ҚПА актуарлық практика стандарты № 36
«Мүліктік және жалпы сақтандырудағы (property/casualty) шығындар резервтеріне, шығындарды реттеу шығыстарына немесе өзге де резервтерге қатысты актуарий қорытындылары»
Actuarial Standard of Practice No. 36 «Statements of Actuarial Opinion Regarding Property/Casualty Loss, Loss Adjustment Expense, or Other Reserves», Actuarial Standards Board (ASB, АҚШ) негізінде жасалған ҚПА актуарлық практика стандарты.
Осы құжат аталған дереккөздің кәсіби аудармасы және Қазақстан Актуарийлер Палатасы (ҚПА) мақсаттары үшін бейімделген нұсқасы болып табылады. Алшақтықтар болған жағдайда ресми мәтін болып ҚПА бекіткен мәтін есептеледі.
Актуарлық практика стандарты (ASOP) № 36
МҮЛІКТІК ЖӘНЕ ЖАЛПЫ САҚТАНДЫРУДАҒЫ (PROPERTY/CASUALTY) ШЫҒЫНДАР РЕЗЕРВТЕРІНЕ, ШЫҒЫНДАРДЫ РЕТТЕУ ШЫҒЫСТАРЫНА НЕМЕСЕ ӨЗГЕ ДЕ РЕЗЕРВТЕРГЕ ҚАТЫСТЫ АКТУАРИЙ ҚОРЫТЫНДЫЛАРЫ
Әзірлеген ASOP № 36 бойынша мақсатты топ Жалпы сақтандыру жөніндегі комитет (Casualty Committee) Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес (ASB)
Қабылдаған Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес (ASB) 2024 жылғы наурыз
Құжат № 213
МАЗМҰНЫ
Ілеспе меморандум
ПРАКТИКА СТАНДАРТЫ
1-бөлім. Мақсаты, қолданылу аясы, өзара сілтемелер және күшіне ену күні
- 1.1 Мақсаты
- 1.2 Қолданылу аясы
- 1.3 Өзара сілтемелер
- 1.4 Күшіне ену күні
2-бөлім. Анықтамалар
- 2.1 Есеп күні (Accounting Date)
- 2.2 Контрагент (Counterparty)
- 2.3 Жабын (Coverage)
- 2.4 Айқын тәуекелдік маржасы (Explicit Risk Margin)
- 2.5 Шығын (Loss)
- 2.6 Шығындарды реттеу шығыстары (Loss Adjustment Expense)
- 2.7 Өтелетін сома (Recoverable)
- 2.8 Резерв (Reserve)
- 2.9 Резервті бағалау (Reserve Evaluation)
- 2.10 Шолу күні (Review Date)
- 2.11 Бағалау күні (Valuation Date)
3-бөлім. Мәселелерді талдау және ұсынылатын практикалар
- 3.1 Актуарий қорытындысының мақсаты және пайдаланушылары
- 3.2 Қатысты қорытынды берілетін резервтер
- 3.3 Резервтердің мәлімделген негізі
- 3.4 Резервті бағалау
- 3.4.1 Қамту аясы
- 3.4.2 Актуарийдің есептеулері негізіндегі бағалау
- 3.4.3 Басқа тарап әзірлеген модельді пайдалану
- 3.4.4 Актуарийдің басшылығымен орындалмаған талдауды немесе қорытындыны пайдалану
- 3.5 Дисконттау
- 3.6 Өтелмейтін сомалар
- 3.7 Алдыңғы актуарий қорытындысының негізінде жатқан жұмыс
- 3.8 Қорытынды түрлері
- 3.8.1 Орынды қамтамасыз етуді белгілеу
- 3.8.2 Жеткіліксіз немесе барабар емес қамтамасыз етуді белгілеу
- 3.8.3 Артық немесе шамадан тыс қамтамасыз етуді белгілеу
- 3.8.4 Ескертпесі бар қорытынды
- 3.8.5 Қорытынды беруден бас тарту
- 3.9 Бір актуарий қорытындысының құрамында бірнеше қорытынды беру
- 3.9.1 Тікелей және қабылданған резервтер және өтелетін сомаларды шегергендегі резервтер
- 3.9.2 Жиынтық резервтер бойынша қорытынды
- 3.10 Елеулілік стандартын белгілеу
- 3.11 Елеулі қолайсыз ауытқу
- 3.12 Резервтерді қамтамасыз ететін активтердің жеткіліктілігі
- 3.13 Басқа тұлғалар ұсынған деректерді немесе өзге де ақпаратты пайдалану
- 3.14 Құжаттау
4-бөлім. Хабарлама және ақпаратты ашу
- 4.1 Актуарлық есепте ақпаратты міндетті түрде ашу
- 4.2 Актуарий қорытындысында ақпаратты міндетті түрде ашу
- 4.3 Актуарий қорытындысында ақпаратты қосымша ашу
- 4.4 Актуарлық есепте ақпаратты қосымша ашу
- 4.5 Құпиялылық
ҚОСЫМШАЛАР
1-қосымша — Алғышарттар мен ағымдағы практика
- Алғышарттар
- Ағымдағы практика
2-қосымша — Талқылауға арналған екінші жобаға пікірлер және оларға жауаптар
Ілеспе меморандум
2024 жылғы наурыз
КІМГЕ: Қызметі Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңестің (ASB) практика стандарттарымен реттелетін актуарлық ұйымдардың мүшелеріне, сондай-ақ мүліктік және жалпы сақтандырудағы (property/casualty) шығындар резервтеріне, шығындарды реттеу шығыстарына немесе өзге де резервтерге қатысты актуарий қорытындыларына мүдделі өзге де тұлғаларға
КІМНЕН: Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес (ASB)
ТАҚЫРЫБЫ: Актуарлық практика стандартының (ASOP) № 36 ұсынылған редакциясы
Осы құжат ASOP № 36 редакциясын қамтиды, ол қазіргі уақытта «Мүліктік және жалпы сақтандырудағы (property/casualty) шығындар резервтеріне, шығындарды реттеу шығыстарына немесе өзге де резервтерге қатысты актуарий қорытындылары» деп аталады.
Стандарт тарихы
2000 жылғы наурызда Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес (ASB) актуарийлерге белгілі бір түрдегі актуарий қорытындыларын беру кезінде басшылыққа алынатын нұсқаулар беру мақсатында ASOP № 36 «Мүліктік және жалпы сақтандырудағы шығындар резервтеріне және шығындарды реттеу шығыстарына қатысты актуарий қорытындылары» стандартын қабылдады.
ASOP № 43 «Мүліктік және жалпы сақтандырудағы төленбеген талаптардың бағалаулары» 2007 жылы қабылданды және актуарийлерге төленбеген талаптарды бағалау бойынша, мұндай бағалаулар ASOP № 36 қолданылатын актуарий қорытындысын негіздеу үшін орындалатын жағдайларда да, өзге де мән-жайларда да басшылыққа алынатын нұсқаулар береді. 2010 жылы ASB ASOP № 36 стандартын жаңадан қабылданған ASOP № 43-ті қайталайтын нұсқаулар мен тұжырымдарды жою, ASOP № 36 мен № 43 арасындағы үйлесімдікті қамтамасыз ету, сондай-ақ ASOP № 36 шеңберіндегі нұсқауларды нақтылау және кеңейту мақсатында қайта қарады.
ASOP № 36 2010 жылы қайта қаралған кезде NAIC (АҚШ-тың Сақтандыру комиссарларының ұлттық қауымдастығы) актуарийден елеулі қолайсыз ауытқу тәуекелі (RMAD) елеулі болған жағдайда ғана түсініктеме беруді талап етті. 2010 жылдан бері NAIC мүліктік және жалпы сақтандырудағы актуарий қорытындыларына қойылатын талаптарын кеңейтті. Мысалы, қазіргі уақытта ол актуарийден RMAD бойынша әрдайым түсініктеме беруді талап етеді. ASOP № 36-ның осы редакциясы NAIC-тің мүліктік және жалпы сақтандырудағы жылдық есептілік жөніндегі нұсқаулықтарында көзделген ақпаратты ашу талаптарын ескереді және кеңейтеді.
Талқылауға арналған бірінші жоба
Талқылауға арналған бірінші жоба 2022 жылғы шілдеде, пікірлерді ұсынудың соңғы мерзімі 2022 жылғы 30 қыркүйек болып шығарылды. Тоғыз пікір хаты алынды, олар талқылауға арналған екінші жобада көрсетілген өзгерістерді енгізу кезінде қаралды.
Талқылауға арналған екінші жоба
Талқылауға арналған екінші жоба 2023 жылғы шілдеде, пікірлерді ұсынудың соңғы мерзімі 2023 жылғы 1 қараша болып шығарылды. Төрт пікір хаты алынды, олар осы түпкілікті стандартта көрсетілген өзгерістерді енгізу кезінде қаралды.
Талқылауға арналған екінші жобамен салыстырғандағы елеулі өзгерістер
Талқылауға арналған екінші жобамен салыстырғанда елеулі өзгерістер енгізілген жоқ. Оқылымдылықты, айқындықты немесе үйлесімдікті жақсарту үшін енгізілгендерден өзге өзгерістер елеулі болып есептеледі.
Қолданыстағы стандартпен салыстырғандағы елеулі өзгерістер
Қолданыстағы стандартпен салыстырғандағы елеулі өзгерістер төменде келтірілген. Оқылымдылықты, айқындықты немесе үйлесімдікті жақсарту үшін енгізілгендерден өзге өзгерістер елеулі болып есептеледі.
1.1 және 1.2-тармақтарда мақсаты мен қолданылу аясы кеңейтілді: «беруден» және «ұсынудан» «мүліктік және жалпы сақтандырудағы шығындар резервтеріне, шығындарды реттеу шығыстарына немесе өзге де резервтерге қатысты жазбаша актуарий қорытындысы бойынша актуарлық қызметтер көрсетуге» дейін.
1.2-тармақта қолданылу аясы өзге де резервтерді қосу арқылы кеңейтілді және осы стандарт мүліктік және жалпы сақтандырудағы өзге де тәуекелдерді қаржыландыру жүйелерінің резервтері туралы актуарий қорытындыларына қолданылатыны нақтыланды.
1.2-тармақта қолданылу аясы «актуарий қорытындысына шолу жүргізетін» актуарийлерді қосу арқылы кеңейтілді.
2-бөлімде «контрагент» және «өтелетін сома» терминдерінің анықтамалары қосылды, ал «оқиға», «келтірілген құн», «төленбеген талаптардың бағалаулары» және «төленбеген талаптарды бағалау талдауы» терминдерінің анықтамалары алынып тасталды.
3.3-тармақта резервтің мәлімделген негізі қатысты қорытынды берілетін өзге де резервтердің сипаттамаларын қосу арқылы қайта қаралды.
3.3(a) және 4.3(a) тармақтарында актуарийдің дисконттауға қатысты идентификациялауы және ашуы тиіс мәселелер нақтыланды.
3.4.1-тармақ талдаудың қамту аясы актуарий қорытындысының қамту аясына сәйкес келетініне көз жеткізу талабын нақтылайды, оған шолу күнінен басқа есеп күні мен бағалау күнін қосады.
3.4.2-тармақта актуарийден актуарийдің басшылығымен орындалған жұмысқа шолу жүргізуді талап ететін нұсқау алынып тасталды, өйткені бұл талап Кәсіби мінез-құлық кодексінің 3-Қағидатымен қамтылады.
3.4.4-тармақта басқа тараптың жұмысын пайдалануға байланысты нұсқау өзгертілді.
3.6-тармақта өтелмейтін сомалар бойынша нұсқау қайта сақтандырудан басқа өзге де өтелетін сомаларды қосу арқылы кеңейтілді.
3.9, 3.10 және 3.11-тармақтарда актуарий қорытындысының қамту аясы тікелей және қабылданған резервтерді де, өтелетін сомаларды шегергендегі резервтерді де қамтитын жағдайларға арналған нұсқаулар қосылды.
3.9-тармақта актуарий әртүрлі резерв баптары бойынша жеке-жеке қорытынды беретін және осы баптар бойынша әртүрлі тұжырымдарға келетін жағдайларға арналған нұсқаулар қосылды.
3.10-тармақта елеулілік стандартын белгілеу бойынша нұсқау қосылды.
3.11-тармақта елеулі қолайсыз ауытқу бойынша нұсқау кеңейтілді.
3.13-тармақта басқа тұлғалар ұсынған деректерді немесе өзге де ақпаратты пайдалану бойынша нұсқау қосылды.
3.14-тармақта құжаттау туралы бөлім жаңартылды.
4-бөлім 3-бөлімдегі өзгерістерге және ASOP-тың ағымдағы форматына сәйкес келтіру мақсатында қайта құрылымдалды және қайта қаралды.
4.2-тармақтағы ақпаратты ашу талаптары елеулі қолайсыз ауытқу тәуекеліне байланысты қосымша талқылау талабымен кеңейтілді.
4.4(b) тармағы алынып тасталды.
ASB талқылауға арналған жобаларға өз уақытын бөліп, пікірлер мен ұсыныстар енгізген барлық тұлғаларға алғысын білдіреді.
ASB 2024 жылғы наурызда осы стандартты қабылдау үшін дауыс берді.
ASOP № 36 бойынша мақсатты топ
Margaret Tiller Sherwood, Төраға Caryn C. Carmean, Mary Frances Miller Michelle L. Iarkowski
ASB Жалпы сақтандыру жөніндегі комитеті
Gordon K. Hay, Төраға Stacey C. Gotham, Norman Niami David E. Heppen, Margaret Tiller Sherwood Michelle L. Iarkowski, Jane C. Taylor Daniel A. Linton, Geoffrey T. Werner
Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес (ASB)
Kevin M. Dyke, Төраға Laura A. Hanson Richard A. Lassow David E. Neve Christopher F. Noble Gabriel R. Schminovich Judy K. Stromback Alisa L. Swann Patrick B. Woods
Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес (ASB) актуарлық практика стандарттарын (ASOP) әзірлеу және жариялау арқылы Америка Құрама Штаттарындағы тиісті актуарлық практиканың стандарттарын белгілейді. Бұл ASOP-тар актуарий актуарлық қызметтер көрсету кезінде ұстануы тиіс рәсімдерді сипаттайды және актуарий мұндай қызметтердің нәтижелері туралы хабарлау кезінде нені ашуы тиіс екенін айқындайды.
АКТУАРЛЫҚ ПРАКТИКА СТАНДАРТЫ № 36
МҮЛІКТІК ЖӘНЕ ЖАЛПЫ САҚТАНДЫРУДАҒЫ (PROPERTY/CASUALTY) ШЫҒЫНДАР РЕЗЕРВТЕРІНЕ, ШЫҒЫНДАРДЫ РЕТТЕУ ШЫҒЫСТАРЫНА НЕМЕСЕ ӨЗГЕ ДЕ РЕЗЕРВТЕРГЕ ҚАТЫСТЫ АКТУАРИЙ ҚОРЫТЫНДЫЛАРЫ
ПРАКТИКА СТАНДАРТЫ
1-бөлім. Мақсаты, қолданылу аясы, өзара сілтемелер және күшіне ену күні
1.1 Мақсаты. Осы актуарлық практика стандарты (ASOP, немесе стандарт) актуарийге мүліктік және жалпы сақтандырудағы (property/casualty) шығындар резервтеріне, шығындарды реттеу шығыстарына немесе өзге де резервтерге қатысты жазбаша актуарий қорытындысы бойынша актуарлық қызметтер көрсету кезінде басшылыққа алынатын нұсқаулар береді.
1.2 Қолданылу аясы. Осы стандарт мүліктік және жалпы сақтандырудағы сақтандыру компаниясының не өзге де тәуекелдерді қаржыландыру жүйесінің шығындар резервтеріне, шығындарды реттеу шығыстарына немесе өзге де резервтеріне қатысты жазбаша актуарий қорытындысы бойынша актуарлық қызметтер көрсету кезінде, төмендегі мән-жайлардың бірі немесе бірнешеуі болған жағдайда актуарийлерге қолданылады:
a. актуарий қорытындысы NAIC-тің мүліктік және жалпы сақтандырудағы жылдық есептілік жөніндегі нұсқаулықтарын сақтау мақсатында дайындалса;
b. актуарий қорытындысы өзгеше түрде қолданылатын құқықпен (заңдар, заңға тәуелді актілер және өзге де заңдық міндетті актілер) ұйғарылса; не
c. актуарий актуарий қорытындысының осы стандартқа сәйкес келетіні туралы мәлімдесе.
«Өзге де резервтер» ретроспективті қайта сақтандыру сыйлықақысының резервтері, мүліктік және жалпы сақтандырудағы ұзақ мерзімді шарттар бойынша жұмыс істелмеген сыйлықақы резервтері, талаптарды мәлімдеу мерзімін ұзартулар (extended reporting endorsements) бойынша жұмыс істелмеген сыйлықақы резервтері, сыйлықақы тапшылығы резервтері, шартты комиссиялық сыйақы резервтері немесе актуарий актуарий қорытындысын ұсынатын өзге де резерв баптары сияқты баптарды қамтиды.
Мүліктік және жалпы сақтандырудағы тәуекелдерді қаржыландыру жүйелерінің мысалдары қайта сақтандырушылар, өзін-өзі сақтандырушылар, сондай-ақ мемлекеттік және өзге де тәуекелдерді бөлу пулдары болып табылады.
Осы стандартта «актуарий қорытындысы» деген сөз тіркесі мүліктік және жалпы сақтандырудағы сақтандыру компаниясының не өзге де тәуекелдерді қаржыландыру жүйесінің шығындар резервтеріне, шығындарды реттеу шығыстарына немесе өзге де резервтеріне қатысты жазбаша актуарий қорытындысын білдіреді.
Егер актуарий жазбаша актуарий қорытындысына шолу жүргізуге байланысты актуарлық қызметтер көрсетсе, шолу жүргізетін актуарий осы стандарттың нұсқауларын актуарийдің тапсырмасы шеңберінде іс жүзінде орындалуы мүмкін шамада басшылыққа алуы тиіс.
Мүліктік және жалпы сақтандыру бойынша міндеттемелерді де, мүліктік және жалпы сақтандыруға жатпайтын міндеттемелерді де қамтитын жазбаша актуарий қорытындысы бойынша актуарлық қызметтер көрсету кезінде осы стандартқа қосымша өзге де стандарттар қолданылуы мүмкін, мысалы, ASOP № 22 «Өмірді сақтандыру, аннуитеттер немесе медициналық сақтандыру бойынша резервтерге және өзге де міндеттемелерге қатысты активтердің жеткіліктілігін талдау негізіндегі актуарий қорытындылары»; ASOP № 28 «Медициналық сақтандыру бойынша міндеттемелер мен активтерге қатысты актуарий қорытындылары»; не ASOP № 57 «Өмірді сақтандыру, аннуитеттер немесе медициналық сақтандыру бойынша резервтерге және байланысты актуарлық баптарға қатысты, активтердің жеткіліктілігін талдауға негізделмеген актуарий қорытындылары».
Егер актуарий осы ASOP-тың нұсқаулары барлық практика салаларына қолданылатын ASOP-пен қайшы келетінін анықтаса, осы ASOP басым күшке ие болады.
Осы стандарт пен қолданылатын құқық арасында қайшылық болған жағдайда актуарий қолданылатын құқықты сақтауы тиіс. Егер актуарий осы стандартта баяндалған нұсқаулардан қолданылатын құқықты сақтау мақсатында не актуарий орынды деп есептейтін кез келген өзге де себеппен ауытқыса, актуарий 4-бөлімге жүгінуі тиіс.
1.3 Өзара сілтемелер. Осы стандарт өзге де құжаттардың ережелеріне сілтеме жасаған кезде, сілтеме өзі көрсететін құжаттарға, олардың атауына қарамастан, болашақта енгізілуі мүмкін өзгерістермен немесе жаңа редакциялармен, сондай-ақ оларды алмастыратын кез келген актілермен қоса қолданылады. Егер өзгертілген құжат немесе оның жаңа редакциясы бастапқыда аталған құжаттан елеулі түрде өзгеше болса, актуарий осы стандарттың нұсқауларын олар қолданылатын және орынды шамада басшылыққа алуы тиіс.
1.4 Күшіне ену күні. Осы стандарт 2024 жылғы 1 қазанда немесе одан кейін берілген шығындар резервтеріне, шығындарды реттеу шығыстарына немесе өзге де резервтерге қатысты барлық актуарий қорытындыларына қолданылады.
2-бөлім. Анықтамалар
Төменде келтірілген терминдер осы стандартта пайдалану үшін айқындалған және ASOP мәтінінің бойында жуан шрифтпен ерекшеленген. Актуарий осы стандартта жуан шрифтпен ерекшеленбейтін жалпы терминдердің анықтамалары мен түсіндірмелері үшін ASOP № 1 «Актуарлық практиканың кіріспе стандарты» стандартына да жүгінуі тиіс.
2.1 Есеп күні (Accounting Date). Қаржылық есептілікте немесе есепке алу жүйесінде оқиғаларды көрсету және сомаларды есепке алу үшін белгіленген кесінді күні. Есеп күні кейде «жай-күй бойынша күн» («as of date») деп аталады.
2.2 Контрагент (Counterparty). Мүліктік және жалпы сақтандырудағы сақтандыру компаниясының немесе өзге де тәуекелдерді қаржыландыру жүйесінің шарттық қатынастары бар тұлға, оның ішінде, бірақ онымен шектелмей, беруші тарап (цедент), қабылдаушы тарап, сақтанушы немесе қызметтерді жеткізуші.
2.3 Жабын (Coverage). Ықтималдық оқиғаларға байланысты сақтандыру төлемдерін, шығыстарды немесе талаптарды төлеу міндетін туындататын жоспардың немесе шарттың талаптары не қолданылатын құқықтың талаптары.
2.4 Айқын тәуекелдік маржасы (Explicit Risk Margin). Резервтегі белгісіздікке арналған айқын қор.
2.5 Шығын (Loss). Жабын қолданылатын болған оқиғаға байланысты шығындар. Сондай-ақ «талап сомасы» («claim amount») деп аталады. «Шығын» термині тиісті жағдайларда шығындарды реттеу шығыстарын қамтуы мүмкін.
2.6 Шығындарды реттеу шығыстары (Loss Adjustment Expense). Талаптарды әкімшілендіруге, олар бойынша жабынды айқындауға, оларды реттеуге немесе олардан қорғануға жұмсалатын шығындар, тіпті егер ақыр соңында талаптың негізсіз екендігі анықталса да. Сондай-ақ «талаптарды реттеу шығыстары» («claim adjustment expense») деп аталады.
2.7 Өтелетін сома (Recoverable). Контрагенттен өндіріп алынуы мүмкін сома (мысалы, франшизалар, берілген қайта сақтандыру, құтқарылған мүлік (salvage) немесе суброгация).
2.8 Резерв (Reserve). Әлеуетті міндеттемелерді көрсету үшін қаржылық есептілікте немесе есепке алу жүйесінде есепке алынған сома.
2.9 Резервті бағалау (Reserve Evaluation). Резервтің негізділігін бағалау процесі.
2.10 Шолу күні (Review Date). Актуарийге белгілі елеулі ақпарат актуарий қорытындысын қалыптастыру кезінде қосылатын күн (бағалау күні күнінде немесе одан кейін). Бұл күн кейде «ақпараттық күн» («information date») деп аталады.
2.11 Бағалау күні (Valuation Date). Операциялар талдауда пайдаланылатын деректерге қосылатын күн (күндер).
3-бөлім. Мәселелерді талдау және ұсынылатын практикалар
3.1 Актуарий қорытындысының мақсаты және пайдаланушылары. Актуарий актуарий қорытындысының болжамды мақсатын және болжамды пайдаланушыларын идентификациялауы тиіс. Мысалы, болжамды мақсат NAIC-тің мүліктік және жалпы сақтандырудағы жылдық есептілік жөніндегі нұсқаулықтарына сәйкес мұндай қорытындыға қойылатын талаптарды қанағаттандыру болуы мүмкін, мұнда болжамды пайдаланушыларға компанияның директорлар кеңесі және оның реттеушілері кіреді.
3.2 Қатысты қорытынды берілетін резервтер. Актуарий қатысты қорытынды берілетін резервтерге қатысты төмендегілерді назарға алуы тиіс:
a. резервтердің шамасын;
b. есеп күнін; және
c. резервтерге қолданылатын бухгалтерлік есеп стандарттарын (мысалы, U.S. SAP, U.S. GAAP немесе ХҚЕС (IFRS)).
3.3 Резервтердің мәлімделген негізі. Актуарий резервтердің мәлімделген негізін айқындауы тиіс, ол резервтердің сипатын сипаттаудан тұрады және әдетте қаржылық есептілікте және онымен байланысты ескертулер мен ашылымдарда қамтылады. Мәлімделген негіз жиі реттеуші немесе бухгалтерлік есеп талаптарына байланысты болады. Мәлімделген негізді айқындау кезінде актуарий төмендегілерді идентификациялауы тиіс:
a. резервтердің номиналды немесе ақшаның уақыттық құнын ескере отырып дисконтталған болуын және, егер олар дисконтталған болса, дисконтталған баптарды (мысалы, тек кестелік резервтер), дисконттау мөлшерлемесінің (мөлшерлемелерінің) негізін (мысалы, тәуекелсіз мөлшерлеме немесе портфель мөлшерлемесі) және пайдаланылатын дисконттау мөлшерлемесін (мөлшерлемелерін);
b. резервтердің айқын тәуекелдік маржасын қамтитынын және, егер солай болса, айқын тәуекелдік маржасы үшін мәлімделген негізді (мысалы, мәлімделген таралу процентилін немесе айқын тәуекелдік маржасы жоқ резервтен асатын мәлімделген пайыздық үстемені);
c. резервтердің жалпы немесе көрсетілген өтелетін сомаларды шегергендегі таза болуын;
d. резервтердің өтелмейтін сомаларға арналған қорды көрсететінін. Егер солай болса, актуарий мұндай өтелмейтін сомалардың санаттарын және осы санаттардың өндіріп алуға қатысты ағымдағы белгілі немесе әлеуетті түпкі алаңдаушылықтарды көрсететінін идентификациялауы тиіс. Өтелмейтін сомалардың ықтимал санаттарына дауларға байланысты сомалар және қаржылық қиындықтарды бастан кешіріп жатқан контрагенттерге байланысты сомалар кіреді;
e. резервтермен жабылатын төленбеген шығындарды реттеу шығыстарының түрлерін, олар болған жағдайда (мысалы, жабын туралы дауларға арналған шығындар, қорғануға арналған шығындар немесе реттеуге арналған шығындар);
f. қатысты қорытынды берілетін өзге де резервтердің сипаттамаларын, олар болған жағдайда (мысалы, жұмыс істелмеген сыйлықақы резервтерін қалыптастыратын шарттардың сипаты); және
g. актуарийдің кәсіби пайымы бойынша резервтерді бағалау мақсаты үшін резервтерді жеткілікті түрде сипаттау үшін қажетті кез келген өзге де баптарды.
Актуарий резервтердің мәлімделген негізін толық немесе ішінара айқындай алмаса, актуарий бұл ақпаратты принципалдан сұратуы тиіс. Егер актуарий бұл ақпаратты принципалдан ала алмаса, актуарий резервтерді бағалау мақсаты үшін жетіспейтін ақпаратқа қатысты резервтердің болжамды негізін таңдауы тиіс.
Егер актуарий қорытындысы резервтердің тек бір бөлігіне ғана қатысты болса, актуарий актуарий қорытындысының қамту аясына кіретін резервтердің бөлігін идентификациялауы тиіс (мысалы, қызмет бағытын, жылды немесе штатты).
3.4 Резервті бағалау. Актуарий резервтердің негізділігін қолданылатын ASOP-тарға және идентификацияланған резервтердің мәлімделген негізіне сәйкес бағалауы тиіс.
3.4.1 Қамту аясы. Актуарий резервті бағалаудың қамту аясы актуарий қорытындысының қамту аясына сәйкес келетініне көз жеткізуі тиіс, төмендегілерді назарға ала отырып:
a. есеп күнін, бағалау күнін және шолу күнін;
b. егер актуарий қорытындысында әртүрлі резерв баптары бойынша, мысалы, шығындар мен шығындарды реттеу шығыстары бойынша жеке резервтер ашылса, — актуарий қорытындысы осы баптарға жиынтығында ма, әлде жеке-жеке ме қатысты екенін; және
c. актуарийдің кәсіби пайымы бойынша резервті бағалаудың қамту аясы актуарий қорытындысының қамту аясына сәйкес келуін қамтамасыз ету үшін қажетті кез келген өзге де баптарды.
3.4.2 Актуарийдің есептеулері негізіндегі бағалау. Резервтердің негізділігін бағалау үшін есептеулерді әзірлеу кезінде актуарий нүктелік бағалауды, бағалаулар диапазонын не екеуін де әзірлеуі мүмкін. Актуарий мұндай бағалауларды әзірлеу бөлігінде қолданылатын ASOP-тарға жүгінуі тиіс. Мысалы, төленбеген талаптардың резервтерінің негізділігін бағалау үшін төленбеген талаптардың бағалауларын әзірлеу кезінде актуарий ASOP № 43 «Мүліктік және жалпы сақтандырудағы төленбеген талаптардың бағалаулары» стандартына жүгінуі тиіс.
3.4.3 Басқа тарап әзірлеген модельді пайдалану. Басқа тарап әзірлеген модельді пайдалану кезінде актуарий ASOP № 56 «Модельдеу» стандартына және, егер қолданылатын болса, ASOP № 38 «Апаттарды модельдеу (барлық практика салалары үшін)» стандартына жүгінуі тиіс.
3.4.4 Актуарийдің басшылығымен орындалмаған талдауды немесе қорытындыны пайдалану. Егер актуарий актуарийдің басшылығымен орындалмаған талдауды немесе қорытындыны актуарий қорытындысын негіздеу үшін пайдаланса, актуарий мұндай талдаудың немесе қорытындының болжамды мақсатын түсінуі және осы талдаудың немесе қорытындының резервтердің мәлімделген негізіне сәйкес келетінін бағалауы тиіс. Осы тармақтың мақсаты үшін «басқа тарап» актуарийдің басшылығында болмайтын тұлғаны білдіреді.
Актуарий басқа тараптың талдауын немесе қорытындысын тек актуарийдің кәсіби пайымы бойынша бұл орынды болған жағдайда ғана пайдалануы тиіс. Мұндай шешім қабылдау кезінде актуарий төмендегілерді назарға алуы тиіс:
a. басқа тараптың талдауымен немесе қорытындысымен қамтылған резервтердің шамасын актуарий қорытындысының қамту аясындағы жиынтық резервтермен салыстыра отырып;
b. тәуекелге ұшырау мен жабынның сипатын;
c. басқа тараптың талдауымен немесе қорытындысымен қамтылған бағалаулардағы орынды ықтимал ауытқулар актуарий қорытындысының қамту аясындағы жиынтық резервтер бойынша актуарий қорытындысына қалай әсер етуі мүмкін екенін;
d. талдауды немесе қорытындыны дайындаған тұлғаның (тұлғалардың) біліктілігін немесе сараптамалық білімдерін; және
e. жұмыстың қолданылатын салалық, нормативтік және актуарлық стандарттарға сәйкес келетінін.
Актуарийдің кәсіби пайымы бойынша басқа тараптың талдауы немесе қорытындысы өзгертуді немесе кеңейтуді қажет ететін болса, актуарий актуарий қорытындысын беру үшін қажетті талдауды орындауы тиіс.
Егер актуарий басқа тұлғаның тұжырымдарынан елеулі түрде ерекшеленетін тұжырымдарға келсе, актуарий, іс жүзінде орындалуы мүмкін болған кезде, алшақтықтарды талқылау үшін тиісті тараптармен байланысуы тиіс. Елеулі алшақтықтар болған жағдайда актуарий осы елеулі алшақтықтардың негізінде жатқан мәселелерді түсінуі тиіс. Бұл жағдайда актуарий елеулі алшақтықтарды басқа тұлғаның тұжырымдарына қатысты емес, актуарий қорытындысының негізінде жатқан резервті бағалауға қатысты өлшеуі тиіс.
3.5 Дисконттау. Егер актуарий дисконтталған шығындар резервтері мен шығындарды реттеу шығыстары бойынша актуарий қорытындысын ұсынса, актуарий ASOP № 20 «Мүліктік және жалпы сақтандырудағы талаптардың бағалауларын дисконттау» стандартының нұсқауларын басшылыққа алуы тиіс.
3.6 Өтелмейтін сомалар. Егер актуарий қорытындысы өтелетін сомаларды шегергендегі резервтерді қамтыса және өтелетін сомалардың шамасы елеулі болса, актуарий таза резервтерді бағалау кезінде осы өтелетін сомалардың өндіріліп алынатындығын назарға алуы тиіс. Актуарий өндіріп алу мәселелері, контрагенттермен елеулі даулар және өтелмейтін сомаларға арналған қорларды қалыптастыру практикалары туралы ақпарат алуы тиіс. Актуарий қандай да бір контрагенттің қаржылық жай-күйі туралы қорытынды беруге міндетті емес.
3.7 Алдыңғы актуарий қорытындысының негізінде жатқан жұмыс. Егер актуарий алдыңғы актуарий қорытындысын дайындаған болса не егер актуарийдің алдыңғы қорытынды берген актуарийдің жұмысына шолу жүргізу мүмкіндігі болса, актуарий ағымдағы болжамдардың, рәсімдердің, әдістердің немесе модельдердің алдыңғы актуарий қорытындысында пайдаланылғандардан ерекшеленетінін айқындауы тиіс. Егер ағымдағы болжамдар, рәсімдер, әдістер немесе модельдер алдыңғы актуарий қорытындысында пайдаланылғандардан ерекшеленсе, актуарий өзгерістердің актуарийдің есептеуіне елеулі әсер ете алатынын айқындауы тиіс.
Жаңа тәуекелге ұшыраулар үшін (мысалы, қызмет бағыттары немесе оқиға жылдары) бұрын пайдаланылғандардан ерекшеленетін болжамдарды, рәсімдерді, әдістерді немесе модельдерді пайдалану осы тармақ мағынасында болжамдардың, рәсімдердің, әдістердің немесе модельдердің өзгеруі болып табылмайды. Дәл сол сияқты, резервті бағалау тәжірибе деректерін, факторларды немесе салмақтарды кезеңдік жаңартуға негізделген кезде, мұндай кезеңдік жаңарту осы тармақ мағынасында болжамдардың, рәсімдердің, әдістердің немесе модельдердің өзгеруі болып табылмайды.
3.8 Қорытынды түрлері. Актуарий қорытындысын беру кезінде актуарий төмендегі түрлердегі бір немесе бірнеше қорытынды беруі тиіс.
3.8.1 Орынды қамтамасыз етуді белгілеу. Резервтер, олар алынуы мүмкін және актуарий орынды деп есептейтін бағалаулар диапазонының шегінде болған кезде, қолданылатын ASOP-тарға сәйкес және идентификацияланған резервтердің мәлімделген негізіне сәйкес, көрсетілген резервтерге байланысты міндеттемелердің орынды қамтамасыз етуін құрайды.
3.8.2 Жеткіліксіз немесе барабар емес қамтамасыз етуді белгілеу. Резервтер актуарий орынды деп есептейтін ең төменгі шамадан аз болған кезде көрсетілген резервтерге байланысты міндеттемелердің орынды қамтамасыз етуін құрамайды. Актуарий өзі орынды деп есептейтін ең төменгі шаманы көрсетуі тиіс.
3.8.3 Артық немесе шамадан тыс қамтамасыз етуді белгілеу. Резервтер актуарий орынды деп есептейтін ең жоғары шамадан асқан кезде көрсетілген резервтерге байланысты міндеттемелердің орынды қамтамасыз етуін құрамайды. Актуарий өзі орынды деп есептейтін ең жоғары шаманы көрсетуі тиіс.
3.8.4 Ескертпесі бар қорытынды. Белгілі бір бап немесе баптар бойынша резервтер күмән тудырады, өйткені актуарий орынды бағалауды айқындай алмайды не актуарий осы баптар бойынша резервтер бойынша қорытынды бере алмайды. Актуарий резервтердің ескертпе қатысты болатын бап немесе баптарды қоспағанда, көрсетілген резервтерге байланысты міндеттемелердің орынды қамтамасыз етуін құрайтынын айқындауы тиіс. Актуарий, егер қарастырылып отырған бап немесе баптардың елеулі болуы екіталай деп орынды түрде есептесе, ескертпесі бар қорытынды беруге міндетті емес.
3.8.5 Қорытынды беруден бас тарту. Егер актуарий деректердегі, талдаулардағы, болжамдардағы немесе байланысты ақпараттағы кемшіліктер немесе шектеулер салдарынан тұжырымға келе алмаса, актуарий не қорытынды беру мүмкін еместігі туралы мәлімдеуі, не қорытынды бермеу туралы шешім қабылдауы тиіс. Актуарий қорытынды берілмеген себептердің сипаттамасын қосуы тиіс.
3.9 Бір актуарий қорытындысының құрамында бірнеше қорытынды беру. Актуарий бір актуарий қорытындысының құрамында бірнеше қорытынды беруі мүмкін.
3.9.1 Тікелей және қабылданған резервтер және өтелетін сомаларды шегергендегі резервтер. Егер актуарий қорытындысының қамту аясы тікелей және қабылданған резервтерді де, өтелетін сомаларды шегергендегі резервтерді де қамтыса, актуарий тікелей және қабылданған негізде қорытынды және өтелетін сомаларды шегергендегі таза негізде қорытынды беруі тиіс.
3.9.2 Жиынтық резервтер бойынша қорытынды. Егер, 3.4.1(b) тармағында сипатталғандай, актуарий әртүрлі резерв баптары бойынша жеке-жеке қорытынды ұсынса, актуарий актуарий қорытындысының қамту аясындағы жиынтық резервтер бойынша да қорытынды беруі тиіс.
Бір актуарий қорытындысының құрамында әртүрлі түрдегі қорытындылар берілген кезде актуарий әрбір тұжырымды сипаттау үшін түсіндірме түсініктемелер қосуы тиіс.
3.10 Елеулілік стандартын белгілеу. Актуарий актуарий қорытындысының болжамды мақсатына сәйкес келетін елеулілік стандартын белгілеуі тиіс.
Елеулілік стандартын белгілеу кезінде актуарий актуарий қорытындысының болжамды пайдаланушылары үшін өзі елеулі деп есептейтін қаржылық көрсеткіштерді және осы қаржылық көрсеткіштерге актуарий қорытындысының қамту аясындағы жиынтық резервтердің өзгерістері қалай әсер етуі ықтимал екенін назарға алуы тиіс. Мысалы, сақтандыру реттеушілеріне қаржылық есептілікке арналған сақтандыру компаниясының статуттық актуарий қорытындысы үшін елеулілік стандарты компанияға қатысты реттеушілік әрекет туындатуы мүмкін шамаға негізделуі мүмкін. Елеулілік стандарттарының өзге де мысалдары меншікті капиталдан (surplus) пайыз, резервтерден пайыз және меншікті капиталды капиталға қойылатын ең төменгі талаптардан төмен түсіруге әкелетін қолайсыз ауытқу шамасы болып табылады.
Егер актуарий тікелей және қабылданған негізде елеулі қолайсыз ауытқу тәуекелі туралы түсініктеме беру туралы шешім қабылдаса, актуарий тікелей және қабылданған негізде және өтелетін сомаларды шегергендегі таза негізде әртүрлі елеулілік стандарттарын таңдауы мүмкін.
Актуарий елеулі қолайсыз ауытқудың елеулі тәуекелінің бар-жоғын айқындау үшін таңдалған елеулілік стандартын пайдалануы тиіс. Бұл елеулілік стандарты резервті бағалау шеңберінде немесе өзге де контексттерде елеулілікті бағалау кезінде пайдалану үшін орынсыз болуы мүмкін.
3.11 Елеулі қолайсыз ауытқу. Актуарий елеулі қолайсыз ауытқуға әкелуі мүмкін елеулі тәуекелдер мен белгісіздіктердің бар-жоғын айқындауы тиіс. Бұл шешімді қабылдау кезінде актуарий болашақ нәтижелердің актуарий қорытындысының қамту аясындағы жиынтық резервтермен қамтамасыз етілгеннен елеулілік стандартының шамасынан көп асып кетуіне әкелуі мүмкін елеулі тәуекелдердің бар-жоғын бағалау үшін сандық та, сапалық та факторларды назарға алуы тиіс. Актуарий актуарий қорытындысының қамту аясын, болжамды мақсатын және болжамды пайдаланушыларын, сондай-ақ қолданылатын құқықтың талаптарын назарға алуы тиіс.
Егер актуарий қорытындысының қамту аясы тікелей және қабылданған резервтерді де, өтелетін сомаларды шегергендегі резервтерді де қамтыса, актуарий елеулі қолайсыз ауытқу тәуекелін өтелетін сомаларды шегергендегі таза негізде бағалауы тиіс. Актуарий елеулі қолайсыз ауытқу тәуекелі туралы тікелей және қабылданған негізде түсініктеме беру туралы шешім қабылдауы мүмкін. Актуарийдің елеулі қолайсыз ауытқу тәуекелі туралы тұжырымы тікелей және қабылданған резервтер мен өтелетін сомаларды шегергендегі резервтер арасында әртүрлі болуы мүмкін.
Актуарий елеулілік стандарты мен актуарий қорытындысының қамту аясындағы жиынтық резервтердің сомасы, алынуы мүмкін және актуарий орынды деп есептейтін бағалаулар диапазонының шегінде болған кезде, қолданылатын ASOP-тарға сәйкес және идентификацияланған резервтердің мәлімделген негізіне сәйкес, елеулі қолайсыз ауытқудың елеулі тәуекелінің бар екенін белгілеуі тиіс. Сонымен бірге актуарий елеулілік стандарты мен актуарий қорытындысының қамту аясындағы жиынтық резервтердің сомасы орынды бағалаулар диапазонынан асып кеткен жағдайда да елеулі қолайсыз ауытқудың елеулі тәуекелінің бар екенін белгілеуі мүмкін.
Резервті бағалау әртүрлі резерв баптары бойынша, мысалы, шығындар, шығындарды реттеу шығыстары және өзге де резервтер бойынша жеке бағалауларға негізделген кезде, актуарий елеулі қолайсыз ауытқудың елеулі тәуекелінің бар-жоғын айқындау үшін актуарий қорытындысының қамту аясындағы жиынтық резервтердің жиынтық тәуекелдері мен белгісіздіктерін назарға алуы тиіс. Актуарий әртүрлі резерв баптарына байланысты елеулі қолайсыз ауытқу тәуекелі туралы да түсініктеме беруі мүмкін.
3.12 Резервтерді қамтамасыз ететін активтердің жеткіліктілігі. Осы стандарт актуарийді резервтерді қамтамасыз ететін активтердің жеткіліктілігін бағалауға міндеттемейді, қандай да бір қолданылатын құқықты немесе өзге де ASOP-ты сақтау үшін бұл талап етілуі мүмкін жағдайларды қоспағанда.
3.13 Басқа тұлғалар ұсынған деректерді немесе өзге де ақпаратты пайдалану. Басқа тұлғалардың мәліметтерін — басқа тұлғалар ұсынған деректерді немесе өзге де ақпаратты — пайдалану кезінде актуарий ASOP № 23 «Деректер сапасы» және ASOP № 41 «Актуарлық хабарламалар» стандарттарынан басшылыққа алынатын нұсқаулар сұрауы тиіс.
3.14 Құжаттау. Актуарий 3-бөлім талаптарының және 4-бөлімнің ақпаратты ашу талаптарының сақталуын негіздейтін құжаттаманы дайындауы және сақтауы тиіс. Актуарий мұндай құжаттаманы дәл сол практика саласында білікті басқа актуарийге актуарий жұмысының негізділігін бағалауға мүмкіндік беретін нысанда дайындауы тиіс. Мұндай құжаттаманың көлемі, нысаны және егжей-тегжейлілік дәрежесі актуарийдің кәсіби пайымына негізделуі тиіс және актуарий қорытындысының күрделілігі мен болжамды мақсатына байланысты әртүрлі болуы мүмкін. Актуарий қорытындысы қолданылатын құқықты сақтау мақсатында ұсынылған кезде, актуарий реттеушілер негіздейтін есептердің және өзге де құжаттаманың нысаны мен мазмұнына қатысты белгілеген егжей-тегжейлі талаптарды сақтауы тиіс. Сонымен қатар, актуарий 4-бөлімге сәйкес ашылуға жататындардан басқа, іс материалдарын сақтауға қатысты басшылыққа алынатын нұсқаулар үшін ASOP № 41 стандартына жүгінуі тиіс.
4-бөлім. Хабарлама және ақпаратты ашу
4.1 Актуарлық есепте ақпаратты міндетті түрде ашу. Осы стандарт қолданылатын актуарий қорытындысын негіздейтін актуарлық есепті беру кезінде актуарий ASOP № 20, 23, 38, 41, 43 және 56 стандарттарына жүгінуі тиіс.
4.2 Актуарий қорытындысында ақпаратты міндетті түрде ашу. Актуарий жазбаша актуарий қорытындысының тақырыбына «актуарий қорытындысы» деген сөздерді (немесе ұқсас мағынадағы балама сөздерді) қосуы тиіс. Сонымен қатар, актуарий актуарий қорытындысында төмендегілерді ашуы тиіс:
a. актуарий қорытындысының болжамды мақсатын және болжамды пайдаланушыларын (3.1-тармақты қараңыз);
b. қатысты қорытынды берілетін резервтерді (3.2-тармақты қараңыз);
c. резервтердің мәлімделген негізін (3.3-тармақты қараңыз) не, егер актуарий резервтердің барлығы немесе бір бөлігі үшін мәлімделген негізді ала алмаса, резервтердің болжамды негізін (3.3[g] тармағынан кейінгі абзацты қараңыз);
d. есеп күнін, бағалау күнін және шолу күнін (3.4.1[a] тармағын қараңыз);
e. резервті бағалаудың қамту аясын (3.4.1[b] және 3.4.1[c] тармақтарын қараңыз);
f. қорытынды (қорытындылар) түрін (түрлерін) (3.8-тармақты қараңыз);
g. елеулілік стандартын және оның негізін (3.10-тармақты қараңыз);
h. актуарий елеулі қолайсыз ауытқуға әкелуі мүмкін елеулі тәуекелдер мен белгісіздіктердің бар-жоғын бағалау кезінде ескерген тәуекелдер мен белгісіздіктердің негізінде жатқан сандық және сапалық факторларды (3.11-тармақты қараңыз); және
i. елеулі қолайсыз ауытқуға әкелуі мүмкін елеулі тәуекелдер мен белгісіздіктердің бар-жоғын (3.11-тармақты қараңыз).
4.3 Актуарий қорытындысында ақпаратты қосымша ашу. Бұл қолданылатын және актуарий қорытындысының болжамды мақсатына сәйкес келетін кезде, актуарий төмендегі қосымша ашуларды жүзеге асыруы тиіс:
a. егер актуарий қорытындысы дисконтталған құндарға сүйенсе — актуарий қорытындысының қамту аясындағы резервтерге қосылған дисконттың шамасын, дисконтталған баптарды, пайдаланылатын дисконттау мөлшерлемесінің (мөлшерлемелерінің) негізін, сондай-ақ актуарий мұндай пайдалану актуарий орындаған резервті бағалаудың нәтижелеріне елеулі әсер ететіні ықтимал деп есептейтінін (3.3[a] тармағын қараңыз);
b. егер актуарий актуарийдің басшылығында болмайтын басқа тараптың талдауын немесе қорытындысын резервтердің елеулі бөлігі үшін пайдаланса, талдауды немесе қорытындыны дайындаған тұлғаның атын, біліктілігін және тиістілігін (3.4.4-тармақты қараңыз);
c. өтелмейтін сомаларға кез келген елеулі ұшырауды (3.6-тармақты қараңыз);
d. егер актуарий өзгерістердің актуарийдің есептеуіне елеулі әсер ететіні ықтимал деген тұжырымға келсе, алдыңғы актуарий қорытындысында пайдаланылғандармен салыстырғандағы болжамдардағы, рәсімдердегі, әдістердегі немесе модельдердегі өзгерістерді (3.7-тармақты қараңыз);
e. егер актуарий алдыңғы қорытынды берген актуарийдің жұмысына шолу жүргізе алмаса, алдыңғы болжамдардың, рәсімдердің, әдістердің немесе модельдердің белгісіз екенін (3.7-тармақты қараңыз);
f. егер актуарий резервтердің жеткіліксіз немесе барабар емес екенін белгілесе, актуарий орынды деп есептейтін ең төменгі шаманы (3.8.2-тармақты қараңыз);
g. егер актуарий резервтердің артық немесе шамадан тыс екенін белгілесе, актуарий орынды деп есептейтін ең жоғары шаманы (3.8.3-тармақты қараңыз);
h. егер актуарий ескертпесі бар қорытынды берсе:
i. ескертпе қатысты болатын бапты немесе баптарды, ескертпе себептерін және мұндай баптар бойынша сомаларды, егер олар тұлғамен ашылса, резервтерге қосылған;
ii. егер мұндай баптар бойынша сомалар тұлғамен ашылмаса, резервтердің мұндай баптар бойынша белгісіз сомаларды қамтитынын; және
iii. резервтердің ескертпе қатысты болатын бапты немесе баптарды қоспағанда, көрсетілген резервтерге байланысты міндеттемелердің орынды қамтамасыз етуін құрайтынын (3.8.4-тармақты қараңыз); не
i. егер актуарий қорытынды бермесе, қорытынды берілмеген себептерді (3.8.5-тармақты қараңыз); және
j. егер актуарий әртүрлі түрдегі қорытындылар берсе, әрбір тұжырымды сипаттайтын түсіндірме түсініктемелерді (3.9-тармақты қараңыз).
4.4 Актуарлық есепте ақпаратты қосымша ашу. Актуарий төмендегі мән-жайлардың кез келгенінде ASOP № 41 стандартына сәйкес актуарлық есепке ашуларды да қосуы тиіс:
a. егер қандай да бір елеулі болжам немесе әдіс қолданылатын құқықпен ұйғарылса; не
b. егер, актуарийдің кәсіби пайымы бойынша, актуарий осы ASOP-тың нұсқауларынан елеулі түрде ауытқыса.
4.5 Құпиялылық. Осы стандартта актуарийді құпия ақпаратты ашуға міндеттеуді көздейтін ештеңе жоқ.
ҚОСЫМШАЛАР
1-қосымша
Алғышарттар мен ағымдағы практика
Ескертпе: осы қосымша ақпараттық мақсатта келтірілген және практика стандартының бөлігі болып табылмайды.
Алғышарттар
Мүліктік және жалпы сақтандырудағы актуарий қорытындылары мүліктік және жалпы сақтандырудағы сақтандырушылардың дәрменсіздігінің бірқатар жағдайларына жауап ретінде 1970-ші жылдардың ортасында NAIC тарапынан алғаш енгізілді. Бастапқыда қорытындыларға шығындар резервтері бойынша білікті маман (qualified loss reserve specialist) қол қоюы талап етілді, ол Америка актуарийлер академиясының (American Academy of Actuaries) жақсы статустағы мүшесі ретінде не біліктілігі өзгеше түрде тіркелген орны бойынша комиссарды (domiciliary commissioner) қанағаттандырған тұлға ретінде айқындалды. Жаңа талаптарға жауап ретінде Америка актуарийлер академиясы № 8 «Мүліктік және жалпы сақтандыру (Fire and Casualty) компанияларының статуттық жылдық есептілігіне арналған актуарий қорытындысы» қаржылық есептілік жөніндегі ұсынымды 8-A, 8-B және 8-C түсіндірмелерімен бірге қабылдады.
1990 жылға қарай NAIC NAIC-тің мүліктік және жалпы сақтандырудағы жылдық есептілік жөніндегі нұсқаулықтарын білікті актуарийдің қорытындысын талап ете отырып өзгертті. Жылдар өте келе бағалау туралы қорытынды актуарий қорытындысына айналды, ал қол қоюшыға түсініктеме беру ұйғарылатын нақты аспектілердің саны үздіксіз өсіп отырды. Қазіргі уақытта мұндай аспектілерге мыналар жатады: күтілетін құтқарылған мүлік (salvage) және суброгация; ақшаның уақыттық құнына дисконт; сақтандыру пулдары мен бірлестіктері; ретроактивті қайта сақтандыру; қаржылық қайта сақтандыру; қайта сақтандырудың өндіріліп алынатындығы; ұзақ мерзімді мүліктік және жалпы сақтандыру шарттары бойынша жұмыс істелмеген сыйлықақы резервтері сияқты өзге де резервтер; NAIC IRIS № 9, 10 және 11 тесттері; компанияға тән тәуекел факторлары; елеулі қолайсыз ауытқу тәуекелі; сондай-ақ кез келген қосымша елеулі тақырыптар.
Сақтандыру компанияларына арналған міндетті актуарий қорытындыларынан басқа, актуарийлерден өзге де тұлға түрлеріне, оның ішінде өзін-өзі сақтандырушыларға, өзін-өзі сақтандырушылар пулдарына, қалдықтық нарық тетіктеріне (residual market mechanisms), ерікті пулдарға, кэптив компанияларға және заң немесе заңға тәуелді акт негізінде құрылған қорларға немесе өзге де тәуекелдерді бөлу субъектілеріне арналған актуарий қорытындыларын беру сұрала бастады.
NAIC-тің актуарий қорытындыларына қойылатын өсіп келе жатқан талаптарына және актуарийлердің NAIC-ке жатпайтын қорытындыларды беруіне өсіп келе жатқан сұранысқа байланысты Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес (ASB) қаржылық есептілік жөніндегі ұсыным мен Түсіндірмелерді алмастыратын және мүліктік және жалпы сақтандырудағы резервтер туралы өзге де актуарий қорытындыларын қамту үшін жеткілікті кең қамту аясына ие актуарлық практика стандартын (ASOP) әзірлеу қажет деп белгіледі. ASB ASOP № 36 «Мүліктік және жалпы сақтандырудағы шығындар резервтеріне және шығындарды реттеу шығыстарына қатысты актуарий қорытындылары» стандартын 2000 жылы қабылдады.
2007 жылы ASB актуарий қорытындыларының негізінде жатқан резервтерді бағалауды орындайтын актуарийлерге басшылыққа алынатын нұсқаулар беру мақсатында ASOP № 43 «Мүліктік және жалпы сақтандырудағы төленбеген талаптардың бағалаулары» стандартын шығарды. Бұған дейін актуарийлер Жалпы сақтандыру актуарийлерінің қоғамының (Casualty Actuarial Society, CAS) Директорлар кеңесі 1988 жылғы мамырда қабылдаған «Мүліктік және жалпы сақтандырудағы шығындар резервтеріне және шығындарды реттеу шығыстарына қатысты қағидаттар туралы мәлімдемемен» басшылыққа алды. 2020 жылы CAS бұл құжатты кері қайтарып алды.
ASOP № 43-тің шығарылуы NAIC-тің актуарий қорытындыларын беруге қойылатын өскен талаптарымен ұштаса отырып, ASB-нің ASOP № 36 стандартын 2010 жылы және қайтадан 2024 жылы қайта қарауына әкелді.
Ағымдағы практика
Актуарийлер ASOP № 43 және өзге де қолданылатын ASOP-тармен басшылыққа алады. Сонымен қатар, 1993 жылдан бері Америка актуарийлер академиясының Жалпы сақтандыру практикасы жөніндегі кеңесі (Casualty Practice Council) мүліктік және жалпы сақтандырудағы жылдық есептілік үшін талап етілетін актуарий қорытындысына қойылатын NAIC-тің ағымдағы талаптарына арналған практикалық жазбаларды (practice notes) жариялайды. Практикалық жазбалар кейбір ағымдағы практикаларды сипаттайды және мәселелер мен проблемаларды шешуге арналған иллюстративтік тұжырымдарды келтіреді. Бұл практикалық жазбалар жыл сайын жаңартылғанымен, олар міндетті болып табылмайды және ASB жариялаған практика стандарттарын талқылау және қабылдау рәсімінен өткен жоқ.
Жария қолжетімділіктегі көптеген білім беру материалдары резервтер мен резервтерді бағалау тақырыбына, оның ішінде CAS жариялаған материалдарға қатысты. Олар практик актуарийлерге пайдалы білім беру нұсқауларын ұсынуы мүмкін болғанымен, олар актуарлық практика стандарттары болып табылмайды және міндетті сипатта болмайды.
2-қосымша
Талқылауға арналған екінші жобаға пікірлер және оларға жауаптар
ASOP № 36 «Мүліктік және жалпы сақтандырудағы (property/casualty) шығындар резервтеріне, шығындарды реттеу шығыстарына немесе өзге де резервтерге қатысты актуарий қорытындылары» стандартының ұсынылған редакциясының талқылауға арналған екінші жобасы 2023 жылғы шілдеде, пікірлерді ұсынудың соңғы мерзімі 2023 жылғы 1 қараша болып шығарылды. Төрт пікір хаты алынды, олардың кейбірі бірнеше пікір білдірушінің атынан, мысалы, фирмалармен немесе комитеттермен ұсынылды. Осы қосымшаның мақсаты үшін «пікір білдіруші» термині нақты пікір хатына байланысты бір тұлғадан көбіне қатысты болуы мүмкін. ASOP № 36 бойынша мақсатты топ алынған барлық пікірлерді мұқият қарады, ал Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңестің (ASB) Жалпы сақтандыру жөніндегі комитеті және ASB-нің өзі ASOP № 36 бойынша мақсатты топ ұсынған өзгерістерді қарады (және орынды жерде өзгертті).
Төменде пікір хаттарында қамтылған елеулі мәселелер мен проблемалар және оларға жауаптар жинақталған. Ұсынылған, бірақ елеулі болмаған тұжырымдардағы немесе тыныс белгілеріндегі шамалы өзгерістер қосымшада көрсетілмеген, дегенмен олар қабылданған болуы мүмкін.
«Рецензенттер» термині 2-қосымшада ASOP № 36 бойынша мақсатты топты, ASB-нің Жалпы сақтандыру жөніндегі комитетін және ASB-нің өзін қамтиды. 2-қосымшада пайдаланылатын тармақтардың нөмірлері мен тақырыптары талқылауға арналған екінші жобаның нөмірлері мен тақырыптарына қатысты, олар содан кейін түпкілікті стандарттың нөмірлеріне және тақырыптарына өзара сілтемелермен салыстырылады.
ІЛЕСПЕ МЕМОРАНДУМ
Пікір. Бір пікір білдіруші дисконттау мөлшерлемесіне қатысты елеулі өзгерістер тізбесінде «айқындау» («determine») сөзін «идентификациялау» («identify») сөзіне ауыстыруды ұсынды.
Жауап. Рецензенттер келіседі және өзгеріс енгізді.
ЖАЛПЫ МӘСЕЛЕЛЕР
Пікір. Бір пікір білдіруші шолу жүргізетін актуарийлерге арналған нұсқаулардың түсініксіз екенін атап өтті.
Жауап. Рецензенттер тұжырым кәсіби пайымды қолдануға мүмкіндік беретінін атап өтеді және өзгеріс енгізген жоқ.
1-БӨЛІМ. МАҚСАТЫ, ҚОЛДАНЫЛУ АЯСЫ, ӨЗАРА СІЛТЕМЕЛЕР ЖӘНЕ КҮШІНЕ ЕНУ КҮНІ
1.1-тармақ, Мақсаты
Пікір. Бір пікір білдіруші стандарттың қосалқы қолдау көрсететін актуарийлерге (supporting actuaries) қолданылатынын-қолданылмайтынын сұрады.
Жауап. Рецензенттер тұжырым стандарттың қосалқы қолдау көрсететін актуарийлерге қолданылатынын анық көрсетеді деп есептейді және өзгеріс енгізген жоқ.
1.2-тармақ, Қолданылу аясы
Пікір. Бір пікір білдіруші барлық практика салаларына қолданылатын ASOP-тарға ғана қатысты қайшылық туралы ережені күмән тудырды.
Жауап. Рецензенттер тұжырым орынды деп есептейді, өзгеріс енгізген жоқ және ASOP-тардағы қайшылықты ережелер бойынша басшылыққа алынатын нұсқаулар үшін актуарийді ASOP № 1 «Актуарлық практиканың кіріспе стандарты» стандартына жібереді.
2-БӨЛІМ. АНЫҚТАМАЛАР
Пікір. Бір пікір білдіруші «төленбеген талаптың бағалауын» («unpaid claim estimate») ASOP № 43 «Мүліктік және жалпы сақтандырудағы төленбеген талаптардың бағалаулары» стандартына сәйкес айқындауды ұсынды.
Жауап. Рецензенттер келіспейді және өзгеріс енгізген жоқ.
2.2-тармақ, Контрагент
Пікір. Бір пікір білдіруші «контрагент» терминінің анықтамасына балама тұжырым ұсынды.
Жауап. Рецензенттер келіседі және пікірге сәйкес өзгерістер енгізді.
2.8-тармақ, Резерв
Пікір. Бір пікір білдіруші «резерв» терминінің анықтамасына балама тұжырым ұсынды.
Жауап. Рецензенттер келіспейді және өзгеріс енгізген жоқ.
3-БӨЛІМ. МӘСЕЛЕЛЕРДІ ТАЛДАУ ЖӘНЕ ҰСЫНЫЛАТЫН ПРАКТИКАЛАР
3.1-тармақ, Актуарий қорытындысының мақсаты және пайдаланушылары
Пікір. Бір пікір білдіруші мысалдарды жоюды ұсынды.
Жауап. Рецензенттер келіспейді және өзгеріс енгізген жоқ.
3.4-тармақ, Резервті бағалау
Пікір. Бір пікір білдіруші Кәсіби мінез-құлық кодексіне (Кодекс) сілтеме қосуды ұсынды.
Жауап. Рецензенттер келіспейді, өзгеріс енгізген жоқ және Кодекс осы стандартқа сәйкес орындалатын барлық жұмысқа қолданылатынын атап өтеді.
3.4.2-тармақ, Актуарийдің есептеулері негізіндегі бағалау
Пікір. Бір пікір білдіруші Кодекске сілтеме қосуды ұсынды.
Жауап. Рецензенттер келіспейді, өзгеріс енгізген жоқ және Кодекс осы стандартқа сәйкес орындалатын барлық жұмысқа қолданылатынын атап өтеді.
Пікір. Бір пікір білдіруші 3-Қағидаттың актуарийдің басшылығымен орындалатын жұмысқа қатысты жеткілікті айқын еместігін атап өтті.
Жауап. Рецензенттер келіспейді және өзгеріс енгізген жоқ.
3.4.3-тармақ, Басқа тарап әзірлеген модельді пайдалану
Пікір. Бір пікір білдіруші ASOP № 38 «Апаттарды модельдеу (барлық практика салалары үшін)» стандартына сілтеменің алдына «егер бұл маңызды болса» («if relevant») қосуды ұсынды.
Жауап. Рецензенттер келіседі және пікірге сәйкес өзгерістер енгізді.
3.5-тармақ, Дисконттау
Пікір. Бір пікір білдіруші «немесе өзге де резервтер» қосуды ұсынды.
Жауап. Рецензенттер келіспейді, өзгеріс енгізген жоқ және ASOP № 20 «Мүліктік және жалпы сақтандырудағы талаптардың бағалауларын дисконттау» стандарты тек талаптардың бағалауларына ғана қолданылатынын атап өтеді.
3.8.4-тармақ, Ескертпесі бар қорытынды
Пікір. Бір пікір білдіруші «елеулілікті» нақтылауды сұрады.
Жауап. Рецензенттер тұжырым айқын деп есептейді және өзгеріс енгізген жоқ.
3.8.5-тармақ, Қорытынды беруден бас тарту
Пікір. Бір пікір білдіруші қорытынды беруден бас тарту себептерінің тізбесіне «не шектеулі персоналы, уақыты немесе ресурстары бар» қосуды ұсынды.
Жауап. Рецензенттер келіспейді және өзгеріс енгізген жоқ.
3.9.2-тармақ, Жиынтық резервтер бойынша қорытынды
Пікір. Бір пікір білдіруші тұжырымды нақтылауды ұсынды.
Жауап. Рецензенттер келіседі және өзгеріс енгізді.
3.10-тармақ, Елеулілік стандартын белгілеу
Пікір. Бір пікір білдіруші мысалдарды жоюды ұсынды.
Жауап. Рецензенттер келіспейді және өзгеріс енгізген жоқ.
3.11-тармақ, Елеулі қолайсыз ауытқу
Пікір. Бір пікір білдіруші үшінші абзацты қайта тұжырымдауды ұсынды.
Жауап. Рецензенттер келіседі және тұжырымды нақтылады.
4-БӨЛІМ. ХАБАРЛАМА ЖӘНЕ АҚПАРАТТЫ АШУ
4.2(c)-тармақ, Актуарий қорытындысында ақпаратты міндетті түрде ашу
Пікір. Бір пікір білдіруші, егер актуарий резервтердің барлығы немесе бір бөлігі үшін мәлімделген негізді ала алмаса, болжамның негіздемесін қосуды ұсынды.
Жауап. Рецензенттер болжамның негіздемесі актуарий қорытындысында қамтылуы тиіс дегенмен келіспейді және өзгеріс енгізген жоқ.
4.3-тармақ, Актуарий қорытындысында ақпаратты қосымша ашу
Пікір. Бір пікір білдіруші актуарий басқа тараптың жұмысының нәтижесіне талдау бөлігінде шолу жүргізе алмаған немесе оны жүргізбеген жағдайда ашуды қосуды ұсынды.
Жауап. Рецензенттер мұндай ашудың 3.4.4-тармақтың нұсқауларына қайшы келетінін атап өтеді.
4.4-тармақ, Актуарлық есепте ақпаратты қосымша ашу
Пікір. Бір пікір білдіруші тармақты жоюды ұсынды.
Жауап. Рецензенттер келіспейді және өзгеріс енгізген жоқ.