КПА
КіруМүше болу
← Барлық құжаттар
Дереккөз: ASOP No. 2763 мин оқу

Зейнетақы міндеттемелерін өлшеуге арналған болжамдарды таңдау

Практика стандарттарыЗейнетақы

ҚПА актуарлық практика стандарты № 27

«Зейнетақы міндеттемелерін бағалауға арналған жорамалдарды таңдау»

ҚПА актуарлық практика стандарты, мынаған негізделген: Actuarial Standard of Practice No. 27 «Selection of Assumptions for Measuring Pension Obligations», Actuarial Standards Board (ASB, АҚШ).

Осы құжат көрсетілген дереккөздің Қазақстан Актуарийлер Палатасының (ҚПА) мақсаттары үшін кәсіби аудармасы және бейімделуі болып табылады. Алшақтықтар туындаған кезде ҚПА бекіткен мәтін ресми болып саналады.

Актуарлық практика стандарты

№ 27

Зейнетақы міндеттемелерін бағалауға арналған жорамалдарды таңдау

Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңестің (ASB) Зейнетақы комитеті әзірлеген.

Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес (ASB) 2023 жылғы желтоқсанда қабылдаған.

Құжат № 211.

(ҚПА мақсаттары үшін ескертпе: осы стандартты Қазақстан Актуарийлер Палатасы көрсетілген дереккөз негізінде бейімдеген. Күндер, АҚШ заңнамасына сілтемелер және өзге де тарихи мәліметтер дереккөз туралы анықтамалық ақпарат ретінде келтірілген.)

МАЗМҰНЫ

Ілеспе меморандум

ПРАКТИКА СТАНДАРТЫ

1-бөлім. Мақсаты, қолданылу аясы, өзара сілтемелер және күшіне ену күні

  • 1.1 Мақсаты
  • 1.2 Қолданылу аясы
  • 1.3 Өзара сілтемелер
  • 1.4 Күшіне ену күні

2-бөлім. Анықтамалар

  • 2.1 Инфляция
  • 2.2 Бағалау күні
  • 2.3 Бағалау кезеңі
  • 2.4 Өзге тарап белгілеген ұйғарылған жорамал немесе әдіс
  • 2.5 Құқық белгілеген ұйғарылған жорамал немесе әдіс

3-бөлім. Мәселелерді талдау және ұсынылатын практикалар

  • 3.1 Жалпы ережелер
  • 3.2 Жорамалдарды таңдау процесі
  • 3.3 Бағалау кезінде пайдаланылатын жорамалдардың түрлерін айқындау
  • 3.4 Жалпы пайымдар
    • 3.4.1 Релеванттық ақпарат
    • 3.4.2 Қолайсыз ауытқу немесе бағалауға қиын келетін жоспар ережелері
    • 3.4.3 Елеулілік
    • 3.4.4 Пішім
    • 3.4.5 Дөңгелектеу
    • 3.4.6 Кейінгі оқиғалар
  • 3.5 Орынды жорамалды таңдау
    • 3.5.1 Болашақ тәжірибені бағалауға немесе нарықтық деректерге негізделген орынды жорамал
    • 3.5.2 Орынды жорамалдар диапазоны
    • 3.5.3 Жорамалдардың жиынтық әсері
  • 3.6 Инфляция туралы жорамалды таңдау
  • 3.7 Инвестициялық табыстылық туралы жорамалды таңдау
    • 3.7.1 Деректер
    • 3.7.2 Инвестициялық табыстылық туралы жорамалдың компоненттері
    • 3.7.3 Бағалауға тән пайымдар
    • 3.7.4 Бірнеше инвестициялық табыстылық мөлшерлемесі
  • 3.8 Дисконттау мөлшерлемесін таңдау
  • 3.9 Еңбекақы өсімі туралы жорамалды таңдау
    • 3.9.1 Деректер
    • 3.9.2 Бағалауға тән пайымдар
    • 3.9.3 Еңбекақы өсімі туралы бірнеше жорамал
  • 3.10 Зейнетке шығу туралы жорамалды таңдау
  • 3.11 Еңбек қатынастарын тоқтату туралы жорамалды таңдау
  • 3.12 Өлім туралы жорамалды таңдау
  • 3.13 Өлімнің жақсаруы туралы жорамалды таңдау
  • 3.14 Мүгедектік пен еңбекке жарамдылықты қалпына келтіру туралы жорамалдарды таңдау
  • 3.15 Балама төлем нысанын таңдау туралы жорамалдарды таңдау
  • 3.16 Жоспар активтерінен төленетін шығыстар
  • 3.17 Өзге де жорамалдарды таңдау
    • 3.17.1 Әлеуметтік қамсыздандыру
    • 3.17.2 Күнкөріс құнының өзгеруіне түзетулер
    • 3.17.3 Еңбекақы қорының өсу қарқыны
    • 3.17.4 Жеке шоттардың өсуі
    • 3.17.5 Айнымалы қайта есептеу коэффициенттері
    • 3.17.6 Үй шаруашылығының құрамы
    • 3.17.7 Некеге тұру, неке бұзу және қайта некеге тұру
    • 3.17.8 Ашық топ
    • 3.17.9 Еңбек өтілінің сағаттары
    • 3.17.10 Ауыстырулар және жұмысқа қайта оралу
    • 3.17.11 Жетіспейтін немесе толық емес есеп деректері
  • 3.18 Актуарий нақты бағалау үшін таңдаған жорамалдар арасындағы үйлесімділік
  • 3.19 Актуарий бұрын таңдаған жорамалдарды қайта қарау
  • 3.20 Актуарий таңдамаған жорамалдарды бағалау
  • 3.21 Жорамал өзгерістерін кезең-кезеңмен енгізу
  • 3.22 Басқа тұлғалардың деректерін, болжамдарын және қосалқы талдауын пайдалану
  • 3.23 Басқа актуарийге арқа сүйеу
  • 3.24 Басқа тұлғалардың сараптамалық білімдеріне арқа сүйеу
  • 3.25 Құжаттау

4-бөлім. Хабарламалар және ақпаратты ашу

  • 4.1 Актуарлық есепте міндетті түрде ашу
    • 4.1.1 Пайдаланылатын жорамалдар
    • 4.1.2 Жорамалдардың негіздемесі
    • 4.1.3 Жорамалдардың өзгерістері
    • 4.1.4 Кейінгі оқиғалар
  • 4.2 Актуарий таңдамаған жорамалдарға қатысты ашу
  • 4.3 Актуарлық есепте қосымша ашу
  • 4.4 Құпия ақпарат

ҚОСЫМШАЛАР

  • 1-қосымша — Алғышарттар және ағымдағы практикалар
  • 2-қосымша — Талқылауға арналған жобаға түсініктемелер және оларға жауаптар

Ілеспе меморандум

2023 жылғы желтоқсан

КІМГЕ: Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңестің практика стандарттары қолданылатын актуарлық ұйымдардың мүшелеріне және зейнетақы міндеттемелерін бағалауға арналған жорамалдарды таңдауға мүдделі өзге де тұлғаларға

КІМНЕН: Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес (ASB)

ТАҚЫРЫП: Актуарлық практика стандарты (ASOP) № 27

Осы құжат «Зейнетақы міндеттемелерін бағалауға арналған жорамалдарды таңдау» Актуарлық практика стандарты № 27-ні қамтиды.

Стандарт тарихы

Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес (ASB) зейнетақы және топтық зейнеткер төлемдері бойынша міндеттемелерді бағалау жөнінде төменде санамаланған актуарлық практика стандарттарының сериясы арқылы нұсқаулар береді.

  1. № 4 «Зейнетақы міндеттемелерін бағалау және зейнетақы жоспарының шығыстарын немесе жарналарын айқындау» Актуарлық практика стандарты (ASOP No. 4);

  2. № 6 «Топтық зейнеткер төлемдері бойынша міндеттемелерді бағалау және топтық зейнеткер төлемдері бағдарламасы бойынша кезеңдік шығыстарды немесе актуарлық тұрғыдан айқындалған жарналарды айқындау» Актуарлық практика стандарты (ASOP No. 6);

  3. № 27 «Зейнетақы міндеттемелерін бағалауға арналған экономикалық жорамалдарды таңдау» Актуарлық практика стандарты (ASOP No. 27);

  4. № 35 «Зейнетақы міндеттемелерін бағалауға арналған демографиялық және өзге де экономикалық емес жорамалдарды таңдау» Актуарлық практика стандарты (ASOP No. 35);

  5. № 44 «Зейнетақы бағалаулары үшін активтерді бағалау әдістерін таңдау және қолдану» Актуарлық практика стандарты (ASOP No. 44); және

  6. № 51 «Зейнетақы міндеттемелерін бағалауға және зейнетақы жоспарының жарналарын айқындауға байланысты тәуекелді бағалау және ашу» Актуарлық практика стандарты (ASOP No. 51).

№ 27 Стандарт алғаш рет 1996 жылғы желтоқсанда № 4 Стандартта қамтылған жорамалдар бойынша нұсқауларды кеңейту үшін, неғұрлым егжей-тегжейлі нұсқаулардың қажеттілігін айқын көрсеткен қағидалар мен нормативтік актілердің қабылдануына жауап ретінде қабылданды. № 35 Стандарт алғаш рет 1999 жылғы желтоқсанда № 4 Стандартта қамтылған жорамалдар бойынша нұсқауларды кеңейтудің келесі қадамы ретінде қабылданды.

2007 жылғы қыркүйекте № 27 және 35 Стандарттар жоспар демеушісі таңдаған ұйғарылған жорамалдарға қатысты тәсіл бөлігінде № 4 Стандарттың қайта қаралған редакциясымен қайшылықты жою үшін қайта қаралды.

2010 жылғы қыркүйекте № 35 Стандарт өлімнің болашақ жақсаруы туралы жорамалдарды таңдау және ашу бойынша қосымша нұсқаулар беру үшін қайта қаралды.

2013 жылғы қыркүйекте № 27 Стандарт қаржылық экономика тұжырымдамаларын енгізу, орынды жорамал критерийлерін ең үздік баға диапазонынан бас тарта отырып өзгерту, таңдалған жорамалдардың негіздемесін ашу туралы талапты енгізу және құқық ұйғарған жорамалдар мен өзге тарап ұйғарған жорамалдарды бөлу мақсатында қайта қаралды. 2014 жылғы қыркүйекте № 35 Стандарт сол мақсаттарға жету үшін қайта қаралды.

2020 жылғы маусымда № 27 және 35 Стандарттар қолданылу аясын кеңейту, жорамалдардың жиынтық әсері бойынша, актуарий таңдамаған жорамалдарды бағалау бойынша қосымша нұсқаулар беру, сондай-ақ таңдалған жорамалдардың негіздемесін міндетті түрде ашу талабын өзгерту мақсатында қайта қаралды.

Соңғы бірнеше қайта қарау барысында Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес № 27 және 35 Стандарттарда практикалық тұрғыдан жүзеге асырылатын жерде бірдей тұжырымдамаларды қабылдап, жалпы нұсқауларды жеңілдету үшін орналасу мен құрылымның ұқсастығын арттырды. Осы жеңілдетудің қорытынды қадамы — зейнетақы жорамалдары туралы екі ағымдағы стандартты, № 27 және 35-ті, бір стандартқа біріктіру. № 27 Стандарттың қабылданған қайта қаралған редакциясы зейнетақыларға арналған жорамалдар туралы бірыңғай стандарт ретінде күшіне енгенде, № 35 Стандарт күшін жояды. Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес, екі стандарт жорамалдарды таңдау құрылымына әртүрлі тәсілдер қолданған жағдайларды қоспағанда, екі стандарттағы қолданыстағы нұсқауларды өзгертпеуге жалпы ұмтылды.

Талқылауға арналған жоба

Талқылауға арналған жоба 2023 жылғы қаңтарда, түсініктемелер беру мерзімі 2023 жылғы 15 маусымға дейін болатындай етіп шығарылды. Алты түсініктеме хаты алынды, олар осы стандартта көрсетілген өзгерістерді енгізу кезінде қаралды.

Талқылауға арналған жобамен салыстырғандағы елеулі өзгерістер

Осы түпкілікті стандартқа енгізілген, талқылауға арналған жобамен салыстырғандағы елеулі өзгерістер төменде қысқаша баяндалған. Елеулі өзгерістерге оқуға ыңғайлылықты, анықтықты немесе үйлесімділікті жақсарту үшін енгізілген өзгерістер кірмейді.

  1. 1.2 «Қолданылу аясы» бөлімі актуарий № 6 Стандартта көзделгендей, топтық зейнеткер төлемдері бойынша міндеттемелерді бағалауға арналған жорамалдарды таңдаған кезде стандарт қолданылатынын көрсету үшін нақтыланды.

  2. 3.4.4 «Пішім» бөлімі «іріктеуші және шекті» жорамал пішімін таңдау бойынша нұсқауларды қосу үшін қайта қаралды.

  3. 3.4.5 «Дөңгелектеу» бөлімі дөңгелектеу әдістері орынды жорамалды таңдауға әкелуі тиіс екенін көрсету үшін қайта қаралды.

  4. 3.5 «Орынды жорамалды таңдау» және 3.5.3 «Жорамалдардың жиынтық әсері» бөлімдері орынды жорамал немесе жорамалдардың жиынтық әсері күтілетін маңызды жүйелі қателіксіз болуы тиіс ерекшеліктерді белгілейтін нұсқауларды нақтылау үшін қайта қаралды.

  5. 3.23 «Басқа актуарийге арқа сүйеу» және 3.24 «Басқа тұлғалардың сараптамалық білімдеріне арқа сүйеу» бөлімдері қайта қаралды және нақтыланды.

  6. 4.1.3 «Жорамалдардың өзгерістері» бөлімі кез келген маңызды жорамалдардың өзгерістерінің жалпы салдарын ашуға қатысты нұсқауларды нақтылау үшін қайта қаралды.

Қолданыстағы стандартпен салыстырғандағы елеулі өзгерістер

Қолданыстағы стандартпен салыстырғандағы елеулі өзгерістер төменде қысқаша баяндалған. Елеулі өзгерістерге оқуға ыңғайлылықты, анықтықты немесе үйлесімділікті жақсарту үшін енгізілген қосымша өзгерістер кірмейді.

  1. Жалпы алғанда, «экономикалық жорамалдарға» немесе «демографиялық жорамалдарға» сілтемелер бүкіл стандарт бойынша «жорамалдарға» ауыстырылды. Сол сияқты, экономикалық жорамалдар немесе демографиялық жорамалдар туралы талқылаулар жалпы алғанда бүкіл мәтін бойынша барлық актуарлық жорамалдарға сілтемелерге өзгертілді.

  2. 1.2 «Қолданылу аясы» бөлімі актуарий № 6 Стандартта көзделгендей, топтық зейнеткер төлемдері бойынша міндеттемелерді бағалауға арналған жорамалдарды таңдаған кезде стандарт қолданылатынын көрсету үшін нақтыланды.

  3. 2.4 «Еңбегі үшін түзетулер» және 2.7 «Өнімділіктің өсуі» бөлімдеріндегі анықтамалар артық деп танылды және алып тасталды. Осы терминдерге сілтеме жасайтын нұсқаулар өзгеріссіз қалды. № 35 Стандарттан кейбір анықтамалар № 27 Стандартқа енгізілмеді, соның ішінде 2.1 «Жорамал пішімі» және 2.2 «Жорамалдар жиынтығы» бөлімдері. № 35 Стандарттың осы анықтамалар бойынша нұсқаулары осы стандартқа тиісті жерлерде енгізілді.

  4. 3.3 «Таңдаудың жалпы процесі» бөлімі 3.2 бөлімге көшірілді және «Жорамалдарды таңдау процесі» деп қайта аталды. Сонымен қатар, осы бөлім № 35 Стандарттың 3.2 «Демографиялық жорамалдарды таңдау процесі» бөлімінен жекелеген нұсқауларды тиісті жерлерде енгізу үшін өзгертілді.

  5. № 35 Стандарттан жорамалдар жиынтығы тұжырымдамасы артық деп танылды және осы түпкілікті стандартта алып тасталды.

  6. 3.4 «Релеванттық деректер» бөлімі 3.4.1-ге қайта нөмірленді, «Релеванттық ақпарат» деп қайта аталды және № 35 Стандарттың 3.2.2 «Релеванттық жорамалдар жиынтығын қарау» бөлімінен және 3.2.4 «Нақты жорамалды таңдау» бөлімінен жекелеген нұсқауларды тиісті жерлерде енгізу үшін жаңартылды.

  7. 3.4.4 «Пішім» бөлімі № 35 Стандарттың 3.2.3 «Жорамал пішімдерін қарау» бөлімінен жекелеген нұсқауларды, сондай-ақ «іріктеуші және шекті» жорамал пішімдері бойынша нұсқауларды қосу үшін қосылды.

  8. 3.5.4 (қазіргі 3.4.5) «Дөңгелектеу» бөлімі дөңгелектеу әдістері орынды жорамалды таңдауға әкелуі тиіс екенін көрсету үшін қайта қаралды.

  9. 3.6 (қазіргі 3.5) «Орынды жорамалды таңдау» және 3.6.3 (қазіргі 3.5.3) «Жорамалдардың жиынтық әсері» бөлімдері орынды жорамал немесе жорамалдардың жиынтық әсері күтілетін маңызды жүйелі қателіксіз болуы тиіс ерекшеліктерді белгілейтін нұсқауларды нақтылау үшін қайта қаралды.

  10. 3.5.6 «Экономикалық деректер мен талдаудың өзге де көздері» бөлімі алып тасталды.

  11. 3.10 «Зейнетке шығу туралы жорамалды таңдау»; 3.11 «Еңбек қатынастарын тоқтату туралы жорамалды таңдау»; 3.12 «Өлім туралы жорамалды таңдау»; 3.13 «Өлімнің жақсаруы туралы жорамалды таңдау»; 3.14 «Мүгедектік пен еңбекке жарамдылықты қалпына келтіру туралы жорамалдарды таңдау»; 3.15 «Балама төлем нысанын таңдау туралы жорамалдарды таңдау»; және 3.16 «Жоспар активтерінен төленетін шығыстар» бөлімдері № 35 Стандарттың 3.4 «Ерекше пайымдар» бөлімінің ішкі бөлімдерінен жекелеген нұсқауларды қосу үшін қосылды.

  12. 3.11 «Өзге де экономикалық жорамалдарды таңдау» бөлімі (қазіргі «Өзге де жорамалдарды таңдау») 3.17 бөлімге көшірілді және № 35 Стандарттың 3.5 «Өзге де демографиялық жорамалдар» бөлімінен жекелеген нұсқауларды қосу үшін өзгертілді.

  13. 3.22 «Басқа тұлғалардың деректерін, болжамдарын және қосалқы талдауын пайдалану»; 3.23 «Басқа актуарийге арқа сүйеу»; және 3.24 «Басқа тұлғалардың сараптамалық білімдеріне арқа сүйеу» бөлімдері қосылды.

  14. 3.16 (қазіргі 3.25) «Құжаттау» бөлімі Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңестің стандартты нұсқауларымен үйлестіру үшін өзгертілді.

  15. 4.1.3 «Жорамалдардың өзгерістері» бөлімі кез келген маңызды жорамалдардың өзгерістерінің жалпы салдарын ашуға қатысты нұсқауларды нақтылау үшін қайта қаралды.

Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес талқылауға арналған жоба бойынша өз түсініктемелері мен ұсыныстарын енгізуге уақыт тапқандардың барлығына алғыс білдіреді.

Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес сондай-ақ Зейнетақы комитетінің бұрынғы төрағасы Дэвид Т. Каушқа және бұрынғы мүшелер Майкл С. Кларкқа, Говард А. Фрейдинге, Стивен Т. Макэлэниге және Кит Л. Николске осы стандартты неғұрлым ерте әзірлеу барысындағы көмегі үшін алғыс білдіреді.

2023 жылғы желтоқсанда Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес осы стандартты қабылдау туралы дауыс берді.

Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңестің Зейнетақы комитеті

Мэттью М. Смит, төраға Бенджамин П. Эблин, Бен А. Джонсон, Сара Э. Дам, Джим О'Нилл, Марк Т. Данган, Курт Шнайдер, Джули М. Фергюсон, Дана Л. Вулфри.

Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес

Роберт М. Дамлер, төраға Элизабет К. Брилл, Дэвид Э. Неве, Кевин М. Дайк, Кристофер Ф. Нобл, Лора А. Хансон, Джуди К. Стромбэк, Ричард А. Лассоу, Патрик Б. Вудс.

Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес (ASB) актуарлық практика стандарттарын (ASOP) әзірлеу және қабылдау арқылы Америка Құрама Штаттарында тиісті актуарлық практика стандарттарын белгілейді. Бұл стандарттар актуарий актуарлық қызметтер көрсету кезінде ұстануы тиіс рәсімдерді сипаттайды және актуарий осындай қызметтердің нәтижелерін хабарлау кезінде нені ашуы тиіс екенін айқындайды.

АКТУАРЛЫҚ ПРАКТИКА СТАНДАРТЫ № 27

ЗЕЙНЕТАҚЫ МІНДЕТТЕМЕЛЕРІН БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ЖОРАМАЛДАРДЫ ТАҢДАУ

ПРАКТИКА СТАНДАРТЫ

1-бөлім. Мақсаты, қолданылу аясы, өзара сілтемелер және күшіне ену күні

1.1 Мақсаты. Осы актуарлық практика стандарты (стандарт) актуарийлерге белгіленген төлемдері бар зейнетақы жоспарының міндеттемелерін бағалауға арналған жорамалдарды таңдауға, соның ішінде жорамалдарды таңдау бойынша консультация беруге байланысты актуарлық қызметтер көрсету кезінде нұсқаулар береді.

1.2 Қолданылу аясы. Осы стандарт, № 32 «Әлеуметтік сақтандыру» Актуарлық практика стандартының (ASOP No. 32) қолданылу аясына кіретін әлеуметтік сақтандыру бағдарламаларының міндеттемелерін қоспағанда, № 32 Стандарт осы стандарттың қолданылуын тікелей көздемеген жағдайда, актуарий белгіленген төлемдері бар зейнетақы жоспарының міндеттемелерін бағалау кезінде пайдаланатын жорамалдарды таңдауды қамтитын актуарлық қызметтер көрсету кезінде актуарийлерге қолданылады. Белгіленген төлемдері бар зейнетақы жоспарының міндеттемелерін бағалау қаржыландыру бағалаулары немесе жоспар шығыстарын уақыт кезеңдері бойынша өзге де бөлу, міндеттемелерді бағалау немесе актуарлық келтірілген құнның өзге де есептеулері, сондай-ақ ақша ағындарының болжамдары немесе жоспардың болашақ міндеттемелерінің шамасын өзге де бағалаулар сияқты есептеулерді қамтиды. Зейнетақы міндеттемелерін бағалау, әдетте, жеке төлемдерді есептеуді, жеке төлемдер анықтамаларын бағалауды немесе кемсітпеу талаптарының сақталуын тексеруді қамтымайды.

Осы стандарт сондай-ақ актуарий № 6 «Топтық зейнеткер төлемдері бойынша міндеттемелерді бағалау және топтық зейнеткер төлемдері бағдарламасы бойынша кезеңдік шығыстарды немесе актуарлық тұрғыдан айқындалған жарналарды айқындау» Актуарлық практика стандартында көзделгендей, топтық зейнеткер төлемдері бойынша міндеттемелерді бағалау кезінде пайдаланатын жорамалдарды таңдауды қамтитын актуарлық қызметтер көрсету кезінде актуарийлерге қолданылады.

Осы стандарттың мәтінінде жорамалдарды таңдауға кез келген сілтеме жорамалдарды таңдау бойынша консультация беруді де қамтиды. Мысалы, актуарий US GAAP немесе мемлекеттік бухгалтерлік есеп стандарттарына сәйкес жорамалдарды таңдау бойынша консультация бере алады, тіпті осы жорамалдарды таңдау үшін түптеп келгенде өзге тарап жауапты болса да. Осы стандарт осындай жағдайларда консультация беретін актуарийлерге тиісті бухгалтерлік есеп стандарттары салатын шектеулер шегінде қолданылады.

Осы стандарт тек актуарийдің жауапкершілігі шегінде ғана қолданылады. Актуарийдің жауапкершілігі белгіленген төлемдері бар зейнетақы жоспарының міндеттемелерін бағалауға қолданылуы не нақты жорамалдарды таңдау бойынша консультация берумен шектелуі мүмкін.

№ 41 «Актуарлық хабарламалар» Актуарлық практика стандартында (ASOP No. 41) талқыланғандай, жорамалды актуарий таңдауы не өзге тарап таңдауы мүмкін. Осы стандартта ештеңе актуарийді өзге тарап таңдаған жорамалды таңдауға міндеттеуді көздемейді. Жорамал актуариймен таңдалмаған кезде, тиісінше бағалауға және ашуға қатысты 3.20 бөлім мен 4-бөлімнің нұсқаулары қолданылады.

Егер актуарий осы стандарттың нұсқаулары № 4 немесе 6 Стандарттарға қайшы келетінін анықтаса, № 4 немесе 6 Стандарттар басым күшке ие болады.

Егер осы стандарт пен қолданылатын құқық (заңдар, заңға тәуелді актілер және өзге де заңды түрде міндетті актілер) арасында қайшылық болса, актуарий қолданылатын құқықты сақтауы тиіс. Егер актуарий қолданылатын құқықты сақтау мақсатында немесе актуарий орынды деп санайтын кез келген өзге себеппен осы стандартта баяндалған нұсқаулардан ауытқыса, актуарий 4-бөлімге жүгінуі тиіс.

1.3 Өзара сілтемелер. Осы стандарт басқа құжаттардың ережелеріне сілтеме жасағанда, мұндай сілтеме көрсетілген құжаттарды ықтимал болашақ өзгерістерді немесе қайта баяндауды ескере отырып, сондай-ақ олардың кез келген ізбасарларын, олар қандай атаумен белгілі болса да, қамтиды. Егер қандай да бір өзгертілген немесе қайта баяндалған құжат бастапқыда көрсетілген құжаттан елеулі түрде өзгеше болса, актуарий осы стандарттың нұсқауларын олар қолданылатын және орынды болатын шамада ескеруі тиіс.

1.4 Күшіне ену күні. Осы стандарт мынадай критерийлерге жауап беретін кез келген актуарлық есепке қатысты күшіне енеді: (a) актуарлық есеп 2025 жылғы 1 қаңтарда немесе кейінірек шығарылды; және (b) актуарлық есептегі бағалау күні 2025 жылғы 1 қаңтарға немесе кейінгі мерзімге келеді.

2-бөлім. Анықтамалар

Төменде келтірілген терминдер осы стандартта пайдалану үшін айқындалған және стандарттың бүкіл мәтіні бойынша жартылай жуан қаріппен бөлектелген. Актуарий сондай-ақ осы стандартта жартылай жуан қаріппен бөлектелмеген жалпы терминдердің анықтамалары мен талқылаулары үшін № 1 «Кіріспе актуарлық практика стандарты» Актуарлық практика стандартына (ASOP No. 1) жүгінуі тиіс.

2.1 Инфляция. Бүкіл экономика ауқымындағы бағаның өзгеруі ретінде айқындалатын жалпы экономикалық инфляция.

2.2 Бағалау күні. Зейнетақы міндеттемелерінің және, егер қолданылатын болса, активтердің мәндері айқындалатын күн.

2.3 Бағалау кезеңі. Берілген бағалауда нақты жорамал қолданылатын, бағалау күнінен кейінгі кезең.

2.4 Өзге тарап белгілеген ұйғарылған жорамал немесе әдіс. Құқық, нормативтік акт немесе бухгалтерлік есеп стандарттары осындай жорамалды немесе әдісті таңдауға жауапкершілікті өзге тарапқа жүктейтін шамада, өзге тарап таңдаған нақты жорамал немесе әдіс. Осы мақсаттар үшін мемлекеттік орган осындай мемлекеттік орган немесе оның құрамындағы әкімшілік-аумақтық бірлік тікелей немесе жанама түрде демеуші болатын жоспар үшін таңдаған жорамал немесе әдіс өзге тарап белгілеген ұйғарылған жорамал немесе әдіс болып табылады.

2.5 Құқық белгілеген ұйғарылған жорамал немесе әдіс. Ұйғарылған не қолданылатын құқықпен қолайлы деп танылатын жорамалдардың немесе әдістердің белгілі бір диапазонынан не жиынтығынан таңдалатын нақты жорамал немесе әдіс. Осы мақсаттар үшін мемлекеттік орган осындай мемлекеттік орган немесе оның құрамындағы әкімшілік-аумақтық бірлік тікелей немесе жанама түрде демеуші болатын жоспар үшін таңдаған жорамал немесе әдіс құқық белгілеген ұйғарылған жорамал немесе әдіс болып табылмайды.

3-бөлім. Мәселелерді талдау және ұсынылатын практикалар

3.1 Жалпы ережелер. Зейнетақы міндеттемелерінің мәндері зейнетақы төлемдерінің басталуы, ұзақтығы мен мөлшері туралы жорамалдарды ескереді. Зейнетақы міндеттемелерінің мәндері сондай-ақ болашақ күтілетін төлемдерді келтірілген құнға қайта есептеу үшін дисконттау мөлшерлемелерін талап етеді. Зейнетақы міндеттемесін бағалау үшін актуарийге, әдетте, міндеттеменің негізінде жатқан жорамалдарды таңдау немесе бағалау қажет болады.

3.2 Жорамалдарды таңдау процесі. Актуарий төменде келтірілген жорамалдарды таңдау процесін ұстануы тиіс. Актуарий бұрын актуарий таңдаған жорамалдарды сақтау мәселесін қарау кезінде 3.19 бөлімнің нұсқауларын ұстануы тиіс.

a. бағалау кезінде пайдаланылатын жорамалдардың түрлерін айқындау (3.3 бөлім);

b. қолданылатын кезде өзге де жалпы пайымдарды ескеру (3.4 бөлім); және

c. орынды жорамалды таңдау (3.5 бөлім).

Әрбір жорамал үшін осы кезеңдерді орындағаннан кейін актуарий жорамалдар жиынтығын үйлесімділікке тексеруі (3.18 бөлім) және қажет болғанда тиісті түзетулер енгізуі тиіс.

3.3 Бағалау кезінде пайдаланылатын жорамалдардың түрлерін айқындау. Актуарий нақты бағалау үшін пайдаланылуға жататын жорамалдардың түрлерін айқындауы тиіс. Бұл ретте актуарий мыналарды ескеруі тиіс:

a. бағалаудың мақсатын;

b. жоспардың ережелерін немесе төлемдерді және кез келген ықтимал төлемдердің мерзімі мен шамасына әсер ететін факторларды;

c. бағаланатын міндеттеменің сипаттамаларын (мысалы, бағалау кезеңі, жоспар төлемдерінің уақыт бойынша құрылымы, ашық немесе жабық топ, елеулілік және құбылмалылық);

d. төлемдерді туындататын немесе төлемдердің жоғалуына әкелетін мән-жайларды; және

e. қамтылатын топтың сипаттамаларын.

Зейнетақы міндеттемелерін бағалау үшін пайдаланылатын жорамалдардың түрлері мыналарды қамтуы мүмкін:

  1. инфляция;

  2. инвестициялық табыстылық;

  3. дисконттау мөлшерлемесі;

  4. еңбекақы өсімі;

  5. зейнетке шығу;

  6. еңбек қатынастарын тоқтату;

  7. өлім және өлімнің жақсаруы;

  8. мүгедектік және еңбекке жарамдылықты қалпына келтіру;

  9. балама төлем нысанын таңдау;

  10. жоспар активтерінен төленетін шығыстар; және

  11. әлеуметтік қамсыздандыру; күнкөріс құнының өзгеруіне түзетулер; еңбекақы қорының өсу қарқыны; жеке шоттардың өсуі; айнымалы қайта есептеу коэффициенттері; үй шаруашылығының құрамы; некеге тұру, неке бұзу және қайта некеге тұру; ашық топ; еңбек өтілінің сағаттары; ауыстырулар мен жұмысқа қайта оралу; сондай-ақ жетіспейтін немесе толық емес есеп деректері сияқты өзге де факторлар туралы жорамалдар.

Әрбір мән-жай жеке жорамалды талап етпейді. Мысалы, еңбек қатынастарын өз еркімен тоқтататын, мүгедек болатын, зейнетке шығатын немесе қайтыс болатын қызметкерлерге болжамдық тұрғыдан тең құнды төлемдер беретін жоспар үшін актуарий олардың әрқайсысы үшін жеке жорамал таңдаудың орнына жоғарыда көрсетілген мән-жайлардың кейбірін немесе барлығын жиынтығында көрсететін жорамалды пайдалана алады.

3.4 Жалпы пайымдар. Төменде актуарий жорамалдарды таңдау кезіндегі жалпы пайымдар келтірілген.

3.4.1 Релеванттық ақпарат

Актуарий релеванттық жуықтағы және ұзақ мерзімді тарихи деректерді талдауы және оларды жорамалдарды белгілеу кезінде пайдалануға жарамдылығын бағалауы тиіс. Актуарий кейбір тарихи деректер базалық ортадағы өзгерістер салдарынан болашақ кезеңдерге арналған жорамалдарды әзірлеу кезінде пайдалануға жарамсыз болуы мүмкін екенін ескеруі тиіс.

Жорамалдарға релевантты ақпарат көздері мыналарды қамтуы мүмкін:

a. сақтандырылмаған жоспарлар мен аннуитеттік шарттар бойынша тәжірибеге негізделген не қаралатын топ үшін репрезентативті деп танылған кез келген өзге де жиынтықтарға негізделген тәжірибе зерттеулері немесе жарияланған кестелер;

b. көздерден пайдалар немесе залалдарды талдауды қамтуы мүмкін жоспардың немесе жоспар демеушісінің релеванттық тәжірибесі;

c. жоспар құрылымының, нақты оқиғалардың (мысалы, өндірісті тоқтатудың), экономикалық жағдайлардың немесе демеуші сипаттамаларының қаралатын жорамалдарға әсері туралы зерттеулер немесе есептер;

d. қаралатын жорамалдардың түрлеріне релеванттық жалпы үрдістер туралы зерттеулер немесе есептер (мысалы, Америка Құрама Штаттарындағы өлімнің жақсаруы); және

e. болашақ күтулер туралы жоспар демеушісінен немесе өзге де көздерден релеванттық ақпарат.

Қамтылатын топтың немесе ұқсас сипаттамалары бар өзге топтардың тәжірибесі болашақ күтулер туралы пайымдау қалыптастыру кезінде пайдалы болуы мүмкін. Алайда актуарий жеткілікті сенімді емес тәжірибеге шектен тыс мән бермеуі тиіс. Мысалы, шағын жоспарлар немесе жуырда құрылған жоспар демеушілері үшін салалық немесе ұлттық деректер жорамалдарды әзірлеу үшін неғұрлым қолайлы негіз бола алады. Актуарий қосымша нұсқаулар алу үшін № 25 «Сенімділік рәсімдері» Актуарлық практика стандартына (ASOP No. 25) жүгінуі тиіс.

Сонымен қатар, актуарий болашақ күтулерге релевантты болмауы мүмкін тәжірибеге шектен тыс мән бермеуі тиіс. Мысалы, егер еңбек қатынастарын тоқтату мен зейнетке шығудың жуықтағы көрсеткіштері едәуір дәрежеде персонал санының бір реттік қысқаруымен туындаған болса, мұндай көрсеткіштер бағалау кезеңі бойы сақталады деп жорамалдау негізсіз болуы мүмкін.

Актуарий жоспар демеушісінен және өзге де көздерден алынатын релеванттық ақпаратты ескере алғанымен, жорамалдарды таңдау немесе олар бойынша консультация беру актуарийдің кәсіби пайымдауын көрсетуі тиіс.

3.4.2 Қолайсыз ауытқу немесе бағалауға қиын келетін жоспар ережелері

Бағалаудың мақсатына байланысты актуарий қолайсыз ауытқуды ескеру үшін немесе бағалауға қиын келетін жоспар ережелерін көрсету үшін жорамалдарды түзету орынды деп анықтауы мүмкін.

3.4.3 Елеулілік

Актуарий нақтыланған жорамалдар мен елеулілік арасындағы тепе-теңдікті ескеруі тиіс. Актуарийдің кәсіби пайымдауы бойынша мұндай пайдалану немесе таңдау елеулі түрде өзгеше нәтижелерге әкелмеуі ықтимал болғанда, актуарий нақты жорамал түрін пайдалануға немесе неғұрлым нақтыланған жорамалды таңдауға міндетті емес. Кейбір жағдайларда елеулілік бағалаудың мақсаты мен сипатына байланысты болуы мүмкін. Мысалы, инвестициялық стратегияны немесе өтімділік қажеттіліктерін айқындау үшін пайдаланылатын ақша ағындарының болжамы қаржыландыру мәртебесін немесе қажетті жарнаны айқындау үшін пайдаланылатын міндеттемені бағалауға қарағанда неғұрлым нақтыланған жорамалдарды талап етуі мүмкін.

Актуарий жоспардың күтілетін тәжірибесін модельдеу қабілеті жоғары нақтыланған жорамалдар мен нақтыланған жорамалдарды пайдалану шығындары арасындағы тепе-теңдікті ескере алады.

3.4.4 Пішім

Актуарий лайықты жорамал пішімін таңдау кезінде белгілі бір параметр (мысалы, жыныс, жас, өтіл немесе күнтізбелік жыл) тәжірибеге қаншалықты дәрежеде әсер ету ықтимал екенін ескеруі тиіс. Актуарий қамтылатын жиынтықтың әртүрлі сегменттері үшін әртүрлі жорамалдарды пайдалана алады. Мысалы, жалақы алатын қызметкерлер мен сағаттық ақы алатын қызметкерлер үшін әртүрлі өлім немесе ауысым кестелерін қолдану орынды болуы мүмкін.

Актуарий бағалау күнінен бергі кезеңге қарай не жасына немесе өтіліне қарай өзгеретін «іріктеуші және шекті» жорамалдарды пайдалана алады (мысалы, бағалау күнінен кейінгі алғашқы 5 жыл ішінде инфляция x% және одан кейін y%, не өтілдің алғашқы екі жылында 25% ауысым және одан кейін көрсеткіштер кестесі).

3.4.5 Дөңгелектеу

Бағалаудың мақсатын, елеуліліктi және нақтыланған жорамалдарды пайдалану шығындарын ескере отырып, актуарий таңдалған жорамалға дөңгелектеу әдісін қолдану орынды деп анықтауы мүмкін. Мұндай жағдайларда дөңгелектеу әдісі орынды жорамалды таңдауға әкелуі тиіс (3.5 бөлімді қараңыз).

3.4.6 Кейінгі оқиғалар

Актуарий бағалау күні бойынша актуарийге белгілі мәліметтерді көрсететін жорамалдарды таңдауы тиіс. Егер актуарийге бағалау күнінен кейін болған, актуарийдің жорамал таңдауын өзгертер еді оқиға (мысалы, жоспардың тоқтатылуы, негізгі меншік иесінің қайтыс болуы немесе ұжымдық шарттың ратификациялануы) туралы белгілі болса, актуарий, егер бұл бағалаудың мақсаты үшін орынды болса, осы өзгерісті бағалау күні бойынша көрсете алады.

3.5 Орынды жорамалды таңдау. Актуарий орынды жорамалдарды таңдау үшін кәсіби пайымдауды қолдануы тиіс. Осы мақсаттар үшін жорамал, егер ол мынадай критерийлерге жауап берсе, орынды болып табылады:

a. ол бағалаудың мақсатына лайық;

b. ол бағалау күнінде жорамалды таңдауға релевантты ағымдағы және тарихи деректерді, мұндай релеванттық деректер ақылға қонымды түрде қолжетімді шамада, көрсетеді;

c. ол актуарийдің болашақ тәжірибені бағалауын, актуарийдің нарықтық деректерде ендірілген бағаларды (егер бар болса) байқауын не олардың үйлесімін көрсетеді; және

d. оның маңызды жүйелі қателігі (яғни ол маңызды түрде оптимистік немесе пессимистік болмауы) жоқ болуы ықтимал, қолайсыз ауытқуды немесе бағалауға қиын келетін жоспар ережелерін ескеретін ережелер енгізілген жағдайларды не балама жорамалдар бағалаудың мақсаты үшін орынды болатын жағдайларды қоспағанда. Мысалы, балама жорамалдар № 51 «Зейнетақы міндеттемелерін бағалауға және зейнетақы жоспарының жарналарын айқындауға байланысты тәуекелді бағалау және ашу» Актуарлық практика стандартына сәйкес тәуекелді бағалау үшін орынды болуы мүмкін.

3.5.1 Болашақ тәжірибені бағалауға немесе нарықтық деректерге негізделген орынды жорамал

Актуарий орынды жорамалды актуарийдің болашақ тәжірибені бағалауы, актуарийдің нарықтық деректерде ендірілген бағаларды (егер бар болса) байқауы не олардың үйлесімі негізінде таңдауы тиіс.

Болашақ тәжірибені бағалауға әсер етуі мүмкін, актуарийге белгілі релеванттық факторлардың мысалдары капитал нарықтарының күтулерін; өңірдің немесе саланың экономикалық жағдайларын; балама жұмыспен қамтудың қолжетімділігін; немесе жұмыс берушінің персоналды басқару практикаларын қамтиды.

Актуарий нарықтық деректерде ендірілген бағаларды қалай байқай алатынының мысалдары мыналарды қамтиды:

a. болашақ инфляцияны нарықтық күтуді бағалаудың бөлігі ретінде инфляция бойынша индекстелетін облигациялардың табыстылығын инфляция бойынша индекстелмейтін баламалы облигациялардың табыстылығымен салыстыру;

b. нарықтық кредиттік спредтерді айқындау үшін әртүрлі кредиттік сападағы облигациялардың табыстылығын салыстыру;

c. кредиттік тәуекелден ада табыстылық қисығын айқындау үшін әртүрлі өтеу мерзіміндегі АҚШ қазынашылық міндеттемелерінің табыстылығын байқау; және

d. зейнетақы міндеттемелерін реттеудің нарықтық бағасын бағалау үшін аннуитеттер бағасын зерделеу.

Жоғарыда санамаланған позициялар, өзге де нарықтық байқаулар немесе бағалар сияқты, болашақ тәжірибені бағалауды, сондай-ақ өзге де пайымдарды қамтиды. Мысалы, инфляцияға байланысты және байланысты емес облигациялардың табыстылығы арасындағы айырмашылық болашақ инфляцияны бағалауға қосымша өтімділікке және болашақ инфляция тәуекеліне арналған сыйлықақыларды қамтуы мүмкін. Актуарий байқауларға негізделген бағаларды нарықтық баға белгілеуде көрсетілуі мүмкін әртүрлі тәуекел сыйлықақыларын және өзге де факторларды (мысалы, сатылатын облигацияларға немесе борыштық бағалы қағаздарға сұраныс пен ұсынысты) көрсету үшін түзете алады.

3.5.2 Орынды жорамалдар диапазоны

Актуарий бірнеше түрлі жорамалдың берілген бағалау үшін орындылық критерийлеріне жауап беретіні туралы тұжырымға келуі мүмкін. Әртүрлі актуарийлер әртүрлі кәсіби пайымдау қолданады және әртүрлі орынды жорамалдарды таңдауы мүмкін. Нәтижесінде жеке актуарий үшін де, тұтастай актуарлық практика шеңберінде де орынды жорамалдар диапазоны қалыптасуы мүмкін.

3.5.3 Жорамалдардың жиынтық әсері

Актуарий жорамалдарды актуарий таңдаған жорамалдардың жиынтық әсерінде маңызды жүйелі қателік (яғни ол маңызды түрде оптимистік немесе пессимистік) болмауы ықтимал болатындай етіп таңдауы тиіс, қолайсыз ауытқуды немесе бағалауға қиын келетін жоспар ережелерін ескеретін ережелер енгізілген жағдайларды не балама жорамалдар бағалаудың мақсаты үшін орынды болатын жағдайларды қоспағанда. Мысалы, балама жорамалдар № 51 Стандартқа сәйкес тәуекелді бағалау үшін орынды болуы мүмкін.

Жорамалдарды таңдау кезінде актуарий жеке-жеке елеусіз жорамалдарды түсіріп кете алады. Егер бірнеше осындай жорамалды түсіріп кету бағалау нәтижелерінің елеулі түрде төмендеуіне немесе асырылуына әкелсе, актуарий мұндай төмендету немесе асыруды болдырмау үшін жорамалдарды түзетуі тиіс.

3.6 Инфляция туралы жорамалды таңдау. Инфляция туралы жорамалды дербес жорамал ретінде немесе өзге экономикалық жорамалдардың айқын компоненті ретінде таңдау кезінде актуарий инфляция туралы тиісті деректерді бағалауы тиіс. Бұл деректер тұтыну бағаларының индекстерін, бағаның жасырын дефляторын, инфляция болжамдарын, әртүрлі өтеу мерзіміндегі мемлекеттік бағалы қағаздардың табыстылығын, сондай-ақ номиналды және инфляция бойынша индекстелетін борыштық құралдардың табыстылығын қамтуы мүмкін.

3.7 Инвестициялық табыстылық туралы жорамалды таңдау. Инвестициялық табыстылық туралы жорамалды таңдау кезінде актуарий жоспардың ағымдағы активтері бойынша күтілетін табыстылықты және, егер бұл бағалау үшін орынды болса, жоспардың болашақ активтері бойынша күтілетін табыстылықты көрсетуі тиіс. Актуарий әртүрлі факторларды бағалай алады, соның ішінде, бірақ онымен шектелмей: ақшаның уақытша құнын; инфляция мен инфляция тәуекелін; өтімсіздікті; кредиттік тәуекелді; макроэкономикалық жағдайларды; сондай-ақ пайданың, дивидендтердің және жалдау төлемдерінің өсуін. Осы факторларды (жеке-жеке немесе жиынтығында) инвестициялық табыстылық туралы жорамалды әзірлеу үшін бағалау кезінде актуарий деректер мен өзге де кіріс параметрлерінің кең диапазонын, соның ішінде инвестициялық мамандардың пайымдауын пайдалана алады.

3.7.1 Деректер

Актуарий тиісті инвестициялық деректерді бағалауы тиіс. Бұл деректер мыналарды қамтуы мүмкін:

a. мемлекеттік бағалы қағаздар мен корпоративтік облигациялар сияқты тіркелген кірісі бар бағалы қағаздардың өтелуіне дейінгі ағымдағы табыстылығын;

b. инфляция, ЖІӨ өсімі болжамдарын және әрбір актив класы үшін жиынтық табыстылықты; және

c. тарихи және ағымдағы инвестициялық деректерді, соның ішінде, бірақ онымен шектелмей: нақты және номиналды табыстылықты, инфляциядан қорғалған бағалы қағаздардың табыстылығына ендірілген инфляция мен инфляция тәуекелі компоненттерін, дивидендтік табыстылықты, пайда бойынша табыстылықты және жылжымайтын мүлікті капиталдандыру мөлшерлемелерін.

Актуарий сондай-ақ әрбір актив класының тарихи немесе болашақ күтілетін табыстылығына және инфляцияға қатысты стандартты ауытқуларды, корреляцияларды және өзге де статистикалық көрсеткіштерді көрсететін тарихи және ағымдағы статистикалық деректерді ескере алады. Актуарий осы статистикалық деректер негізінде күтілетін инвестициялық табыстылықты әзірлеу үшін стохастикалық имитациялық модельдерді немесе талдаудың өзге де түрлерін пайдалана алады.

3.7.2 Инвестициялық табыстылық туралы жорамалдың компоненттері

Актуарий инвестициялық табыстылық туралы жорамалды екі немесе одан да көп компонентті немесе факторды біріктіру арқылы әзірлегенде, актуарий осы компоненттер немесе факторлардың үйлесімінің логикалық тұрғыдан үйлесімді екеніне көз жеткізуі тиіс.

3.7.3 Бағалауға тән пайымдар

Актуарий инвестициялық табыстылық туралы жорамалды таңдау кезінде әрбір бағалауға тән факторларды ескеруі тиіс. Мұндай факторлар мыналарды қамтуы мүмкін:

a. Инвестициялық саясат. Жоспардың инвестициялық саясаты мыналарды қамтуы мүмкін: (i) жоспар активтерінің ағымдағы бөлінісі; (ii) ұстауға рұқсат етілген бағалы қағаздардың түрлері (әртараптандыру, айналымдылық, әлеуметтік инвестициялау философиясы және т.б.); (iii) жоспар активтерінің әртүрлі бағалы қағаздар кластары арасында стационарлық немесе серпінді мақсатты бөлінісі; және (iv) инвестициялық басқарушы инвестициялық шешімдер қабылдауға уәкілетті болатын, әрбір актив класы үшін рұқсат етілген диапазондар. Егер актуарий инвестициялық табыстылық туралы жорамалды таңдау кезінде инвестициялық саясатты ескерсе, актуарий ағымдағы инвестициялық саясаттың бағалау кезеңі ішінде өзгеруі күтілетін-күтілмейтінін көрсетуді қарауы тиіс.

b. Қайта инвестициялау әсері. Тіркелген кірісі бар дәстүрлі бағалы қағаздармен қайта инвестициялаудың екі тәуекелі байланысты: (i) зейнетақыларды төлеу үшін дереу қажет емес проценттер мен қалыпты өтеу сомаларын қайта инвестициялау, және (ii) эмитент кері шақырып алған бағалы қағаздан түскен барлық түсімді қайта инвестициялау.

c. Инвестициялық құбылмалылық. Табыстылықтың жоғары құбылмалылығымен сипатталатын актив кластарына белсенді инвестициялайтын жоспарлар төлемдер бойынша міндеттемелерді орындау үшін осы активтерді төмендетілген құнмен жоюға мәжбүр болуы мүмкін. Сондай-ақ дефолт тәуекелі немесе эмитенттің банкроттық тәуекелі сияқты өзге де инвестициялық тәуекелдер болуы мүмкін.

d. Инвестициялық басқарушының тиімділігі. Инвестициялық басқарушының асып түсетін (немесе нашар) тиімділігі туралы жорамал шектен тыс оптимистік (немесе пессимистік) болуы мүмкін. Актуарий, актуарий релеванттық растайтын деректер негізінде мұндай асып түсетін немесе нашар табыстылық бағалау кезеңі бойы орынды күту болып табылады деп санамаса, белсенді инвестициялық басқару стратегиясынан пассивті инвестициялық басқару стратегиясымен салыстырғанда инвестициялық шығыстарды шегергенде асып түсетін немесе нашар табыстылыққа қол жеткізіледі деп жорамаламауы тиіс.

e. Жоспар активтерінен төленетін шығыстар. Инвестициялық және өзге де әкімшілік шығыстар жоспар активтерінен төленуі мүмкін. Мұндай шығыстар өзгеше ескерілмеген шамада, актуарий осы шығыстарды көрсету үшін инвестициялық табыстылық туралы жорамалды төмендетуі тиіс (3.16 бөлімді қараңыз).

f. Ақша ағындарының мерзімдері. Күтілетін жарналар мен төлемдердің мерзімдері жоспардың өтімділікке қажеттіліктеріне және инвестициялық мүмкіндіктерге әсер етуі мүмкін.

g. Төлемдердің құбылмалылығы. Төлемдердің құбылмалылығы болжанбайтын төлем құрылымы бар шағын жоспарлар үшін негізгі фактор болуы мүмкін. Ол сондай-ақ қатты субсидияланатын мерзімінен бұрын зейнетке шығу төлемдерін, бірыңғай төлемдерді немесе корпоративтік қайта құрылымдаумен немесе қаржылық қиындықтармен туындаған қосымша төлемдерді беретін кез келген мөлшердегі жоспар үшін маңызды фактор болуы мүмкін. Мұндай жоспарларда төлемдер бойынша міндеттемелерді орындау үшін бағалы қағаздарды төмендетілген құнмен уақтылы емес жою қажет болуы мүмкін.

h. Жоспардың күтілетін тоқтатылуы. Кейбір жағдайларда актуарий жоспардың айқындалатын күні тоқтатылуын күтуі мүмкін. Мысалы, актуарий меншік иесі зейнетке шыққанда жоспардың тоқтатылуын не активтер жоспардың барлық жинақталған төлемдерін беруге жеткілікті болғанда мұздатылған жоспардың тоқтатылуын күтуі мүмкін. Мұндай жағдайларда актуарий күтілетін тоқтату күнінде аяқталатын қысқартылған бағалау кезеңін көрсететін инвестициялық табыстылық туралы жорамалды таңдай алады.

i. Қаржыландыру тетігінің салықтық мәртебесі. Егер жоспар активтері салықтан босатылған қорда ұсталмаса, кіріске салынатын салықтар жоспардың инвестициялық табыстылығын төмендетуі мүмкін. Салықтар инвестициялық табыстылық туралы жиынтық жорамалды айқын төмендету арқылы не жеке бөлінген жорамал арқылы көрсетілуі мүмкін.

j. Перспективалық күтілетін инвестициялық табыстылық. Кейбір жағдайларда актуарий актив кластары бойынша немесе бүкіл портфель бойынша перспективалық күтілетін инвестициялық табыстылықты жинайды немесе әзірлейді. Актуарий күтілетін табыстылықта көрсетілген уақыт көкжиегін, бағалық инфляцияны және шығыстарды айқындау үшін тиісті қадамдар жасауы тиіс. Сонымен қатар, актуарий перспективалық күтілетін табыстылықтың түрін (яғни перспективалық күтілетін геометриялық табыстылықты немесе перспективалық күтілетін арифметикалық табыстылықты) айқындау және оның тиісінше пайдаланылуын қамтамасыз ету үшін қадамдар жасауы тиіс.

3.7.4 Бірнеше инвестициялық табыстылық мөлшерлемесі

Актуарий бірыңғай инвестициялық табыстылық мөлшерлемесінің орнына бірнеше инвестициялық табыстылық мөлшерлемесін жорамалдай алады. Бірнеше инвестициялық табыстылық мөлшерлемесі мыналарды қамтуы мүмкін:

a. Іріктеуші және шекті инвестициялық табыстылық мөлшерлемелері. Іріктеуші және шекті инвестициялық табыстылық мөлшерлемелерін жорамалдау кезінде актуарий инфляция, проценттік мөлшерлемелер және нарықтық қымбаттау немесе арзандау арасындағы өзара байланыстарды көрсетуді қарауы тиіс.

b. Белгіленген ағымдағы немесе болжанатын активтермен жабылатын төлемдер. Актуарий бағалау күніндегі жоспардың белгіленген ағымдағы немесе болжанатын активтерімен жабылатын төлемдер үшін бір инвестициялық табыстылық мөлшерлемесін, ал төлемдер мен активтердің қалдығы үшін өзге инвестициялық табыстылық мөлшерлемесін жорамалдай алады.

3.8 Дисконттау мөлшерлемесін таңдау. Дисконттау мөлшерлемесі бірыңғай мөлшерлеме немесе мөлшерлемелер қатары, мысалы, табыстылық қисығы болуы мүмкін. Актуарий дисконттау мөлшерлемесін таңдау кезінде бағалаудың мақсатын негізгі фактор ретінде ескеруі тиіс. Бағалаудың мақсаттары мыналарды қамтуы мүмкін:

a. Жарналарды бюджеттеу. Жоспардың жарналар саясатының жеткіліктілігін бағалайтын актуарий бірнеше дисконттау мөлшерлемесінен таңдай алады. Актуарий зейнетақы қорының күтілетін инвестициялық табыстылығын көрсететін дисконттау мөлшерлемесін пайдалана алады. Балама ретінде актуарий міндеттемелерді өтеу (defeasance), реттеу негізіндегі бағалаулар немесе нарықпен үйлестірілген бағалаулар үшін лайық дисконттау мөлшерлемесін пайдалана алады.

b. Міндеттемелерді өтеу немесе реттеу. Жоспар төлемдерінің келтірілген құнын міндеттемелерді өтеу немесе реттеу негізінде бағалайтын актуарий аннуитеттер бағаларында немесе міндеттемелерді өтеудің не реттеудің өзге нұсқаларында ендірілген дисконттау мөлшерлемесін пайдалана алады.

c. Нарықпен үйлестірілген бағалаулар. Нарықпен үйлестірілген бағалауды орындайтын актуарий болашақта төленуі күтілетін төлемдер хабардар сатушы мен хабардар сатып алушы арасында ашық нарықта саудаланатын бағада ендірілген дисконттау мөлшерлемесін пайдалана алады. Кейбір жағдайларда мұндай дисконттау мөлшерлемесі ақша ағындары болашақта төленуі күтілетін төлемдер құрылымына ақылға қонымды түрде сәйкес келетін гипотетикалық облигациялар портфелінің нарықтық табыстылығымен жуықталуы мүмкін. Гипотетикалық портфельдегі облигациялардың түрі мен сапасы нарықпен үйлестірілген бағалаудың нақты түріне байланысты болуы мүмкін.

Болашақ күтілетін зейнетақы төлемдерінің келтірілген құны әртүрлі тараптардың тұрғысынан, әртүрлі тараптардың бағалаудың әртүрлі мақсаттары болуы мүмкінін ескере отырып, есептелуі мүмкін. Мысалы, болашақ күтілетін төлемдердің келтірілген құны сыртқы кредитордың немесе жоспарды қаржыландыру үшін жауапты субъектінің тұрғысынан есептелуі мүмкін. Сыртқы кредитор кредитор үшін маңызды өзге бағалаулармен үйлестірілген дисконттау мөлшерлемесін қалауы мүмкін, тіпті бұл өзге бағалаулар жоспарды қаржыландыратын субъект үшін мардымсыз маңызға ие немесе мүлдем маңызы болмаса да.

3.9 Еңбекақы өсімі туралы жорамалды таңдау. Еңбекақы көптеген зейнетақы жоспарларында қатысушыларға төлемдерді айқындау кезіндегі фактор болып табылады. Сонымен қатар, кейбір актуарлық шығындарды есептеу әдістері болашақ еңбекақының келтірілген құнын ескереді. Әдетте, қатысушының еңбекақысы ұзақ мерзімді перспективада инфляцияға, өнімділіктің өсуіне (яғни еңбек бірлігіне шаққандағы тауарлардың немесе қызметтердің нақты құнының өзгеруіне) және еңбегі үшін түзетулерге (яғни жеке нәтижелілікпен, қызметте жоғарылаумен, өтілмен немесе өзге де жеке факторлармен туындаған өзгерістерге) сәйкес ұлғаяды. Еңбекақының жылдан-жылға күтілетін өзгерісін бағалау үшін пайдаланылатын жорамал еңбекақы өсімі туралы жорамал деп аталады. Белгілі бір мән-жайларда, мысалы, еңбекақының уақытша төмендеуі немесе мұздатылуы кезінде, еңбекақы өсімі туралы жорамал теріс немесе нөлдік болуы мүмкін.

3.9.1 Деректер

Актуарий еңбекақы туралы қолжетімді деректерді бағалауы тиіс. Еңбекақы туралы деректер мыналарды қамтуы мүмкін:

a. жоспар демеушісінің ағымдағы еңбекақы практикасын және осы практикадағы кез келген күтілетін өзгерістерді;

b. еңбекақының жасы немесе өтілі бойынша ағымдағы бөлінісін;

c. жоспар демеушісінің және сол саладағы немесе географиялық өңірдегі өзге де жоспар демеушілерінің тарихи еңбекақы өсімі мен практикаларын; және

d. тарихи ұлттық жалақы өсімі мен өнімділіктің өсуін.

3.9.2 Бағалауға тән пайымдар

Актуарий нақты еңбекақы өсімі туралы жорамалды таңдау кезінде әрбір бағалауға тән факторларды ескеруі тиіс. Мұндай факторлар мыналарды қамтуы мүмкін:

a. Еңбекақы практикасы. Жоспар демеушісінің ағымдағы еңбекақы практикасы мен кез келген болжанатын өзгерістер еңбекақы өсімі туралы жорамалға, кем дегенде қысқа мерзімді перспективада, әсер етуі мүмкін. Мысалы, егер зейнетақы төлемдері базалық еңбекақының функциясы болса, ал жоспар демеушісі ынталандыру ақысына көбірек көңіл бөле отырып, өзінің еңбекақы практикасын өзгертсе, базалық еңбекақының болашақ өсімі тарихи құрылымдардан өзгеше болуы мүмкін.

b. Бәсекелестік факторлар. Болашақ еңбекақы өзгерістерінің деңгейі мен құрылымы бәсекелестік факторларға, соның ішінде жоспар демеушісінің саласы ішіндегі де, жоспар демеушісі әрекет ететін географиялық өңірлердегі де қызметкерлер үшін бәсекелестікке, сондай-ақ жаһандық бағалық бәсекелестікке байланысты болуы мүмкін. Актуарий бағалау кезеңінің ұзақтығын ескеруі тиіс және қысқа мерзімді құрылымдарға шектен тыс мән бермеуі тиіс.

c. Ұжымдық келіссөздер. Ұжымдық келіссөздер процесі еңбекақы өзгерістерінің деңгейі мен құрылымына әсер етеді. Алайда болашақ шарттар ағымдағы немесе жуықтағы шарттармен бірдей деңгейдегі еңбекақы өзгерістерін көздейді деп жорамалдау орынсыз болуы мүмкін.

d. Еңбекақының құбылмалылығы. Егер еңбекақының белгілі бір элементтері, мысалы, сыйлықақылар мен үстеме сағаттар жылдан-жылға едәуір өзгеру тенденциясына ие болса, не егер жуықтағы еңбекақы сомаларында аномалиялар болса, онда актуарий құбылмалылықты ескеруі тиіс. Кейбір мән-жайларда мұған болашақ еңбекақы элементтері проекцияланатын базалық соманы түзету арқылы қол жеткізуге болады (мысалы, болжанатын сыйлықақылар соңғы 3 жылдағы сыйлықақылардың түзетілген орташа мәніне негізделуі мүмкін). Кейбір өзге мән-жайларда актуарий еңбек өтілінің соңғы жылында еңбекақының күтілетін ұлғаюы туралы қосымша жорамалды пайдалана алады.

e. Жоспардың күтілетін мұздатылуы немесе тоқтатылуы. Кейбір жағдайларда, 3.7.3(h) бөлімде көрсетілгендей, актуарий жоспардың айқындалатын күні мұздатылуын немесе тоқтатылуын күтуі мүмкін. Мұндай жағдайларда еңбекақы өсімі туралы жорамал күтілетін тоқтату күнінде аяқталатын қысқартылған бағалау кезеңін көрсетуі мүмкін.

3.9.3 Еңбекақы өсімі туралы бірнеше жорамал

Актуарий еңбекақы өсімі туралы бірыңғай жорамалдың орнына еңбекақы өсімі туралы бірнеше жорамалды пайдалана алады. Еңбекақы өсімі туралы бірнеше жорамалдың мысалдары мыналарды қамтиды:

a. Іріктеуші және шекті жорамалдар. Болжанатын еңбекақы өсімі бағалау күнінен бергі кезеңге қарай не жасына немесе өтіліне қарай өзгереді.

b. Әртүрлі қызметкерлер топтары үшін жеке жорамалдар. Әртүрлі деңгейдегі немесе құрылымдағы еңбекақы өсімі күтілетін екі немесе одан да көп қызметкерлер тобы үшін әртүрлі еңбекақы өсімі жорамалданады.

c. Еңбекақының әртүрлі элементтері үшін жеке жорамалдар. Әртүрлі қарқынмен өзгеруі болжанатын еңбекақының екі немесе одан да көп элементі үшін әртүрлі еңбекақы өсімі жорамалданады (мысалы, сыйлықақылар өсімі x% және еңбекақының өзге элементтерінің өсімі y%).

3.10 Зейнетке шығу туралы жорамалды таңдау. Зейнетке шығу туралы жорамалды таңдау кезінде актуарий мынадай сияқты факторларды ескеруі тиіс:

a. жұмыс берушіге тән немесе жұмыспен байланысты факторлар, мысалы, кәсіп, жұмыспен қамту практикалары, жұмыс ортасы, кәсіподақтардың болуы, зиянды жағдайлар және жұмыспен қамту орны;

b. қатысушылардың зейнетке шығу сәтіне нақты ынталандырулар әсер етуі мүмкін жоспар құрылымы. Мысалы, мерзімінен бұрын зейнетке шығу субсидиясын енгізу жоспарда зейнетке шығу жиілігіне әсер етуі мүмкін. Мұндай мән-жайларда осы өзгеріске байланысты қосымша шығындарды бағалау мақсатында ұсынылатын жоспар ережесіне арналған жорамал қолданыстағы ереже үшін жорамалдан өзгеше болуы мүмкін;

c. әлеуметтік сақтандыру бағдарламалары (мысалы, әлеуметтік қамсыздандыру немесе Medicare) немесе жұмыс беруші демеуші болмайтын өзге де төлем бағдарламалары (мысалы, медициналық сақтандыру биржасының жоспары) бойынша күтілетін төлемнің құрылымы мен күні; және

d. зейнетке шыққаннан кейінгі өзге де жұмыс беруші демеуші болатын төлем бағдарламаларының (мысалы, зейнетке шыққаннан кейінгі медициналық сақтандыру немесе жинақтаушы жоспар) қолжетімділігі.

3.11 Еңбек қатынастарын тоқтату туралы жорамалды таңдау. Еңбек қатынастарын тоқтату туралы жорамалды таңдау кезінде актуарий мынадай сияқты факторларды ескеруі тиіс:

a. жұмыс берушіге тән немесе жұмыспен байланысты факторлар, мысалы, кәсіп, жұмыспен қамту практикалары, жұмыс ортасы, кәсіподақтардың болуы, зиянды жағдайлар және жұмыспен қамту орны; және

b. жоспар ережелері, мысалы, мерзімінен бұрын зейнетке шығу төлемдері, құқықтармен наделдеу кестесі немесе төлем нұсқалары.

3.12 Өлім туралы жорамалды таңдау. Өлім туралы жорамалды таңдау кезінде актуарий мынадай сияқты факторларды ескеруі тиіс:

a. қызметкерлер мен зейнеткерлердің сипаттамалары (мысалы, зейнетке шыққанға дейінгі және кейінгі кезеңдер үшін әртүрлі жорамалдарды таңдау орынды болуы мүмкін);

b. қамтылатын жиынтықтың мөлшері (мысалы, кейбір шағын жоспарлар үшін зейнетке шыққанға дейін өлім жоқ деген жорамал орынды өлім моделі болуы мүмкін);

c. жоспардағы мүгедектіктің анықтамасына және оны қолдану тәртібіне байланысты болуы мүмкін мүгедектігі бар тұлғалардың сипаттамалары; және

d. қатысушылар мен пайда алушылардың әртүрлі ішкі топтарының сипаттамалары.

Актуарий қатысушылардың өлімі туралы нақты деректерді, олар толық немесе ішінара сенімді шамада, не жарияланған және жалпыға қолжетімді өлім кестелерін пайдалануды қарауы тиіс. Егер актуарий неғұрлым жуырда жарияланған релеванттық және жалпыға қолжетімді өлім кестелерінен елеулі түрде бұрын шыққан өлім кестелеріне негізделген өлім туралы жорамалды таңдаса, актуарий неғұрлым жуырда жарияланған кестенің орнына осындай кестелерді пайдалану негіздемесін 4.1.2 бөлімге сәйкес ашуы тиіс.

3.13 Өлімнің жақсаруы туралы жорамалды таңдау. Өлім туралы жорамалды таңдау кезінде актуарий бағалау күніне дейін де, кейін де өлімнің жақсаруының әсерін (ол оң, теріс немесе нөлдік болуы мүмкін) көрсетуі тиіс. Өлімнің жақсаруының әсерін көрсету кезінде актуарий мынаны жасауы тиіс:

a. бағалау күніне дейінгі өлімнің жақсаруы туралы жорамалды көрсету үшін өлім көрсеткіштерін түзету. Мысалы, егер актуарий жарияланған өлім кестесінен бастаса, өлім көрсеткіштерін бағалау күніне дейінгі өлімнің жақсаруын көрсету үшін түзету қажет болуы мүмкін. Мұндай түзету, актуарийдің кәсіби пайымдауы бойынша жарияланған өлім кестесі бағалау күні бойынша күтілетін өлім көрсеткіштерін көрсетсе, қажет емес. Бұл жорамал, актуарий мұндай түзету қажет емес деген тұжырымға келсе де, 4.1.1 бөлімге сәйкес ашылуы тиіс; және

b. бағалау күнінен кейінгі өлімнің күтілетін жақсаруы туралы жорамалды енгізу. Бұл жорамал, актуарий 3.5 бөлімде сипатталғандай болашақ нөлдік жақсару туралы жорамал орынды деген тұжырымға келсе де, 4.1.1 бөлімге сәйкес ашылуы тиіс. Өлімнің болашақ жақсаруының басталуына немесе шамасына қатысты белгісіздіктің болуы өздігінен нөлдік болашақ жақсару туралы жорамал орынды жорамал екенін білдірмейді.

3.14 Мүгедектік пен еңбекке жарамдылықты қалпына келтіру туралы жорамалдарды таңдау. Мүгедектік пен еңбекке жарамдылықты қалпына келтіру туралы жорамалдарды таңдау кезінде актуарий мынадай сияқты факторларды ескеруі тиіс:

a. жоспардағы мүгедектіктің анықтамасы (мысалы, мүгедектігі бар тұлғаның әлеуметтік қамсыздандыру шеңберіндегі мүгедектік бойынша төлемдерге құқығы болуы тиіс пе); және

b. еңбекке жарамдылықты қалпына келтіру әлеуеті. Мысалы, егер жоспар мүгедектікті тұрақты түрде мониторингтеуді талап етсе және егер жоспардағы мүгедектіктің анықтамасы шектен тыс шектеуші болмаса, еңбекке жарамдылықты қалпына келтіру көрсеткіштері туралы жорамал орынды болуы мүмкін. Балама ретінде еңбекке жарамдылықты қалпына келтіру ықтималдығы актуарий өзгеше жорамалдай алатыннан төменгі мүгедектіктің туындау жиілігі туралы жорамал арқылы көрсетілуі мүмкін.

3.15 Балама төлем нысанын таңдау туралы жорамалдарды таңдау. Балама төлем нысанын таңдау туралы жорамалдарды таңдау кезінде актуарий мынадай сияқты факторларды ескеруі тиіс:

a. бағаланатын жоспар бойынша қолжетімді балама төлем нысандары мен төлемді бастау күндері;

b. бағаланатын жоспар мен ұқсас жоспарлар бойынша нысандарды таңдаудың тарихи немесе күтілетін тәжірибесі; және

c. жекелеген балама төлем нысандарының субсидиялануы мүмкін дәрежесі.

3.16 Жоспар активтерінен төленетін шығыстар. Актуарий жоспар активтерінен төленетін шығыстарды, мысалы, инвестициялық консультация беру, инвестициялық басқару немесе сақтандыру консультациясы қызметтерін; Зейнетақы төлемдеріне кепілдік беру корпорациясына (PBGC) төленетін жарналарды; бухгалтерлік есеп және аудит қызметтерін; актуарлық қызметтерді; жоспарды әкімшілендіру қызметтерін; заң қызметтерін; және сенімгерлік басқару қызметтерін ескеруі тиіс. Бұл жорамалдың пішімдері ақша сомасын, активтердің нақты пайызын, инвестициялық табыстылық туралы жорамалды төмендетуді, зейнетақы міндеттемесінің немесе қалыпты құнның пайызын не олардың үйлесімін қамтуы мүмкін.

3.17 Өзге де жорамалдарды таңдау. Актуарий мынадай сияқты өзге де жорамалдарды таңдауды қарауы тиіс:

3.17.1 Әлеуметтік қамсыздандыру

Әлеуметтік қамсыздандыру төлемдері индивидтің қамтылатын табысына, OASDI жарналары мен төлемдеріне арналған базаға, сондай-ақ күнкөріс құнының өзгерістеріне негізделеді. OASDI жарналары мен төлемдеріне арналған базаның өзгерістері ұлттық өнімділік пен инфляцияның өзгерісін көрсететін ұлттық орташа жалақының өзгерістерімен айқындалады.

3.17.2 Күнкөріс құнының өзгеруіне түзетулер

Жоспар төлемдері немесе жоспар төлемдеріне әсер ететін лимиттер, соның ішінде Салық кодексінің (IRC) 401(a)(17) бөлімі бойынша еңбекақы лимиті және 415(b) бөлімі бойынша ең жоғары аннуитет, инфляцияға автоматты түрде түзетілуі немесе инфляцияға қандай да бір түрде түзетіледі деп жорамалдануы мүмкін (мысалы, жоспарға тұрақты түзетулер арқылы). Алайда кейбір мақсаттар үшін (мысалы, біліктілікке ие зейнетақы жоспары бойынша ең аз қажетті жарнаны есептеу) актуарийге қолданылатын құқықпен немесе нормативтік актілермен болашақ жоспар түзетулерін немесе белгілі бір IRC лимиттеріндегі болашақ күнкөріс құнының өзгеруіне түзетулерді алдын ала көру тыйым салынуы мүмкін.

3.17.3 Еңбекақы қорының өсу қарқыны

Еңбек қатынастарын тоқтату мен жаңа қатысушылардың пайда болуы салдарынан еңбекақының жиынтық қоры, әдетте, жеке қатысушының немесе жиынтықтағы барлық ағымдағы қатысушылардың орташа еңбекақы өсімінен өзгеше қарқынмен өседі. Сондықтан еңбекақы қорының өсуі туралы жорамал талап етілгенде, актуарий еңбекақы өсімі туралы жорамалмен үйлесетін, бірақ, әдетте, оған сәйкес болмайтын жорамалды пайдалануы тиіс. Еңбекақы қорының өсуі туралы жорамалды белгілеудің бір тәсілі еңбекақы өсімі туралы жорамалды кез келген болжанатын еңбегі үшін түзетулердің әсеріне төмендету болуы мүмкін. Актуарий бағалаудың мақсатын ескере отырып, еңбекақы қорының өсуі туралы жорамал жабық немесе ашық топқа негізделуі тиіс пе, ал соңғы жағдайда осы топтың мөлшерінің ұлғаюы, азаюы немесе өзгеріссіз қалуы күтіле ме екенін айқындау кезінде кәсіби пайымдауды қолдануы тиіс.

3.17.4 Жеке шоттардың өсуі

Кейбір жоспар төлемдерінде нақты немесе шартты жеке шоттардың жинақталуымен тікелей байланысты компоненттер бар (мысалы, floor-offset тетіктері және шартты-жинақтаушы шоты (cash balance) бар жоспарлар).

3.17.5 Айнымалы қайта есептеу коэффициенттері

Зейнетақы жоспарының белгілі бір міндеттемелерін бағалау бір төлем нысанынан екіншісіне қайта есептеуді, мысалы, болжанатын жеке шотты аннуитетке қайта есептеуді, аннуитетті бірыңғай сомаға қайта есептеуді немесе аннуитеттің бір нысанынан аннуитеттің басқа нысанына қайта есептеуді талап етуі мүмкін. Қайта есептеу коэффициенттері айнымалы болуы мүмкін (мысалы, белгіленген өлім кестесі мен 30 жылдық қазынашылық облигациялардың табыстылығына тең проценттік мөлшерлеме негізінде жыл сайын қайта есептелетін).

3.17.6 Үй шаруашылығының құрамы

Үй шаруашылығының құрамы жәрдемақы төлеміне, төлемдер санына немесе өзге де жорамалдарға әсер етуі мүмкін. Мысалы, кейбір жоспарлар қайтыс болған жағдайда тірі қалған балаларға белгіленген жасқа дейін аннуитеттік төлемдер береді. Мұндай жағдайда ықтимал пайда алушылардың саны мен жасы туралы жорамал қажет болуы мүмкін.

3.17.7 Некеге тұру, неке бұзу және қайта некеге тұру

Некеге тұру, неке бұзу немесе қайта некеге тұру жәрдемақы төлеміне, төлемдердің мөлшеріне немесе түріне не төлемдердің жалғасуына әсер етуі мүмкін. Пайда алушылардың жасы туралы жорамал да қажет болуы мүмкін.

3.17.8 Ашық топ

Белгілі бір жорамалдар, мысалы, жаңа қатысушылардың саны мен сипаттамалары, ашық топ бойынша бағалауларда қолданылады.

3.17.9 Еңбек өтілінің сағаттары

Еңбек өтілінің сағаттары туралы жорамалдар, әдетте, жоспарға немесе салаға тән. Жеке жорамалдар сондай-ақ төлемдерді жинақтау және жұмыс берушінің жоспарға жиынтық жарналары сияқты мақсаттар үшін қажет болуы мүмкін.

3.17.10 Ауыстырулар және жұмысқа қайта оралу

Ауыстырулар немесе жұмысқа қайта оралу туралы жорамалдар, әдетте, жоспарға немесе салаға тән. Ауыстырулар мен жұмысқа қайта оралу бір реттік оқиғалар болуы мүмкін немесе, егер қызметкерлер бір немесе әртүрлі жоспарлармен қамтылатын топтар арасында ауысуға міндетті немесе құқылы болса, үздіксіз болуы мүмкін.

3.17.11 Жетіспейтін немесе толық емес есеп деректері

Ұсынылған есеп деректері туу күндері немесе жұмысқа қабылдану күндері сияқты элементтердің болмауы салдарынан толық емес болуы мүмкін. Егер актуарий № 23 «Деректер сапасы» Актуарлық практика стандартына (ASOP No. 23) сәйкес деректер тапсырманы орындау үшін жалпы алғанда жеткілікті сапаға ие деп анықтаса, актуарий жетіспейтін деректер элементтері үшін жорамалдарды таңдауы тиіс. Нақты ұсынылған деректер мұндай жорамалдарды қалыптастыру кезінде релевантты болуы мүмкін. Мысалы, жетіспейтін туу күні толық деректері бар және туу күні жетіспейтін қатысушымен бірдей есепке алынған өтілі бар өзге қатысушылардың орташа туу күніне тең деп жорамалдау орынды болуы мүмкін.

3.18 Актуарий нақты бағалау үшін таңдаған жорамалдар арасындағы үйлесімділік. Нақты бағалауға қатысты актуарий, жеке-жеке қаралатын жорамал елеулі болмаған жағдайларды қоспағанда (3.4.3 бөлімді қараңыз), актуарий таңдаған өзге жорамалдармен үйлесетін жорамалдарды таңдауы тиіс. Мысалы, егер жұмыс берушінің бизнесі құлдырауда болса және осы құлдыраудың әсері ауысым туралы жорамалда көрсетілсе, зейнетке шығу туралы жорамалдағы өзгерісті көрсету орынды болуы мүмкін, сондай-ақ еңбекақы өсімі туралы жорамалдағы өзгерісті көрсету орынды болуы мүмкін.

Сонымен қатар, актуарий, егер мұндай ақпарат актуарийге қолжетімді болса, сол қамтылатын топты қамтитын әртүрлі төлем жоспарларын бағалау үшін пайдаланылатын жорамалдармен үйлесімділікке жорамалдарды бағалауы тиіс. Актуарий үйлесімсіздіктердің бар екенін анықтайтын шамада, актуарий осы үйлесімсіздіктердің орынды ма екенін айқындауы және қажет болғанда түзетулер енгізуі тиіс.

Бірқатар фактор бір-бірімен өзара әрекеттесуі мүмкін және инфляция, экономикалық өсу және тәуекел сыйлықақылары сияқты өзге жорамалдардың компоненттері болуы мүмкін. Кейбір мән-жайларда үйлесімділікке актуарий таңдаған жорамалдардың әрқайсысында инфляцияның, экономикалық өсудің және өзге де релеванттық компоненттердің бірдей компоненттерін пайдалану арқылы қол жеткізуге болады.

Үйлесімділікке бір жорамал мен басқа жорамал арасында тұрақты айырмашылықты сақтау арқылы міндетті түрде қол жеткізілмейді. Әрбір бағалау күнінде актуарий актуарий таңдаған жекелеген жорамалдарды және олардың арасындағы өзара байланыстарды қайта бағалауы және тиісті түзетулер енгізуі тиіс.

Актуарий актуарий таңдамаған жорамалдармен үйлесетін жорамалдарды таңдауға міндетті емес.

3.19 Актуарий бұрын таңдаған жорамалдарды қайта қарау. Әрбір бағалау күнінде актуарий актуарийдің алдыңғы бағалау күні үшін таңдаған жорамалдары орынды болып қала бере ме екенін айқындауы тиіс. Мұндай айқындауды жасау кезінде актуарий болашақ тәжірибеге әсер етуі мүмкін, актуарийге белгілі релеванттық факторлардағы өзгерістерді ескеруі тиіс. Актуарий сондай-ақ жуықтағы пайдалар мен залалдарды талдауларды, егер олар болса, талдауы тиіс. Сонымен қатар, актуарий тәжірибе зерттеуін жүргізуді қарауы тиіс; алайда актуарий тәжірибе зерттеуін жүргізуге міндетті емес. Актуарий бұдан былай орынды емес деп айқындайтын әрбір бұрын таңдалған жорамал үшін актуарий орынды жаңа жорамалды таңдауы тиіс.

3.20 Актуарий таңдамаған жорамалдарды бағалау. Әрбір бағалау күнінде актуарий, құқық белгілеген ұйғарылған жорамалдарды немесе әдістерді не 4.2[b] бөлімге сәйкес ашылған жорамалдарды қоспағанда, актуарий таңдамаған әрбір жорамалдың орындылығын осы стандартта баяндалған нұсқауларды пайдалана отырып, практикалық тұрғыдан жүзеге асырылатын шамада бағалауы тиіс.

3.21 Жорамал өзгерістерін кезең-кезеңмен енгізу. Егер жорамал бірнеше бағалау күнін қамтитын кезең ішінде кезең-кезеңмен енгізілсе, актуарий жорамалдың орындылығын және оның өзге жорамалдармен үйлесімділігін ол қолданылатын бағалау күні бойынша, болашақ бағалау күндеріне жоспарланған жорамал өзгерістерін ескерместен, айқындауы тиіс. Егер актуарий жорамал ол қолданылатын бағалау күні бойынша орынды емес деп айқындаса, актуарий орынды жаңа жорамалды таңдауы тиіс.

3.22 Басқа тұлғалардың деректерін, болжамдарын және қосалқы талдауын пайдалану. Актуарий басқа тұлғалар ұсынған мәліметтерді, болжамдарды және қосалқы талдауды пайдалана алады. Бұл практикалық тұрғыдан жүзеге асырылатын болса, актуарий деректерді, болжамдарды және қосалқы талдауды орындылыққа және үйлесімділікке тексеруі тиіс. Қосымша нұсқаулар алу үшін актуарий № 23 «Деректер сапасы» Актуарлық практика стандартына, № 41 «Актуарлық хабарламалар» Актуарлық практика стандартына және № 56 «Модельдеу» Актуарлық практика стандартына (ASOP No. 56) жүгінуі тиіс.

3.23 Басқа актуарийге арқа сүйеу. Актуарий жорамалдарды таңдаған немесе жорамалдарды таңдау бойынша консультация берген басқа актуарийге арқа сүйей алады. Алайда арқа сүйеуші актуарий, басқа актуарийдің жорамалдарды таңдауға білікті екені және жорамалдар осы стандартқа және өзге де қолданылатын актуарлық практика стандарттарына сәйкес таңдалғаны актуарийге белгілі ме екенін ескере отырып, мұндай пайдаланудың орындылығына ақылға қонымды түрде сенімді болуы тиіс.

3.24 Басқа тұлғалардың сараптамалық білімдеріне арқа сүйеу. Актуарий жорамалды таңдау кезінде пайдаланылатын білім салаларында басқа тұлғалардың (соның ішінде актуарлық қызметтер көрсетпейтін актуарийлердің) сараптамалық білімдеріне арқа сүйей алады. Алайда актуарий мынаны ескере отырып, мұндай пайдаланудың орындылығына ақылға қонымды түрде сенімді болуы тиіс:

a. актуарий арқа сүйейтін тұлғаның қолданылатын салада сараптамалық білімдерге ие екені актуарийге белгілі ме;

b. жорамалды актуарийдің пайдалануы үшін елеулі болуы мүмкін жорамалдың аспектілеріне қатысты сараптамалық білімдерге ие өзге тұлғалар арасында пікірлердің маңызды алшақтығы туралы актуарийге белгілі ме; және

c. жорамалға қолданылатын салалық немесе реттеуші стандарттар туралы актуарийге белгілі ме.

3.25 Құжаттау. Актуарий 3-бөлім талаптарының және 4-бөлімнің ашу талаптарының сақталуын растайтын құжаттаманы дайындауды және сақтауды қарауы тиіс. Құжаттаманы дайындау кезінде актуарий құжаттаманы сол практика саласында білікті басқа актуарий актуарийдің жұмысының орындылығын бағалай алатындай нысанда дайындауды қарауы тиіс. Мұндай құжаттаманың көлемі, нысаны мен егжей-тегжейлілік дәрежесі актуарийдің кәсіби пайымдауына негізделуі тиіс және актуарлық қызметтердің күрделілігі мен мақсатына байланысты түрленуі мүмкін. Сонымен қатар, актуарий 4-бөлімге сәйкес ашылуға жататындардан өзге, файл материалдарын сақтауға қатысты нұсқаулар алу үшін № 41 Стандартқа жүгінуі тиіс.

4-бөлім. Хабарламалар және ақпаратты ашу

4.1 Актуарлық есепте міндетті түрде ашу. Осы стандарттың қолданылу аясы шегіндегі актуарлық есепті шығару кезінде актуарий № 23, 25, 41, 51 және 56 Актуарлық практика стандарттарына жүгінуі тиіс. Сонымен қатар, актуарий мұндай актуарлық есептерде мыналарды ашуы тиіс:

4.1.1 Пайдаланылатын жорамалдар

Актуарий бағалау кезінде пайдаланылған әрбір маңызды жорамалды және, белгілі болған шамада, жорамал болашақ тәжірибені бағалауды, нарықтық деректерде ендірілген бағаларды байқауды не олардың үйлесімін білдіре ме екенін сипаттауы тиіс. Актуарий сондай-ақ қолайсыз ауытқуды немесе бағалауға қиын келетін жоспар ережелерін ескеру үшін 3.4.2 бөлімге сәйкес енгізілген кез келген айқын түзетуді ашуды қосуы тиіс. Басқа білікті актуарийге әрбір жорамалдың деңгейі мен құрылымын бағалауға мүмкіндік беретін жеткілікті егжей-тегжей келтірілуі тиіс (мысалы, жарияланған шығу кестесінің (decrement table) атауын көрсету арқылы немесе жасқа негізделген жарияланбаған кесте жағдайында әрбір бесінші жас үшін ауысым көрсеткіштерін келтіру арқылы).

Өлім туралы жорамалды ашу басқа білікті актуарийге кестенің күшіне ену күнінен бағалау күніне дейін өлімнің жақсаруын көрсету үшін кез келген түзетуді, сондай-ақ өлімнің болашақ жақсаруына қатысты көзделген ережені түсінуге мүмкіндік беретін жеткілікті егжей-тегжейді қамтуы тиіс. Егер актуарий бағалау күнінен кейін нөлдік өлім жақсаруын жорамалдаса, актуарий өлімнің болашақ жақсаруына қатысты ереже көзделмегенін көрсетуі тиіс.

Нақты бағалаудың мән-жайларына байланысты актуарий жорамалдар арасындағы нақты өзара байланыстар туралы ақпаратты ашуы мүмкін (мысалы, инвестициялық табыстылық: жылына x%, инвестициялық шығыстарды шегергенде және y% мөлшеріндегі инфляцияны қоса алғанда).

4.1.2 Жорамалдардың негіздемесі

Бағалауға маңызды әсер ететін және актуарий таңдаған әрбір жорамал үшін актуарий актуарийдің жорамалдың орынды екенін айқындауын негіздеу үшін пайдаланылған ақпарат пен талдауды ашуы тиіс.

Бағалауға маңызды әсер ететін және актуарий таңдамаған әрбір жорамал үшін (құқық белгілеген ұйғарылған жорамалдарды немесе әдістерді не 4.2[a] немесе [b] бөлімге сәйкес ашылған жорамалдарды қоспағанда) актуарий актуарийдің жорамал актуарийдің кәсіби пайымдауы бойынша бағалаудың мақсаты үшін орынды болатынмен маңызды түрде қайшы келмейтінін айқындауын негіздеу үшін пайдаланылған ақпарат пен талдауды ашуы тиіс.

Ашу олар қолданылатын бағалау күні бойынша жорамалдарға, болашақ бағалау күндеріне жоспарланған жорамал өзгерістерін ескерместен, негізделуі тиіс. Бұл ашулар қысқа болуы мүмкін, бірақ жоспардың мән-жайларына қатысты болуы тиіс. Мысалы, актуарий қолданылған кез келген нақты тәсілдерді, сыртқы консультация көздерін, сондай-ақ жорамалды орынды деп айқындау кезінде өткен тәжірибе мен болашақ күтулердің қалай ескерілгенін ашуы мүмкін. Егер қолданылатын болса, актуарий соңғы рет талданған жоспардың немесе жоспар демеушісінің релеванттық тәжірибесінің кезеңін, таңдау процесінде пайдаланылған кез келген зерттеудің күнін қоса алғанда, ашуы тиіс.

Сонымен қатар, егер ашу неғұрлым жуырда жарияланған релеванттық және жалпыға қолжетімді өлім кестелерінен елеулі түрде бұрын шыққан өлім кестелеріне негізделген өлім туралы жорамалға қатысты болса, актуарий неғұрлым жуырда жарияланған кестелердің орнына осындай кестелерді пайдалану негіздемесін ашуы тиіс.

4.1.3 Жорамалдардың өзгерістері

Актуарий маңызды жорамалдардың бағалаудың сол түрі үшін бұрын пайдаланылғандармен салыстырғандағы кез келген өзгерістерін ашуы тиіс. Актуарий мұндай өзгерістердің жалпы салдарын, жеке-жеке немесе жиынтығында, ауызша нысанда немесе сандық деректер арқылы, мән-жайларға қарай ашуы тиіс. Не өзге тарап белгілеген ұйғарылған жорамал немесе әдіс, не құқық белгілеген ұйғарылған жорамал немесе әдіс болып табылмайтын әрбір жорамал үшін актуарий өзгеріске әкелген ақпарат пен талдаудың түсіндірмесін қосуы тиіс.

Ашу қысқа болуы мүмкін, бірақ жоспардың мән-жайларына қатысты болуы тиіс. Ашу жүргізілген кез келген актуарлық тәжірибе зерттеуіне немесе өзге де зерттеуге, зерттеу күнін қоса алғанда, сілтеме жасай алады.

4.1.4 Кейінгі оқиғалар

Актуарий бағалау күнінен кейін болатын және бағалау күні бойынша таңдалған жорамалдарға әсер етер еді актуарийге белгілі кейінгі оқиғаларға қатысты хабарламалар мен ашуға қойылатын талаптар үшін № 41 Стандартқа жүгінуі тиіс.

4.2 Актуарий таңдамаған жорамалдарға қатысты ашу. Актуарий есебінде актуарий таңдамаған кез келген жорамалдың көзі көрсетілуі тиіс.

Актуарий таңдамаған жорамалдарға қатысты, құқық белгілеген ұйғарылған жорамалдардан немесе әдістерден өзге, актуарий есебінде, егер қолданылатын болса, мыналар көрсетілуі тиіс:

a. актуарийдің кәсіби пайымдауы бойынша бағалаудың мақсаты үшін орынды болатынмен маңызды түрде қайшы келетін кез келген осындай жорамал (3.20 бөлім); немесе

b. актуарий бағалаудың мақсаты үшін орындылыққа бағалай алмайтын кез келген осындай жорамал (3.20 бөлім).

4.3 Актуарлық есепте қосымша ашу. Актуарий сондай-ақ актуарлық есепке мынадай мән-жайлардың кез келгенінде № 41 Стандартқа сәйкес ашуларды енгізуі тиіс:

a. егер актуарий өзге көздерден алынған мәліметтерді пайдалану туралы мәлімдесе және сол арқылы актуарийден өзге тарап таңдаған кез келген елеулі жорамал немесе әдіс үшін жауапкершіліктен босанса; немесе

b. егер актуарийдің кәсіби пайымдауы бойынша актуарий осы стандарттың нұсқауларынан елеулі ауытқыған болса.

4.4 Құпия ақпарат. Осы стандартта ештеңе актуарийді құпия ақпаратты ашуға міндеттеуді көздемейді.

1-қосымша

Алғышарттар және ағымдағы практикалар

Ескертпе: осы қосымша ақпараттық мақсаттарда келтірілген және практика стандартының бөлігі болып табылмайды.

Алғышарттар

Жорамалдар зейнетақы міндеттемесінің кез келген бағалауына маңызды әсер етеді. Экономикалық жорамалдардағы 25 немесе 50 базистік тармақтағы шағын өзгерістер бағалауды бірнеше пайыздық тармаққа немесе одан да көпке өзгерте алады. Еңбекақы өсімі немесе шартты-жинақтаушы шоттар (cash balance) бойынша есептеу мөлшерлемелері сияқты жорамалдар бағалау мақсаттары үшін болжанатын төлем ағындарын айқындау үшін жиі пайдаланылады. Еңбек қатынастарын тоқтату, зейнетке шығу және өлім (соның ішінде болжанатын жақсару) сияқты демографиялық жорамалдар болжанатын төлем ағындарының мерзімдері мен ұзақтығын айқындау үшін жиі пайдаланылады. Зейнетақы міндеттемесін айқындау кезінде, шамасы, ең сыни экономикалық жорамал болып табылатын дисконттау мөлшерлемесі туралы жорамал мұндай міндеттемені бағалауға кіретін барлық төлем ағындарының дисконтталған келтірілген құнын айқындау үшін пайдаланылады.

Тарихи тұрғыдан актуарийлер экономикалық жорамалдарды таңдаудың әртүрлі практикаларын пайдаланды. Мысалы, кейбір актуарийлер басқа актуарийлер пайдаланған экономикалық жорамалдардың шолуларына жүгінді, кейбіреулері сарапшылардың егжей-тегжейлі зерттеулеріне арқа сүйеді, кейбіреулері жоғары технологиялық проекциялау әдістерін пайдаланды, ал көптеген актуарийлер осы тәсілдердің үйлесімін пайдаланды.

XXI ғасырдың алғашқы онжылдығы актуарлық кәсіптің ішінде де, сыртында да зейнетақы міндеттемелерін бағалауға қатысты елеулі көлемде талқылауды қамтыды. Талқылаудың үлкен бөлігі актуарийлер осы міндеттемелерді бағалау үшін пайдаланатын экономикалық жорамалдарға шоғырланды. Бұл онжылдықта сондай-ақ зейнетақы міндеттемелеріне қаржылық-экономикалық көзқарас пайда болды. Қаржылық экономика теориясын зейнетақы міндеттемелерін бағалауға қолдану даулы болды және актуарлық кәсіпте елеулі көлемде талқылау туғызды, бұл түптеп келгенде актуарлық практика стандарттарының кейбір қайта қарауларына әкелді.

Тарихи тұрғыдан актуарийлер демографиялық жорамалдарды таңдау үшін, олар қолжетімді және сенімді болған жерде, жоспарға тән тәжірибе зерттеулеріне арқа сүйеді. Жоспарға тән тәжірибе зерттеулері қолжетімді болмаған кезде немесе оларда жеткілікті сенімділік болмаған кезде актуарийдің қарауы үшін жарияланған кестелер де қолжетімді.

Ағымдағы практикалар

Актуарийдің белгілі бір жорамалдарға қатысты қарауы көптеген жағдайларда шектелді. Жалғыз жұмыс берушісі бар жеке жоспарлар саласында Салық қызметі (IRS), Зейнетақы төлемдеріне кепілдік беру корпорациясы (PBGC) және Қаржылық есеп стандарттары жөніндегі кеңес (FASB) ағымдағы жылды қаржыландыру немесе бухгалтерлік есеп үшін пайдаланылатын дисконттау мөлшерлемесіне қатысты актуарийдің пайымдауын шектеген немесе іс жүзінде жойған қаулылар қабылдады. Дәл осы бағалаулар үшін актуарийдің болжанатын өлім кестесін таңдауға қатысты да қарауы болмауы мүмкін. Актуарийлер бұрынғыдай еңбекақы өсімі, инфляция немесе тіркелген кірісі бар құралдардың табыстылығы сияқты өзге экономикалық жорамалдарды, не еңбек қатынастарын тоқтату, зейнетке шығу және мүгедектік сияқты өзге демографиялық жорамалдарды белгілей алады.

Жалғыз жұмыс берушісі бар жеке жоспарлардан өзге жоспарлар үшін (мысалы, шіркеу жоспарлары, бірнеше жұмыс берушісі бар жоспарлар, мемлекеттік жоспарлар) ағымдағы жылды қаржыландыру талаптары үшін дисконттау мөлшерлемесі өзге субъектілермен ұйғарылуы мүмкін, алайда демографиялық жорамалдардың көпшілігі ұйғарылмайды. Мұндай жоспар түрлері үшін қаржыландыру бағалаулары жиі жоспардың активтерінің күтілетін табыстылығымен байланысты дисконттау мөлшерлемесін пайдаланады. Практикада бұл дисконттау мөлшерлемесі (активтердің табыстылығы) туралы жорамалды заң шығарушы орган, жоспар демеушісі, сенімгерлік басқарушылардың басқарушы кеңесі немесе актуарий белгілеуі мүмкін. Актуарий жоспар демеушісіне дисконттау мөлшерлемесін таңдауға қатысты консультация бере алады.

Жалғыз жұмыс берушісі бар жағдайдағы сияқты, актуарий жалғыз жұмыс берушісі бар жеке жоспарлардан өзге жоспарлардың міндеттемелерін бағалау үшін пайдаланылатын өзге экономикалық жорамалдарға қатысты қарауға ие болуы мүмкін. Балама ретінде актуарий заң шығарушы органға, жоспар демеушісіне немесе сенімгерлік басқарушылардың басқарушы кеңесіне жорамалдарды таңдауға көмектесе отырып, консультативтік позицияда болуы мүмкін.

Жалғыз жұмыс берушісі бар жеке жоспарлар саласындағы төлемқабілеттілікке баса назар аудару капитал нарықтары индекстеріне байланысты ұйғарылған экономикалық жорамалдармен қатар жүрді. Осы салада практикамен айналысатын актуарийлер жорамалдарды жиі өзгертуге үйренеді. Ұйғарылмаған жағдайларда практика бұрынғыдай жеке актуарийге байланысты. Мемлекеттік жоспарлар саласында көптеген субъектілер жорамалдарды бірнеше жыл сайын қайта қарайды, және мұндай қайта қараулар жорамалдарға түзетулерге әкелуі де, әкелмеуі де мүмкін.

Ағымдағы жылдың жоспарын бағалаудан өзге мақсаттар үшін есептеулерді дайындау кезінде актуарийлер жиі ағымдағы жылды бағалау үшін пайдаланылатындардан өзгеше экономикалық жорамалдарды пайдаланады.

Төменде келтірілген көздер тізбесі жорамалдарды таңдау кезінде пайдалы болуы мүмкін деректердің, талдаудың және жарияланған кестелердің қолжетімді көздерінің репрезентативті іріктемесі болып табылады. Ол түбегейлі тізбе болуды көздемейді.

  1. Экономикалық жорамалдар бойынша жалпы кешенді көздер

a. Kellison, Stephen G. The Theory of Interest. 3rd ed. Colorado Springs, CO: McGraw-Hill, 2008.

b. Stocks, Bonds, Bills, and Inflation (SBBI). Chicago, IL: Ibbotson Associates. Annual Yearbook, 1926 жылдан алдыңғы жылға дейінгі нарықтық нәтижелер.

  1. Жуықтағы экономикалық деректер, түрлі индекстер және кейбір тарихи экономикалық деректер

a. U.S. Department of Labor, Bureau of Labor Statistics. Consumer Price Index. http://www.bls.gov/cpi/

b. U.S. Federal Reserve Daily Statistical Release H.15. Жекелеген қазынашылық бағалы қағаздар бойынша проценттік мөлшерлемелер туралы ақпарат. http://www.federalreserve.gov/releases/h15/

c. U.S. House of Representatives, Committee on Ways and Means. Green Book: Background Material and Data on Programs within the Jurisdiction of the Committee. http://greenbook-waysandmeans.house.gov/

d. U.S. Social Security Administration. Social Security Bulletin. http://www.ssa.gov/policy/docs/ssb/

e. U.S. Bureau of Economic Analysis. https://www.bea.gov/

  1. Экономикалық болжамдар

a. Congressional Budget Office. Budget and Economic Data. https://www.cbo.gov/data/budget-economic-data

  1. Жарияланған демографиялық және өзге де кестелер

a. Society of Actuaries. Mortality and Other Rate Tables (MORT). https://mort.soa.org/

  1. Америка актуарийлер академиясының релеванттық практикалық жазбалары

a. Selecting and Documenting Pension Assumptions Other Than Discount Rate Investment Return and Mortality. https://www.actuary.org/sites/default/files/2023-06/Selecting_and_Documenting_Pension_Assumptions_Other_Than_Discount_Rate_Investment_Return_and_Mortality_Revised.pdf

b. Selecting Investment Return Assumptions: Considerations When Using Arithmetic and Geometric Averages. https://www.actuary.org/sites/default/files/2019-07/ASOP_27_7312019.pdf

c. Forecasting Investment Returns and Expected Return Assumptions for Pension Actuaries. https://www.actuary.org/sites/default/files/files/publications/Setting_Expected_Investment_Returns_2_27_2019.pdf

2-қосымша

Талқылауға арналған жобаға түсініктемелер және оларға жауаптар

«Зейнетақы міндеттемелерін бағалауға арналған жорамалдарды таңдау» Актуарлық практика стандарты № 27-нің талқылауға арналған жобасы 2023 жылғы қаңтарда, түсініктемелер беру мерзімі 2023 жылғы 15 маусымға дейін болатындай етіп шығарылды. Алты түсініктеме хаты алынды, олардың кейбіреулері бірнеше түсініктеме берушінің атынан, мысалы, фирмалардың немесе комитеттердің атынан ұсынылды. Осы қосымшаның мақсаттары үшін «түсініктеме беруші» термині нақты түсініктеме хатына байланысты бірнеше тұлғаға қатысты болуы мүмкін. Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңестің Зейнетақы комитеті алынған барлық түсініктемелерді мұқият қарады, ал Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес Зейнетақы комитеті ұсынған өзгерістерді талдады (және орынды жерде өзгертті).

Төменде түсініктеме хаттарында қамтылған елеулі мәселелер мен ескертулер, сондай-ақ оларға жауаптар қысқаша баяндалған. Ұсынылған, бірақ елеулі болмаған тұжырымдамалардың немесе пунктуацияның болмашы өзгерістері, олар қабылдануы мүмкін болғанымен, қосымшада көрсетілмеген.

2-қосымшадағы «рецензенттер» термині Зейнетақы комитеті мен Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңесті қамтиды. 2-қосымшада пайдаланылатын бөлімдердің нөмірлері мен атаулары талқылауға арналған жобадағы нөмірлер мен атауларға қатысты, содан кейін олар түпкілікті стандарттағы нөмірлер мен атаулармен салыстырылады.

ІЛЕСПЕ МЕМОРАНДУМ

1-сұрақ. № 27 және 35 Стандарттарды біріктіру нұсқауларды елеулі түрде өзгертуді көздемейді. Бұл мақсатқа түрлендіру нәтижесінде қол жеткізілді ме? Егер жоқ болса, түсіндіріңіз немесе мысалдар келтіріңіз.

Түсініктеме. Бірнеше түсініктеме беруші № 27 және 35 Стандарттарды біріктіру нұсқауларды елеулі түрде өзгертпегенімен келісті, бүкіл 2-қосымшадағы жауаптарда атап өтілген ерекшеліктерді қоса алғанда.

Жауап. Рецензенттер № 27 және 35 Стандарттарды біріктіру туралы алынған пікірлерге ризашылық білдіреді.

2-сұрақ. Жорамалдар жиынтығы туралы нұсқауларды алып тастау практикаға әсер ете ме? Егер иә болса, түсіндіріңіз немесе мысалдар келтіріңіз.

Түсініктеме. Бірнеше түсініктеме беруші жорамалдар жиынтығы туралы нұсқауларды алып тастау практикаға әсер етеді деп санамады.

Жауап. Рецензенттер жорамалдар жиынтығы туралы нұсқауларды алып тастау туралы алынған пікірлерге ризашылық білдіреді.

ЖАЛПЫ ТҮСІНІКТЕМЕЛЕР

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші стандарттың зейнеткерлерді медициналық қамсыздандыру жоспарларына қолданыла ма екенін тікелей көрсету үшін стандарттың атауын және (немесе) мақсаты туралы бөлімді өзгертуді ұсынды.

Жауап. Рецензенттер осы және өзге де түсініктемелерге жауап ретінде 1.2 «Қолданылу аясы» бөліміндегі тұжырымдаманы нақтылады.

Түсініктеме. Бірнеше түсініктеме беруші «маңыздылық» пен «елеулілік» терминдері арасындағы айырмашылықты анық емес деп санады және осы терминдерді дәйекті пайдалануды ұсынды.

Жауап. Рецензенттер келіседі және осы түсініктемеге жауап ретінде тұжырымдаманы өзгертті. Рецензенттер «елеулілік» және «маңыздылық/маңызды» терминдері № 1 «Кіріспе актуарлық практика стандарты» Актуарлық практика стандартында талқыланатынын атап өтеді.

1-БӨЛІМ. МАҚСАТЫ, ҚОЛДАНЫЛУ АЯСЫ, ӨЗАРА СІЛТЕМЕЛЕР ЖӘНЕ КҮШІНЕ ЕНУ КҮНІ

1.2 «Қолданылу аясы» бөлімі

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші осы бөлімнің төртінші абзацында «өзгеше түрде» (otherwise) сөзін алып тастап, «тарап» сөзінен кейін «жорамалды таңдауға өкілеттіктері бар» деген тұжырымдаманы қосуды ұсынды.

Жауап. Рецензенттер «өзгеше түрде» сөзін алып тастады және ұсынылған қосымша тұжырымдама қажет емес деп санайды.

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші № 27 «Зейнетақы міндеттемелерін бағалауға арналған экономикалық жорамалдарды таңдау» Стандарты мен № 4 «Зейнетақы міндеттемелерін бағалау және зейнетақы жоспарының шығыстарын немесе жарналарын айқындау» Стандарты не № 6 «Топтық зейнеткер төлемдері бойынша міндеттемелерді бағалау және топтық зейнеткер төлемдері бағдарламасы бойынша кезеңдік шығыстарды немесе актуарлық тұрғыдан айқындалған жарналарды айқындау» Стандарты арасында қайшылық болған кезде актуарий тарапынан қосымша ашуды сұратты.

Жауап. Рецензенттер нұсқауларды жеткілікті деп санайды және осы түсініктемеге жауап ретінде өзгерістер енгізген жоқ.

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші өзге тарапқа жорамалды таңдау бойынша консультация беретін актуарийдің міндеттерін нақтылауды ұсынды.

Жауап. Рецензенттер нұсқауларды жеткілікті деп санайды және осы түсініктемеге жауап ретінде өзгерістер енгізген жоқ.

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші бірінші сөйлемдегі тұжырымдаманы «…зейнетақы немесе топтық зейнеткер төлемдері бойынша белгіленген төлемдері бар жоспардың міндеттемелерін бағалау» деп өзгертуді ұсынды.

Жауап. Рецензенттер осы түсініктемеге жауап ретінде нақтылаушы тұжырымдама қосты.

1.4 «Күшіне ену күні» бөлімі

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші стандарт қайта қаралған редакцияны неғұрлым ерте қолдануды тікелей рұқсат етуін ұсынды.

Жауап. Рецензенттер № 1 Стандарт стандартты неғұрлым ерте қолдануға қатысты нұсқаулар қамтитынын атап өтеді және осы түсініктемеге жауап ретінде өзгерістер енгізген жоқ.

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші күшіне ену күнін қабылданғаннан кейін бір жылдан кейін белгілеуді ұсынды.

Жауап. Рецензенттер осы түсініктемеге жауап ретінде күшіне ену күнін өзгертті.

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші мынадай тұжырымдаманы ұсынды: «Осы стандарт мынадай критерийлерге жауап беретін кез келген актуарлық есепке қатысты күшіне енеді: (a) актуарлық есеп осы стандарт қабылданғаннан кейін төрт ай өткен соң немесе кейінірек шығарылды; және (b) актуарлық есептегі бағалау күні осы стандарт қабылданғаннан кейін төрт ай өткен соңғы күнге немесе кейінгі мерзімге келеді».

Жауап. Рецензенттер осы түсініктемеге жауап ретінде күшіне ену күнін өзгертті.

2-БӨЛІМ. АНЫҚТАМАЛАР

2.4 «Өзге тарап белгілеген ұйғарылған жорамал немесе әдіс» бөлімі

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші «немесе бухгалтерлік есеп стандарттары» дегенді «бухгалтерлік есеп стандарттары немесе өзге реттеуші орган» дегенге ауыстыруды ұсынды.

Жауап. Рецензенттер нұсқауларды анық деп санайды және өзгерістер енгізген жоқ.

3-БӨЛІМ. МӘСЕЛЕЛЕРДІ ТАЛДАУ ЖӘНЕ ҰСЫНЫЛАТЫН ПРАКТИКАЛАР

3.1 «Жалпы ережелер» бөлімі

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші маңыздылығын тиісінше атап көрсету үшін «кәсіби пайымдауды қолдану» дегенді қосуды ұсынды.

Жауап. Рецензенттер № 1 Стандартта көзделген қолданыстағы нұсқауларды ескере отырып, осы бөлімде қосылған атап көрсету қажет емес екенін атап өтеді.

3.3 «Бағалау кезінде пайдаланылатын жорамалдардың түрлерін айқындау» бөлімі

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші «құн» (value) дегенді «мөлшер» (size) дегенге ауыстыруды ұсынды.

Жауап. Рецензенттер келіспейді және осы түсініктемеге жауап ретінде өзгерістер енгізген жоқ.

Түсініктеме. Бірнеше түсініктеме беруші 3.3(c) бөлімде «маңыздылықты» «елеулілікке» ауыстыруды ұсынды.

Жауап. Рецензенттер келіседі және өзгеріс енгізді.

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші жаңа ішкі тармақ (e) ретінде «жорамалдың бағалау үшін елеулілігін (3.4.3 бөлімді қараңыз)» қосуды ұсынды.

Жауап. Рецензенттер нұсқауларды жеткілікті деп санайды және осы түсініктемеге жауап ретінде өзгерістер енгізген жоқ.

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші 11-тармақты «өзге де факторлар туралы жорамалдар…» деген редакцияда баяндауды ұсынды.

Жауап. Рецензенттер келіседі және өзгеріс енгізді.

3.4.1 «Релеванттық ақпарат» бөлімі

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші 3.4.1 бөлімнен нұсқаулардың бір бөлігін 3.5 бөлімге көшіруді ұсынды.

Жауап. Рецензенттер келіспейді және осы түсініктемеге жауап ретінде өзгерістер енгізген жоқ.

3.4.3 «Елеулілік» бөлімі

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші мысалдың тұжырымдамасын қайта қарауды ұсынды.

Жауап. Рецензенттер келіседі және өзгеріс енгізді.

3.4.4 «Пішім» бөлімі

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші тұжырымдаманы мынадай редакцияда баяндауды ұсынды: «Актуарий әрбір жорамал үшін лайықты пішімді таңдауы тиіс. Бұл лайықты пішім белгілі бір параметр (мысалы, жыныс, жас, өтіл немесе күнтізбелік жыл) тәжірибеге қаншалықты дәрежеде әсер ету ықтимал екенін ескере алады».

Жауап. Рецензенттер нұсқауларды орынды деп санайды, бірақ осы түсініктемеге жауап ретінде анықтық үшін тұжырымдаманы өзгертті.

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші № 35 «Зейнетақы міндеттемелерін бағалауға арналған демографиялық және өзге де экономикалық емес жорамалдарды таңдау» Стандартқа ұқсас «жорамал пішімінің» анықтамасын қосуды ұсынды.

Жауап. Рецензенттер «пішім» терминінің жалпы қабылданған мәні түсінікті деп санайды және осы түсініктемеге жауап ретінде өзгерістер енгізген жоқ.

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші «іріктеуші және шекті» пішім бойынша нұсқауларды 3.4.4 бөлімге орналастыруды және бүкіл стандарттағы бірқатар өзге бөлімдердегі тиісті нұсқауларды алып тастауды ұсынды.

Жауап. Рецензенттер келіседі және осы түсініктемеге жауап ретінде тұжырымдаманы өзгертті.

3.4.5 «Дөңгелектеу» бөлімі

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші белгілі бір мән-жайларда ығыстырылған дөңгелектеу әдістеріне жол беру үшін нұсқауларды қайта қарауды ұсынды.

Жауап. Рецензенттер осы түсініктемеге жауап ретінде тұжырымдаманы өзгертті.

Түсініктеме. Бірнеше түсініктеме беруші «маңыздылықты» «елеулілікке» ауыстыруды ұсынды.

Жауап. Рецензенттер келіседі және өзгеріс енгізді.

3.4.6 «Мән-жайлардың өзгерістері» бөлімі (қазіргі «Кейінгі оқиғалар»)

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші бағалау күнінен кейін болған оқиғаны көрсетуді көздейтін актуарий үшін ескерту енгізуді ұсынды.

Жауап. Рецензенттер нұсқауларды жеткілікті деп санайды және осы түсініктемеге жауап ретінде өзгерістер енгізген жоқ.

3.5 «Орынды жорамалды таңдау» бөлімі

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші № 51 «Зейнетақы міндеттемелерін бағалауға және зейнетақы жоспарының жарналарын айқындауға байланысты тәуекелді бағалау және ашу» Стандартқа әрбір сілтемеде «мысалы» сөздерін қосуды ұсынды, өйткені маңызды жүйелі қателікке жол берілетін өзге де жағдайлар, мысалы, «не болса» сценарийлері бойынша нұсқауларды ұсыну кезінде, болуы мүмкін.

Жауап. Рецензенттер осы түсініктемеге жауап ретінде осы бөлімдегі және 3.5.3 бөлімдегі нұсқауларды өзгертті.

3.5.1 «Болашақ тәжірибеге немесе нарықтық деректерге негізделген орынды жорамал» бөлімі (қазіргі «Болашақ тәжірибені бағалауға немесе нарықтық деректерге негізделген орынды жорамал»)

Түсініктеме. Екі түсініктеме беруші «нарықтық деректер» деген сөздерден кейін «егер бар болса» дегенді қосуды ұсынды.

Жауап. Рецензенттер келіседі және өзгеріс енгізді.

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші атауға «күтілетін» (Expected) дегенді қосуды және 3.4.1(e) бөлімнен мысалдарды осы бөлімге көшіруді ұсынды.

Жауап. Рецензенттер осы түсініктемеге жауап ретінде тұжырымдаманы өзгертті.

3.7 «Инвестициялық табыстылық туралы жорамалды таңдау» бөлімі

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші 3.7.3(h) бөлім бірыңғай инвестициялық табыстылық туралы жорамалға шоғырланған деп санады.

Жауап. Рецензенттер келіспейді, 3.7.4 бөлім бірнеше инвестициялық табыстылық мөлшерлемесіне жол беретінін атап өтеді және осы түсініктемеге жауап ретінде өзгерістер енгізген жоқ.

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші осы бөлімнің бірінші абзацының соңғы сөйлемін қайта қарауды ұсынды.

Жауап. Рецензенттер осы түсініктемеге жауап ретінде тұжырымдаманы өзгертті.

3.8 «Дисконттау мөлшерлемесін таңдау» бөлімі

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші қолданыстағы стандарттан жоспар төлемдерінің болашақ күтілетін келтірілген құнын есептеу үшін дисконттау мөлшерлемесін пайдалану туралы тұжырымдаманы енгізуді ұсынды.

Жауап. Рецензенттер келіспейді және осы түсініктемеге жауап ретінде өзгерістер енгізген жоқ.

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші қолданыстағы стандарттан жорамал пішімі туралы тұжырымдаманы енгізуді ұсынды.

Жауап. Рецензенттер қайта қаралған 3.4.4 бөлім түсініктеме берушінің ұсынысын ескереді деп санайды және осы түсініктемеге жауап ретінде осы бөлімге өзгерістер енгізген жоқ.

3.9.2 «Бағалауға тән пайымдар» бөлімі

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші 3.9.2(b) бөлімдегі нұсқаулармен келіспеді.

Жауап. Рецензенттер осы түсініктемеге жауап ретінде тұжырымдаманы өзгертті.

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші 3.9.2(d) бөлімді шектен тыс ұйғарушы деп санады.

Жауап. Рецензенттер келіспейді және осы түсініктемеге жауап ретінде өзгерістер енгізген жоқ.

3.13 «Өлімнің жақсаруы туралы жорамалды таңдау» бөлімі

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші нұсқауларды артық деп санады.

Жауап. Рецензенттер келіспейді және осы түсініктемеге жауап ретінде өзгерістер енгізген жоқ.

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші стандарттың өзге бөлімдерімен үйлесімділік үшін кіріспе сөйлемді өзгертуді ұсынды.

Жауап. Рецензенттер осы түсініктемеге жауап ретінде тұжырымдаманы қайта қарады.

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші «кестенің күшіне ену күніне» қатысты балама тұжырымдаманы ұсынды.

Жауап. Рецензенттер осы түсініктемеге жауап ретінде тұжырымдаманы қайта қарады.

3.17 «Өзге де жорамалдарды таңдау» бөлімі

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші кіріспе сөйлемнен «Зейнетақы міндеттемелерін бағалау кезінде» дегенді алып тастауды ұсынды.

Жауап. Рецензенттер келіседі және осы түсініктемеге жауап ретінде тұжырымдаманы қайта қарады.

3.17.3 «Еңбекақы қорының өсу қарқыны» бөлімі

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші «жалақыны» (salary) «еңбекақыға» (compensation) ауыстыруды ұсынды.

Жауап. Рецензенттер келіседі және өзгеріс енгізді.

3.17.6 «Үй шаруашылығының құрамы» бөлімі

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші тұжырымдаманы неғұрлым ұйғарушы етуді ұсынды.

Жауап. Рецензенттер келіспейді және өзгерістер енгізген жоқ.

3.18 «Актуарий нақты бағалау үшін таңдаған жорамалдар арасындағы үйлесімділік» бөлімі

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші осы бөлімнің кіріспе сөйлемінің балама тұжырымдамасын ұсынды.

Жауап. Рецензенттер нұсқауларды анық деп санайды және осы түсініктемеге жауап ретінде өзгерістер енгізген жоқ.

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші төртінші абзацта «экономикалық» дегенді алып тастауды ұсынды.

Жауап. Рецензенттер келіседі және өзгеріс енгізді.

3.20 «Актуарий таңдамаған жорамалдарды бағалау» бөлімі

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші «құқық белгілеген ұйғарылған жорамалдар немесе әдістер» үшін ерекшелікті алып тастауды ұсынды.

Жауап. Рецензенттер осы түсініктемеге жауап ретінде өзгерістер енгізген жоқ.

3.21 «Жорамал өзгерістерін кезең-кезеңмен енгізу» бөлімі

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші «бағалау күнін» кездесетін барлық жерде «әрбір бағалау күніне» ауыстыруды ұсынды.

Жауап. Рецензенттер нұсқауларды жеткілікті анық деп санайды және осы түсініктемеге жауап ретінде өзгерістер енгізген жоқ.

3.23 «Басқа актуарийге арқа сүйеу» бөлімі

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші осы бөлімнің нұсқауларына өзгерістер ұсынды.

Жауап. Рецензенттер осы түсініктемеге жауап ретінде тұжырымдаманы қайта қарады және нақтылады.

3.24 «Басқа тұлғалардың сараптамалық білімдеріне арқа сүйеу» бөлімі

Түсініктеме. Екі түсініктеме беруші осы бөлімнің нұсқауларына өзгерістер ұсынды.

Жауап. Рецензенттер осы түсініктемелерге жауап ретінде тұжырымдаманы қайта қарады және нақтылады.

3.25 «Құжаттау» бөлімі

Түсініктеме. Екі түсініктеме беруші осы бөлімнің нұсқауларын қайта қарауды ұсынды.

Жауап. Рецензенттер нұсқауларды анық деп санайды және осы түсініктемелерге жауап ретінде өзгерістер енгізген жоқ.

4-БӨЛІМ. ХАБАРЛАМАЛАР ЖӘНЕ АҚПАРАТТЫ АШУ

4.1 «Актуарлық есепте міндетті түрде ашу» бөлімі

Түсініктеме. Екі түсініктеме беруші аталған стандарттар тізбесіне қосымша стандарттарды енгізуді ұсынды.

Жауап. Рецензенттер 3-бөлімде аталған барлық стандарттарды қоса отырып, тұжырымдаманы өзгертті.

4.1.1 «Пайдаланылатын жорамалдар» бөлімі

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші 4.1.1 және 4.1.2 бөлімдердегі тұжырымдаманы артық деп санады және 4.1.1 бөлімді алып тастауды ұсынды.

Жауап. Рецензенттер келіспейді және осы түсініктемеге жауап ретінде өзгерістер енгізген жоқ.

4.1.2 «Жорамалдардың негіздемесі» бөлімі

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші «таңдамаған» дегенді «таңдамаған немесе оны таңдау бойынша консультация бермеген» дегенге дейін кеңейтуді ұсынды.

Жауап. Рецензенттер келіспейді және осы түсініктемеге жауап ретінде өзгерістер енгізген жоқ.

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші «және жалпыға қолжетімді өлім кестелерімен» дегенді «ақпаратпен» ауыстыруды ұсынды.

Жауап. Рецензенттер келіспейді және осы түсініктемеге жауап ретінде өзгерістер енгізген жоқ.

4.1.3 «Жорамалдардың өзгерістері» бөлімі

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші өзгерістердің салдарын әрбір жорамал үшін жеке-жеке ашу талап етілмейтінін көрсету үшін тұжырымдаманы қайта қарауды ұсынды.

Жауап. Рецензенттер осы түсініктемеге жауап ретінде тұжырымдаманы өзгертті.

4.1.4 «Мән-жайлардың өзгерістері» бөлімі (қазіргі «Кейінгі оқиғалар»)

Түсініктеме. Бірнеше түсініктеме беруші осы бөлімнен «экономикалық» сөзін алып тастауды ұсынды.

Жауап. Рецензенттер келіседі және өзгеріс енгізді.

4.3 «Қосымша ашу» бөлімі (қазіргі «Актуарлық есепте қосымша ашу»)

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші «өзгеше түрде» (otherwise) дегенді алып тастауды ұсынды.

Жауап. Рецензенттер келіседі және тұжырымдаманы қайта қарады.

ҚОСЫМША

Түсініктеме. Бір түсініктеме беруші 1-қосымшаны алып тастауды ұсынды.

Жауап. Рецензенттер келіспейді, бірақ осы түсініктемеге жауап ретінде қосымшаны өзгертті.