КПА
КіруМүше болу
← Барлық құжаттар
Дереккөз: ASOP No. 4348 мин оқу

Мүлік пен жауапкершілікті сақтандыру бойынша төленбеген талаптарды бағалау

Практика стандарттарыЖалпы сақтандыруРезервтер мен қорытындылар

КПА Актуарлық практика стандарты № 43

«Мүліктік сақтандыру және жауапкершілікті сақтандыру бойынша төленбеген талаптар бағалаулары»

Actuarial Standard of Practice No. 43 «Property/Casualty Unpaid Claim Estimates», Actuarial Standards Board (ASB, АҚШ) негізінде әзірленген КПА Актуарлық практика стандарты.

Осы құжат көрсетілген дереккөздің кәсіби аудармасы және Қазақстан Актуарийлер Палатасы (КПА) мақсаттары үшін бейімделуі болып табылады. Сәйкессіздіктер болған жағдайда КПА бекіткен мәтін ресми болып саналады.

Актуарлық практика стандарты № 43

Мүліктік сақтандыру және жауапкершілікті сақтандыру бойынша төленбеген талаптар бағалаулары

Әзірлеген Резервтеу жөніндегі кіші комитет Жауапкершілікті сақтандыру жөніндегі комитет (Casualty Committee) Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес (ASB)

Қабылдаған Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес (ASB) 2007 ж. маусым Ауытқулар туралы тұжырымдамалар бөлігінде жаңартылған, 2011 ж. 1 мамырдан бастап күшіне енеді.

(№ 159 құжат)

МАЗМҰНЫ

Ілеспе меморандум

АКТУАРЛЫҚ ПРАКТИКА СТАНДАРТЫ

Бөлім 1. Мақсаты, қолданылу аясы, айқас сілтемелер және күшіне ену күні

  • 1.1 Мақсаты
  • 1.2 Қолданылу аясы
  • 1.3 Айқас сілтемелер
  • 1.4 Күшіне ену күні

Бөлім 2. Анықтамалар

  • 2.1 Актуарлық орталық бағалау
  • 2.2 Талаптарды реттеу шығыстары
  • 2.3 Жабу
  • 2.4 Оқиға
  • 2.5 Әдіс
  • 2.6 Модель
  • 2.7 Модельдік тәуекел
  • 2.8 Параметрлік тәуекел
  • 2.9 Принципал
  • 2.10 Процестік тәуекел
  • 2.11 Төленбеген талаптар бағалауы
  • 2.12 Төленбеген талаптар бағалауын талдау

Бөлім 3. Мәселелерді талдау және ұсынылатын практикалар

  • 3.1 Төленбеген талаптар бағалауының мақсаты немесе пайдаланылуы
  • 3.2 Төленбеген талаптар бағалауын талдау кезіндегі шектеулер
  • 3.3 Төленбеген талаптар бағалауының қолданылу аясы
  • 3.4 Елеулілік
  • 3.5 Төленбеген талаптардың табиғаты
  • 3.6 Төленбеген талаптар бағалауын талдау
    • 3.6.1 Әдістер мен модельдер
    • 3.6.2 Болжамдар
    • 3.6.3 Деректер
    • 3.6.4 Өтемдер
    • 3.6.5 Брутто мен нетто салыстырмасы
    • 3.6.6 Сыртқы жағдайлар
    • 3.6.7 Өзгеретін жағдайлар
    • 3.6.8 Белгісіздік
  • 3.7 Төленбеген талаптар бағалауы
    • 3.7.1 Негізделгендік (орындылық)
    • 3.7.2 Бірнеше компонент
    • 3.7.3 Ұсыну
  • 3.8 Құжаттау

Бөлім 4. Хабарламалар және ақпаратты ашу

  • 4.1 Актуарлық хабарлама
  • 4.2 Қосымша ашулар

ҚОСЫМШАЛАР

  • Қосымша 1 — Алғышарттар және ағымдағы практикалар
  • Қосымша 2 — Талқылауға арналған екінші жобаға түсініктемелер және оларға жауаптар
  • Қосымша 3 — Актуарлық орталық бағалау бойынша түсініктемелер

Ілеспе меморандум

2007 ж. маусым

КІМГЕ: Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңестің практика стандарттарымен реттелетін актуарлық ұйымдардың мүшелеріне және мүліктік сақтандыру мен жауапкершілікті сақтандыру бойынша төленбеген талаптар бағалауларына мүдделі өзге де тұлғаларға

КІМНЕН: Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес (ASB)

ТАҚЫРЫП: Актуарлық практика стандарты (ASOP) № 43

Осы кітапша Актуарлық практика стандарты № 43 «Мүліктік сақтандыру және жауапкершілікті сақтандыру бойынша төленбеген талаптар бағалаулары» түпкілікті редакциясын қамтиды.

Алғышарттар

Қазіргі уақытта төленбеген талаптар бағалауларын әзірлейтін актуарийлерге басшылық нұсқаулар беретін актуарлық практика стандарты жоқ. Актуарлық практика стандарты № 36 «Мүліктік сақтандыру мен жауапкершілікті сақтандырудағы залалдар бойынша және залалдарды реттеу шығыстары бойынша резервтерге қатысты актуарий қорытындылары» (Statements of Actuarial Opinion Regarding Property/Casualty Loss and Loss Adjustment Expense Reserves) актуарийге жазбаша актуарлық қорытынды беру кезінде басшылық нұсқаулар береді, бірақ төленбеген талаптар бағалауын әзірлеу кезінде емес. Жауапкершілікті сақтандыру жөніндегі актуарийлер қоғамының (Casualty Actuarial Society) мүліктік сақтандыру мен жауапкершілікті сақтандырудағы залалдар бойынша және залалдарды реттеу шығыстары бойынша резервтерге қатысты қағидаттарды баяндауы (Statement of Principles Regarding Property and Casualty Loss and Loss Adjustment Expense Reserves) кейбір басшылық нұсқауларды қамтиды. Алайда бұл құжат қазіргі уақытта қайта қаралуда және қайта өңделген құжат қолданыстағы редакцияға қарағанда едәуір аз басшылық нұсқауларды қамтиды деп күтілуде. Осыған байланысты, осы мәселені шешу үшін, ASB өзінің Жауапкершілікті сақтандыру жөніндегі комитетінің Резервтеу жөніндегі кіші комитетіне мүліктік сақтандыру мен жауапкершілікті сақтандыру бойынша төленбеген талаптар бағалауларына қатысты актуарийлерге басшылық нұсқаулар беретін актуарлық практика стандартын әзірлеуді тапсырды.

Талқылауға арналған бірінші жоба

Осы стандарттың талқылауға арналған бірінші жобасы 2006 ж. ақпанда талқылау үшін мақұлданды, түсініктемелерді ұсыну мерзімі 2006 ж. 30 маусымға дейін. Түсініктемелері бар отыз екі хат алынды, олар талқылауға арналған екінші жобада көрсетілген өзгерістерді әзірлеу кезінде қаралды.

Талқылауға арналған екінші жоба

Осы стандарттың талқылауға арналған екінші жобасы 2007 ж. ақпанда талқылау үшін мақұлданды, түсініктемелерді ұсыну мерзімі 2007 ж. 1 мамырға дейін. Резервтеу жөніндегі кіші комитет алынған тоғыз түсініктеме хатын мұқият қарастырды және оған жауап ретінде бірнеше бөлімнің тұжырымдамаларына өзгерістер енгізді. Осы түсініктеме хаттарында қамтылған мәселелердің қысқаша баяндалуы 2-қосымшада келтірілген.

Актуарлық орталық бағалау тұжырымдамасы бойынша талқылау кезеңінде алынған түсініктемелердің көлеміне байланысты, осы түсініктемелерді қарау үшін қосымша қосымша қосылды (3-қосымшаны қараңыз).

Резервтеу жөніндегі кіші комитет талқылауға арналған екі жоба бойынша да өз түсініктемелері мен ұсыныстарын енгізуге уақыт тапқандардың барлығына алғыс білдіреді.

ASB 2007 ж. маусымда осы стандартты қабылдау үшін дауыс берді.

Жауапкершілікті сақтандыру жөніндегі комитеттің Резервтеу жөніндегі кіші комитеті

Raji Bhagavatula, төраға Ralph S. Blanchard, Chandrakant Patel Edward W. Ford, David S. Powell Louise A. Francis, Jason L. Russ Margaret Wendy Germani, Lee R. Steeneck Mary Frances Miller, Chester J. Szczepanski Terrence M. O'Brien

ASB Жауапкершілікті сақтандыру жөніндегі комитеті

Patrick B. Woods, төраға Steven Armstrong, Claus S. Metzner Raji Bhagavatula, David J. Otto Beth Fitzgerald, Alfred O. Weller Bertram A. Horowitz

Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес (ASB)

Cecil D. Bykerk, төраға Albert J. Beer, Robert G. Meilander William C. Cutlip, Godfrey Perrott Alan D. Ford, Lawrence J. Sher David R. Kass, Karen F. Terry

АКТУАРЛЫҚ ПРАКТИКА СТАНДАРТЫ № 43

МҮЛІКТІК САҚТАНДЫРУ ЖӘНЕ ЖАУАПКЕРШІЛІКТІ САҚТАНДЫРУ БОЙЫНША ТӨЛЕНБЕГЕН ТАЛАПТАР БАҒАЛАУЛАРЫ

АКТУАРЛЫҚ ПРАКТИКА СТАНДАРТЫ

Бөлім 1. Мақсаты, қолданылу аясы, айқас сілтемелер және күшіне ену күні

1.1 Мақсаты — Осы актуарлық практика стандарты (ASOP) актуарийлерге мүліктік сақтандыру мен жауапкершілікті сақтандырудың жабу түрлері бойынша төленбеген талаптар бойынша залалдар мен залалдарды реттеу шығыстарын бағалауға байланысты кәсіби қызметтер көрсету кезінде басшылық нұсқаулар береді. Осы стандарттағы «төленбеген талаптарға» кез келген сілтеме (тура өзгеше көрсетілмеген жағдайда) олармен байланысты төленбеген талаптарды реттеу шығыстарын қамтиды, тіпті ол төленбеген талаптар бағалауымен қоса жүрмеген кезде де.

1.2 Қолданылу аясы — Осы стандарт төленбеген талаптар бағалауларын әзірлеуге байланысты кәсіби қызметтер көрсету кезінде актуарийлерге қолданылады, тек есепке алу күніне дейін орын алған не орын алатын оқиғалар үшін ғана, тарифтерді есептеу мақсаттары үшін ғана әзірленген бағалаулардан басқа. Осы стандарт субъектілердің барлық кластары, оның ішінде өзін-өзі сақтандырушылар, сақтандыру компаниялары, қайта сақтандырушылар және мемлекеттік органдар үшін төленбеген талаптарды бағалау кезінде актуарийге қолданылады. Осы стандарт өтемдерді (мысалы, франшизалар, қайта сақтандыруға берілген, сондай-ақ суброгация және зақымдалған мүлікті өткізу (salvage and subrogation) сияқты) шегергенге дейінгі брутто сомалардың бағалауларына, осындай өтемдерден кейінгі сомалардың бағалауларына және осындай өтемдердің өздерінің сомаларының бағалауларына қолданылады.

Осы стандарт актуарийге Актуарлық практика стандарты № 41 «Актуарлық хабарламалар» (ASOP No. 41, Actuarial Communications) сипатталғандай актуарлық тұжырым ретінде жазбаша немесе электрондық нысанда берілетін төленбеген талаптар бағалауларына қатысты ғана қолданылады. Актуарийдің принципалы осындай бағалауларға қатысты қабылдайтын әрекеттері осы стандарттың аясынан тыс болады.

«Резервтер» және «резервтеу» терминдері кейде «төленбеген талаптар бағалауларын» және «төленбеген талаптар бағалауын талдауды» белгілеу үшін пайдаланылады. Осы стандартта «резерв» термині оның қаржылық есептілікте көрсетілген сома ретіндегі қатаң анықтамасымен шектелген. Жоғарыда сипатталған қызметтер актуарий орындалған жұмысты «резервтеу», «төленбеген талаптар бағалауы» немесе кез келген өзге де терминмен атайтынына қарамастан осы стандартпен қамтылады.

Осы стандарт төленбеген талаптар бағалауларының немесе талаптар нәтижелерінің функциясы болуы мүмкін баптарды, мысалы (оның ішінде, бірақ онымен шектелмей) залалдар негізінде есептелетін салықтарды, шартты комиссияларды және ретроспективті түрде тарификацияланатын сыйлықақыларды бағалауға қолданылмайды.

Осы стандарт Актуарлық практика стандарты № 5 «Медициналық сақтандыру және еңбекке жарамсыздыққа байланысты сақтандыру бойынша туындаған талаптар» (ASOP No. 5, Incurred Health and Disability Claims) қамтитын «медициналық төлемдер жоспары» (health benefit plan) бойынша төленбеген талаптарға не Актуарлық практика стандарты № 42 «Туындаған талаптар бойынша міндеттемелерден өзге медициналық сақтандыру және еңбекке жарамсыздыққа байланысты сақтандыру бойынша міндеттемелерді айқындау» (ASOP No. 42, Determining Health And Disability Liabilities Other Than Liabilities for Incurred Claims) сәйкес «медициналық сақтандыру және еңбекке жарамсыздыққа байланысты сақтандыру бойынша міндеттемелерге» енгізілген төленбеген талаптарға қолданылмайды. Дегенмен осы стандарт АҚШ-тың штаттық заңнамасына немесе федералдық заңнамасына байланысты жұмыскерлерді өндірісте жазатайым оқиғалардан сақтандыру (workers compensation) және жауапкершілікті сақтандыру полистері бойынша медициналық төлемдерге қолданылады.

Мүліктік сақтандыру мен жауапкершілікті сақтандырудың жабу түрлері бойынша дисконтталған төленбеген талаптар бағалауларына қатысты осы стандарт осындай бағалаулардың дисконтталмаған шамасын айқындауды реттейді. Актуарийге дисконттаудың әсерлерін көрсететін қосымша пайымдауларды есепке алу үшін Актуарлық практика стандарты № 20 «Мүліктік сақтандыру мен жауапкершілікті сақтандырудағы залалдар бойынша және залалдарды реттеу шығыстары бойынша резервтерді дисконттау» (ASOP No. 20, Discounting of Property and Casualty Loss and Loss Adjustment Expense Reserves) басшылыққа алу ұсынылады.

Актуарий мүліктік сақтандыру мен жауапкершілікті сақтандырудағы залалдар бойынша және залалдарды реттеу шығыстары бойынша резервтерге қатысты жазбаша актуарлық қорытынды беру контекстінде төленбеген талаптар бағалауын әзірлей алады. Осы стандарт төленбеген талаптар бағалауын айқындауды реттейді. Актуарийге осындай қорытынды берумен байланысты қосымша пайымдауларды есепке алу үшін Актуарлық практика стандарты № 36 «Мүліктік сақтандыру мен жауапкершілікті сақтандырудағы залалдар бойынша және залалдарды реттеу шығыстары бойынша резервтерге қатысты актуарий қорытындылары» (ASOP No. 36, Statements of Actuarial Opinion Regarding Property/Casualty Loss and Loss Adjustment Expense Reserves) басшылыққа алу ұсынылады.

Егер актуарий осы стандартта баяндалған басшылық нұсқаулардан қолданылатын құқықты (заңдарды, заңға тәуелді актілерді және өзге де заңды міндетті актілерді) сақтау үшін не актуарий негізді деп санайтын кез келген өзге себеппен ауытқыса, актуарийге 4-бөлімге жүгіну ұсынылады.

1.3 Айқас сілтемелер — Осы стандарт өзге құжаттардың ережелеріне сілтеме жасаған кезде, сілтеме көрсетілген құжаттарды болашақтағы ықтимал өзгерістерін немесе қайта баяндалуын ескере отырып, сондай-ақ оларды алмастыратын кез келген құжаттарды, олар қандай атаумен берілсе де, қамтиды. Егер қандай да бір өзгертілген немесе қайта баяндалған құжат бастапқыда көрсетілген құжаттан елеулі түрде ерекшеленсе, актуарийге осы стандарттың басшылық нұсқауларын олар қолданылатын және орынды болатын шамада есепке алу ұсынылады.

1.4 Күшіне ену күні — Осы стандарт оның қолданылу аясымен қамтылатын, 2007 ж. 1 қыркүйекте немесе осы күннен кейін шығарылған кез келген актуарлық жұмыс нәтижесіне қатысты күшіне енеді.

Бөлім 2. Анықтамалар

Төменде келтірілген терминдер осы актуарлық практика стандартында пайдалану үшін анықталған.

2.1 Актуарлық орталық бағалау (Actuarial Central Estimate) — Негізді түрде ықтимал нәтижелер ауқымы бойынша күтілетін мәнді білдіретін бағалау.

2.2 Талаптарды реттеу шығыстары (Claim Adjustment Expense) — Талаптарды әкімшілендіруге, олар бойынша жабудың бар-жоғын айқындауға, талаптарды реттеуге немесе олар бойынша қорғануға арналған шығындар, тіпті ақыр соңында талап жарамсыз деп танылса да.

2.3 Жабу (Coverage) — Шартты (contingent) оқиғаларға байланысты талап бойынша төлеу міндеттемесін туындататын жоспардың немесе шарттың талаптары не қолданылатын құқықтың талаптары.

2.4 Оқиға (Event) — Талап бойынша немесе талапты реттеу шығыстары бойынша төлемнің әлеуетті мүмкіндігін туындататын жағдай немесе қызмет.

2.5 Әдіс (Method) — Төленбеген талаптарды бағалаудың жүйелі рәсімі.

2.6 Модель (Model) — Белгілі бір құбылыстың математикалық немесе эмпирикалық көрінісі.

2.7 Модельдік тәуекел (Model Risk) — Әдістердің жағдаяттарға сәйкес келмеу не модельдердің белгілі бір құбылыс үшін репрезентативті болмау тәуекелі.

2.8 Параметрлік тәуекел (Parameter Risk) — Әдістерде немесе модельдерде пайдаланылатын параметрлердің болашақ нәтижелер үшін репрезентативті болмау тәуекелі.

2.9 Принципал (Principal) — Актуарийдің клиенті немесе жұмыс берушісі. Актуарийде клиент те, жұмыс беруші де бар жағдайларда, бұл консультант-актуарийлерге тән, нақты фактілер мен жағдаяттар осы стандарттың сол немесе өзге бөлігіне қатысты кім — клиент пе, жұмыс беруші ме (не екеуі де) — принципал болатынын айқындайды.

2.10 Процестік тәуекел (Process Risk) — Параметрлер дәлдікпен белгілі болғанда да, табиғаты бойынша өзгермелі болашақ шартты оқиғаларды болжаумен байланысты тәуекел.

2.11 Төленбеген талаптар бағалауы (Unpaid Claim Estimate) — Актуарийдің өткен оқиғалар салдарынан туындаған талаптар бойынша болашақ төлемдер бойынша міндеттемені бағалауы.

2.12 Төленбеген талаптар бағалауын талдау (Unpaid Claim Estimate Analysis) — Төленбеген талаптар бағалауын әзірлеу процесі.

Бөлім 3. Мәселелерді талдау және ұсынылатын практикалар

3.1 Төленбеген талаптар бағалауының мақсаты немесе пайдаланылуы — Актуарийге төленбеген талаптар бағалауының болжанатын мақсатын немесе пайдаланылуын айқындау ұсынылады. Төленбеген талаптар бағалауларының ықтимал мақсаттары немесе пайдалану тәсілдері (оның ішінде, бірақ онымен шектелмей) сыртқы қаржылық есептілік мақсаттары үшін, ішкі басқарушылық есептілік үшін міндеттемелердің бағалауларын белгілеуді, сондай-ақ бағалау (appraisal) жұмысы және сценарийлік талдау сияқты түрлі арнайы пайдалану мақсаттарын қамтиды. Бірнеше мақсат немесе пайдалану тәсілі болжанған кезде, актуарийге осындай көп мақсаттар мен пайдалану тәсілдерінен туындайтын ықтимал қайшылықтарды есепке алу ұсынылады және актуарийдің кәсіби пайымдауы бойынша осындай түзетулерді енгізу орынды әрі практикалық тұрғыдан жүзеге асырылатын шамада, көп мақсаттарға бейімделу үшін түзетулер мүмкіндігін қарастыру ұсынылады.

3.2 Төленбеген талаптар бағалауын талдау кезіндегі шектеулер — Кейде актуарлық талдауды орындау кезінде, мысалы, деректердің, персоналдың, уақыттың немесе өзге де ресурстардың шектеулілігінен туындаған шектеулер болады. Актуарийдің кәсіби пайымдауы бойынша, актуарий осындай шектеулер тереңірек талдау елеулі түрде өзгеше нәтижеге әкелетін болуы тұрғысынан елеулі тәуекел туғызады деп есептегенде, актуарийге принципалды осы тәуекел туралы хабардар ету және принципалға талдаудың шектеулері туралы хабарлау ұсынылады.

3.3 Төленбеген талаптар бағалауының қолданылу аясы — Актуарийге мыналарды айқындау ұсынылады:

a. төленбеген талаптар бағалауының болжанатын өлшемі (intended measure);

   1. Төленбеген талаптар бағалауы үшін өлшемдердің түрлі типтерінің мысалдары (оның ішінде, бірақ онымен шектелмей) жоғары бағалауды, төмен бағалауды, медиананы, орташаны, моданы, актуарлық орталық бағалауды, орташа қосу тәуекелге арналған маржаны, актуарлық орталық бағалау қосу тәуекелге арналған маржаны не белгіленген процентильді қамтиды.

   2.1-тармақта айқындалғандай, актуарлық орталық бағалау негізді түрде ықтимал нәтижелер ауқымы бойынша күтілетін мәнді білдіреді. Негізді түрде ықтимал нәтижелердің мұндай ауқымы барлық ойға қонымды нәтижелерді қамтымауы мүмкін; мысалы, ол күтілетін мәнге қосатын үлесін сенімді бағалауға келмейтін ойға қонымды экстремалды оқиғаларды қамтымас еді. Актуарлық орталық бағалау ықтималдықтар бөлінісін немесе статистикалық талдауды пайдаланудың нәтижесі болуы да, болмауы да мүмкін. Осы сипаттама дәл статистикалық өлшемді тағайындау емес, тұжырымдаманы нақтылау үшін арналған, өйткені кеңінен қолданылатын актуарлық әдістер, әдетте, статистикалық орташаға әкелмейді.

   «Үздік бағалау» (best estimate) және «актуарлық бағалау» (actuarial estimate) терминдері болжанатын өлшемнің жеткілікті анықтамасы болып табылмайды, өйткені олар бағалаудың көзін немесе сапасын сипаттайды, бірақ бағалаудың мақсатын сипаттамайды.

   2. Актуарийге болжанатын өлшемнің төленбеген талаптар бағалауының болжанатын мақсаты немесе пайдаланылуы үшін орынды бола ма, соны қарастыру ұсынылады.

   3. Болжанатын өлшемнің сипаттамасы қандай да бір сомалардың дисконтталған-дисконтталмағанын көрсетуді қамтуға тиіс.

b. төленбеген талаптар бағалауы белгілі бір өтемдердің брутто немесе нетто шамасы болуға тиіс пе;

c. төленбеген талаптар бағалауы өтемдерге тәуелді болғанда, өндіріп алу тәуекелі (collectibility risk) есепке алынуға тиіс пе және қандай шамада;

d. төленбеген талаптар бағалауымен қамтылатын төленбеген талаптарды реттеу шығыстарының нақты типтері (мысалы, жабу туралы даулар шығыстары, қорғану шығыстары және реттеу шығыстары);

e. төленбеген талаптар бағалауымен қамтылуға тиіс талаптар (мысалы, залалдың типі, қызмет түрі, жыл және штат); және

f. актуарийдің кәсіби пайымдауы бойынша қолданылу аясын жеткілікті түрде сипаттау үшін қажет кез келген өзге де баптар.

3.4 Елеулілік — Актуарий, актуарийдің кәсіби пайымдауы бойынша, болжанатын мақсат пен пайдалануды ескере отырып, төленбеген талаптар бағалауы үшін елеулі болып табылмайтын баптарды есепке алмау туралы шешім қабылдай алады. Актуарийге елеулілікті кәсіби пайымдау негізінде, қолданылатын құқықтың талаптарын және төленбеген талаптар бағалауының болжанатын мақсатын назарға ала отырып, бағалау ұсынылады.

3.5 Төленбеген талаптардың табиғаты — Актуарий бағаланатын төленбеген талаптардың табиғатын түсінуге тиіс. Бұл түсіну сол практика саласындағы білікті актуарий төленбеген талаптар бағалауын талдау сәтінде, сол мақсат, шектеулер және қолданылу аясы кезінде, бағалауға қатысы бар әрі ол үшін елеулі деп негізді түрде білуі немесе болжай алуы мүмкін нәрсеге негізделуге тиіс. Актуарий әлеуетті төленбеген талаптардың әрбір аспектісінен хабардар болуға міндетті емес.

Түсінуді талап етуі мүмкін төленбеген талаптар аспектілерінің мысалдары (осындай элементтермен байланысты кез келген елеулі үрдістер мен мәселелерді қоса алғанда) мыналарды қамтиды:

a. жабу;

b. талапты неғұрлым немесе кемірек ықтимал ететін не шығындарды неғұрлым немесе кемірек елеулі ететін жағдайлар немесе мән-жайлар;

c. талаптарды реттеудің негізде жатқан процесі; және

d. әлеуетті өтемдер.

3.6 Төленбеген талаптар бағалауын талдау — Актуарийге төленбеген талаптар бағалауын талдаумен байланысты, актуарийдің кәсіби пайымдауы бойынша елеулі әрі бағалау сәтінде актуарий негізді түрде болжай алатын факторларды есепке алу ұсынылады. Актуарийден ол әлеуетті төленбеген талаптардың әрбір аспектісінде сарапшы болады деп күтілмейді.

Актуарийге төленбеген талаптар бағалауын талдауды орындау кезінде мынадай баптарды есепке алу ұсынылады:

3.6.1 Әдістер мен модельдер — Актуарийге актуарийдің кәсіби пайымдауы бойынша орынды болатын төленбеген талаптарды бағалауға арналған әдістерді немесе модельдерді қарастыру ұсынылады. Актуарийге нақты әдістерді немесе модельдерді таңдау, осындай әдістерді немесе модельдерді түрлендіру не тиісті факторлар негізінде жаңа әдістер немесе модельдер әзірлеу ұсынылады, оның ішінде (бірақ онымен шектелмей) мыналар:

a. талаптардың және олардың негізде жатқан тәуекелдік экспозицияларының (exposures) табиғаты;

b. осы талаптармен байланысты даму сипаттамалары (development characteristics);

c. қолжетімді деректердің сипаттамалары;

d. түрлі әдістердің немесе модельдердің қолжетімді деректерге қолданылуы; және

e. әрбір әдістің немесе модельдің негізде жатқан болжамдарының негізділігі.

Актуарийге нақты әдістің немесе модельдің тапсырманың мақсатын, шектеулерін және қолданылу аясын ескере отырып орынды бола ма, соны қарастыру ұсынылады. Мысалы, қарапайым әдіснама арқылы алынған төленбеген талаптар бағалауы дереу ішкі пайдалану үшін орынды болуы мүмкін. Сол әдіснама сыртқы қаржылық есептілік мақсаттары үшін орынды болмауы мүмкін.

Актуарийге актуарийдің кәсіби пайымдауы бойынша төленбеген талаптар бағалауының түрлі компоненттері үшін түрлі әдістер немесе модельдер пайдаланылуға тиіс пе, соны қарастыру ұсынылады. Мысалы, бір қызмет түрі шеңберіндегі түрлі жабу түрлері түрлі әдістерді талап етуі мүмкін.

Актуарийге тапсырманың мақсаты, табиғаты мен қолданылу аясы және талаптардың сипаттамалары үшін орынды болатын көп әдістерді немесе модельдерді пайдалануды қарастыру ұсынылады, актуарийдің кәсіби пайымдауы бойынша жалғыз әдіске немесе модельге сүйену жағдаяттарды ескере отырып негізді болатын жағдайлардан басқа. Егер төленбеген талаптар бағалауының қандай да бір елеулі компоненті үшін актуарий көп әдістерді немесе модельдерді пайдаланбаса, актуарийге осы шешімнің негіздемесін актуарлық хабарламада ашу және талқылау ұсынылады.

Төленбеген талаптар бағалауы алдыңғы бағалаудың жаңартылуы болатын жағдайда, актуарий алдыңғы төленбеген талаптар бағалауын талдауда қолданылған сол әдістерді немесе модельдерді, өзге әдістерді немесе модельдерді не олардың үйлесімін пайдалануды таңдай алады. Бұрын қолданылған әдістерді немесе модельдерді өзгертпеу туралы шешім қабылданған кезде де, актуарийге таңдалған әдістердің немесе модельдердің орындылығын қарастыру ұсынылады.

3.6.2 Болжамдар — Актуарийге әрбір пайдаланылатын әдістің немесе модельдің негізде жатқан болжамдарының негізділігін қарастыру ұсынылады. Болжамдар, әдетте, пайдаланылатын әдістер мен модельдердің орындылығына және осындай әдістер мен модельдерді қолданудың негізде жатқан параметрлеріне қатысты елеулі кәсіби пайымдауды талап етеді. Болжамдар анық емес немесе анық болуы мүмкін және өткен деректерді түсіндіруді немесе болашақ үрдістерді болжауды көздеуі мүмкін. Актуарийге актуарийдің кәсіби пайымдауы бойынша белгілі бір болжанатын өлшемнің төмен бағалануына немесе асыра бағалануына қарай белгілі елеулі ауытқуы жоқ және ішкі қайшылықсыз болжамдарды пайдалану ұсынылады. Күтілетін мәнді бағалауға қатысты ауытқу күтілетін мәнді бағалаудан жоғары немесе төмен болуға арналған өлшемге қатысты ауытқу болуы міндетті емес екенін атап өткен жөн.

Актуарийге төленбеген талаптар бағалауларының негізді баламалы болжамдарға сезімталдығын қарастыру ұсынылады. Актуарий негізді баламалы болжамдарды пайдалану төленбеген талаптар бағалауларына елеулі әсер ететінін анықтағанда, актуарийге принципалды хабардар ету және осы сезімталдықтың талдауға болжанатын әсерін принципалмен талқылауға тырысу ұсынылады.

Принципал актуарийдің болжамдарынан өзгеше белгілі бір болжамдар жинағы кезіндегі төленбеген талаптар бағалауының шамасына мүдделі болғанда, актуарий, тиісінше ашу шартымен, осындай болжамдарға негізделген нәтижелерді принципалға бере алады.

3.6.3 Деректер — Актуарийге пайдаланылатын деректерді таңдауға, өзге тұлғалар ұсынған мәліметтерді (деректерді) пайдалануға, деректерді тексеруге және деректерді пайдалануға қатысты Актуарлық практика стандарты № 23 «Деректер сапасы» (ASOP No. 23, Data Quality) жүгіну ұсынылады.

3.6.4 Өтемдер — Төленбеген талаптар бағалауын талдау бірнеше өтем типін қамтығанда, актуарийге түрлі өтем типтерінің арасындағы өзара әрекеттестікті есепке алу ұсынылады және актуарий орынды деп санайтын тәсілмен осы өзара әрекеттестікті көрсету үшін талдауды түзету ұсынылады.

3.6.5 Брутто мен нетто салыстырмасы — Төленбеген талаптар бағалауын талдаудың қолданылу аясы өтемдердің брутто да, нетто да бағалауларын талап етуі мүмкін. Брутто және нетто бағалаулар үш компоненттен тұрады деп қаралуы мүмкін: брутто бағалау, өтемдер бағалауы және нетто бағалау. Актуарийге қандай компоненттер бағалауға жататынын таңдау кезінде тапсырманың нақты фактілері мен жағдаяттарын есепке алу ұсынылады.

3.6.6 Сыртқы жағдайлар — Талаптар бойынша міндеттемелер сыртқы жағдайлардың, мысалы, ықтимал экономикалық өзгерістердің, реттеушілердің әрекеттерінің, сот шешімдерінің не саяси немесе әлеуметтік күштердің әсеріне ұшырайды. Актуарийге сол практика саласындағы білікті актуарийлерге жалпы белгілі әрі актуарийдің кәсіби пайымдауы бойынша актуарийдің төленбеген талаптар бағалауын талдауына елеулі әсер ету ықтималдығы бар тиісті сыртқы жағдайларды есепке алу ұсынылады. Дегенмен актуарий болашақ талаптар бойынша төлемдерге әсер етуі мүмкін барлық ықтимал сыртқы жағдайлар туралы егжей-тегжейлі білімге ие болуға немесе олардың барлығын есепке алуға міндетті емес.

3.6.7 Өзгеретін жағдайлар — Актуарийге жағдайларда, әсіресе талаптарға, залалдарға немесе тәуекелдік экспозицияларға қатысты, төленбеген талаптарды бағалау үшін пайдаланылатын тәжірибе деректерінде немесе болжамдарда жеткіліксіз көрсетілген ықтималдығы бар елеулі өзгерістер орын алды ма, соны қарастыру ұсынылады. Мысалдар қайта сақтандыру бағдарламасының өзгерістерін және субъектінің талаптарды реттеу жөніндегі персоналы пайдаланатын практикалардағы өзгерістерді, осындай өзгерістер актуарийдің төленбеген талаптар бағалауын талдауының нәтижелеріне елеулі әсер ету ықтималдығы бар шамада, қамтиды. Өзгеретін жағдайлар нақты субъектіге тән мән-жайлардан не саланың өзге қатысушыларына әсер ететін сыртқы факторлардан туындауы мүмкін. Жағдайларда белгілі елеулі өзгерістер орын алды ма, соны айқындау кезінде, актуарийге принципалдан немесе оның тиісті түрде уәкілеттік берілген өкілінен растайтын ақпарат алу мүмкіндігін қарастыру ұсынылады және актуарий, актуарийдің кәсіби пайымдауы бойынша олар негізсіз болып көрінетін жағдайлардан басқа, олардың растамаларына сүйене алады.

3.6.8 Белгісіздік — Актуарийге төленбеген талаптар бағалауын талдаумен байланысты белгісіздікті қарастыру ұсынылады. Осы стандарт актуарийден осы белгісіздікті өлшеуді талап етпейді және оған тыйым салмайды. Актуарийге осы белгісіздікті өлшеу-өлшемеу туралы шешім қабылдау кезінде төленбеген талаптар бағалауының мақсаты мен пайдаланылуын есепке алу ұсынылады. Актуарий белгісіздікті өлшеген кезде, актуарийге өлшенетін белгісіздіктің типтері мен көздерін қарастыру және осындай белгісіздікті өлшеу үшін орынды әдістерді, модельдерді және болжамдарды таңдау ұсынылады. Мысалы, бірнеше компонентті қамтитын төленбеген талаптар бағалауының өзгермелілігін өлшеу кезінде, осы компоненттердің бір-бірінен тәуелсіз бе немесе корреляцияланған ба, соны есепке алу керек. Төленбеген талаптар бағалауларын қоршайтын белгісіздіктің осындай типтері мен көздері модельдік тәуекелден, параметрлік тәуекелден және процестік тәуекелден туындайтын белгісіздікті қамтуы мүмкін.

3.7 Төленбеген талаптар бағалауы — Актуарийге төленбеген талаптар бағалауына қатысты мыналарды назарға алу ұсынылады:

3.7.1 Негізделгендік (орындылық) — Актуарийге төленбеген талаптар бағалауының негізділігін, актуарийдің кәсіби пайымдауы бойынша төленбеген талаптар бағалауының негізді екенін растауды қамтамасыз ететін тиісті индикаторларды немесе тексерулерді пайдалана отырып, бағалау ұсынылады. Төленбеген талаптар бағалауының негізділігі бағалау сәтінде актуарийге белгілі фактілер мен актуарийге белгілі немесе ол негізді түрде болжаған мән-жайлар негізінде айқындалуға тиіс.

3.7.2 Бірнеше компонент — Актуарийдің төленбеген талаптар бағалауы бірнеше компоненттен тұрғанда, актуарийге актуарийдің кәсіби пайымдауы бойынша бірнеше компоненттің бағалаулары негізді түрде келісілген бе, соны қарастыру ұсынылады.

3.7.3 Ұсыну — Актуарий төленбеген талаптар бағалауын түрлі тәсілдермен, мысалы, нүктелік бағалау, бағалаулар ауқымы, қолайсыз ауытқуға маржа қосылған нүктелік бағалау не төленбеген талаптар шамасының ықтималдықтар бөлінісі ретінде, ұсына алады. Актуарийге төленбеген талаптар бағалауын қалай ұсыну туралы шешім қабылдау кезінде төленбеген талаптар бағалауының болжанатын мақсатын немесе пайдаланылуын есепке алу ұсынылады.

3.8 Құжаттау — Актуарийге жұмысты құжаттау кезінде төленбеген талаптар бағалауының болжанатын мақсатын немесе пайдаланылуын есепке алу ұсынылады және Актуарлық практика стандарты № 41 «Актуарлық хабарламалар» (ASOP No. 41, Actuarial Communications) жүгіну ұсынылады.

Бөлім 4. Хабарламалар және ақпаратты ашу

4.1 Актуарлық хабарлама — Осы стандарт қолданылатын актуарлық хабарламаны шығару кезінде, актуарийге төленбеген талаптар бағалауының болжанатын мақсатын немесе пайдаланылуын есепке алу және Актуарлық практика стандарттары № 23 мен № 41-ге жүгіну ұсынылады.

Бұдан басқа, болжанатын мақсатқа немесе пайдалануға сәйкес, актуарийге тиісті актуарлық хабарламада мыналарды ашу ұсынылады:

a. төленбеген талаптар бағалауының болжанатын мақсаты (мақсаттары) немесе пайдаланылуы (пайдалану тәсілдері), оның ішінде 3.1-тармақта сипатталғандай, бірнеше мақсат немесе пайдалану тәсілі үшін жалғыз жұмыс нәтижесін алу мақсатында актуарий орынды деп санаған түзетулер, егер ондайлар болса;

b. елеулі шектеулер, егер ондайлар болса, 3.2-тармақта сипатталғандай, актуарийдің төленбеген талаптар бағалауын талдауын актуарийдің кәсіби пайымдауы бойынша тереңірек талдау елеулі түрде өзгеше нәтижеге әкелетін болуы тұрғысынан елеулі тәуекел бар болатындай қысқарта шектегендер;

c. 3.3-тармақта сипатталғандай, төленбеген талаптар бағалауының қолданылу аясы;

d. мынадай күндер: (1) төленбеген талаптар бағалауының есепке алу күні (accounting date), ол төленген және төленбеген талаптар сомаларын бөлу үшін пайдаланылатын күн болып табылады; (2) төленбеген талаптар бағалауының бағалау күні (valuation date), ол төленбеген талаптар бағалауын талдауда пайдаланылатын деректерге операциялар енгізілетін жай-күй бойынша күн болып табылады; және (3) төленбеген талаптар бағалауының қарау күні (review date), ол актуарийге белгілі ақпаратты төленбеген талаптар бағалауын талдауға енгізу үшін шекті күн болып табылады, егер бұл орынды болса. Мұндай хабарламаның мысалы былай көрінеді: «2005 ж. 31 желтоқсандағы жай-күй бойынша осы төленбеген талаптар бағалауы 2005 ж. 30 қарашадағы жай-күй бойынша бағаланған деректерге және маған 2006 ж. 17 қаңтарға дейін ұсынылған қосымша ақпаратқа негізделді.»;

e. нақты елеулі тәуекелдер мен белгісіздіктер, егер ондайлар болса, нақты нәтижелердің төленбеген талаптар бағалауынан ерекшеленуі мүмкіндігіне қатысты;

f. елеулі оқиғалар, болжамдар немесе өзге тұлғалардың мәліметтерін пайдалану жағдайлары (reliances), егер ондайлар болса, төленбеген талаптар бағалауының негізде жатқан, актуарийдің кәсіби пайымдауы бойынша төленбеген талаптар бағалауына елеулі әсер ететіндер, оның ішінде актуарийдің принципалы немесе үшінші тұлға ұсынған болжамдар, не есепке алу негізіне немесе есепке алу қағидасын қолдануға қатысты болжамдар. Егер актуарий өзі негізді деп санамайтын не негізділігін анықтай алмайтын елеулі болжамға, әдіске немесе модельге тәуелді болса, актуарийге бағалаудың осы болжамға/әдіске/модельге тәуелділігін және осы болжамның/әдістің/модельдің көзін ашу ұсынылады. Актуарийге тапсырманың мақсатын және актуарлық хабарламаның болжанатын пайдаланушыларын ескере отырып, одан әрі ашу орынды бола ма, соны айқындау үшін кәсіби пайымдауды қолдану ұсынылады;

g. Актуарлық практика стандарты № 41, 4.2-тармақта көзделген ашу, егер қандай да бір елеулі болжам немесе әдіс қолданылатын құқықпен (заңдармен, заңға тәуелді актілермен және өзге де заңды міндетті актілермен) ұйғарылса;

h. Актуарлық практика стандарты № 41, 4.3-тармақта көзделген ашу, егер актуарий өзге дереккөздердің мәліметтерін пайдалану туралы мәлімдесе және осылайша актуарийден өзге тарап таңдаған кез келген елеулі болжам немесе әдіс үшін жауапкершілікті өзінен алса; және

i. Актуарлық практика стандарты № 41, 4.4-тармақта көзделген ашу, егер актуарийдің кәсіби пайымдауы бойынша актуарий өзгеше түрде осы стандарттың басшылық нұсқауларынан елеулі түрде ауытқыса.

4.2 Қосымша ашулар — Белгілі бір жағдайларда, болжанатын мақсатқа немесе пайдалануға сәйкес, актуарийге 4.1-тармақта көзделген ашулардан басқа мынадай ашуларды жасау қажет болуы мүмкін:

a. Актуарий бағалаулар ауқымын көрсеткен жағдайда, актуарийге ұсынылған ауқымның негізін ашу ұсынылады, мысалы: болжанатын өлшемнің бағалаулар ауқымы (мұндай бағалаулардың әрқайсысы дербес негізде негізді бағалау деп саналады); белгілі бір модель немесе модельдер арқылы алынған нәтижелер ауқымы шегіндегі сенімділік аралығын білдіретін ауқым; не процестік тәуекел және параметрлік тәуекел сияқты белгілі бір тәуекелдерді көрсететін сенімділік аралығын білдіретін ауқым.

b. Төленбеген талаптар бағалауы алдыңғы бағалаудың жаңартылуы болатын жағдайда, актуарийге актуарийдің пікірі бойынша төленбеген талаптар бағалауына елеулі әсер ететін болжамдардағы, рәсімдердегі, әдістердегі немесе модельдердегі өзгерістерді және осындай өзгерістердің себептерін, олар актуарийге белгілі шамада, ашу ұсынылады. Осы стандарт актуарийден осындай өзгерістердің әсерін өлшеуді немесе сандық түрде айқындауды талап етпейді.

Қосымша 1

Алғышарттар және ағымдағы практикалар

Ескертпе. Осы қосымша ақпараттық мақсаттарда келтіріледі, бірақ актуарлық практика стандартының бөлігі болып табылмайды.

Алғышарттар

Осы стандарт актуарийге мүліктік сақтандыру мен жауапкершілікті сақтандырудың жабу түрлері бойынша не қауіпті тәуекелдер (hazard risks) бойынша төленбеген талаптарды және талаптарды реттеу шығыстарын бағалау кезінде назарға алу ұсынылатын мәселелер мен пайымдауларды айқындайды. Мүліктік сақтандыру мен жауапкершілікті сақтандырудағы залалдар бойынша және залалдарды реттеу шығыстары бойынша резервтерге қатысты қағидаттарды баяндау (Statement of Principles Regarding Property and Casualty Loss and Loss Adjustment Expense Reserves) Жауапкершілікті сақтандыру жөніндегі актуарийлер қоғамының (Casualty Actuarial Society) Директорлар кеңесімен 1988 ж. мамырда қабылданды. Қағидаттарды баяндау мүліктік сақтандыру мен жауапкершілікті сақтандырудағы төленбеген талаптар сомалары мен талаптарды реттеу шығыстарын бағалауға қатысты негізгі басшылық құжат қызметін атқарды, практикаға қатысты қағидаттарды да, пайымдауларды да ұсынды. Осы стандартты әзірлеуге байланысты Қағидаттарды баяндау пайымдауларды да талқылау емес, қағидаттарға назар аударуы үшін қайта қаралуда.

Тарифтерді есептеу мақсаттары үшін әзірленген төленбеген талаптар бағалауларын осы стандарттың қолданылу аясынан шығару туралы шешім қабылданды. Бұл тарифтерді есептеу контекстіндегі төленбеген талаптар бағалауларына орынсыз талаптар жүктемеу үшін және тарифтерді есептеу контекстіне ғана қолданылатын қосымша пайымдауларды қоспау есебінен қолданылу аясын жұмысқа жарамды сақтау үшін жасалды. Тарифтерді есептеу өткен оқиғалардың құнын талдауға қарағанда, ықтимал болашақ оқиғаларды неғұрлым гипотетикалық талдауды талап етеді. Демек, тарифтерді есептеу мақсаттары үшін болжамдар мен әдістерді таңдау және бағалау өткен оқиғалар бойынша төленбеген талаптар бағалаулары үшін таңдаудан және бағалаудан ерекшеленуі мүмкін.

Ағымдағы практикалар

Актуарийлер Жауапкершілікті сақтандыру жөніндегі актуарийлер қоғамының мүліктік сақтандыру мен жауапкершілікті сақтандырудағы залалдар бойынша және залалдарды реттеу шығыстары бойынша резервтерге қатысты Қағидаттарды баяндауын (Statement of Principles Regarding Property and Liability Loss and Loss Adjustment Expense Reserves) басшылыққа алады. Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес шығарған және талаптар мен талаптарды реттеу шығыстарын бағалауға қатысты өзге актуарлық практика стандарттарына мыналар кіреді: Актуарлық практика стандарты № 9 «Мүліктік сақтандыру мен жауапкершілікті сақтандырудағы тарифтерді есептеуде, залалдар бойынша резервтеуде және бағалауларда құжаттау мен ақпаратты ашу» (ASOP No. 9, Documentation and Disclosure in Property and Casualty Insurance Ratemaking, Loss Reserving, and Valuations); Актуарлық практика стандарты № 20 «Мүліктік сақтандыру мен жауапкершілікті сақтандырудағы залалдар бойынша және залалдарды реттеу шығыстары бойынша резервтерді дисконттау» (ASOP No. 20, Discounting of Property and Casualty Loss and Loss Adjustment Expense Reserves); Актуарлық практика стандарты № 23 «Деректер сапасы» (ASOP No. 23, Data Quality); Актуарлық практика стандарты № 36 «Мүліктік сақтандыру мен жауапкершілікті сақтандырудағы залалдар бойынша және залалдарды реттеу шығыстары бойынша резервтерге қатысты актуарий қорытындысы» (ASOP No. 36, Statement of Opinion Regarding Property/Casualty Loss and Loss Adjustment Expense Reserves) және Актуарлық практика стандарты № 41 «Актуарлық хабарламалар» (ASOP No. 41, Actuarial Communications). Бұдан басқа, 1993 ж. бастап Американдық актуарийлер академиясының (American Academy of Actuaries) Жауапкершілікті сақтандыру практикасы жөніндегі кеңесі (Casualty Practice Council) Сақтандыру комиссарларының ұлттық қауымдастығының (National Association of Insurance Commissioners) актуарлық қорытындыға қойылатын қолданыстағы талаптарына арналған практикалық жазбаларды (practice notes) жариялайды. Практикалық жазбалар кейбір ағымдағы практикаларды сипаттайды және мәселелер мен проблемаларды шешу үшін иллюстрациялық тұжырымдамаларды келтіреді. Бұл практикалық жазбалар (және осы стандарт күшіне ену күнінен кейін шығарылатын болашақ практикалық жазбалар) жаңа алаңдаушылықтарға немесе талаптарға уақтылы ден қою үшін жаңартылуы мүмкін болса да, олар міндетті болып табылмайды және Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес бекітетін актуарлық практика стандарттарын талқылау мен қабылдау рәсімінен өтпеген.

Сондай-ақ төленбеген талаптар бағалаулары тақырыбына қатысты ашық қолжетімдегі көптеген білім беру жұмыстары бар, оның ішінде Жауапкершілікті сақтандыру жөніндегі актуарийлер қоғамы жариялаған жұмыстар. Олардың кейбірі рецензиялаудан өткен, ал басқалары — өтпеген. Олар практикалаушы актуарийлерге пайдалы білім беру басшылық нұсқауларын бере алса да, олардың ешқайсысы актуарлық практика стандарты болып табылмайды.

Қосымша 2

Талқылауға арналған екінші жобаға түсініктемелер және оларға жауаптар

Осы стандарттың «Мүліктік сақтандыру және жауапкершілікті сақтандыру бойынша төленбеген талаптар бағалаулары» талқылауға арналған екінші жобасы 2007 ж. ақпанда шығарылды, түсініктемелерді ұсыну мерзімі 2007 ж. 1 мамырға дейін. Түсініктемелері бар тоғыз хат алынды, олардың кейбірі бірнеше түсініктеме берушінің атынан, мысалы, фирмалар немесе комитеттер тарапынан ұсынылды. Осы қосымшаның мақсаттары үшін «түсініктеме беруші» термині нақты түсініктеме хатымен байланысты бірнеше тұлғаға қатысты болуы мүмкін. Резервтеу жөніндегі кіші комитет алынған барлық түсініктемелерді мұқият қарастырды, ал Жауапкершілікті сақтандыру жөніндегі комитет пен ASB ұсынылған өзгерістерді қарады (және қажет болған кезде өзгертті).

Төменде түсініктеме хаттарында қамтылған елеулі мәселелер мен ескертулер және оларға жауаптар қысқаша баяндалады.

2-қосымшадағы «рецензенттер» термині кіші комитетті, Жауапкершілікті сақтандыру жөніндегі комитетті және ASB-ны қамтиды. Бұдан басқа, өзгеше көрсетілмеген жағдайда, осы қосымшада пайдаланылатын бөлімдердің нөмірлері мен атаулары талқылауға арналған екінші жобаның редакциясына қатысты.

ЖАЛПЫ ТҮСІНІКТЕМЕЛЕР

Түсініктеме: Екі түсініктеме беруші стандарт алдыңғы бағалауды негізді қарау нені құрайтынын түсіндіруін сұрады. Атап айтқанда, оларды актуарийлердің ертеректегі бағалауды ретроспективалық көзқарас артықшылығымен (hindsight), әсіресе сот талқылауы жағдайында, қарауы алаңдатты.

Жауап: 3.7.1 «Негізделгендік» тармағына осы мәселені шешу үшін сөйлем қосылды.

БӨЛІМ 1. МАҚСАТЫ, ҚОЛДАНЫЛУ АЯСЫ, АЙҚАС СІЛТЕМЕЛЕР ЖӘНЕ КҮШІНЕ ЕНУ КҮНІ

1.2 «Қолданылу аясы» тармағы

Түсініктеме: Бір түсініктеме беруші 1.2-тармаққа «уже наступили» сөздерінен кейін бірден «либо наступят» сөздерін қоса отырып нақтылауды ұсынды.

Жауап: Рецензенттер келісіп, өзгеріс енгізді.

Түсініктеме: Бір түсініктеме беруші тарифтерді есептеу осы стандарттың аясынан шығарылғанына қарамастан, тарифтерді есептеу мақсаттары үшін төленбеген талаптар бағалауларын әзірлеу осы стандартта қамтылған көп нәрседен ұтатынына алаңдады. Ұсыныс осы стандартта тарифтерді есептеуді шығаруды сақтап, бірақ кейін осындай шығаруды жоятын қайта қаралған редакцияны әзірлеуге кірісуден тұрды.

Жауап: Рецензенттер тарифтерді есептеуді осы стандарттың аясынан шығаруды сақтаумен келіседі, бірақ тарифтерді есептеу жағдайы олардың ағымдағы тапсырмасының аясынан тыс деп есептейді.

Түсініктеме: Бір түсініктеме беруші 1.2-тармақтың бірінші абзацында «возмещения» сөзінің алдына «конкретные типы» сөздерін қосуды ұсынды, өйткені әйтпесе бұл барлық өтем типтері талқыланады деп ұғынылуы мүмкін.

Жауап: Рецензенттер ұсыныспен келіспейді, өйткені ниет төленбеген талаптармен байланысты барлық өтем типтерін әлеуетті түрде қосу болып табылады, 3.3 «Төленбеген талаптар бағалауының қолданылу аясы» тармағына сәйкес осы мақсатқа немесе әзірленетін төленбеген талаптар бағалауларын пайдалануға қолданылатын нақты өтемдерді (егер ондайлар болса) айқындау бөлігінде актуарийге сүйене отырып. Рецензенттер өзгеріс енгізген жоқ.

Түсініктеме: Екі түсініктеме беруші кейбіреулер «төленбеген талаптар бағалаулары» терминін «резервтер» орнына пайдаланумен жаңылыстырылуы мүмкін деп алаңдады.

Жауап: Рецензенттер айқындық үшін 1.2-тармаққа абзац қосты.

Түсініктеме: Бір түсініктеме беруші «төленбеген талаптар бағалауларының функциясы болуы мүмкін» баптарды қолданылу аясынан шығару төленбеген талаптарға енгізілетін өтемдерді кездейсоқ шығарар еді деп алаңдады.

Жауап: Рецензенттер стандарт (1.2-тармақтың бірінші абзацында, соңғы сөйлемінде көрсетілгендей) осындай өтемдер стандартпен қамтылатынын жеткілікті айқын деп есептейді.

Түсініктеме: Бір түсініктеме беруші төленбеген талаптар бағалауларының немесе талаптар нәтижелерінің функциясы болып табылатын, бірақ осы стандарттың қолданылу аясына енгізілмеген баптар тізбесіне «ценообразование» (pricing) және «премии» (premiums) қосуды ұсынды.

Жауап: Рецензенттер мұны қажет деп санамайды, өйткені тарифтерді есептеу бөлімнің бірінші абзацында әлдеқашан шығарылған, ал бұл тізбе түпкілікті болып табылмайды.

Түсініктеме: Екі түсініктеме беруші мүліктік сақтандыру мен жауапкершілікті сақтандыру бойынша жылдық есептілік ұсынатын компаниялар жүзеге асыратын медициналық сақтандыру қолданылу аясына енгізілуі мүмкін деген алаңдаушылық білдірді. Осы түсініктеме берушілердің бірі бұл мәселені медициналық сақтандыруды қолданылу аясынан тура шығару арқылы шешуді ұсынды. Басқа түсініктеме беруші мүліктік сақтандыру мен жауапкершілікті сақтандыру бойынша төленбеген талаптар бағалаулары туралы жеке стандарттың қажеті жоқ деп ұсынды, өйткені мүліктік сақтандыру мен жауапкершілікті сақтандыру перспективасы қолданыстағы Актуарлық практика стандарты № 5 «Медициналық сақтандыру және еңбекке жарамсыздыққа байланысты сақтандыру бойынша туындаған талаптар» (ASOP No. 5, Incurred Health and Disability Claims) шеңберінде қаралуы мүмкін шығар. Соңғы түсініктеме беруші мүліктік сақтандыру мен жауапкершілікті сақтандыру бойынша жеке стандарт қабылданса, «мүліктік сақтандыру және жауапкершілікті сақтандыру» (property/casualty) анықтамасын көздеуді де ұсынды.

Жауап: Рецензенттер мұндай шатасу болуы мүмкін екенімен келіседі және 1.2 «Қолданылу аясы» тармағына абзац қосты.

Түсініктеме: Бір түсініктеме беруші 1.2-тармақтың қолданылатын құқықпен қайшылыққа және т. б. қатысты соңы қажет емес деп, және «положение» (provision) термині (1.3 «Айқас сілтемелер» тармағында қамтылған) кейбір юрисдикцияларда «полистік резервтер» немесе «залалдар бойынша резервтер» орнына да пайдаланылады деп мәлімдеді.

Жауап: Рецензенттер келіспейді, өйткені бұл тұжырымдама барлық актуарлық практика стандарттары үшін стандартты болып табылады, және өзгеріс енгізген жоқ.

БӨЛІМ 2. АНЫҚТАМАЛАР

2.1 «Актуарлық орталық бағалау» тармағы

Түсініктеме: Бір түсініктеме беруші «актуарлық орталық бағалау» терминіне көп жағдайда бұл күтілетін мәнге қатысты төмендетуге қарай ауытқыған усеченное среднее (truncated mean) болады деген алаңдаушылыққа байланысты қарсы шықты және, егер бұл термин стандартта міндетті түрде қажет болса, оны атауында «актуарлық» сөзінсіз қайта атауды ұсынды.

Жауап: Рецензенттер «актуарлық» терминін шығарумен келіспейді және өзгеріс енгізген жоқ. 3-қосымшаны қараңыз.

Түсініктеме: Бір түсініктеме беруші «актуарлық орталық бағалау» анықтамасында «күтілетін мән» терминін пайдалану статистикалық орташаны меңзер еді деп алаңдады. Түсініктеме беруші «күтілетін мәнді» «орталық тенденция өлшеміне… орташа немесе күтілетін мән сияқты» ауыстыруды ұсынды.

Жауап: Рецензенттер әзірлеу процесінде ұқсас тұжырымдаманы қарастырды және өзгеріс енгізген жоқ. 3-қосымшаны қараңыз.

Түсініктеме: Бір түсініктеме беруші әдістер мен модельдердің нәтижелерін сипаттау үшін түрлі терминдерді пайдалануды ұсынды. Атап айтқанда, түсініктеме беруші «актуарлық орталық бағалау» терминін әдіс нәтижесін сипаттаумен шектеуді, ал «актуарлық бөліністік бағалау» (actuarial distribution estimate) терминін немесе өзге терминді модель нәтижелерін сипаттау үшін пайдалануды ұсынды.

Жауап: Рецензенттер стандарт актуарийге нәтижелерді актуарий пайдаланғысы келетін кез келген терминмен сипаттауға мүмкіндік береді деп есептейді (термин «актуарлық орталық бағалау» пайдаланылуы мүмкін көптеген ықтимал терминдердің бірі ретінде ғана келтіріледі), және өзгеріс енгізген жоқ.

2.3 «Жабу» тармағы

Түсініктеме: Бір түсініктеме беруші «жабу» анықтамасы бірінші тарап (first party) бойынша өзін-өзі сақтандыру бойынша талаптарды қамтымайды деп алаңдады.

Жауап: Рецензенттер бірінші тарап бойынша өзін-өзі сақтандыру бойынша залалдарға қатысты «міндеттеме» немесе талап болатын жағдайды елестете алмады. Керісінше, бұл актив құнының азаюы ретінде қаралды. Осыған байланысты рецензенттер бірінші тарап бойынша өзін-өзі сақтандыру бойынша талаптарды қарау қажеттілігімен келіспеді және өзгеріс енгізген жоқ.

2.5 «Әдіс» және 2.6 «Модель» тармақтары

Түсініктеме: Бір түсініктеме беруші: «„әдістер“ мен „модельдер“ арасында ұсынылып отырған стандартта қамтылғаннан» әлдеқайда елеулі әрі іргелі белгілі бір айырмашылықтар бар деп мәлімдеді. Түсініктеме беруші CAS жұмыс тобының резервтердің өзгермелілігі туралы баяндамасынан (CAS Working Party paper on reserve variability) неғұрлым толық анықтамаларды алуды ұсынды.

Жауап: Стандарттағы анықтамалар көрсетілген жұмыс тобының баяндамасында қамтылғанның қысқартылған нұсқалары болып табылады. Рецензенттер одан әрі нақтылау қажет емес деп есептейді, бірақ түрлі CAS жарияланымдарына сілтеме 1-қосымшаға қосылды.

2.7 «Модельдік тәуекел» тармағы

Түсініктеме: Бір түсініктеме беруші 2.7-тармақтағы «модельдік тәуекел» анықтамасында әдістер мен модельдерге сілтемелерді біріктіру грамматикалық мәселелер туғызады деп есептеді. Ұсынылған шешім жаңа «әдіс тәуекелі» (method risk) терминін жасаудан тұрды, бұл 3.6.8 «Белгісіздік» тармағында да шамалы өзгеріске әкелер еді.

Жауап: Рецензенттер «әдіс тәуекелі» деп сипатталғанды «модельдік тәуекел» санатына енгізу жалпы қабылданған практика деп есептейді. Сондықтан анықтамаға өзгеріс енгізілді, бірақ «әдіс тәуекелі» үшін жеке термин (және анықтама) қосылған жоқ.

2.8 «Параметрлік тәуекел» тармағы

Түсініктеме: Бір түсініктеме беруші «параметрлік» тәуекел анықтамасында «әдістерге» сілтемеге «„әдістің“ негізде жатқан бөлінісі жоқ болғандықтан, бағалауға параметрлер жоқ» деген сенімге байланысты қарсы шықты.

Жауап: Рецензенттер бұл «әдістер» мен «параметрлер» терминдерін жалпы қабылданған пайдалану аясына кіреді деп есептейді және өзгеріс енгізген жоқ.

Түсініктеме: Бір түсініктеме беруші келісімділік мақсаттары үшін «параметр» анықтамасын қосуды ұсынды.

Жауап: Рецензенттер мұндай анықтама қажет емес деп есептейді және өзгеріс енгізген жоқ.

2.11 «Төленбеген талаптар бағалаулары» тармағы

Түсініктеме: Бір түсініктеме беруші бұл анықтаманы (және төленбеген талаптар бағалауын талдау анықтамасын) төленбеген талаптар бағалаулары қаржылық есептілік контекстерінде залалдар бойынша резервтер бағалауларының немесе төленбеген талаптар бойынша міндеттемелер бағалауларының синонимдері екенін нақтылау үшін өзгертуді ұсынды.

Жауап: Рецензенттер айқындық үшін 1.2 «Қолданылу аясы» тармағына тұжырымдама қосты.

БӨЛІМ 3. МӘСЕЛЕЛЕРДІ ТАЛДАУ ЖӘНЕ ҰСЫНЫЛАТЫН ПРАКТИКАЛАР

3.1 «Төленбеген талаптар бағалауының мақсаты немесе пайдаланылуы» тармағы

Түсініктеме: Бір түсініктеме беруші қаржылық есептілік контекстінен аулақ болу үшін «резерв» орнына «төленбеген талаптар бағалауы» терминін пайдаланумен келісті, бірақ бағалаудың «болжанатын мақсатына» сілтеме талқылауды тек резервтерге және қаржылық есептілікке қайтарады деп есептеді. Ұсынылған шешім стандартта «болжанатын мақсатты» кез келген талқылауды жоюдан және стандартта тек ықтимал болашақ нәтижелер бөлінісін бағалауға назар аударудан тұрды. (Бұл алаңдаушылық 1.2 «Қолданылу аясы» тармағында ұсынылған шамалы өзгерістерге де әкелді.)

Жауап: Рецензенттер жалғыз «болжанатын мақсаттар» қаржылық есептілікке қатысты болар еді дегенмен келіспейді. Өзге «болжанатын мақсаттар» (олардың кейбірі 3.1-тармақта тізбеленген) бірігулермен/сатып алулармен байланысты бағалауларды, тәуекелдерді басқару мақсаттары үшін сценарийлік талдауды, коммутация (commutation) туралы талқылаулар шеңберіндегі бағалауларды және т. б. қамтиды. Рецензенттер өзгеріс енгізген жоқ.

Түсініктеме: Осы бөлімнің соңғы сөйлемі «актуарийге… осындай түзетулерді енгізу… орынды әрі практикалық тұрғыдан жүзеге асырылатын шамада, көп мақсаттарға бейімделу үшін түзетулер мүмкіндігін қарастыру ұсынылады» дейді. Бір түсініктеме беруші ниет актуарий бағалауды түзете ме әлде әрбір мақсат/пайдалану үшін түрлі бағалаулар бере ме, соны сұрады.

Жауап: Рецензенттер бұл жағдайды шешудің түрлі ықтимал тәсілдерін талқылады және стандарт бірнеше бағалау жасау керек пе, екі мақсатқа да бейімделуге ұмтылатын жалғыз бағалау жасау керек пе (бұл мүмкін деп болжай отырып), не өзге нұсқаны пайдалану керек пе деген мәселені көрсетпей қалдыруы тиіс деп шешті. Оның орнына стандарт актуарийден белгілі бір түзетуді қарастыруды талап етеді және түзету енгізу керек пе және қандай түзету керек деген мәселені актуарийдің кәсіби пайымдауының қалауына қалдырады. Рецензенттер өзгеріс енгізген жоқ.

3.2 «Төленбеген талаптар бағалауын талдау кезіндегі шектеулер» тармағы

Түсініктеме: Бір түсініктеме беруші бұл бөлімде неғұрлым жалпылық үшін «персонал» (staff) сөзін «ресурстар» (resources) сөзіне ауыстыруды ұсынды.

Жауап: Рецензенттер келісіп, тұжырымдаманы өзгертті.

Түсініктеме: Бір түсініктеме беруші бұл бөлімде стандарттың қалған бөлігімен неғұрлым келісімділік үшін «нәтиже» (result) сөзін «бағалау» (estimate) сөзіне ауыстыруды ұсынды.

Жауап: Рецензенттер келіспейді. Қолданыстағы тұжырымдамада «нәтиже» бағалаудан басқа талдаудың өзге бөліктерін, мысалы, белгісіздікті талдауды (егер ол тапсырманың қолданылу аясына енгізілсе) қамтуы мүмкін. Рецензенттер өзгеріс енгізген жоқ.

Түсініктеме: Бір түсініктеме беруші осы бөлімде сипатталған типтегі елеулі тәуекел болған жағдайда, бұл жағдай міндетті ашу болуын ұсынды.

Жауап: Рецензенттер келіспейді, міндетті ашу 4.1(b) тармағында әлдеқашан қаралғанын атап өтіп, және өзгеріс енгізген жоқ.

3.3 «Төленбеген талаптар бағалауының қолданылу аясы» тармағы

Түсініктеме: Бір түсініктеме беруші 3.3(a)(1) тармағындағы тұжырымдама актуарийлерді тек тізбеленген баламалармен ғана шектеуге итермелеуі мүмкін деп алаңдады. Баламалы тұжырымдама ұсынылды.

Жауап: Рецензенттер келісіп, оған жауап ретінде тұжырымдаманы өзгертті.

Түсініктеме: Бір түсініктеме беруші 3.3(c) тармағы үшін «подлежит учёту» (is to be considered) «учитывается» (is considered) болып өзгертілетін редакциялық өзгерісті ұсынды.

Жауап: Рецензенттер ұсыныспен келіспейді, өйткені 3.3-тармақ талдауды нақты жүргізуге дейін жұмыстың қолданылу аясын айқындауға қатысты. Демек, осы контексте «подлежит» «учитывается» дегенге қарағанда неғұрлым орынды. Рецензенттер өзгеріс енгізген жоқ.

Түсініктеме: Бір түсініктеме беруші 3.3(f) тармағындағы «любые иные статьи» тіркесін ағымдағы тұжырымдаманың тым жан-жақты болатыны және артық рәсімдерге әкелуі мүмкін деген алаңдаушылыққа байланысты «иные статьи» немесе «любые иные значимые статьи» дегенге ауыстыруды ұсынды.

Жауап: Рецензенттер келіспейді, өйткені абзацтың соңындағы сілтеме («қолданылу аясын жеткілікті түрде сипаттау үшін қажет») баяндалған алаңдаушылықты әлдеқашан есепке алады, және өзгеріс енгізген жоқ.

Түсініктеме: Бір түсініктеме беруші 3.5 «Төленбеген талаптардың табиғаты» тармағында, бірінші абзацта «существенно для актуария» дегенді «существенно для оценки» дегенге ауыстыруды ұсынды.

Жауап: Рецензенттер келісіп, өзгеріс енгізді.

3.6 «Төленбеген талаптар бағалауын талдау» тармағы

Түсініктеме: Бір түсініктеме беруші осы абзацтағы «факторлар» терминінің ықтимал екіұштылығына алаңдады.

Жауап: Рецензенттер бұл ықтимал екіұштылық 3.6-тармақтағы баяндаумен жеткілікті жойылады деп есептейді.

Түсініктеме: Бір түсініктеме беруші алдын ала төленген шығыстармен және сыртқы әкімшілермен (third party administrators, TPAs) байланысты жағдайлар үшін төленбеген талаптарды реттеу шығыстары бойынша қосымша басшылық нұсқауларды көздеуді ұсынды.

Жауап: Стандарт талаптарды реттеу шығыстарын өз қолданылу аясына әлдеқашан қосады, өйткені «төленбеген талаптар» 1.1 «Мақсаты» тармағында олармен байланысты талаптарды реттеу шығыстарын қамтиды деп айқындалған. Рецензенттер сондай-ақ TPAs-тың талаптарды реттеу шығыстарын алдын ала төлеуі нақты жағдай және, осындай ретінде, осы стандарттың жалпы басшылық нұсқаулары үшін тым егжей-тегжейлі деп есептейді. Рецензенттер өзгеріс енгізген жоқ.

3.6.1 «Әдістер мен модельдер» тармағы

Түсініктеме: Бір түсініктеме беруші «біз стохастикалық модельдерді дәстүрлі детерминистикалық әдістерге қарағанда қатаң пайдалануға ықпал ету үшін барлық мүмкіндікті жасауымыз керек» деп мәлімдеді және «әдістерді» мен «модельдерді» мәні бойынша өзара алмастырылатын терминдер ретінде пайдалануға қарсы шықты.

Жауап: Рецензенттер пайымдауды әдістерді де, модельдерді де қолданудың негізгі компоненті деп санайды. Осыған байланысты рецензенттер олардың бірін барлық жағдайларда екіншісінен анық басым деп санамайды. Рецензенттер өзгеріс енгізген жоқ.

Түсініктеме: 3.6.1-тармақта «Мысалы, бір қызмет түрі шеңберіндегі түрлі жабу түрлері түрлі әдістерді талап етуі мүмкін» деген тіркесте бір түсініктеме беруші «талап ету» (require) сөзінің орындылығын күмән астына алды.

Жауап: Рецензенттер «талап ету» сөзі осы контексте орынды деп есептейді, ол мысал контекстінде пайдаланылатынын, тура талапты баяндау кезінде емес, ескере отырып. Рецензенттер өзгеріс енгізген жоқ.

Түсініктеме: Бір түсініктеме беруші «кез келген компонент» үшін көп әдістер пайдаланылмаса, міндетті ашуға қатысты тұжырымдаманы ұсынды. Ұсыныс ашуды тек елеулі компоненттермен ғана шектеді. Сол түсініктеме беруші сондай-ақ «компонент» терминін нақтылауды сұрады.

Жауап: Рецензенттер бөлімді талап тек елеулі компоненттер үшін ғана болатынын нақтылау үшін қайта тұжырымдады. «Компонент» терминін ұсынылған нақтылау қабылданбады, өйткені рецензенттер ол барлық қолданулар үшін ешқашан толық болмайтын компоненттер мысалдарының тізбесіне әкелер еді деп санады.

3.6.3 «Деректер» тармағы

Түсініктеме: Бір түсініктеме беруші «егер деректер тіркелген талаптар бойынша шығыстармен сәйкес келмесе, яғни талап актуарлық деректерде төленген ретінде көрсетілген сәт пен оны принципал тіркеген сәт арасында уақыттық айырмашылық болса, қосымша міндеттемелер қажет болуы мүмкін» деген басшылық нұсқауды қосуды ұсынды.

Жауап: Рецензенттер бұл нақты жағдай және ол 3.6.1(c) тармағының жалпы басшылық нұсқауларымен қамтылады деп есептейді. Рецензенттер өзгеріс енгізген жоқ.

3.6.6 «Сыртқы жағдайлар» тармағы

Түсініктеме: Бір түсініктеме беруші 3.6.6 «Сыртқы жағдайлар» тармағы өткен немесе ағымдағы жағдайларға, ал 3.6.7 «Өзгеретін жағдайлар» тармағы ағымдағы немесе болашақ жағдайларға назар аударады деп болжады, және осы уақыттық көкжиектерді стандартта нақтылауға болар еді деп ұсынды.

Жауап: Рецензенттер осы екі бөлімдегі уақыттық көкжиектер түсініктеме беруші болжағандай шектелген дегенмен келіспейді және өзгеріс енгізген жоқ.

3.6.7 «Өзгеретін жағдайлар» тармағы

Түсініктеме: Екі түсініктеме беруші актуарий белгілі бір жағдаяттарда басшылықтың растамаларының негізділігін (3.6.7-тармақта көрсетілгендей) бағалауға міндетті болуы тиіс деп болжады. Осы түсініктеме берушілердің бірі 3.6.7-тармақтағы «негізді растамаларға» сілтеме актуарий осындай бағалауды орындауға міндетті екенін әлдеқашан меңзейді деп мәлімдеді, бірақ стандарт бұл талапты тура баяндауын ұсынды.

Жауап: Рецензенттер стандарт актуарийден басшылықтың растамаларының негізділігін растайтын бағалауды орындауды талап етуі тиіс дегенмен келіспеді және актуарий, актуарийдің кәсіби пайымдауы бойынша олар негізсіз болып көрінетін жағдайлардан басқа, олардың растамаларына сүйене алатынын көрсету үшін тұжырымдаманы қайта қарады.

3.6.8 «Белгісіздік» тармағы

Түсініктеме: Бір түсініктеме беруші белгісіздік өлшемдерінің мысалдарын келтіруді ұсынды.

Жауап: Рецензенттер мұндай тізбені қажет деп санамады және өзгеріс енгізген жоқ.

Түсініктеме: Бір түсініктеме беруші бірнеше компоненттің бағалауларының ковариациясына бастапқы сілтеме тексеруге келмеуі мүмкін белгілі бір статистикалық тексерулерді немесе тәуелділіктерді меңзеді деп болжады. Алмастыратын тұжырымдама ұсынылды.

Жауап: Рецензенттер алаңдаушылықты мойындайды және білдірілген алаңдаушылықты жоятын жаңа тұжырымдаманы әзірледі.

Түсініктеме: Бір түсініктеме беруші тәуекелге арналған маржа тұжырымдамасы осы бөлімде меңзелетіндіктен, бұл бөлім тәуекелге арналған маржаларды тура талқылауы тиіс деп мәлімдеді.

Жауап: Рецензенттер белгісіздікті талқылау тәуекелге арналған маржаны талқылауды талап етеді дегенмен келіспейді және өзгеріс енгізген жоқ.

3.7.1 «Негізделгендік» тармағы

Түсініктеме: Бір түсініктеме беруші актуарий бағалаудың негізділігін оның болжанатын мақсатына қатысты да бағалауға тиіс пе, соны сұрады.

Жауап: Рецензенттер 4.1 «Актуарлық хабарламалар» тармағындағы және Актуарлық практика стандарты № 41 «Актуарлық хабарламалар» (ASOP No. 41, Actuarial Communications) міндетті ашулар түсініктеме берушінің алаңдаушылығын жеткілікті есепке алады деп есептейді және өзгеріс енгізген жоқ.

3.7.2 «Бірнеше компонент» тармағы

Түсініктеме: Бір түсініктеме беруші: «„бірнеше компоненттің бағалаулары“ қалай келісілген болуы мүмкін екеніне сенімді емеспін. Пайдаланылатын болжамдардың қалай келісілген болуы мүмкін екенін, әдістердің келісілген болуы мүмкін екенін, не олардың келісілген түрде әзірленуі мүмкін екенін түсіне аламын» деп мәлімдеді. Нәтижесінде түсініктеме беруші бұл бөлімді нақтылауды ұсынды.

Жауап: Рецензенттер дұрыс екпін, көрсетілгендей, бірнеше компоненттің бағалауларының келісімділігіне жасалады деп есептейді. Бағалаулардың негізде жатқан болжамдары және/немесе модельдері/әдістері осы болжамдардың/модельдердің/әдістердің нәтижелері бағаланғанша келісілген бе, ол әрқашан анық бола бермейді. Мысалы, талаптар бойынша брутто міндеттемелер бағалауы және талаптар бойынша нетто міндеттемелердің жеке бағалауы олардың негізде жатқан болжамдары/модельдері/әдістері негізінде жеке бағаланғанда әрқайсысы негізді болып көрінуі мүмкін, бірақ брутто мен нетто бағалаулар арасында алынатын арақатынас негізсіз болып шығуы мүмкін, бұл бағалаулардың негізді түрде келісілмегенін көрсетеді. Рецензенттер өзгеріс енгізген жоқ.

3.7.3 «Ұсыну» тармағы

Түсініктеме: Бір түсініктеме беруші стандарт әдістердің және/немесе модельдердің бағалаудың болжанатын мақсатына сәйкес келуін талап етуін ұсынды, және бұл бағалауды ұсыну үшін осындай сәйкестікті талап етуден гөрі маңыздырақ деп ұсынды.

Жауап: 3.6.1 «Әдістер мен модельдер» тармағындағы тұжырымдама бұл мәселені әлдеқашан есепке алады, және өзгеріс енгізілген жоқ.

Бөлім 4. Хабарламалар және ақпаратты ашу

4.1 «Актуарлық хабарламалар» тармағы

Түсініктеме: Бір түсініктеме беруші 4.1(d) тармағында қамтылған «бағалау күні» (valuation date) анықтамасы Актуарлық практика стандарты № 41 «Актуарлық хабарламалар» (ASOP No. 41, Actuarial Communications) қамтылған анықтамадан ерекшеленетінін атап өтті: «міндеттемелер айқындалатын жай-күй бойынша күн».

Жауап: Рецензенттер осы стандарттың 4.1(d) тармағындағы анықтама жауапкершілікті сақтандыру жөніндегі актуарийлер арасында осы терминнің стандартты пайдаланылуына сәйкес келеді деп есептейді және өзгеріс енгізген жоқ.

Түсініктеме: Бір түсініктеме беруші «төленбеген талаптар бағалауына қолданылатын негізгі факторларға немесе ерекше жағдайларға қатысты нақты түсініктемелерді» талап ете отырып, осы ашу талабын қосымша ашуды ұсынды. Әйтпесе түсініктеме беруші бұл тәуекел туралы тым көп шаблондық ашуларға әкелер еді деп алаңдады.

Жауап: Рецензенттер алаңдаушылықты мойындайды және оны 4.1(e) тармағында «значимые» сөзінің алдына «конкретные» сөзін қосу арқылы жойды.

4.2 «Қосымша ашулар» тармағы

Түсініктеме: Төленбеген талаптар бағалауы алдыңғы бағалаудың жаңартылуы болатын жағдайда, бір түсініктеме беруші өзгеріс елеулі болғанда және өзгерістің себептері белгілі болғанда, бағалау өзгерісінің шамасын себептерін көрсете отырып ашуды талап етуді ұсынды.

Жауап: Рецензенттер келіспеді және өзгеріс енгізген жоқ.

Қосымша

Қосымша 1 — Алғышарттар

Түсініктеме: Бір түсініктеме беруші мүліктік сақтандыру мен жауапкершілікті сақтандырудағы залалдар бойынша және залалдарды реттеу шығыстары бойынша резервтерге қатысты CAS Қағидаттарды баяндауын ұсынылған қайта қарауға (CAS Statement of Principles Regarding Property and Casualty Loss and Loss Adjustment Expense Reserves) қатысты 1-қосымшаға өзгеріс ұсынды. Түсініктеме беруші тұжырымдаманы «қағидаттарға неғұрлым тар назар аудару» дегеннен «қағидаттарға неғұрлым кең назар аудару» дегенге өзгертуді ұсынды.

Жауап: Рецензенттер келіспейді, өйткені ұсынылған қайта қарау қолданыстағы Қағидаттарды баяндаудағы түрлі бөлімдерді, оның ішінде пайымдауларды кең талқылауды жояр еді, және өзгеріс енгізген жоқ.

Қосымша 3

Ескертпе. Осы қосымша ақпараттық мақсаттарда келтіріледі, бірақ актуарлық практика стандартының бөлігі болып табылмайды.

«Актуарлық орталық бағалау» бойынша түсініктемелер

Осы стандартты әзірлеу барысында «актуарлық орталық бағалау» тұжырымдамасы мен анықтамасы қамтылған барлық тақырыптардың ішінде ең көп түсініктеме тудырды. Кіші комитет осы тақырыппен көтерілген мәселелер кеңейтілген талқылауға лайық деп есептейді. Төмендегі мәтін осы негізгі тұжырымдамаларға қатысты қосымша айқындық беруге арналған.

Осы қосымша алдымен актуарлық орталық бағалау туралы бастапқыда ұсынылған тұжырымдамаға қатысты алғышарттарды ұсыну арқылы ұйымдастырылған, одан кейін актуарлық орталық бағалау туралы ұсыныс бойынша алынған түсініктемелердің және кіші комитеттің жауаптарының қысқаша баяндалуы келеді.

Алғышарттар

«Актуарлық орталық бағалау» термині бастапқыда кіші комитетпен төленбеген талаптар бағалауы үшін болжанатын өлшемнің «әдепкі бойынша бағалауын» (default) иеленуге деген ниетке байланысты жасалды.

Стандарт актуарийдің болжанатын өлшемді айқындауын (және ашуын) талап етеді. Кіші комитет барлық жағдайларда бағалаудың болжанатын өлшемін ашуды талап ету керек пе, әлде әдепкі бойынша болжанатын өлшемге жол беру керек пе, соны талқылады.[^1] Егер әдепкі бойынша бағалау болса, кіші комитет ол дәстүрлі актуарлық бағалау әдістерінің көбіне жол беруі тиіс деп есептеді. Алайда көптеген дәстүрлі актуарлық әдістер оларды қолдану нәтижесінде алынатын болжанатын өлшемді анық айқындамайды. Анық емес түрде олар ықтимал нәтижелер бөлінісіне қатысты сол немесе өзге түрдегі орталық бағалауды[^2] алуға ұмтылады, бірақ алынатын болжанатын өлшемнің нақты айқындалған статистикалық анықтамасы жоқ. Демек, егер стандарт әдепкі бойынша болжанатын өлшемді қамтыса, кіші комитет оған жаңа термин мен тиісті анықтама жасауға тура келер еді деп есептеді.

Осы терминді айқындауға келетін болсақ, дәстүрлі актуарлық әдістердің көпшілігі орталық тенденцияның белгілі бір өлшемін алуға арналғаны жалпы танылады. Бірақ қандай өлшем? Орталық тенденцияның бірнеше түрлі өлшемі бар, оның ішінде (мысалы) орташа, медиана, мода және усеченное среднее. Кіші комитет «орташа» дәстүрлі актуарлық әдістердің көпшілігінің негізінде анық емес түрде жатқан орталық тенденция өлшемін жақсы білдіреді деп есептеді, тіпті мұндай дәстүрлі әдістер табиғаты бойынша статистикалық болмаса да. (Одан әрі талқылау мақсаттары үшін бұл «статистикалық орташа» (statistical mean) емес, «тұжырымдамалық орташа» (conceptual mean) деп аталатын болады.)

Әрі қарай кіші комитет осы тұжырымдамалық орташа барлық ықтимал нәтижелердің бүкіл ауқымын қамтуға арналған ба, соны қарастырды. Кейбір қызмет түрлерінде кіші комитет бұл бөліністің құйрығындағы апаттық (doomsday) және/немесе жүйелік шоктардың әлеуетіне байланысты проблемалы болар еді деп есептеді. Мысалы, 1999 ж. қандай да бір актуарлық бағалаудың (стохастикалық немесе детерминистикалық) 2000 жыл проблемасы (Y2K) оқиғалары бойынша міндеттемені сол кезде болжанғандай шамада есепке алғаны күмәнді. Y2K оқиғалары бойынша міндеттемелердің сол бағалауларының көбі шамадан тыс пессимистік болып шықты, және қаржылық есептілікті жасаушылардың көпшілігі мұндай бағалауларды 2000 ж. 1 қаңтарға дейін өздерінің қаржылық есептілігіне енгізген жоқ. Сол сияқты, әлі анықталуға тиіс болашақ жаппай деликттердің (mass torts) (мысалы, «келесі асбест») бағалаулары, әдетте, сенімді бағалауға келмейтін деп қаралады. Демек, кіші комитет орташаны бағалау кезінде барлық ықтимал нәтижелердің бүкіл ауқымын есепке алу талабы шынайы емес деп есептеді.

Осы жағдайды шешудің өзге тәсілдерін іздестіруде кіші комитет әлемнің басқа бөліктеріндегі оқиғалардың дамуын қарастырды. Кіші комитет «орталық бағалау» (central estimate) термині дәстүрлі әдістердің болжанатын өлшемін сипаттау үшін түрлі жерлерде пайдаланылғанын анықтады.[^3][^4] Осы стандарттың бастапқы жобаларында да дәл сол термин пайдаланылды, бірақ ақыр соңында «орталық бағалау» өрнегі тым жалпыланған, «орталық» терминінің жалпы қолданыстағы мағыналарына байланысты шатасу мен қате түсіндіру тәуекелі бар деп шешілді. Кіші комитет сол тұжырымдамаларды беретін, бірақ дәл сондай қате түсіндіру тәуекелінсіз жаңа терминді әзірлеу қажет деп есептеді. Бұл «актуарлық орталық бағалау» терминіне әкелді, ол жалпыланбаған және, демек, тек осы стандартпен ғана айқындалуға қабілетті ретінде әзірленді.

Жоғарыда сипатталған талқылаулардың нәтижесінде кіші комитет әдепкі бойынша болжанатын өлшем үшін қарапайым анықтаманы («тұжырымдамалық орташа», алыс немесе жорамал нәтижелерді қоспағанда) және атауды әзірледі, олар қалаулы әдепкі өлшеммен келісілген. Талқылауға арналған бірінші жобада алынған абзац мынадай болды:

2.1 Актуарлық орталық бағалау — Орташаны білдіретін, алыс немесе жорамал нәтижелерді қоспағандағы, актуарийдің кәсіби пайымдауы бойынша оптимистік те, пессимистік те болмайтын бағалау. Актуарлық орталық бағалау ықтималдықтар бөлінісін немесе статистикалық талдауды пайдаланудың нәтижесі болуы да, болмауы да мүмкін. Осы анықтама дәл статистикалық өлшемді тағайындау емес, тұжырымдаманы нақтылау үшін арналған, өйткені кеңінен қолданылатын актуарлық әдістер, әдетте, статистикалық орташаға әкелмейді.

Түсініктемелер мен жауаптар

Осы стандарттың талқылауға арналған бірінші жобасына «актуарлық орталық бағалау» бойынша және оны кейіннен пайдалану бойынша түсініктемелер жалпы мынадай бес санатқа топтастырылуы мүмкін:

  • «Актуарлық орталық бағалау» анықтамасында «орташа» терминін пайдалануға қатысты алаңдаушылық, өйткені бұл ұсынылған анықтамада осыған қатысты ескертпелерге қарамастан статистикалық тәсілдер мен бөліністерді меңзеуі мүмкін.
  • «Актуарлық орталық бағалау» анықтамасында «алыс немесе жорамал» нәтижелерді қоспауға қатысты алаңдаушылық, өйткені бұл (ықтимал нәтижелердің бүкіл ауқымын көрсететін орташаға қатысты) төмендетуге қарай ауытқыған бағалауға әкелуі мүмкін.
  • Әдепкі бойынша бағалау консерватизмге жол беруі, не, мүмкін, тіпті оған ықпал етуі тілегі.
  • Стандарт статистикалық әдістерге ықпал етуі тілегі.
  • «Актуарлық орталық бағалау» терминіне «үздік бағалау» (best estimate) терминін артық көру.

Алынған түсініктемелердің нәтижесінде кіші комитет әдепкі бойынша өлшемді ұйғару тұжырымдамасынан бас тарту туралы шешім қабылдады, өйткені әдепкі бойынша өлшем қандай болуы тиіс деген пікірлер кең ажыратылды. Актуарийден болжанатын өлшемді барлық жағдаяттарда айқындауды талап ету актуарийге болжанатын өлшемді өз сөзімен сипаттауға мүмкіндік береді деп есептелді. Дегенмен кіші комитет актуарий тұжырымдамалық тұрғыдан орташаны бағалауға ұмтылғанда дәстүрлі актуарлық әдістердің нәтижесінде алынатын өлшем үшін терминологияға ие болу маңызды деп есептеді. Сондықтан кіші комитет «актуарлық орталық бағалау» терминін сақтады, анықтаманы қайта қарады және оны 3.3(a)(1) тармағында келтірілген түпкіліксіз тізбеге болжанатын өлшем мысалы ретінде қосты.

Түсініктемелерге неғұрлым егжей-тегжейлі жауаптар төменде келтірілген:

Түсініктеме:

Кейбір түсініктеме берушілер «актуарлық орталық бағалау» анықтамасында «орташа» терминін пайдалануға қарсы шықты, өйткені бұл терминді меңзелетін статистикалық тәсілді бермей пайдалану мүмкін емес деп есептеді.

Жауап:

Түпкілікті анықтамада «орташа» термині «күтілетін мән» дегенге ауыстырылды. Қосымша нақтылау 3.3(a)(1) тармағында келтіріледі, онда «[осы] [актуарлық орталық бағалаудың] сипаттамасы дәл статистикалық өлшемді тағайындау емес, тұжырымдаманы нақтылау үшін арналған, өйткені кеңінен қолданылатын актуарлық әдістер, әдетте, статистикалық орташаға әкелмейді» деп көрсетілген.

Түсініктеме:

Кейбір түсініктеме берушілер бастапқыда ұсынылған «актуарлық орталық бағалау» анықтамасында «алыс немесе жорамал» нәтижелерді қоспауға алаңдады, өйткені бұл (бүкіл бөліністі көрсететін статистикалық орташаға қатысты) төмендетуге қарай ауытқыған бағалауларға әкелер еді деп есептеді.

Жауап:

Кіші комитет қазіргі уақытта төленбеген талаптарды бағалау үшін қолданылатын барлық дерлік әдістер, олар стохастикалық па немесе детерминистикалық па, барлық ықтимал нәтижелерді көрсетпейді және оны міндетті түрде істеуге тиіс емес деп есептейді. Кіші комитеттің осы саладағы негізгі алаңдаушылығы орташаны бағалауға қосатын үлесін сенімді айқындау соншалықты проблемалы болғандықтан жорамал болатын және әдеттегі немесе үнемі қайталанатын деп күтілмейтін нәтижелерге қатысты. Мысалдар 2000 ж. 1 қаңтарға дейінгі Y2K бойынша алаңдаушылықтарды және әлі анықталуға тиіс болашақ жаппай деликттердің (мысалы, «келесі асбест») бағалауларын қамтиды. Бұл алаңдаушылық сондай-ақ күтілетін мәнді бағалау үшін елеулі болуы мүмкін нәтижелермен шектелген.

Талқылауға арналған жоба төленбеген талаптар бағалауын айқындау кезінде осындай нәтижелерді қоспауды талап еткен жоқ, және түпкілікті стандарт талап етпейді, бірақ кіші комитет актуарийге актуарийдің төленбеген талаптар бағалауына шынымен барлық ықтимал нәтижелер енгізілген бе (болжанатын өлшем ықтимал нәтижелердің бүкіл бөлінісін көрсетуге үміткер болғанда), соны қарастыру ұсынылады деп есептейді. «Актуарлық орталық бағалау» анықтамасына қатысты кіші комитет «жорамал» және «алыс» терминдерін шығарды және оларды осындай нәтижелердің сенімді бағалаулары алынбайтыны туралы алаңдаушылыққа неғұрлым тікелей назар аударатын тұжырымдамамен ауыстырды.

Түсініктеме:

Кейбір түсініктеме берушілер «актуарлық орталық бағалау» анықтамасы төленбеген талаптар бағалауының болжанатын өлшемінде консерватизмді (кейбір жағдайларда қолайсыз ауытқуға маржа ретінде сипатталатын) пайдалануды болдырмайды деп алаңдады.

Жауап:

Осы стандарт түрлі жағдайларда орындалатын жұмысқа қолданылуға арналды. Осы жағдайлардың көбінде төленбеген талаптар бағалауының мақсаты және/немесе пайдаланылуы қолайсыз ауытқуға маржа талап етіле ме, оған жол беріле ме немесе тыйым салына ма, соны айқындайтын болады. Кіші комитет барлық төленбеген талаптар бағалаулары үшін қолайсыз ауытқуға маржаларға қатысты белгілі бір біркелкі тәсілді ұйғару актуарийдің немесе ASB-ның рөліне кіреді деп санамайды. Оның үстіне, белгілі бір жағдайларда кіші комитет төленбеген талаптар бағалауындағы осындай маржаларға тәсіл актуарийдің рөлінің бөлігі емес екені анық деп есептейді.

Кіші комитет сондай-ақ актуарийге төленбеген талаптар бағалауының негізін 3.3-тармақта тізбеленген барлық баптарға қатысты анық ашу ұсынылады деп есептейді. Демек, төленбеген талаптар бағалауы қолайсыз ауытқуға маржаны қамтитын жағдайларда, осындай маржаның болуы тура ашылуға тиіс.

Түсініктеме:

Кейбір түсініктеме берушілер стандарт болжанатын өлшемге қарамастан, кез келген төленбеген талаптар бағалауын есептеу үшін тек белгілі бір әдістерді ғана қолдауын қалады. Атап айтқанда, бұл түсініктемелер стандарт стохастикалық модельдерді пайдалануды ұйғаруын қалады.

Жауап:

Кіші комитет әдіснаманы таңдауды актуарий айқындауы тиіс деп есептейді.

[^1]: Бірнеше есепке алу жүйесі осы тұжырымдама үшін «болжанатын өлшем» емес, «өлшеу мақсаты» (measurement objective) терминін пайдаланатынын атап өткен жөн.

[^2]: «Орталық бағалау» ортаңғы нүктені (midpoint) меңземейтінін атап өткен жөн. Жауап берушілердің бірі «орталық бағалау» ортаңғы нүкте болуға тиіс деген кез келген қате түсіндіруді болдырмау үшін «орташа немесе аралық» бағалау сөздерін пайдалануды ұсынды.

[^3]: «„Орталық бағалау“: қасақана немесе саналы түрде асыра бағалаусыз немесе төмендетусіз бағалау», http://www.actuaries.org.nz/publications/PS4%20General%20Insurance.pdf (2006 ж. 5 қыркүйектегі жай-күй бойынша).

[^4]: Жақында өзгертілген AASB1023 стандарты енді компаниялардан өздерінің міндеттемелерінің орталық бағалауын ашуды талап ететіндіктен (яғни 50%-дық жеткіліктілік ықтималдығы (PoS) бар көрсеткішті, немесе «үздік бағалауды»). INFORMATION FOR OBSERVERS, IASB Meeting: 2005 ж. 19 сәуір, Лондон, тақырып: Insurance Contracts — Education session (күн тәртібінің 3-тармағы).