланысты өзгерістер енгізілген жоқ.
Пікір: Бір пікір білдіруші «аудит, шолу тексерісі және тексеріс» деген тәртіпті «аудит, тексеріс және шолу тексерісі» деп, яғни анықтамалардың орналасу тәртібімен өзгертуді ұсынды.
Жауап: Рецензенттер актуарлық практика стандарттарындағы анықтамалар әліпбилік тәртіппен келтірілетінін, сондықтан мұндай тәртіп түрлі анықтамалар арасында қандай да бір өзара байланысты білдірмейтінін атап өтеді. Осыған байланысты рецензенттер өзгерістер енгізген жоқ.
Пікір: Бір пікір білдіруші бірқатар өзге актуарлық практика стандарттарына нақты сілтемелер қосатын не жауап беруші актуарийден түрлі баптардың түрлі стандарттарға сәйкес келетінін мәлімдеуді талап ететін бірнеше бөлімге бірқатар өзгеріс немесе толықтыру ұсынды.
Жауап: Рецензенттер сілтемелер қосумен келіспейді әрі өзгерістер енгізген жоқ.
Пікір: Бір пікір білдіруші талқылауға арналған жоба жауап беруші актуарийдің тексерістің қолданылу аясын айқындауда рөл атқаратынын көрсетеді деп есептеді.
Жауап: Рецензенттер жауап беруші актуарийдің рөлі тиісті түрде сипатталған деп санайды әрі өзгерістер енгізген жоқ.
Пікір: Бір пікір білдіруші ықтимал пікір білдірушілердің неғұрлым кең тобының пікірін сұрауды ұсынды әрі қаржылық есептілікті құрастырушыларды, аудиторларды және тексерушілерді нақты атап өтті.
Жауап: Рецензенттер ASB ықтимал пікір білдірушілердің кең тобының, оның ішінде пікір білдіруші атап өткендердің, пікірін белсенді түрде сұрайтынын әрі мұндай сұрауға жауап беру осы тараптардың қалауы бойынша қалатынын атап өтеді.
Пікір: Бір пікір білдіруші 2014 жылғы «Пікірлерді сұрату» деген, «Актуарлық практика стандарттары, зейнетақы жоспарларын қаржыландыру және есеп» (ASOPs and Pension Plan Funding and Accounting) деп аталатын құжаттан басшылық нұсқауларды біріктіруді ұсынды.
Жауап: Рецензенттер келіспейді, өйткені ұсынылатын құжат пен оған жауап ретінде ұсынылған пікірлер пікірлерді сұратуға қатысты әрі басшылық нұсқаулар бермейді, сонымен қатар нақты зейнетақы практикасына қатысты, ал стандарт практиканың барлық саласына қолданылады.
Пікір: Бір пікір білдіруші Актуарлық практика стандарты № 21 Кодекстің 13-нұсқамасымен және Кодекс бұзушылықтарымен қалай арақатынаста болатыны туралы сұрақ қойды әрі тексеруші актуарий жауап беруші актуарий Кодексті бұзды деп есептесе, не істеу керек екенін сұрады.
Жауап: Рецензенттер Кодекс кәсіби актуарлық қызметте әрекет ететін актуарийлерге қолданылатынын атап өтеді. Егер тексеруші актуарий жауап беруші актуарий Кодексті бұзды деп есептесе, тексеруші актуарийге Кодексті басшылыққа алу қажет.
Пікір: Бір пікір білдіруші алдыңғы тексеріс мәселелер анықтаған жағдайда жауап беруші мен тексеруші актуарийлер арасындағы өзара іс-қимылды Актуарлық практика стандартында ресімдеу керек-керек еместігі туралы сұрақ қойды.
Жауап: Рецензенттер Актуарлық практика стандарты тиісті басшылық нұсқаулар беретінін әрі жауап беруші мен тексеруші актуарийлер арасында алдыңғы тексерістің мәселелеріне қатысты не болатынын нақтылауды талап етпейтінін санайды. Осыған байланысты өзгерістер енгізілген жоқ.
Пікір: Бір пікір білдіруші жауап беруші актуарийден өзге біреу (мысалы, принципал) болжамдарды белгілеген кезде, мұндай болжамдардың негізді-негізсіздігіне қарамастан, жауап беруші актуарийдің міндеті қандай болатынын сұрады.
Жауап: Рецензенттер 3.5.4-т. басшылық нұсқаулары осы жағдай үшін жеткілікті деп санайды әрі ашу мәселесі Актуарлық практика стандарты № 41 «Актуарлық хабарламаларда» да қаралатынын атап өтеді. Осыған байланысты өзгерістер енгізілген жоқ.
Пікір: Бір пікір білдіруші аудитордың мамандарды пайдалануына қатысты PCAOB қызметкерлерінің консультациялық құжатына Академияның қаржылық есептілік жөніндегі бірнеше комитетінің пікірлеріне негізделген тұжырым қосуды ұсынды.
Жауап: Рецензенттер ұсынылатын қосымша тұжырым тым нұсқаушы деп санайды. Осыған байланысты өзгерістер енгізілген жоқ.
Пікір: Бір пікір білдіруші Актуарлық практика стандарты тексеруші актуарий ретінде әрекет еткен консультант актуарий аудитке немесе тексеріске ұшыраған ұйымда кейіннен шарт алу немесе жұмысқа орналасу үшін құпия ақпаратты пайдаланатын жағдайды қарастыруын ұсынды.
Жауап: Рецензенттер пікір білдіруші баяндаған гипотетикалық жағдай Кодекске сілтемемен қамтылатынын санайды әрі демек, өзгерістер енгізген жоқ.
1-БӨЛІМ. МАҚСАТЫ, ҚОЛДАНЫЛУ АЯСЫ, ҚИЫЛЫС СІЛТЕМЕЛЕР ЖӘНЕ КҮШІНЕ ЕНУ КҮНІ
1.2-тармақ, Қолданылу аясы
Пікір: Бір пікір білдіруші бірінші абзацтың соңғы сөйлеміндегі тұжырымды аудиторды немесе тексерушіні «қолдау үшін жұмыс істейді» дегеннен «тікелей жәрдем көрсетеді» дегенге өзгертуді ұсынды.
Жауап: Рецензенттер тұжырымды өзгертумен келіседі, өйткені жаңа тұжырым аудитор немесе тексеруші пайдаланатын терминологияға көбірек сәйкес келуі мүмкін, әрі өзгеріс енгізді.
Пікір: Бір пікір білдіруші ішкі аудит актуарийі көрсете алатын жәрдем түрлерінің бірінің мысалын қосуды ұсынды.
Жауап: Рецензенттер мысал қосумен келіспейді, өйткені келтірілген мысал қолданылуында шектеулі. Осыған байланысты мысал қосылған жоқ.
Пікір: Бір пікір білдіруші стандарт 5500 нысанына қоса берілуі талап етілетін жоспардың аудитіне қолданылады деген тұжырымды қосу арқылы қолданылу аясын нақтылауды ұсынды.
Жауап: Рецензенттер келіседі әрі 1.2-т. нақтылайтын тұжырым қосты.
2-БӨЛІМ. АНЫҚТАМАЛАР
2.1-тармақ, Аудитор
Пікір: Бір пікір білдіруші «аудитор» анықтамасында «сыртқы» деген сөзді алып тастауды ұсынды әрі «маман» деген сөздің алдына «білікті» деген сөзді қосуды ұсынды.
Жауап: Рецензенттер екі ұсыныспен де келіспейді. «Сыртқы» деген сөз қайта қаралған анықтамаға әдейі енгізілген, өйткені Актуарлық практика стандартын ішкі аудит функциясында жұмыс істейтін актуарийлерге қолдану 1.2-т. сипатталғандай шектеулі. «Маман» деген сөздің алдына «білікті» деген сөз қосу ұсынысы қабылданған жоқ, өйткені аудит, шолу тексерісі немесе тексеріс кезінде қызмет көрсететін актуарийлер мұны істеуге Кодекске сәйкес біліктілікке ие деп болжанады. Осыған байланысты өзгерістер енгізілген жоқ.
2.2-тармақ, Шартты орындау
Пікір: Бір пікір білдіруші шартты орындаудың тағы бір мысалы ретінде анықтаманың соңына «немесе тәжірибе нәтижелері бойынша қайтарым» деген сөздерді қосу арқылы анықтаманы жақсартуды ұсынды.
Жауап: Рецензенттер бұл қосымша мысал кейбір практика салалары үшін айқындық қосуы мүмкін екенімен келіседі әрі осы сөз тіркесін қосты.
2.5-тармақ, Қаржылық аудит
Пікір: Бір пікір білдіруші «қаржылық аудит» терминін қаржылық аудиттерді де, қаржылық шолу тексерістерін де қамтитындай етіп айқындауды ұсынды.
Жауап: Рецензенттер келіспейді, өйткені қаржылық аудиттер мен қаржылық шолу тексерістері әртүрлі әрі бұл айырмашылық аудиторлар үшін маңызды әрі есеп әдебиетінде бар. Дегенмен рецензенттер айырмашылықтарды нақтылау үшін қаржылық шолу тексерісінің анықтамасын өзгертті.
2.7-тармақ, Қаржылық шолу тексерісі
Пікір: Бір пікір білдіруші қаржылық шолу тексерісінің анықтамасын қаржылық аудиттің анықтамасына ұқсас ұйымдастырылатындай, бірақ қаржылық аудит пен қаржылық шолу тексерісінің арасындағы айырмашылықтарға қатысты неғұрлым анық болатындай қайта қарауды ұсынды.
Жауап: Рецензенттер қаржылық аудит қаржылық шолу тексерісіне ұқсас екенімен, бірақ бухгалтерлік мамандық үшін маңызды бірқатар айқын ерекшеленетін сипаттамаларға да ие екенімен келіседі. Осыған байланысты рецензенттер қаржылық аудит анықтамасының құрылымын қатарласа көрсете отырып, айырмашылықтарды нақтылауға тырысу үшін тұжырымды өзгертті.
Пікір: Бір пікір білдіруші «ішкі бақылау рәсімдері» деген сөздердің алдындағы «компанияның» деген сөзді «ұйымның» деген сөзге өзгертуді ұсынды.
Жауап: Рецензенттер келіседі әрі өзгеріс енгізді.
2.10-тармақ, Жауап беруші актуарий
Пікір: Бір пікір білдіруші «жауап беруші актуарийдің» анықтамасына «ұйымға қатысты ішкі немесе сыртқы» деген сөз тіркесін қосу арқылы анықтаманы жақсартуды ұсынды.
Жауап: Рецензенттер анықтама жауап беруші актуарийдің «ұйымның атынан…» әрекет ететінін көрсететінін, бұл актуарийлерді, ұйымға қатысты ішкі де, сыртқы да, қамтитынын атап өтеді. Осыған байланысты рецензенттер өзгерістер енгізген жоқ.
Пікір: Бір пікір білдіруші анықтаманы «жауап беруші актуарий — принципалы аудитке, шолу тексерісіне немесе тексеріске ұшырайтын ұйым болып табылатын актуарий» деп оқылатындай өзгертуді ұсынды.
Жауап: Рецензенттер келіспейді әрі өзгерістер енгізген жоқ.
Пікір: Бір пікір білдіруші нақты жағдайларда жауап беруші актуарий болмауы мүмкін болғандықтан, стандарт не актуарий болып табылмайтын респондентке нұсқау беруі әрі мұндай респондентті стандарттың қолданылу аясына қосуы тиіс, не балама ретінде немесе оған қосымша жауап беруші актуарий әрқашан болуы тиіс екенін көрсетуі тиіс деп ұсынды.
Жауап: Рецензенттер екі ұсыныспен де келіспейді. Біріншіден, актуарлық практика стандарттары, актуарлық сипаттағы жұмысты актуарий болып табылмайтын тұлғалар орындаса да, тек актуарийлерге ғана қолданылуы мүмкін. Сол сияқты, ASB ұйымнан актуарлық сипаттағы жұмысты орындау үшін актуарийді жалдауды немесе тартуды талап ете алмайды. Осыған байланысты рецензенттер өзгерістер енгізген жоқ.
2.11-тармақ, Тексеруші актуарий
Пікір: Бір пікір білдіруші тексеруші актуарийдің анықтамасы «принципалы аудитор немесе тексеруші болып табылатын актуарий» деп естілуін ұсынды.
Жауап: Рецензенттер тұжырымды өзгертумен келіспейді, өйткені ұсынылатын өзгеріс принципалы аудитор немесе тексеруші болып табылатын кез келген актуарий тексеруші актуарий болады деп қателесіп көрсетуі мүмкін. Осыған байланысты рецензенттер өзгерістер енгізген жоқ.
3-БӨЛІМ. МӘСЕЛЕЛЕРДІ ТАЛДАУ ЖӘНЕ ҰСЫНЫЛАТЫН ПРАКТИКАЛАР
3.1-тармақ, Қаржылық аудиттің, қаржылық шолу тексерісінің немесе қаржылық тексерістің қолданылу аясы мен жоспарлануы
Пікір: Бір пікір білдіруші қолданылу аясына «және елеулілік» деген сөздерді қосуды ұсынды.
Жауап: Рецензенттер келіспейді, Актуарлық практика стандарты № 1 «Кіріспе актуарлық практика стандарты» актуарлық практика стандарттарының басшылық нұсқауларын елеусіз баптарға қолдану міндетті емес екенін көздейтінін атап өтеді әрі өзгерістер енгізген жоқ.
3.1.1-тармақ, Қолданылу аясын түсіну
Пікір: Бір пікір білдіруші 3.1.1-т. жоспарлауға арналған қосымша бөлім қосуды ұсынды. Ұсынылатын қосымша тұжырым: «Тексеруші актуарийге актуарлық рәсімдерді қаржылық аудиттің, қаржылық шолу тексерісінің немесе қаржылық тексерістің қолданылу аясына сәйкес жоспарлау қажет. Бұл рәсімдерді рәсімдерді орындауға дейін аудиторға немесе тексерушіге беру әрі онымен талқылау қажет».
Жауап: Рецензенттер бұл ұсыныспен келіспейді, өйткені ол тексеруші актуарийдің аудитті, шолу тексерісін немесе тексерісті жоспарлауға әрқашан қатыспайтынын немесе қатыса алмайтынын ескермейді. Ағымдағы тұжырым: «тексеруші актуарийге, іс жүзінде мүмкін болатын шамада, … жоспарлауға жәрдем көрсету қажет…» дейді. Осыған байланысты өзгерістер енгізілген жоқ.
3.1.2-тармақ, Жауап беруші актуарийді хабардар ету
Пікір: Бір пікір білдіруші бөлімнің тұжырымы хабарлаудың жазбаша түрде жүзеге асырылатынын болжауы тиіс деп мәлімдеді.
Жауап: Рецензенттер ұсыныспен келіспейді. Бұл бөлім тексеруші актуарийге қолданылу аясы мен мерзімдері туралы жауап беруші актуарийді хабардар ету әрқашан іс жүзінде мүмкін болмайтынын мойындайды. Рецензенттер хабарламаларға қойылатын талаптарды кеңейтуді орынды деп санамайды әрі демек, өзгерістер енгізген жоқ.
Пікір: Бірнеше пікір білдіруші тексеруші мен жауап беруші актуарийлер арасында тікелей өзара іс-қимыл болмауы мүмкін екенін нақты көрсететін тұжырым қосуды ұсынды.
Жауап: Рецензенттер келіспейді әрі «іс жүзінде мүмкін болатын шамада» деген тұжырым тексеруші мен жауап беруші актуарийлер арасында тікелей өзара іс-қимыл болмауы мүмкін екенін тиісті түрде мойындайды деп санайды. Осыған байланысты өзгерістер енгізілген жоқ.
3.2-тармақ, Жауап беруші актуарий мен ұйым арасындағы талқылау
Пікір: Бір пікір білдіруші жауап беруші актуарийдің ұйыммен қарым-қатынасын нақтылауды ұсынды.
Жауап: Рецензенттер қандай да бір нақтылау қажет екенімен келіспейді әрі жауап беруші актуарийдің анықтамасы анық деп санайды. Осыған байланысты өзгерістер енгізілген жоқ.
Пікір: Бір пікір білдіруші бұл бөлім бұлдыр екенін мәлімдеді әрі жауап беруші актуарийдің жауаптарды ұйыммен қандай жағдайларда талқыламайтынын түсінбеді.
Жауап: Рецензенттер қандай да бір өзгеріс қажет екенімен келіспейді. Тұжырым жауап беруші актуарийдің жауаптарды ұйыммен тікелей талқылай алмауының бірқатар себебі болуы мүмкін екенін көрсетеді әрі демек, икемділік қамтамасыз етеді. Осыған байланысты өзгерістер енгізілген жоқ.
3.3-тармақ, Қаржылық есептілігі аудитке, шолу тексерісіне немесе тексеріске ұшырайтын ұйыммен қарым-қатынас
Пікір: Бірнеше пікір білдіруші қарым-қатынасты ашудың жауап беруші актуарийге де, тексеруші актуарийге де қолданылуын ұсынды.
Жауап: Рецензенттер қарым-қатынасты ашуға жауап беруші актуарийді қосумен келіспейді, өйткені жауап беруші актуарийдің ұйыммен әрқашан қарым-қатынасы (яғни еңбек қатынасы) болады. Осыған байланысты өзгерістер енгізілген жоқ.
Пікір: Бір пікір білдіруші «ұйыммен» деген сөзден кейін «немесе оның үлестес тұлғаларымен» деген сөздерді қосуды ұсынды.
Жауап: Рецензенттер келіседі әрі тұжырымды өзгертті.
3.4-тармақ, Жауап беруші актуарийден түсетін хабарламалар
Пікір: Бір пікір білдіруші ағымдағы Актуарлық практика стандарты № 21-дің тиісті 3.1-т. сияқты, «сұраулар» деген сөздің алдына «негізді» деген сөзді (қайта) енгізуді ұсынды.
Жауап: Рецензенттер 3.4-т. жауап беруші актуарийге «тиісті түрде жауап беруді» нұсқайтынын атап өтеді әрі демек, өзгерістер енгізген жоқ.
Пікір: Бір пікір білдіруші жауап беруші актуарийдің аудитордың немесе тексерушінің сұрауларына жауап беруге өзге тұлғаларды тартуы мәселесінде нақтылау қажет екенін ұсынды әрі бұл мәселе, бәлкім, жұмыс нәтижесін немесе хабарламаны бақылаумен байланысты екенін атап өтті.
Жауап: Рецензенттер нақтылау қажет екенімен келіспейді әрі демек, өзгерістер енгізген жоқ.
3.5-тармақ, Ақпарат сұраулары
Пікір: Бір пікір білдіруші бұл бөлім Актуарлық практика стандарты № 41-ге сілтеме жасауын ұсынды.
Жауап: Рецензенттер келіспейді әрі Актуарлық практика стандарты № 41 жұмыс нәтижесінің актуарлық хабарламаларына қолданылатынын, ал 3.5-т. актуарлық рәсімдерді орындау үшін қажетті, жұмыс нәтижесін хабарлау үшін емес, тексеруші актуарий, аудитор немесе тексеруші мен жауап беруші актуарий арасындағы хабарламаларды қарастыратынын атап өтеді. Осыған байланысты өзгерістер енгізілген жоқ.
Пікір: Бір пікір білдіруші «тексеруші актуарийге қажетті…» дегенді «аудитор немесе тексеруші командасына қажетті…» дегенге ауыстыруды ұсынды.
Жауап: Рецензенттер ақпарат тексеруші актуарийге қосымша немесе оның орнына аудитордан немесе тексерушіден сұралуы мүмкін екенімен келіседі әрі «жауап беруші актуарийге, сондай-ақ аудитордың немесе тексерушінің сұрайтын ақпаратын жинау кезінде ынтымақтасу қажет…» деген екінші сөйлемді қосты.
Пікір: Бір пікір білдіруші мынадай сөйлемді қосуды ұсынды: «Ақпарат сұраулары жауап беруші актуарийге аудитордан немесе тексерушіден, оның ішінде тексеруші актуарийден жіберілуі мүмкін».
Жауап: Рецензенттер жауап беруші актуарийдің аудитордың немесе тексерушінің сұрауларына жауап бере алатынымен келіседі әрі жоғарыда атап өтілгендей, 3.5-т. екінші сөйлемді қосты.
3.5.1-тармақ, Ақпарат сұрауы туралы хабарлама
Пікір: Бір пікір білдіруші сұралатын ақпарат сұралатын ақпараттың егжей-тегжейлілік деңгейін қамтуын ұсынды.
Жауап: Рецензенттер мұндай нақтылауды қосу қажет екенімен келіспейді әрі өзгерістер енгізген жоқ.
Пікір: Бірнеше пікір білдіруші 3.5.1-т. «жауап беруші актуарий» кездесетін жерлерде «жауап беруші актуарийді» «ұйымға» ауыстыруды не ұсынылатын өзгеріспен бірдей нәтижеге қол жеткізетін тұжырымға өзге толықтыруларды ұсынды.
Жауап: Рецензенттер ұсыныспен келіседі әрі өзгеріс енгізді.
Пікір: Бір пікір білдіруші ақпарат сұрауына не қосылуы тиіс екенінің елеулі егжей-тегжейлерін санамалаған 3.5.1-т. қайта өңделген редакциясын ұсынды.
Жауап: Рецензенттер ұсынылатын қайта өңделген редакцияның негізгі идеялары талқылауға арналған жобада бұрыннан бар болғанын атап өтеді. Алайда ұсынылатын тұжырым өте нұсқаушы әрі барлық жағдайда және практиканың барлық саласы үшін, сондай-ақ аудиттер үшін де, тексерістер үшін де жұмыс істемеуі мүмкін. Рецензенттер ағымдағы басшылық нұсқауларды орынды деп санайды әрі өзгерістер енгізген жоқ.
3.5.2-тармақ, Ақпарат сұрауларына жауап беру
Пікір: Бір пікір білдіруші жауап беруші актуарийдің жаңа әрі аудитор немесе тексеруші сұраған ақпараттың құрамына тікелей кірмейтін ақпаратты ашу қажеттігіне немесе талабына қатысты гипотетикалық жағдайды баяндады әрі осы жағдай Актуарлық практика стандартының бір жерінде қаралуын сұрады.
Жауап: Рецензенттер барлық ықтимал жағдай Актуарлық практика стандартында қаралуы мүмкін деп санамайды, алайда пікір білдірушіні ынтымақтастыққа қатысты 3.5-т. бірінші сөйлеміне және Кодекске жібереді. Осыған байланысты өзгерістер енгізілген жоқ.
Пікір: Бір пікір білдіруші «сұраушы» деген термин пайдаланылғанын атап өтті әрі оны «аудитор немесе тексеруші» дегенге ауыстыруды ұсынды.
Жауап: Рецензенттер келіседі әрі «сұраушы» деген терминді «аудитор немесе тексеруші» дегенге өзгертті.
Пікір: Бір пікір білдіруші ақпарат сұрауларына жауапқа не қосылуы тиіс екенінің елеулі егжей-тегжейлерін санамалаған 3.5.2-т. қайта өңделген редакциясын ұсынды.
Жауап: Рецензенттер ұсынылатын тұжырымның негізгі идеялары талқылауға арналған жобада бар болғанын атап өтеді. Алайда ұсынылатын тұжырым өте нұсқаушы әрі барлық жағдайда және практиканың барлық саласы үшін, сондай-ақ аудиттер үшін де, тексерістер үшін де жұмыс істемеуі мүмкін. Рецензенттер ағымдағы басшылық нұсқауларды орынды деп санайды әрі өзгерістер енгізген жоқ.
Пікір: Бір пікір білдіруші жауап беруші актуарий тексеруші актуарийдің, аудитордың немесе тексерушінің ақпарат сұрауларына тек ұйым актуарийге жауап беруге уәкілеттік берген шамада ғана жауап бере алатынын нақтылауды ұсынды.
Жауап: Рецензенттер жауап беруші актуарийдің жауап беруге уәкілеттік берілгенін неғұрлым анық көрсету үшін 2.10-т. жауап беруші актуарийдің анықтамасын өзгертті.
Пікір: Бір пікір білдіруші жауап беруші актуарийге «сұралатын ақпараттың қаржылық аудиттің, қаржылық шолу тексерісінің немесе қаржылық тексерістің қолданылу аясына кіретін-кірмейтінін» қарастыру қажет екенін көрсететін 3.5.2(c)-т. қарсы шықты. Пікір білдіруші сұралатын ақпараттың аудиттің, шолу тексерісінің немесе тексерістің қолданылу аясына кіретін-кірмейтінін айқындау жауап беруші актуарийдің құзыреті аясынан тыс жатыр деп көрсетті.
Жауап: Рецензенттер басшылық нұсқауларды орынды деп санайды әрі ақпаратты беруге немесе пайдалануға қатысты келіспеушіліктер туындаған жағдайлардағы басшылық нұсқаулар үшін пікір білдірушіні 3.5.3-т. жібереді. Осыған байланысты рецензенттер өзгерістер енгізген жоқ.
3.5.3-тармақ, Ақпаратты беруге немесе пайдалануға қатысты келіспеушіліктер
Пікір: Бір пікір білдіруші жауап беруші актуарий мен тексеруші актуарий арасында тікелей өзара іс-қимыл мүмкіндігі болмауы мүмкін екенін нақтылауды ұсынды.
Жауап: Рецензенттер басшылық нұсқауларды нақтылау үшін тұжырымға кейбір өзгерістер енгізді.
Пікір: Бір пікір білдіруші бұл бөлімді не алып тастауды, не кеңейтуді ұсынды. Алып тастау пайдасына дәлел Кодекс қолданылатынында әрі бөлім ақпарат немесе басшылық нұсқаулар қоспайтынында. Кеңейту пайдасына дәлел тексеруші актуарий беру қажет деп санайтын ақпарат берілмеген жағдайда не болатыны туралы неғұрлым нақты нұсқау қажет екенінде.
Жауап: Рецензенттер келіспейді әрі берілген басшылық нұсқаулар деңгейі орынды деп санайды. Осыған байланысты өзгерістер енгізілген жоқ.
3.5.4-тармақ, Деректер, болжамдар, әдістер, модельдер және бақылау рәсімдері
Пікір: Бір пікір білдіруші жауап беруші актуарийдің ақпарат сұрауларына жазбаша түрде жауап бергені дұрыс екенін көрсететін тұжырым қосуды ұсынды.
Жауап: Рецензенттер келіспейді әрі «жазбаша түрде жауап беру» тым бұлдыр (яғни әмбебап қолданылатын «жазбаша түр» деген не) болып пайдалы болмайтынын әрі практиканың барлық саласына және барлық жағдайда қолданылмауы мүмкін екенін санайды. Осыған байланысты рецензенттер өзгерістер енгізген жоқ.
Пікір: Бір пікір білдіруші (h), (i) және (j) тармақшаларында мынадай мазмұндағы қосымша тұжырым ұсынды: h. актуарлық модельдерден тыс есептелген мәндерді түзету; i. тексеруші актуарийге аудитке ұшыраған мәннің сенімділігін, мысалы, басшылықтың бағалауындағы белгісіздік деңгейін, модель сапасын және өзге де сапалық факторларды объективті бағалауға жәрдемдесу үшін анықтамалық ақпарат; және j. модель валидациясы.
Жауап: Рецензенттер қосымша тұжырым туралы ұсыныстармен келіспейді, ағымдағы тұжырым тиісті түрде кең әрі қосымша нақты ұсыныстарды қамтиды деп санайды. Осыған байланысты өзгерістер енгізілген жоқ.
Пікір: Бір пікір білдіруші стандарт жауап беруші актуарийден «балансты негіздейтін» жұмыс құжаттарының жиынтығын дайындауды талап етуін ұсынды. Сонымен қатар, пікір білдіруші стандарт ұйымнан аудиттің/тексерістің басында жауап беруші актуарийді сәйкестендіруді әрі бұл тұлғаның бастапқы пакетті, яғни аудитті/тексерісті негіздейтін жұмыс құжаттарының жиынтығын дайындауын талап етуін ұсынды.
Жауап: Рецензенттер бірінші ұсыныспен тым нұсқаушы әрі барлық жағдайға және практика салаларына қолданылмайтын ретінде келіспейді. Рецензенттер екінші ұсыныспен келіспейді, өйткені ол ұйымға белгілі бір әрекет жасауды нұсқайды, бұл Актуарлық практика стандартының құзыреті аясынан тыс жатыр. Осыған байланысты өзгерістер енгізілген жоқ.
Пікір: Бір пікір білдіруші жауап беруші актуарий белгілемеген әдістер мен болжамдардың дереккөзіне сілтеме жасаған (d) бөлімін не алып тастауды, не жай ғана «жауап беруші актуарий белгілемеген» деген сөз тіркесін алып тастауды ұсынды.
Жауап: Рецензенттер екі ұсыныспен де келіспейді әрі өзгерістер енгізген жоқ. Рецензенттер осы түпкілікті Актуарлық практика стандартындағы 3.5.4(c)-т. жауап беруші актуарий белгілемеген әдістер мен болжамдарды қарастыру үшін маңызды деп санайды.
Пікір: Бір пікір білдіруші жауап беруші актуарий беретін ақпарат тексеруші актуарийдің болжамдардың, әдістеменің орындылығын немесе есептердің дәлдігін «таңдамалы тексеру» жүргізе алуы үшін жеткілікті толық болуын талап ететін тұжырым қосуды ұсынды.
Жауап: Рецензенттер келіспейді, өйткені қосымша тұжырым шамадан тыс нұсқаушы әрі практиканың барлық саласына қолданылмайды. Осыған байланысты өзгерістер енгізілген жоқ.
Пікір: Бірнеше пікір білдіруші жауап беруші актуарий бизнес үшін болжамды немесе елеулі тәуекелдерді талқылауға дайын болуы тиіс деген бап қосуды ұсынды.
Жауап: Рецензенттер тізбеге тәуекел туралы бап қосу идеясымен келіседі әрі «f. жауап беруші актуарий қарастырған ұйым үшін кез келген елеулі тәуекелдер» дегенді қосты.
Пікір: Бір пікір білдіруші (c) бөліміне «және пайдаланылған әдістердегі өзгерістер» деген сөз тіркесін қосуды ұсынды.
Жауап: Рецензенттер (c) және (b) бөлімдерін біріктірді әрі «осындай әдістердің… негіздемесін… талқылауға дайын болу» деген басшылық нұсқаулар әдістердегі өзгерістерді талқылауды қамтиды деп санайды.
3.5.5-тармақ, Өзгеретін жағдайлар
Пікір: Бір пікір білдіруші (a)–(e) бөлімдерінен кейін мынадай тұжырым қосуды ұсынды: f. тән және қалдық тәуекелді бағалау; g. қаржылық бақылау рәсімдерінің құрылымы мен тиімділігі; h. кез келген елеулі кемшіліктердің, елеулі олқылықтардың немесе жоғары тәуекелді олқылықтардың болуы және оларды әлеуетті түрде жою.
Жауап: Рецензенттер енгізілген ұсыныстар 3.5.4-т. неғұрлым орынды деп санайды әрі тәуекелге арналған қосымша бапты (f) бөлімі ретінде қосты, сондай-ақ (e) бөліміндегі «бақылау рәсімдері» деген сөздің алдына «құрылымы мен тиімділігі» деген сөз тіркесін қосты.
Пікір: Бір пікір білдіруші бұл тармақ бағалаудың барлық базасына қолданылатындықтан, «заңмен белгіленген» (statutory) деген сөзді алып тастауды ұсынды.
Жауап: Рецензенттер «заңмен белгіленген» заңмен белгіленген кез келген бағалау базасына қатысты екенін атап өтеді, алайда бұл сөзді елеулі болмағандықтан алып тастады.
Пікір: Бір пікір білдіруші «елеулі ықпал» деген сөз тіркесін елеулілік шегінен асатын әсерге қатысты сөз тіркесіне ауыстыруды ұсынды.
Жауап: Рецензенттер келіспейді әрі тұжырым «актуарийдің пайымдауы бойынша» елеулі ықпал еткен немесе ете алатын жағдаяттарға қатысты екенін атап өтеді. Осыған байланысты өзгерістер енгізілген жоқ.
Пікір: Бір пікір білдіруші тиісті жаңа немесе қайта қаралған есеп ережелерін немесе заңдарды сақтау туралы 3.5.5(e)-т. тұжырымы Ұлттық сақтандыру комиссарлары қауымдастығы (NAIC) әзірлеген Актуарлық руководстволарды қамтуын ұсынды.
Жауап: Рецензенттер келіспейді әрі Актуарлық руководстволар мемлекеттік нұсқамалар санатына жататынын атап өтеді. Осыған байланысты өзгерістер енгізілген жоқ.
Пікір: Бір пікір білдіруші жауап беруші актуарий аудитке, шолу тексерісіне немесе тексеріске ұшырайтын ақпараттың дайындалуына елеулі ықпал еткен жағдаяттарды талқылауға дайын болуы тиіс екенімен келісті, бірақ «…немесе елеулі ықпал ете алатын…» деген тұжырыммен келіспеді, өйткені бұл оқиғалардың болашақ сценарийлерін талқылауды талап етеді деп санады.
Жауап: Рецензенттер басшылық нұсқауларды орынды деп санайды әрі өзгерістер енгізген жоқ.
3.5.6-тармақ, Құпиялылық
Пікір: Бірнеше пікір білдіруші ағымдағы Актуарлық практика стандартынан мынадай тұжырымды қайта енгізуді ұсынды: «тексеруші актуарий алған кез келген ақпарат… ұйым өзгеше көрсетпесе, құпия деп есептелуі тиіс».
Жауап: Қандай да бір шатасуды болдырмау үшін басшылық нұсқаулар Кодекстің 9-нұсқамасына тікелей сілтеме жасайтындай етіп өзгертілді.
Пікір: Бір пікір білдіруші «құпия ақпарат алмасуға әкеп соғуы мүмкін» деген тұжырымды толығырақ ашуды сұрады, бірақ нақты ұсыныс енгізген жоқ.
Жауап: Рецензенттер қосымша түсіндірме қажет екенімен келіспейді әрі өзгерістер енгізген жоқ.
3.6-тармақ, Құжаттамалау
Пікір: Екі пікір білдіруші тексеруші актуарийге неліктен құжаттамалау қажет, ал жауап беруші актуарийге неліктен тек құжаттамалау мүмкіндігін қарастыру ғана қажет екенін сұрады.
Жауап: Рецензенттер қандай да бір өзгеріс қажет деп санамайды, өйткені тексеру актісі тексеруші актуарийдің жұмыс нәтижесінің бөлігі болып табылады, ал жауап беру актісі жауап беруші актуарийдің жұмыс нәтижесінің бөлігі болуы міндетті емес. Жауап беруші актуарий бұрыннан бар жұмыс үшін тек негіздейтін ақпаратты ғана беруі мүмкін. Осыған байланысты рецензенттер құжаттамалауға қойылатын талаптар әртүрлі болуы тиіс деп санайды. Осыған байланысты өзгерістер енгізілген жоқ.
3.6.1-тармақ, Тексеруші актуарийдің тұжырымдарды құжаттамалауы
Пікір: Бір пікір білдіруші 3.6.1(d)-т. сипатталғандай, тексеруші актуарийден алынған кез келген есепке пікір білдіру жауап беруші актуарийдің міндеті екенін көрсететін тұжырым қосуды ұсынды.
Жауап: Рецензенттер ұсынылатын өзгеріспен келіспейді әрі көп жағдайда тексеруші актуарийдің тұжырымдары жауап беруші актуарийге берілмейтінін атап өтеді. Рецензенттер жауап беруші актуарийге тексеруші актуарийдің есебіне жауап беру талаптарын жүктеуді орынсыз деп санайды. Осыған байланысты өзгерістер енгізілген жоқ.
Пікір: Бір пікір білдіруші тексеруші актуарийлердің аудитті немесе тексерісті орындауға не оларды жүргізуге жәрдем көрсетуге мүмкіндік беретін біліктілікке ие болу үшін сәйкес келуі тиіс стандарттарға қатысты басшылық нұсқаулар қосуды ұсынды.
Жауап: Рецензенттер біліктілікке қатысты басшылық нұсқаулар осы стандартта орынды деп санамайды әрі пікір білдірушіні АҚШ біліктілік стандарттарына жібереді. Осыған байланысты өзгерістер енгізілген жоқ.
Пікір: Бір пікір білдіруші тексеруші актуарий жауап беруші актуарийдің кәсіби практика стандарттарын сақтайтын-сақтамайтынына пікір білдіруін ұсынды.
Жауап: Рецензенттер бұл ұсыныспен келіспейді әрі актуарийлер әрқашан актуарлық практика стандарттарын сақтауы тиіс екенін атап өтеді. Осыған байланысты өзгерістер енгізілген жоқ.
Пікір: Бір пікір білдіруші тексеруші актуарий нақты қандай баптар шолу тексерісіне ұшырамағанына пікір білдіруін ұсынды.
Жауап: Рецензенттер бұл ұсыныспен тым ашық әрі іс жүзінде орындалмайтын ретінде келіспейді. Осыған байланысты өзгерістер енгізілген жоқ.
3.6.2-тармақ, Жауап беруші актуарийдің құжаттамалауы
Пікір: Бір пікір білдіруші «сұраушы» деген терминді өзгертуді ұсынды.
Жауап: Рецензенттер келіседі әрі «сұраушы» деген терминді «аудитор немесе тексеруші» дегенге өзгертті.
4-БӨЛІМ. ХАБАРЛАМАЛАР ЖӘНЕ АҚПАРАТТЫ АШУ
4.1-тармақ, Хабарлау және ақпаратты ашу
Пікір: Бір пікір білдіруші Актуарлық практика стандарты № 41-мен үйлестіру үшін «ақпарат пен тұжырымдарды хабарлаған кезде» дегенді «актуарлық пікірлер мен актуарлық тұжырымдарды хабарлаған кезде» дегенге өзгертуді ұсынды.
Жауап: Рецензенттер бұл ұсынысты 4.1-т. оңайлатты әрі қазір ол жай ғана «тексеруші актуарийге де, жауап беруші актуарийге де Актуарлық практика стандарты № 41 «Актуарлық хабарламаларды» сақтау қажет» дейді.