ҚПА актуарлық практика стандарты № 24
«Өмірді сақтандыру бойынша иллюстрациялар туралы NAIC үлгілік регламенті»
Actuarial Standard of Practice No. 24 «NAIC Life Insurance Illustrations Model Regulation», Actuarial Standards Board (ASB, АҚШ) негізінде әзірленген ҚПА актуарлық практика стандарты.
Осы құжат — аталған дереккөздің Қазақстан Актуарийлер Палатасының (ҚПА) мақсаттары үшін жасалған кәсіби аудармасы әрі бейімдемесі. Алшақтықтар болған жағдайда ресми мәтін болып ҚПА бекіткен мәтін есептеледі.
Актуарлық практика стандарты № 24
Өмірді сақтандыру бойынша иллюстрациялар туралы NAIC үлгілік регламенті
Қайта қаралған редакция
Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңестің (ASB) Өмірді сақтандыру жөніндегі комитетінің Актуарлық практика стандарты (ASOP) № 24-ті қайта қарау жөніндегі жұмыс тобы әзірлеген
Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес (ASB) бекіткен 2024 ж. қыркүйек
Док. № 217
МАЗМҰНЫ
Ілеспе меморандум — iv
АКТУАРЛЫҚ ПРАКТИКА СТАНДАРТЫ
1-бөлім. Мақсаты, қолданылу аясы, қиылыс сілтемелер және күшіне ену күні — 1
- 1.1 Мақсаты — 1
- 1.2 Қолданылу аясы — 1
- 1.3 Қиылыс сілтемелер — 1
- 1.4 Күшіне ену күні — 2
2-бөлім. Анықтамалар — 2
- 2.1 Нақты тәжірибе — 2
- 2.2 Қолданылатын актуарлық руководство (қолданылатын АР) — 2
- 2.3 Ағымдағы төленетін шкала — 2
- 2.4 Дисциплинаға салынған ағымдағы шкала — 2
- 2.5 Тәжірибе факторы — 2
- 2.6 Тәжірибе факторының класы — 2
- 2.7 Иллюстрацияланатын шкала — 2
- 2.8 Иллюстрациялар жөніндегі актуарий — 2
- 2.9 Кепілдендірілмеген элемент — 2
- 2.10 Кепілдендірілмеген элементтер құрылымы — 3
3-бөлім. Мәселелерді талдау және ұсынылатын практикалар — 3
- 3.1 Үлгілік регламент пен қолданылатын АР талаптары — 3
- 3.2 Дисциплинаға салынған ағымдағы шкаланың негізінде жатқан тәжірибе факторлары — 3
- 3.2.1 Нақты тәжірибенің дереккөздері — 3
- 3.2.2 Инвестициялық кіріс — 4
- 3.2.3 Хеджирлеу шығындары — 4
- 3.2.4 Өлім-жітім, сырқаттанушылық және сақтандырушылардың мінез-құлқы — 4
- 3.2.5 Сатуға тікелей шығыстар — 5
- 3.2.6 Өзге шығыстар — 5
- 3.2.7 Салықтар — 6
- 3.2.8 Әдіснамадағы өзгерістер — 6
- 3.2.9 Өзге қызмет түрлері — 6
- 3.2.10 Нақты тәжірибедегі өзгерістер — 6
- 3.2.11 Тәжірибе факторларының үйлесімділігі — 6
- 3.3 Гипотетикалық шоттар — 7
- 3.4 Өзін-өзі ақтауды тестілеу — 7
- 3.5 Бұзу есебінен қолдаудың болмауын тестілеу — 7
- 3.6 Бір жыл және одан көп қолданыста болған полистердің иллюстрациялары — 7
- 3.7 Тәжірибе әлі қалыптаспаған әрекеттер немесе оқиғалар — 8
- 3.8 Деректер немесе өзге ақпарат, болжамдар, модельдер және ілеспе талдау бөлігінде өзге тұлғалардың мәліметтерін пайдалану — 9
- 3.9 Басқа тарап таңдаған болжамдарды немесе әдістерді пайдалану — 9
- 3.10 Басқа актуарийдің жұмыс нәтижелерін пайдалану — 9
- 3.11 Сертификаттау (растау) — 9
- 3.11.1 Сертификаттаудың мүмкін еместігі туралы хабарлама — 9
- 3.11.2 Сертификаттаудағы қате туралы хабарлама — 10
- 3.12 Құжаттамалау — 10
4-бөлім. Хабарламалар және ақпаратты ашу — 10
- 4.1 Сертификаттарда міндетті түрде ашу — 10
- 4.2 Актуарлық есептерде міндетті түрде ашу — 10
- 4.3 Актуарлық есепте қосымша ашу — 11
- 4.4 Құпия ақпарат — 11
ҚОСЫМШАЛАР
- 1-қосымша — Алғышарттар және ағымдағы практикалар — 12
- 2-қосымша — Талқылауға арналған үшінші жобаға түскен пікірлер және оларға берілген жауаптар — 14
Ілеспе меморандум
2024 ж. қыркүйек
КІМГЕ: Қызметі Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңестің практика стандарттарымен реттелетін актуарлық ұйымдардың мүшелеріне және Өмірді сақтандыру бойынша иллюстрациялар туралы NAIC үлгілік регламентіне мүдделі өзге де тұлғаларға
КІМНЕН: Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес (ASB)
ТАҚЫРЫБЫ: Актуарлық практика стандарты (ASOP) № 24
Осы құжат қазіргі уақытта «Өмірді сақтандыру бойынша иллюстрациялар туралы NAIC үлгілік регламенті» деп аталатын Актуарлық практика стандарты № 24-тің қайта қаралған редакциясын қамтиды.
Стандарт тарихы
Өмірді сақтандыру бойынша иллюстрациялар туралы үлгілік регламент (Үлгілік регламент, бұдан әрі — Үлгі), оны Ұлттық сақтандыру уәкілдерінің қауымдастығы (NAIC) әзірлеген, және Актуарлық практика стандарты № 24 1990-жылдардың басында бір мезгілде әзірленді, бұл ретте Үлгі дисциплинаға салынған ағымдағы шкаланы айқындау кезінде басшылық нұсқаулар әзірлеу жөніндегі белгілі бір өкілеттіктерді Актуарлық практика стандартына берді. ASB Актуарлық практика стандарты № 24 «Өмірді сақтандыру бойынша иллюстрациялар туралы NAIC үлгілік регламентін сақтауды» 1995 жылы бекітті.
Бастапқы стандарт қолданысқа енгізілген сәттен бері өмірді сақтандыру өнімдеріндегі инновациялар жалғасты. 2007 жылы Актуарлық практика стандарты № 24 Үлгіге сәйкес дайындалатын иллюстрацияларға қатысты ағымдағы тиісті актуарлық практикаларды жаңарту және көрсету мақсатында қайта қаралды. 2015 жылы NAIC индекс негізінде пайыздар есептелетін полистерге қатысты Үлгінің жекелеген талаптарын түсіндіру үшін XLIX Актуарлық руководствосын (AG 49) шығарды, ал 2016 жылдың қыркүйегінде AG 49-ға қосымша өзгерістер енгізді. 2016 жылдың желтоқсанында Актуарлық практика стандарты № 24 AG 49 арқылы енгізілген өзгерістерді көрсету және жекелеген басшылық нұсқауларды түсіндіру мақсатында қайта қаралды.
2020 жылы NAIC 2020 жылғы 14 желтоқсанда немесе осы күннен кейін сатылған, бір немесе бірнеше индекске байланыстырылған индекс негізінде есептелетін полистердің иллюстрациялары үшін XLIX-A Актуарлық руководствосын (AG 49-A) шығарды. NAIC, сондай-ақ көрсетілген күнде немесе одан кейін сатылған полистердің иллюстрацияларына қолданылуын тоқтата отырып, AG 49-ға өзгерістер енгізді әрі сақтандырушыларға өз қалауы бойынша осы күнге дейін сатылған, өзге жағдайда AG 49 қолданылатын болатын полистердің жаңа иллюстрацияларына AG 49-A қолдануға рұқсат берді. Кейіннен, 2023 жылы, AG 49-A-ға өзгерістер енгізілді.
2021 жылы ASB AG 49-A арқылы енгізілген өзгерістерді көрсету мақсатында осы Актуарлық практика стандартын қайта қарау туралы шешім қабылдады. Стандарт, сондай-ақ актуарлық практика стандарттарының қолданыстағы стиліне және форматына сәйкес келтірілді.
Талқылауға арналған бірінші жоба
Талқылауға арналған бірінші жоба 2021 жылдың шілдесінде пікірлерді ұсынудың 2021 жылғы 30 қыркүйектегі мерзімімен жарияланды. Талқылауға арналған екінші жобада көрсетілген өзгерістерді енгізу кезінде екі пікір хаты алынып, қаралды.
Талқылауға арналған екінші жоба
Талқылауға арналған екінші жоба 2023 жылдың шілдесінде пікірлерді ұсынудың 2023 жылғы 15 қыркүйектегі мерзімімен жарияланды. Талқылауға арналған үшінші жобада көрсетілген өзгерістерді енгізу кезінде алты пікір хаты алынып, қаралды.
Талқылауға арналған үшінші жоба
Талқылауға арналған үшінші жоба 2024 жылдың сәуірінде пікірлерді ұсынудың 2024 жылғы 1 шілдедегі мерзімімен жарияланды. Екі пікір хаты алынып, қаралды. Осы пікір хаттарындағы мәселелердің жиынтығын 2-қосымшадан қараңыз.
Талқылауға арналған үшінші жобамен салыстырғандағы елеулі өзгерістер
Талқылауға арналған үшінші жобамен салыстырғанда елеулі өзгерістер енгізілген жоқ.
Қолданыстағы Актуарлық практика стандартымен салыстырғандағы елеулі өзгерістер
Қолданыстағы Актуарлық практика стандартына енгізілген елеулі өзгерістер төменде қысқаша баяндалады. Оқуға ыңғайлылықты, айқындықты немесе үйлесімділікті жақсарту мақсатында енгізілген өзгерістер елеулі өзгерістерге жатпайды. Бөлімдердің нөмірлері осы құжатқа сәйкес келеді.
2.2-тармақта «қолданылатын актуарлық руководство (қолданылатын АР)» деген жаңа термин енгізілді.
3.1-тармақ қолданылатын АР-ды қосумен жаңартылды.
Иллюстрациялар жөніндегі актуарий ретінде тағайындау туралы және иллюстрацияланатын шкалаға қойылатын талаптар туралы бөлімдер алып тасталды.
3.2.1-тармақ тәжірибе факторлары осы Актуарлық практика стандартында көрсетілген дереккөздер түрлерінің тіркесімі негізінде әзірленуі мүмкін екенін тікелей мойындау үшін қайта қаралды.
3.2.2-тармақ қолданылу аясына және қолданылатын АР белгілейтін кез келген шектеулерге сілтемені қосумен қайта қаралып, жаңартылды.
3.2.3-тармаққа хеджирлеу шығындары бойынша басшылық нұсқаулар қосылды.
3.2.4-тармақ қазір сырқаттанушылыққа және сақтандырушылардың мінез-құлқына сілтемелерді қамтиды.
3.2.6-тармақта өзге шығыстар туралы мәтін қайта қаралды.
3.2.11-тармаққа тәжірибе факторларының үйлесімділігі бойынша басшылық нұсқаулар қосылды.
3.3-тармаққа гипотетикалық шоттар бойынша басшылық нұсқаулар қосылды.
3.4-тармақта Үлгінің өзін-өзі ақтау тестіне қойылатын талаптарының жиынтығы Үлгіге сілтемемен ауыстырылды. AG 49-ға сілтемелер қолданылатын АР-ға сілтемемен ауыстырылды.
3.8-тармақта басшылық нұсқаулар болжамдарды, модельдерді және ілеспе талдауды қамту үшін кеңейтілді әрі актуарийді Актуарлық практика стандарттары № 41 «Актуарлық хабарламалар» мен № 56 «Модельдеуге» жүгінуге міндеттеу үшін кеңейтілді.
Өзге тұлғалардың мәліметтерін пайдалану туралы басшылық нұсқаулар 3.9 және 3.10-тармақтарға қосылды.
Сертификаттауда ақпаратты ашу туралы басшылық нұсқаулар жаңа 4.1-тармақта Үлгі негізінде қолданылатын құқық талап ететін ашуға сілтемемен ауыстырылды.
4-бөлімге 3-бөлімнің басшылық нұсқауларымен байланысты ақпаратты ашу қосылды.
ASB талқылауға арналған жобаларға пікірлер мен ұсыныстар беруге уақыт бөлгендердің барлығына алғыс білдіреді. ASB, сондай-ақ осы Актуарлық практика стандартының бұрынғы жобаларына қосқан үлесі үшін Алисия Картерге (Alicia Carter) алғыс білдіргісі келеді.
2024 жылдың қыркүйегінде ASB осы стандартты бекіту үшін дауыс берді.
Актуарлық практика стандарты № 24-ті қайта қарау жөніндегі жұмыс тобы
Brian R. Lessing, төраға Delmer F. Borah — Donna C. Megregian Jacqueline Fallon — Linda D. Rodway
ASB Өмірді сақтандыру жөніндегі комитеті
Matt A. Monson, төраға Lisa S. Kuklinski — Jeremy Starr Donna C. Megregian — Su Su
Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес
Kevin M. Dyke, төраға Laura A. Hanson — Gabriel R. Schiminovich Richard A. Lassow — Judy K. Stromback David E. Neve — Alisa L. Swann Christopher F. Noble — Patrick B. Woods
Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес (ASB) Америка Құрама Штаттарында тиісті актуарлық практика стандарттарын актуарлық практика стандарттарын (ASOP) әзірлеу және қолданысқа енгізу арқылы белгілейді. Бұл актуарлық практика стандарттары актуарийдің актуарлық қызметтер көрсету кезінде ұстануы тиіс рәсімдерді сипаттайды әрі осындай қызметтердің нәтижелерін беру кезінде актуарийдің нені ашуы тиіс екенін айқындайды.
АКТУАРЛЫҚ ПРАКТИКА СТАНДАРТЫ № 24
ӨМІРДІ САҚТАНДЫРУ БОЙЫНША ИЛЛЮСТРАЦИЯЛАР ТУРАЛЫ NAIC ҮЛГІЛІК РЕГЛАМЕНТІ
АКТУАРЛЫҚ ПРАКТИКА СТАНДАРТЫ
1-бөлім. Мақсаты, қолданылу аясы, қиылыс сілтемелер және күшіне ену күні
1.1 Мақсаты — Осы актуарлық практика стандарты (ASOP немесе стандарт) актуарийлерге өмірді сақтандыру бойынша иллюстрацияланатын шкалалар Ұлттық сақтандыру уәкілдерінің қауымдастығының (NAIC) Өмірді сақтандыру бойынша иллюстрациялар туралы үлгілік регламентіне (Үлгі) немесе қолданылатын актуарлық руководстволарға (қолданылатын АР) сәйкес келетіні туралы сертификаттауды немесе ұсынуды қолдау бойынша актуарлық қызметтер көрсету кезінде басшылық нұсқаулар қамтиды.
1.2 Қолданылу аясы — Осы стандарт актуарийлерге өмірді сақтандыру бойынша иллюстрацияланатын шкалалар Үлгіге немесе қолданылатын АР-ға сәйкес келетіні туралы сертификаттауды немесе ұсынуды қолдау бойынша актуарлық қызметтер көрсету кезінде қолданылады. Мұндай сертификаттау немесе ұсыну Үлгі негізіндегі қолданылатын құқыққа (заңдар, заңға тәуелді актілер және өзге де заңды міндетті актілер) сәйкес иллюстрациялар жөніндегі актуарийдің сертификаттауының құрамында жасалуы мүмкін, не Үлгі негізіндегі қолданылатын құқық болмаған кезде жасалуы мүмкін.
Осы стандарт актуарийлерге ағымдағы төленетін шкаланы айқындауға қатысты актуарлық қызметтер көрсету кезінде қолданылмайды. Ағымдағы төленетін шкаланы айқындау кезінде немесе осы Актуарлық практика стандартының қолданылу аясына кірмейтін иллюстрациялар үшін шкалаларды айқындау кезінде актуарийге Актуарлық практика стандарты № 2 «Өмірді сақтандыру және аннуитет өнімдеріне арналған кепілдендірілмеген элементтерге» немесе Актуарлық практика стандарты № 15 «Жеке қатысушылық өмірді сақтандыруға, аннуитеттерге және еңбекке қабілеттілікті жоғалту жағдайынан сақтандыруға арналған дивидендтерге» жүгіну қажет.
Егер актуарий осы стандарттың басшылық нұсқаулары кез келген басқа Актуарлық практика стандартымен қайшылыққа түсетінін айқындаса, осы стандарт басым күшке ие болады.
Осы стандарт пен қолданылатын құқық арасында қайшылық болған кезде актуарийге қолданылатын құқықты сақтау қажет. Егер актуарий осы стандартта баяндалған басшылық нұсқаулардан қолданылатын құқықты сақтау мақсатында не актуарий орынды деп есептейтін кез келген өзге себеппен ауытқыса, актуарийге 4-бөлімге жүгіну қажет.
1.3 Қиылыс сілтемелер — Осы стандарт өзге құжаттардың ережелеріне сілтеме жасаған кезде, мұндай сілтеме көрсетілген құжаттарды болашақта енгізілуі мүмкін өзгерістерімен немесе жаңа редакцияда баяндалуымен, сондай-ақ оларды кез келген атаумен ауыстыратын кез келген актілерді қамтиды. Егер қандай да бір өзгертілген немесе жаңа редакцияда баяндалған құжат бастапқы көрсетілген құжаттан елеулі түрде ерекшеленсе, актуарийге осы стандарттың нұсқауларын олар қолданылатын және орынды шамада басшылыққа алу қажет.
1.4 Күшіне ену күні — Осы стандарт 2024 жылғы 1 желтоқсанда немесе осы күннен кейін көрсетілетін актуарлық қызметтерге қатысты күшіне енеді.
2-бөлім. Анықтамалар
Төменде келтірілген терминдер осы стандартта пайдалану үшін айқындалған әрі Актуарлық практика стандартының мәтінінде толық бойынша жартылай қалың қаріппен бөлектелген. 2.3, 2.4, 2.7, 2.8 және 2.9-тармақтардағы анықтамалар Үлгідегі анықтамаларға сәйкес келуге арналған. Актуарийге, сондай-ақ осы стандартта жартылай қалың қаріппен бөлектелмеген жалпы терминдердің анықтамалары мен талқылауымен танысу үшін Актуарлық практика стандарты № 1 «Кіріспе актуарлық практика стандартына» жүгіну қажет.
2.1 Нақты тәжірибе — Тарихи нәтижелер және осы нәтижелердегі үрдістер.
2.2 Қолданылатын актуарлық руководство (қолданылатын АР) — Үлгіні қолдану бойынша басшылық нұсқаулар қамтитын NAIC Актуарлық руководствосы. Мұндай актуарлық руководстволарға NAIC XLIX Актуарлық руководствосы (AG 49) мен XLIX-A Актуарлық руководствосы (AG 49-A) жатуы мүмкін.
2.3 Ағымдағы төленетін шкала — Иллюстрация дайындалған күнгі жай-күй бойынша полис нысанына қатысты қолданыстағы не кейінгі 95 күн ішінде күшіне енуге жарияланған кепілдендірілмеген элементтер шкаласы.
2.4 Дисциплинаға салынған ағымдағы шкала — Иллюстрациялар жөніндегі актуарий жыл сайын сертификаттайтын, сақтандырушы қазіргі уақытта пайдаланатын иллюстрациялар үшін шектеуші болып табылатын, жуырдағы нақты тәжірибеге негізді (негізделген) түрде негізделген әрі Үлгіде баяндалған талаптарды қанағаттандыратын полис нысанына арналған кепілдендірілмеген элементтер шкаласы.
2.5 Тәжірибе факторы — Полис нысаны үшін жуырдағы нақты тәжірибені негізді (негізделген) түрде білдіретін сандық мән немесе сандық мәндер жиынтығы. Тәжірибе факторларының мысалдары өлім-жітім, шығыстар, инвестициялық кіріс, тұрақтылық (persistency) және салықтар коэффициенттерін қамтиды.
2.6 Тәжірибе факторының класы — Кепілдендірілмеген элементтері нақты тәжірибе факторының жалпы мәндерін пайдалана отырып айқындалатын полистер тобы.
2.7 Иллюстрацияланатын шкала — Дисциплинаға салынған ағымдағы шкаланың немесе ағымдағы төленетін шкаланың кішісінен сақтандырушы үшін неғұрлым қолайлы емес, иллюстрацияларда қазіргі уақытта пайдаланылатын кепілдендірілмеген элементтер шкаласы.
2.8 Иллюстрациялар жөніндегі актуарий — Үлгіде баяндалған талаптарға сәйкес тағайындалған актуарий.
2.9 Кепілдендірілмеген элемент — Полистің шығыстарына немесе құндық мәндеріне ықпал ететін, шарт жасалған сәтте кепілдендірілмеген немесе айқындалмаған, сақтандыру полисінің құрамындағы кез келген элемент. Кепілдендірілмеген элемент сақтандырушыға полис шартын жасасу сәтінде кепілдендірілгеннен неғұрлым қолайлы мән бере алады. Кепілдендірілмеген элементтердің мысалдары полис дивидендтерін, артық пайыздарды есептеуді, өлім-жітімге арналған шегерімдерді, шығыстарға арналған шегерімдерді, айқындалмаған сыйлықақыларды, сондай-ақ индекс параметрлерін, мысалы, шектік мөлшерлемелерді (cap rates) және қатысу мөлшерлемелерін (participation rates) қамтиды.
2.10 Кепілдендірілмеген элементтер құрылымы — Сақтандырушы кепілдендірілмеген элементтерді айқындайтын құрылым. Ол полистерді тәжірибе факторларының кластарына жатқызуды, кіріс пен шығысты бөлу әдісін, сондай-ақ тәжірибе факторларын пайдаланудың формулаларының немесе өзге де әдістерінің құрылымын қамтиды. Қатысушылық полистер үшін бұған Актуарлық практика стандарты № 15-те айқындалған дивидендтер құрылымы кіреді. Актуарлық практика стандарты № 2-нің қолданылу аясына кіретін өмірді сақтандыру полистері үшін кепілдендірілмеген элементтер құрылымы полистер класы, айқындаушы полис (determination policy) және күтілетін тәжірибе факторлары ұғымдарын қамтиды.
3-бөлім. Мәселелерді талдау және ұсынылатын практикалар
3.1 Үлгі мен қолданылатын АР талаптары — Үлгі өмірді сақтандыру бойынша иллюстрациялардың көптеген аспектілеріне қатысты егжей-тегжейлі нұсқаулықтарды, техникалық талаптарды және тыйымдарды қамтиды. Актуарийге Үлгіні, Үлгі негізіндегі кез келген қолданылатын штат құқығын (оның ішінде өңірлік ерекшеліктерді) және кез келген қолданылатын АР-ды білуі қажет.
Иллюстрация қолданылатын АР-дың қолданылу аясына кірген кезде, актуарийге иллюстрацияланатын шкала Үлгіге сәйкес келе ме екенін айқындау кезінде қолданылатын АР-ды ескеру қажет.
3.2 Дисциплинаға салынған ағымдағы шкаланың негізінде жатқан тәжірибе факторлары — Дисциплинаға салынған ағымдағы шкаланың негізінде жатқан тәжірибе факторларын белгілеу кезінде актуарийге полис нысаны үшін репрезентативті әрі сақтандырушының кепілдендірілмеген элементтер құрылымын көрсететін жуырдағы нақты тәжірибені пайдалану қажет.
Үлгі талап еткендей, актуарийге тәжірибенің жақсаруының кез келген болжамды үрдістерін немесе иллюстрацияланатын шкала күшіне енген күннен кейінгі тәжірибенің кез келген болжамды жақсаруларын қамтымайтын тәжірибе факторларын пайдалану қажет.
Сонымен қатар, тәжірибе факторларын белгілеу кезінде актуарийге төмендегілерді ескеру қажет.
3.2.1 Нақты тәжірибенің дереккөздері — Дисциплинаға салынған ағымдағы шкаланың негізінде жатқан тәжірибе факторларын белгілеу кезінде актуарийге нақты тәжірибенің мынадай дереккөздерінің бірін немесе бірнешеуін (артықшылық тәртібімен санамаланған) пайдалану қажет:
a. компанияның тәжірибе факторының класы бойынша тәжірибесі;
b. компанияның ұқсас тәжірибе факторлары кластары бойынша тәжірибесі;
c. басқа компаниялардың тәжірибесі, оның ішінде салалық тәжірибе; және
d. өзге елеулі дереккөздер.
Недавний нақты тәжірибе доверительдікке ие болмайтын, полис нысаны үшін репрезентативті болмайтын немесе өнімнің не кепілдендірілмеген элементтердің жуырдағы өзгерістерін көрсетпейтін шамада, актуарийге нақты тәжірибеге түзетулер енгізу мүмкіндігін қарастыру қажет. Тәжірибе доверительдікке ие болатын дәрежені айқындау кезінде актуарийге Актуарлық практика стандарты № 25 «Доверительдік рәсімдеріне» жүгіну қажет.
Егер актуарий 3.2.6-тармақта сипатталғандай, шығыстар бойынша жекелеген тәжірибе факторларын белгілеу үшін Жалпы танылған шығыстар кестесін (Generally Recognized Expense Table, GRET) пайдаланса, 3.2.1-тармақтың басшылық нұсқаулары шығыстар бойынша мұндай тәжірибе факторларына қолданылмайды.
3.2.2 Инвестициялық кіріс — Инвестициялық кіріс бойынша тәжірибе факторларын белгілеу кезінде актуарийге:
a. инвестициялық кірісті полистер бойынша бөлудің негізді (негізделген) әдісін, мысалы, портфельдік әдісті, сегменттеу әдісін немесе инвестициялар буындары әдісін (investment generation method) пайдалану;
b. полистерді қамтамасыз ететін активтер бойынша жуырдағы нақты тәжірибені дефолттарға арналған шығындарды шегере отырып көрсету; және
c. сатылған және сатылмаған капиталдық пайдалар мен залалдарға, инвестициялық хеджтерге, полис астындағы қарыздарға және өзге де инвестициялық баптарға қатысты кепілдендірілмеген элементтерге қатысты сақтандырушының нақты практикасын көрсету қажет.
Актуарий инвестициялық кіріс бойынша тәжірибе факторларын инвестициялық шығыстарды шегере отырып әзірлей алады, не балама ретінде инвестициялық шығыстарды шығыстар бойынша тәжірибе факторларына қоса алады.
Индекс кірістілігіне байланысты инвестициялық кіріс бойынша тәжірибе факторларын белгілеу кезінде актуарийге, сондай-ақ базалық индекстің немесе индекстердің сипаттамаларын ескеру әрі іскерлік және экономикалық циклдарды көрсететін уақытша көкжиекті пайдалану қажет.
Қолданылатын АР-дың қолданылу аясына кіретін полистер үшін инвестициялық кіріс бойынша тәжірибе факторларын белгілеу кезінде актуарийге, сондай-ақ дисциплинаға салынған ағымдағы шкаланың негізінде жатқан болжамды табылған пайыз мөлшерлемесіне қолданылатын АР белгілейтін кез келген шектеулерді сақтау қажет.
3.2.3 Хеджирлеу шығындары — Индекс кірістілігіне байланысты полис ерекшеліктеріне арналған хеджирлеу шығындары үшін тәжірибе факторларын белгілеу кезінде актуарийге базалық индекстің немесе индекстердің сипаттамаларын және сақтандырушының кепілдендірілмеген элементтер құрылымы шеңберінде индекс параметрлерін айқындау үшін пайдаланылатын уақытша көкжиекті ескеру қажет.
3.2.4 Өлім-жітім, сырқаттанушылық және сақтандырушылардың мінез-құлқы — Өлім-жітім, сырқаттанушылық және сақтандырушылардың мінез-құлқы бойынша тәжірибе факторларын белгілеу кезінде актуарийге жуырдағы нақты тәжірибені, қажет болғанда, полис нысаны үшін репрезентативті болатындай етіп түзету қажет. Бұл ретте актуарийге сақтандырушының андеррайтинг практикасын, тәжірибе факторларының кластарын, кепілдендірілмеген элементтер құрылымын, сондай-ақ жас, жыныс, қолданылу мерзімі, өткізу әдісі, жоспар, полис мөлшері, полис ережелері және тәуекел класы сияқты айырмашылықтарды ескеру қажет.
3.2.5 Сатуға тікелей шығыстар — Сатуға тікелей шығыстар бойынша тәжірибе факторларын белгілеу кезінде актуарийге агенттік комиссиялық сыйақыларды, үстемелерді (overrides) және формула бойынша айқындалатын не сатулардың салдары ретінде шеккен өзге де тікелей сыйақыны осы шығындарды туындататын жаңа бизнес бойынша қызметпен үйлесетін тәсілмен ескеру қажет.
3.2.6 Өзге шығыстар — Сатуға тікелей шығыстардан өзге шығыстар үшін тәжірибе факторларын белгілеу кезінде актуарийге мынадай әдістердің бірін пайдалану қажет:
a. Толық бөлу — Сақтандырушы қолданыстағы да, жаңадан жасалған да полистер бойынша шеккен жуырдағы нақты жиынтық шығыстарды көрсететін үлестік шығыстар.
b. Маржиналды бөлу — Сақтандырушы шеккен жуырдағы нақты тікелей шығыстарды (белгілі бір полис нысанына нақты жатқызылуы мүмкін шығыстарды) көрсететін, бірақ жанама шығыстарды (мысалы, корпоративтік үстеме шығыстар мен жалпы жарнама) көрсетпейтін үлестік шығыстар.
c. GRET — NAIC немесе уәкіл (commissioner) пайдалану үшін бекіткен әрі толық бөлінген шығыстарға негізделген салалық шығыстар зерттеуінен алынған үлестік шығыстар.
Егер ешбір GRET бекітілмесе және қолжетімді болмаса, актуарийге толық бөлінген шығыстарды пайдалану қажет. Егер GRET бекітілсе және қолжетімді болса, актуарий GRET-ті, толық бөлінген шығыстарды немесе маржиналды бөлінген шығыстарды пайдалана алады. Алайда актуарий маржиналды бөлінген шығыстарды тек олар GRET-ті пайдалану кезінде туындайтын шығыстардан асатын жиынтық шығыстарды туындатқан жағдайда ғана пайдалана алады.
Актуарийге барлық тестіленетін полис нысандары үшін шығыстар бойынша тәжірибе факторының бірыңғай әдісін пайдалану қажет. Мысалы, актуарийге бір полис нысаны үшін маржиналды шығыстарды, ал басқа полис нысаны үшін толық бөлінген шығыстарды пайдаланбау қажет.
Шығыстар бойынша тәжірибе факторының әдісі таңдалғаннан кейін, актуарийге бүкіл сертификаттау жылы бойы сол әдісті пайдалану қажет.
Үлестік шығыстарды есептеу кезінде актуарийге полис нысаны үшін орынды, полистің орташа мөлшері мен сату көлемі туралы болжамдарды пайдалану қажет. Тікелей шығыстарды бөлу кезінде актуарийге осы шығыстарды тиісті шығындарды туындататын полистер топтарына жатқызу қажет. Жанама шығыстарды бөлу кезінде актуарийге сақтандырушының өзінің кепілдендірілмеген элементтер құрылымында пайдаланылатын шығыстарды бөлу әдісін көрсету қажет. Сонымен қатар, актуарий бір реттік (қайталанбайтын) шығындарды негізді жыл санына (мысалы, жүйелерді әзірлеу шығындарын — жүйенің қызмет ету мерзіміне) бөле алады.
3.2.7 Салықтар — Салықтар бойынша тәжірибе факторларын белгілеу кезінде актуарийге қолданылатын салықтарға байланысты туындайтын барлық ақша ағындарын көрсету қажет. Актуарийге салықтардың қолданылу мерзімі бойынша (дюрация бойынша) кіріске ықпалын ескеру қажет. Актуарий инвестициялық салықтар ретінде сыныпталатын кірісінен өзге салықтарды инвестициялық кірістен шегерім ретінде қарастыра алады, не оларды жеке көрсете алады. Актуарий өзге салық санаттарын, мысалы, сыйлықақыларға салынатын салықтарды немесе жұмыспен қамтуға байланысты салықтарды (employment taxes), жеке енгізе алады, не оларды жоғарыда 3.2.6-тармақта баяндалғандай, өзге шығыстар санатына енгізе алады.
Актуарийге сақтандырушының өзінің кепілдендірілмеген элементтер құрылымында пайдаланылатын салықтарды бөлу әдісін көрсету қажет.
3.2.8 Әдіснамадағы өзгерістер — Сақтандырушы кепілдендірілмеген элементтерді айқындау әдіснамасын өзгерткен кезде (мысалы, пайыздарды есептеуді айқындау үшін портфельдік мөлшерлеме әдіснамасынан жаңа қаражат мөлшерлемесі (new money rate) әдіснамасына көшкенде, тәжірибені зерттеудің жаңа әдіснамасын қабылдағанда, полистерді кластарға топтаудың жаңа әдістерін енгізгенде немесе шығыстарды бөлудің жаңа әдістерін қолданғанда), актуарийге жаңа әдіснаманы көрсету үшін дисциплинаға салынған ағымдағы шкаланың негізінде жатқан тәжірибе факторларын тиісінше өзгерту қажет.
3.2.9 Өзге қызмет түрлері — Егер өзге қызмет түрлері иллюстрацияланатын бизнес блогының инвестициялары ретінде қарастырылса, актуарийге осындай қызмет түрлерінде туындайтын ақша ағындары дисциплинаға салынған ағымдағы шкалада көрсетілуі тиіс пе екенін айқындау қажет. Бұл ақша ағындарын көрсету керек-керек еместігі және қалай көрсету туралы айқындау кезінде актуарийге «инвестиция/инвестор» қатынастарының уақытша көкжиегін және сақтандырушының кепілдендірілмеген элементтерді айқындау кезінде осы ақша ағындарын көрсету бойынша нақты практикасын ескеру қажет.
3.2.10 Нақты тәжірибедегі өзгерістер — Актуарий жуырдағы нақты тәжірибедегі өзгерістер елеулі әрі жалғасушы екенін айқындаған кезде, актуарийге дисциплинаға салынған ағымдағы шкаланың негізінде жатқан тәжірибе факторларын жаңарту қажет.
Егер актуарий тәжірибе зерттеуінің күні мен иллюстрацияланатын шкала күшіне енген күн арасындағы кезеңде жалғасқан болуы ықтимал тәжірибе факторының елеулі нашарлауы орын алғанын айқындаса, актуарийге мұндай нашарлауды тәжірибе факторларында көрсету қажет.
Сақтандырушы андеррайтинг практикасына сақтандырылған жиынтықты өзгертпейді деп күтілетін өзгеріс енгізген кезде (мысалы, жаңа андеррайтинг сыныптамасын қосқанда), актуарийге тәжірибе факторларын нақты тәжірибе жиынтықта қайталанатындай етіп белгілеу қажет.
3.2.11 Тәжірибе факторларының үйлесімділігі — Орынды болған жерде, актуарийге бір-бірімен негізді (негізделген) түрде үйлесетін әрі кез келген өзара тәуелділіктерді көрсететін тәжірибе факторларын пайдалану қажет. Мысалы, актуарийге хеджирлеу шығындары мен нарықтық пайыздық мөлшерлемелер арасындағы өзара байланысты, сондай-ақ сақтандырушылардың мінез-құлқы мен кепілдендірілмеген элементтер арасындағы өзара байланысты ескеру қажет.
3.3 Гипотетикалық шоттар — Қолданылатын АР-да сипатталғандай, гипотетикалық қамтамасыз етілген (supportable) индекс шоты үшін гипотетикалық қамтамасыз етілген ағымдағы жылдық шегін (cap) айқындау кезінде актуарийге мұндай шек ағымдағы экономикалық жағдайларда қамтамасыз етілген болатынын растау қажет. Бұл ретте актуарийге хеджирлеу шығындарын бағалау үшін сақтандырушының кепілдендірілмеген элементтер құрылымы шеңберінде нақты индекс параметрлерін айқындау үшін пайдаланылатын уақытша көкжиекпен үйлесетін уақытша көкжиекті пайдалану қажет.
3.4 Өзін-өзі ақтауды тестілеу — Актуарийге иллюстрациялар Үлгіде айқындалғандай өзін-өзі ақтайтын (self-supporting) екенін көрсету үшін өзін-өзі ақтауды тестілеуді жүргізу қажет. Бұл ретте актуарийге дисциплинаға салынған ағымдағы шкаланың негізінде жатқан тәжірибе факторларын пайдалану қажет.
Полис нысаны үшін өзін-өзі ақтау тестін жүргізу кезінде актуарий, егер актуарийдің кәсіби пайымдауы бойынша мұндай тіркесімдер орынды болса, андеррайтинг сыныптамаларын (мысалы, жас, жыныс және тәуекел класы) және сақтандырушының таңдауларын (мысалы, полис мөлшері, сыйлықақы төлеу схемасы, дивиденд опциясы, қосымша жабулар (райдерлер), шоттар бойынша бөлулер және полис астындағы қарыздар) жиынтықта тестілей алады. Егер тестілеу жиынтықта жүргізілсе, актуарийге өзін-өзі ақтау тестінен дербес (stand-alone) негізде өтпейтін бизнестің кез келген бөліктеріне қарай таралудағы ықтимал ауысуларды ескере отырып, бар болса, жуырдағы нақты тәжірибеге негізделген, андеррайтинг сыныптамалары арасында және сақтандырушының таңдаулары арасында бөлуге арналған тәжірибе факторларын таңдау қажет.
Иллюстрация қолданылатын АР-дың қолданылу аясына кірген кезде, актуарийге қолданылатын АР белгілейтін индекс шоттарын агрегаттауға кез келген шектеулерді ескеру қажет.
3.5 Бұзу есебінен қолдаудың болмауын тестілеу — Сатып алу (форфейтсіз) мәндерін (nonforfeiture values) қалыптастыра алатын полистердің иллюстрациялары үшін актуарийге иллюстрациялар Үлгіде айқындалғандай, бұзу есебінен қолдалмайтынын (not lapse-supported) көрсету үшін бұзу есебінен қолдаудың болмауын тестілеуді (lapse-support testing) жүргізу қажет. Бұл ретте актуарийге 3.4-тармақта сипатталған тәжірибе факторлары мен агрегаттаудың сол деңгейін, тек тұрақтылық коэффициенті (persistency rate) бойынша тәжірибе факторын алғашқы бес полис жылынан кейін 100%-ға өзгертіп, пайдалану қажет.
Полис нысаны үшін бұзу есебінен қолдаудың болмауын тестілеуді жүргізу кезінде актуарийге полистің қолданылуын жалғастырумен ғана негізделген сақтандыру төлемдері бесінші жылдың соңында қолданыста болатын әрі осындай төлемдер күніне дейін сақталған барлық полистерге берілетінінен шығу қажет. Белгілі бір сыйлықақы төлеу схемаларымен негізделген сақтандыру төлемдерін көздейтін полистер үшін актуарийге бесінші жылдың соңында қолданыста болатын барлық полистер осындай төлемдерге арналған шарттарға сәйкес келе ме екенін бағалау әрі осы бағаны бұзу есебінен қолдаудың болмауын тестілеуде тиісінше көрсету қажет.
Ешқашан сатып алу мәндерін қалыптастыра алмайтын полис нысандарының иллюстрациялары бұзу есебінен қолдаудың болмауын тестілеу талабынан босатылғанымен, актуарийге мұндай полис нысандарының иллюстрациялары өзін-өзі ақтайтын екенін растау қажет.
3.6 Бір жыл және одан көп қолданыста болған полистердің иллюстрациялары — Бір жыл және одан көп қолданыста болған полистердің иллюстрациялары үшін актуарийге дисциплинаға салынған ағымдағы шкала Үлгіге сәйкес келуін жалғастыра ма екенін (1) қолданылатын жағдайларда, 3.4 және 3.5-тармақтарға сәйкес тестілеу жолымен, не (2) мынадай шарттардың кез келгені орындалғанын белгілеу жолымен айқындау қажет:
a. ағымдағы төленетін шкала соңғы сертификаттаудан бері өзгерген жоқ әрі иллюстрациялар жөніндегі актуарий соңғы сертификаттаудан бергі тәжірибе дисциплинаға салынған ағымдағы шкаланы сақтандырушы үшін елеулі түрде неғұрлым қолайсыз ететіндей өзгерістерді талап етпейді деп айқындайды;
b. ағымдағы төленетін шкала соңғы сертификатталған дисциплинаға салынған ағымдағы шкала әзірленген сәттен бері тек өзгерістер дисциплинаға салынған ағымдағы шкаланың негізінде жатқан тәжірибедегі өзгерістермен негізді (негізделген) түрде үйлесетін шамада ғана өзгертілді; не
c. ағымдағы төленетін шкала соңғы сертификаттаудан бері сақтандырушы үшін неғұрлым қолайсыз етілді әрі бұл өзгеріс тәжірибедегі өзгеріспен талап етілетіннен асады.
Егер актуарий дисциплинаға салынған ағымдағы шкала Үлгіге сәйкес келмейтінін айқындаса, актуарийге (1) дисциплинаға салынған ағымдағы шкаланың негізінде жатқан тәжірибе факторларын қайта қарау әрі қажет болғанда оларды қайта қарау, және (2) жаңа дисциплинаға салынған ағымдағы шкаланы айқындау қажет.
Бір жыл және одан көп қолданыста болған полистер бойынша, олар бойынша жинақталған артық (surplus) немесе өткен пайдалар (оның ішінде жабық блокты қалыптастыру нәтижесінде туындайтындар) бөлулері жүзеге асырылатын болса, актуарий мұндай бөлулерді дисциплинаға салынған ағымдағы шкалаға енгізе алады, бірақ тек (1) мұндай бөлулер қазіргі уақытта сақтандырушы тарапынан сақтандырушыларға төленетін және (2) сақтандырушы мұны болашақта да жасауды жалғастыру ниеті мен қабілеті туралы мәлімдеген шамада ғана. Актуарий мұндай жинақталған артықты немесе өткен пайдаларды өзін-өзі ақтауды және бұзу есебінен қолдаудың болмауын тестілеуді жүргізу кезінде пайдалана алады.
3.7 Тәжірибе әлі қалыптаспаған әрекеттер немесе оқиғалар — Сақтандырушы болашақ тәжірибеге елеулі оң немесе теріс ықпал ете алатын әрекет жасаған не оқиға орын алған, бірақ мұндай әрекеттің немесе оқиғаның ықпалы сақтандырушының нақты тәжірибесінде көрініс табуы үшін жеткілікті уақыт өтпеген кезде, актуарийге осы әрекеттің немесе оқиғаның ықпалын дисциплинаға салынған ағымдағы шкаланың негізінде жатқан тәжірибе факторларында көрсету мүмкіндігін қарастыру қажет. Мұндай әрекеттердің немесе оқиғалардың мысалдары мыналарды қамтиды:
a. андеррайтинг стандарттарының өзгеруі, мысалы, тәуекел сыныптамаларын, кепілдендірілген шығару (guaranteed issue), оңайлатылған андеррайтинг немесе жеделдетілген андеррайтинг бағдарламаларын енгізу немесе жою;
b. комиссиялық деңгейлердің өзгеруі;
c. инвестициялық саясаттың өзгеруі, мысалы, хеджирлеу қызметіндегі өзгерістер және актив кластары бойынша таралудағы өзгерістер;
d. полис ерекшеліктерін, мысалы, қосымша сақтандыру төлемі райдерлерін немесе индекс шоттарын қосу, алып тастау немесе түрлендіру;
e. кепілдендірілмеген элементтерді, мысалы, сақтандыру құнына арналған шегерімдерді (cost of insurance) немесе индекс параметрлерін қайта қарау;
f. жаңа немесе қайта қаралған қайта сақтандыру шарттары;
g. штатты қысқарту; және
h. сыртқы күйзеліс, мысалы, пандемия.
Актуарийге тек қазірдің өзінде жасалған әрекеттерді немесе қазірдің өзінде орын алған оқиғаларды ғана көрсету қажет.
3.8 Деректер немесе өзге ақпарат, болжамдар, модельдер және ілеспе талдау бөлігінде өзге тұлғалардың мәліметтерін пайдалану — Актуарий өзге тұлғалар берген деректерді немесе өзге ақпаратты, болжамдарды, модельдерді және ілеспе талдауды пайдалана алады. Іс жүзінде мүмкін болғанда, актуарийге деректерді немесе өзге ақпаратты, болжамдарды, модельдерді және ілеспе талдауды негізділікке (негізделгендікке) және үйлесімділікке тексеру қажет. Қосымша басшылық нұсқаулар алу үшін актуарийге Актуарлық практика стандарты № 23 «Деректер сапасына», Актуарлық практика стандарты № 41 «Актуарлық хабарламаларға» және Актуарлық практика стандарты № 56 «Модельдеуге» жүгіну қажет.
3.9 Басқа тарап таңдаған болжамдарды немесе әдістерді пайдалану — Басқа тарап таңдаған тәжірибе факторларын, болжамдарды немесе әдістерді пайдалану (оларға сүйену) кезінде актуарийге тәжірибе факторларын, болжамдарды немесе әдістерді негізділікке (негізделгендікке) және үйлесімділікке тексеру қажет. Актуарийге басшылық нұсқаулар алу үшін Актуарлық практика стандарты № 41-ге жүгіну қажет.
3.10 Басқа актуарийдің жұмыс нәтижелерін пайдалану — Актуарий актуарлық қызметтер көрсеткен басқа актуарийге сүйене алады. Алайда сүйенетін актуарийге басқа актуарий тиісті актуарлық қызметті көрсету үшін біліктілікке ие әрі актуарлық қызмет қолданылатын актуарлық практика стандарттарына сәйкес көрсетілгеніне негізді (негізделген) дәрежеде сенімді болу қажет.
3.11 Сертификаттау (растау) — Үлгі иллюстрациялар жөніндегі актуарийдің — жаңа бизнес иллюстрациялары үшін де, қолданыстағы полистердің иллюстрациялары үшін де — (1) иллюстрацияларда пайдаланылатын дисциплинаға салынған ағымдағы шкала осы стандартқа сәйкес келетінін және (2) сақтандырушы санкциялаған иллюстрацияларда пайдаланылатын иллюстрацияланатын шкалалар Үлгінің талаптарына сай келетінін сертификаттауын талап етеді.
Үлгі талап еткендей, иллюстрациялар жөніндегі актуарий жаңа полис нысаны үшін ол иллюстрацияланғанға дейін сертификаттау беруге міндетті әрі иллюстрациялар пайдаланылатын барлық полис нысандары үшін жыл сайынғы сертификаттау беруге міндетті. Сонымен қатар, иллюстрациялар жөніндегі актуарий сертификаттауларды сақтандырушының директорлар кеңесіне және уәкілге (commissioner) беруге міндетті.
3.11.1 Сертификаттаудың мүмкін еместігі туралы хабарлама — Егер иллюстрациялар жөніндегі актуарий сақтандырушы пайдалануды көздейтін қандай да бір полис нысаны үшін иллюстрацияланатын шкаланы сертификаттай алмаса, актуарий Үлгі талап еткендей, сертификаттауды жасай алмайтыны туралы сақтандырушының директорлар кеңесіне және уәкілге дереу хабарлауға міндетті.
3.11.2 Сертификаттаудағы қате туралы хабарлама — Алдыңғы сертификаттауда қате анықталса, иллюстрациялар жөніндегі актуарий (немесе иллюстрациялар жөніндегі құқықмирасқор актуарий) Үлгі талап еткендей, сақтандырушының директорлар кеңесіне және уәкілге дереу хабарлауға міндетті.
Иллюстрациялар жөніндегі актуарийге, егер қате жіберілмеген болса сертификаттау берілмейтін болса не елеулі түрде өзгертілетін болса, сертификаттауды қате деп есептеу қажет. Иллюстрациялар жөніндегі актуарийге сертификаттау күнінен кейін қолжетімді болған деректер себебінен ғана не сертификаттау күнінен кейін орын алған оқиғалар туралы ақпарат себебінен ғана сертификаттауды қате деп есептемеу қажет.
3.12 Құжаттамалау — Актуарийге 3-бөлім талаптары мен 4-бөлімнің ақпаратты ашу талаптарын сақтауды қолдау үшін құжаттаманы дайындау және сақтау қажет. Актуарийге мұндай құжаттаманы практиканың сол саласында біліктілікке ие басқа актуарийге актуарийдің жұмысының негізділігін (негізделгендігін) бағалауға мүмкіндік беретін нысанда дайындау қажет. Мұндай құжаттаманың көлемі, нысаны мен егжей-тегжейлілік дәрежесі актуарийдің кәсіби пайымдауына негізделуі тиіс әрі актуарлық қызметтердің күрделілігі мен мақсатына байланысты әртүрлі болуы мүмкін. Сонымен қатар, актуарийге 4-бөлімге сәйкес ашылуға жататындардан өзге іс материалдарын сақтауға байланысты басшылық нұсқаулар алу үшін Актуарлық практика стандарты № 41-ге жүгіну қажет.
3.11-тармақта сипатталған сертификаттауға байланысты құжаттаманы дайындау кезінде актуарийге мыналарды қосу қажет:
a. дисциплинаға салынған ағымдағы шкаланың негізінде жатқан тәжірибе факторларының сипаттамасы мен негіздемесі;
b. Үлгі талап ететін тестілер мен көрсетулерді жүргізу үшін пайдаланылған кез келген өзге әдістердің, модельдердің және болжамдардың сипаттамасы мен негіздемесі; және
c. өзін-өзі ақтау және бұзу есебінен қолдаудың болмауы тестілерінің орындалғанын көрсету.
4-бөлім. Хабарламалар және ақпаратты ашу
4.1 Сертификаттарда міндетті түрде ашу — Сертификаттауды берген кезде иллюстрациялар жөніндегі актуарий Үлгі негізінде қолданылатын құқық талап ететін ақпаратты ашуды қосуға міндетті (3.11-тармақты қараңыз).
4.2 Актуарлық есептерде міндетті түрде ашу — Актуарлық есеп шығару кезінде актуарийге Актуарлық практика стандарттары № 23, 25, 41 және 56-ға жүгіну қажет. Сонымен қатар, актуарийге мұндай актуарлық есептерде мыналарды ашу қажет:
a. дисциплинаға салынған ағымдағы шкала осы стандартқа сәйкес келе ме әрі иллюстрацияланатын шкалалар Үлгінің талаптарына сай келе ме (3.4, 3.5, 3.6 және 3.11-тармақтарды қараңыз);
b. талдауда пайдаланылған кез келген болжамдар немесе тәжірибе факторлары, жиынтық нысанда, және оларды белгілеу үшін пайдаланылған әдістердің сипаттамасы (3.2 және 3.3-тармақтарды қараңыз);
c. Үлгі талап ететін тестілерді жүргізу үшін пайдаланылған әдістер мен модельдер, жиынтық нысанда, не 3.6-тармақтың қандай шарттары орындалғанының сипаттамасы (3.4, 3.5 және 3.6-тармақтарды қараңыз);
d. алдыңғы сертификаттауды немесе ұсынуды қолдау үшін пайдаланылғандармен салыстырғанда әдістердегі немесе модельдердегі кез келген елеулі өзгерістер (3.2, 3.3, 3.4, 3.5 және 3.6-тармақтарды қараңыз);
e. тәжірибе әлі қалыптаспаған, тәжірибе факторларында көрсетілген кез келген әрекеттер немесе оқиғалар (3.7-тармақты қараңыз);
f. деректер немесе өзге ақпарат, болжамдар, модельдер және ілеспе талдау бөлігінде өзге тұлғалардың мәліметтерін кез келген пайдалану (3.8-тармақты қараңыз);
g. басқа тарап таңдаған тәжірибе факторларын, болжамдарды немесе әдістерді кез келген пайдалану (оларға сүйену) (3.9-тармақты қараңыз); және
h. басқа актуарийдің жұмыс нәтижелерін кез келген пайдалану (3.10-тармақты қараңыз).
4.3 Актуарлық есепте қосымша ашу — Актуарийге, сондай-ақ мынадай жағдаяттардың кез келгенінде актуарлық есепке Актуарлық практика стандарты № 41-ге сәйкес ақпаратты ашуды қосу қажет:
a. егер қандай да бір елеулі болжам немесе әдіс қолданылатын құқықпен белгіленсе;
b. егер актуарий өзге дереккөздердің мәліметтерін пайдаланғанын мәлімдеп, сол арқылы актуарийден өзге тарап таңдаған кез келген елеулі болжам немесе әдіс үшін жауапкершіліктен өзін босатса; не
c. егер, актуарийдің кәсіби пайымдауы бойынша, актуарий осы стандарттың басшылық нұсқауларынан елеулі түрде ауытқыса.
4.4 Құпия ақпарат — Осы стандартта актуарийді құпия ақпаратты ашуға міндеттеуді көздейтін ештеңе жоқ.
1-қосымша
Алғышарттар және ағымдағы практикалар
Ескертпе: Осы қосымша ақпараттық мақсаттарда келтірілген әрі актуарлық практика стандартының бөлігі болып табылмайды.
Алғышарттар
Сатуға арналған иллюстрациялар реттеушілердің алаңдаушылығын жүз жылдан астам уақыт бойы, кем дегенде Армстронг комиссиясынан (Armstrong Commission, 1905–1906 жж.) бастап туғызып келеді. 1995 жылға дейін болған, сақтандыру өнімдерімен, иллюстрациялар технологиясымен және қаржы нарықтарының құбылмалылығымен байланысты оқиғалар алаңдаушылықтың күшеюіне әрі Өмірді сақтандыру бойынша иллюстрациялар туралы NAIC үлгілік регламентінің (Үлгі) және осы Актуарлық практика стандартының қабылдануына әкелді.
Актуарийлер ондаған жыл бойы сақтандыру компаниялары иллюстрациялайтын дивидендтер мен өзге де кепілдендірілмеген элементтер шкалаларын белгілеу процесіне қатысты. 1980-жылдарға дейін кепілдендірілмеген элементтер мәні бойынша қатысушылық полистер бойынша дивидендтердің синонимі болды, ал иллюстрацияланатын дивидендтер шкалаларының дереккөзі тиісті сақтандыру компаниялары дайындаған кестелер болды. Сол кезден бері дивидендтерден өзге кепілдендірілмеген элементтері бар полистердің таралуы орын алды. Технологияны жетілдіру, сондай-ақ сақтандыру агенттеріне сатуға арналған иллюстрацияларды түрлі болжамдар негізінде, сақтандырушының тікелей қатысуы аз болуы ықтимал не мүлдем қатыспауымен жасауға мүмкіндік беретін бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеуге мүмкіндік берді. Үлгі негізгі міндеттерді сақтандырушы тағайындайтын актуарийге жүктейді.
Иллюстрациялардың екі негізгі қолданысы болуға арналған:
сатып алушыға полистің механикасын, яғни нақты қаржылық конструкция немесе тұжырымдама қалай жұмыс істейтінін әрі полистің құндық мәндері немесе сыйлықақылар бойынша төлемдер уақыт өте келе қалай өзгеруі мүмкін екенін көрсету; және
полис сақтандырушының қаржылық жоспарына қалай сай келуі мүмкін екенін көрсету.
Иллюстрациялардың тағы бір кең таралған қолданысы — сатуға арналған иллюстрация болашақ нәтижелілікті ықтимал немесе ең жақсы бағалауды көрсетеді деген қате қабылдау негізінде түрлі полистердің құнын немесе нәтижелілігін салыстыру. Сатуға арналған иллюстрация болашақта кепілдендірілмеген элементтердің бір нақты шкаласының нәтижелілігін жай ғана көрсетеді. Нақты кепілдендірілмеген элементтер иллюстрацияланғаннан дерлік сөзсіз өзгеше болады. Түрлі полистер иллюстрацияланған мәндерден түрлі ауытқуларды бастан кешіреді.
Ағымдағы практикалар
Бастапқы стандарт 1995 жылы қолданысқа енгізілген сәттен бері, бағалық құрылымдар жетілдірілуіне, қайталама кепілдіктер кеңеюіне, қосымша андеррайтинг сыныптамалары қосылуына және индекс негізінде пайыздар есептелетін полистердің барған сайын алуан түрлілігі әзірленуіне қарай, өнімдердегі инновациялар жалғасты. Иллюстрациялар жөніндегі актуарийлер Үлгіні индекстік полистерге қатысты түсіндіру үшін Актуарлық практика стандарты № 24-тің шектеулері шеңберінде өз пайымдауын пайдаланды.
Индекстік полистер неғұрлым кең тарала бастаған сайын, реттеушілер индекс негізінде пайыздарды есептеудің иллюстрацияланатын шамасы шынайы емес екеніне әрі түрлі компаниялардың иллюстрациялары арасында тек полистердің ерекшеліктері ғана көрсететіннен көбірек айырмашылықтар байқалатынына, бұл тұтынушылар арасында шатасуға әкелуі мүмкін екеніне алаңдай бастады. 2015 жылы Үлгіні енгізудегі бірыңғай практиканың болмауы реттеушілерді Үлгіні индекстік өмірді сақтандыру полистеріне қатысты түсіндіру бойынша басшылық нұсқаулар беру үшін XLIX Актуарлық руководствосын (AG 49) енгізуге итермеледі. AG 49 енгізілгеннен кейін туындаған өнімдер дизайнындағы инновациялардың иллюстрацияларға салдарын толық қамтыған жоқ. Тұтынушылар құқықтарын қорғаушылар неғұрлым жаңа өнім конструкциялары AG 49 шектеулерін айналып өтетінін әрі иллюстрациялар қайтадан шынайы емес кірістілікті көрсететінін мәлімдеді. 2020 жылдың желтоқсанында неғұрлым жаңа өнім конструкцияларымен байланысты мәселелерді реттеу әрі индекстік полистер үшін басшылық нұсқауларды күшейту үшін XLIX-A Актуарлық руководствосы (AG 49-A) енгізілді. Осы стандарт тиісінше қайта қаралды. ASB стандартты қайта қарау кезеңінде NAIC индекстік полистердің иллюстрациялары үшін ықтимал қосымша басшылық нұсқауларды талқылағанын атап өтеді.
Кейбір иллюстрациялар Үлгі негізіндегі қолданылатын құқықтың не AG 49 немесе AG 49-A әрекетінің аясына кірмейді. Мысалдар мұндай құқықты қабылдамаған юрисдикциялардағы полистердің иллюстрацияларын және Үлгінің немесе АР-дың қолданылу аясына кірмейтін полистердің, мысалы, индекс шоттарын ұсынатын ауыспалы өмірді сақтандыру (variable life insurance) полистерінің иллюстрацияларын қамтиды. Кейбір актуарийлер директорлар кеңестеріне, клиенттерге, агенттерге немесе реттеушілерге мұндай иллюстрациялар Үлгіге сәйкес келетінін не олар бір немесе бірнеше АР-ға сәйкес келетінін сертификаттайды немесе ұсынады.
2-қосымша
Талқылауға арналған үшінші жобаға түскен пікірлер және оларға берілген жауаптар
Актуарлық практика стандарты № 24 «Өмірді сақтандыру бойынша иллюстрациялар туралы NAIC үлгілік регламентін сақтаудың» ұсынылатын қайта қаралған редакциясының талқылауға арналған үшінші жобасы 2024 жылдың сәуірінде пікірлерді ұсынудың 2024 жылғы 1 шілдедегі мерзімімен жарияланды. Екі пікір хаты алынды, олардың бірі бірнеше пікір білдіруші атынан, мысалы, фирма немесе комитет атынан ұсынылды. Осы қосымшаның мақсаттары үшін «пікір білдіруші» термині нақты пікір хатына байланысты бірден астам тұлғаға қатысты болады. Актуарлық практика стандарты № 24 жөніндегі жұмыс тобы мен Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңестің (ASB) Өмірді сақтандыру жөніндегі комитеті алынған барлық пікірді мұқият қарады, ал ASB жұмыс тобы мен комитет ұсынған өзгерістерді қарады (және орынды болған жерде өзгертті).
Төменде пікір хаттарындағы елеулі мәселелер мен проблемалар, сондай-ақ оларға берілген жауаптар баяндалады. Ұсынылған, бірақ елеулі болмаған тұжырымдардағы немесе тыныс белгілеріндегі болмашы өзгерістер қосымшада көрсетілмеген, дегенмен олар қабылданған болуы мүмкін.
2-қосымшадағы «рецензенттер» (reviewers) термині Актуарлық практика стандарты № 24 жөніндегі жұмыс тобын, ASB Өмірді сақтандыру жөніндегі комитетін және ASB-ны қамтиды. 2-қосымшада пайдаланылатын бөлімдердің нөмірлері мен тақырыптары талқылауға арналған үшінші жобадағыларға қатысты, олар содан кейін осы түпкілікті стандарттағылармен қиылыс сілтемелер арқылы салыстырылады.
1-БӨЛІМ. МАҚСАТЫ, ҚОЛДАНЫЛУ АЯСЫ, ҚИЫЛЫС СІЛТЕМЕЛЕР ЖӘНЕ КҮШІНЕ ЕНУ КҮНІ
1.2-тармақ, Қолданылу аясы
Пікір: Бір пікір білдіруші Актуарлық практика стандарты № 2-ге сілтеме жасайтын сөйлемде «иллюстрациялар» деген сөздің алдына «өмірді сақтандыру» дегенді қосуды ұсынды.
Жауап: Рецензенттер келіспейді әрі өзгерістер енгізген жоқ.
2-БӨЛІМ. АНЫҚТАМАЛАР
2.2-тармақ, Қолданылатын актуарлық руководство (қолданылатын АР)
Пікір: Бір пікір білдіруші AG 49 мен AG 49-A-ға сілтемені өзгертуді ұсынды.
Жауап: Рецензенттер тұжырымды өзгертті.
2.9-тармақ, Кепілдендірілмеген элемент
Пікір: Бір пікір білдіруші әрбір кепілдендірілмеген элемент айқын анықталып, иллюстрацияда оның полистің құндық мәніне ықпалын көрсете отырып берілуін ұсынды.
Жауап: Рецензенттер келіспейді әрі өзгерістер енгізген жоқ.
Ұсынылатын жаңа анықтамалар
Пікір: Бір пікір білдіруші «гипотетикалық индекс шоты» деген анықтаманы қосуды ұсынды.
Жауап: Рецензенттер бұл ұғым AG 49 мен AG 49-A-да сипатталғанын атап өтеді әрі өзгерістер енгізген жоқ.
Пікір: Бір пікір білдіруші «хеджирлеу шығындары» деген анықтаманы қосуды ұсынды.
Жауап: Рецензенттер келіспейді әрі өзгерістер енгізген жоқ.
3-БӨЛІМ. МӘСЕЛЕЛЕРДІ ТАЛДАУ ЖӘНЕ ҰСЫНЫЛАТЫН ПРАКТИКАЛАР
3.2.3-тармақ, Хеджирлеу шығындары
Пікір: Бір пікір білдіруші тұжырымда ниет тек индекстік өнімдерге ғана шоғырлануда ма екенін анық көрсету керек екенін атап өтті.
Жауап: Рецензенттер тұжырым айқын деп санайды әрі өзгерістер енгізген жоқ.
Пікір: Бір пікір білдіруші тек индекстік өнімдерге ғана қолданылатын басшылық нұсқауларды «Индекстік өнімдерге арналған пайымдаулар» деген жаңа бөлімге көшіруді ұсынды.
Жауап: Рецензенттер келіспейді әрі өзгерістер енгізген жоқ.
3.3-тармақ, Гипотетикалық шоттар
Пікір: Бір пікір білдіруші тақырыпқа «индекстік» деген сөзді қосуды ұсынды.
Жауап: Рецензенттер тұжырым айқын деп санайды әрі өзгерістер енгізген жоқ.