Түркі әлемі сақтандырушыларының одағы Бірыңғай қайта сақтандыру пулын құруда: Газиантептегі 2-ші Ассамблеяның қорытындысы

Түркияның Газиантеп қаласында Әзербайжан, Түркия, Өзбекстан, Қырғызстан және Солтүстік Кипрдің сақтандыруды қадағалау органдарының, сақтандыру қауымдастықтары мен жетекші қайта сақтандыру ұйымдарының басшыларын біріктірген Түркі әлемі сақтандырушылары одағының (Türk Dünyası Sigorta Birliği) 2-ші Бас Ассамблеясы өтті. Саммиттің басты нәтижесі Түркі әлемінің Бірыңғай қайта сақтандыру пулын құрудың практикалық жол картасын келісу болды. Газиантептің ассамблея өткізу орны ретінде таңдалуы 2023 жылғы жойқын жер сілкінісінің сабақтарын еске салып, апаттық тәуекелдерді ұжымдық басқарудың өзектілігін көрсетті. Бұл материал тек танымдық сипатта дайындалған, ал құрылып жатқан пул тәуекелдердің актуарлық кумуляциясы, төлем қабілеттілігі маржасы және трансшекаралық залалды бөлу призмасы арқылы талданады.

Институттық құрылым және кадрлық шешімдер

Ассамблея барысында қатысушылар одақтың басқару органдарын бекітіп, одан арғы интеграциялық қадамдардың кестесін айқындады:

• Одақ басшылығы: Делегаттардың бірауыздан қабылдаған шешімімен Түркия сақтандырушылар қауымдастығының (TSB) бұрынғы басшысы Атилла Бенли Түркі әлемі сақтандырушылары одағының төрағасы болып сайланды. Ұйымның Бас хатшысы болып Әзербайжан сақтандырушылар қауымдастығы (ASA) атқарушы директорының кеңесшісі Мамед Агаев тағайындалды;
• Орталық Азия және Кавказ нарықтарының интеграциясы: Өзбекстан мен Қырғызстан делегациялары өңірлік қайта сақтандыру сыйымдылығына бастапқы кіріктіру үшін өнеркәсіптік және инфрақұрылымдық сақтандырудың ұлттық портфельдерін ұсынды;
• Келесі кезең: Одақтың 3-ші Бас Ассамблеясын өткізу 2027 жылы Өзбекстанда жоспарланған, онда пул қатысушыларының үлестерін пилоттық бөлу таныстырылады деп күтілуде.

Пулдың мақсаттары: валюталық сыйлықақыларды ұстап қалу және апаттық сыйымдылық

Ұлтүстілік қайта сақтандыру пулын құру маңызды макроэкономикалық және салалық міндеттерді шешеді:

1. Валюталық өтімділіктің кетуін азайту (Capital Retention): Бұрын Орталық Азия мен Кавказ елдеріндегі ірі мүліктік, энергетикалық және апаттық тәуекелдер бойынша сыйлықақылардың 70–85%-на дейінгі бөлігі Лондон, Цюрих және Мюнхеннің жаһандық қайта сақтандырушыларына ретроцессияға берілетін. Біріккен пул қайта сақтандыру сыйлықақысының қомақты бөлігін макроөңір ішінде сақтауға мүмкіндік береді;
2. NatCat апаттық тәуекелдерін сіңіру: Түркиядағы жер сілкіністері мен Орталық Азиядағы маусымдық су тасқындарының зардаптарын жою тәжірибесі оқшауланған ұлттық резервтердің шектеулілігін көрсетті. Бірлескен пул ауыр құйрықты оқиғалар кезінде капиталға түсетін жүктемені таратады;
3. Реттеушілік талаптарды үндестіру: Қатысушылар Solvency II және ХҚЕС (IFRS) 17 қағидаттарымен үндестірілген төлем қабілеттілігін бағалаудың бірыңғай стандарттарын әзірлеуге және қайта сақтандыру рейтингтерін өзара мойындауға уағдаласты.

Актуарлық көзқарас: сейсмикалық жарықтардың корреляциясы және әртараптандыру

Ықтималдықтар теориясы және экстремалды оқиғаларды актуарлық модельдеу тұрғысынан трансшекаралық пул капиталды оңтайландырудың жаңа мүмкіндіктерін ашады:

• Кеңістіктік әртараптандыру: Сақтандырылған нысандардың Эгей жағалауынан Ферғана алқабы мен Тянь-Шаньға дейін географиялық тұрғыда бөлінуі жергілікті климаттық және геологиялық оқиғалар арасындағы корреляцияны төмендетеді. Шығыс Анатолия жарықтары мен Орталық Азияның сейсмикалық ошақтары арасында тікелей физикалық байланыс жоқ, бұл тәуекелдерді біріктірудің актуарлық негізділігін дәлелдейді;
• Ықтимал ең жоғары залал қисықтарын модельдеу (PML): Актуарийлер үшін басты міндет шекті жиынтық залалдың (PML / Aggregate Exceedance Probability) бірыңғай матрицасын құру және әрбір ұлттық қатысушы үшін талап етілетін төлем қабілеттілігі маржасын (SCR) есептеу болып табылады;
• Ретроцессиялық қалқан: Пул жаһандық нарықты алмастырмайды, бірақ халықаралық қайта сақтандыру нарығында анағұрлым тиімді баға шарттарына қол жеткізе отырып, шоғырландырылған цедент ретінде әрекет етеді.

Актуарлық түйін: Түркі әлемінің қайта сақтандыру пулын құру бастамасы Анатолия мен Орталық Азия арасындағы сейсмикалық және тасқын тәуекелдерінің географиялық корреляцияланбағандығы әсерімен ғылыми тұрғыдан негізделген. Қатысушы елдердің актуарийлері шекті залалдың (PML) бірыңғай үлгілерін әзірлеп, пулдың жиынтық капиталын әділ бөлу үшін ХҚЕС 17 бойынша тәуекелді түзету (Risk Adjustment) әдістемесін келісуі қажет.

Дереккөз: Report.az, Media.az, Әзербайжан сақтандырушылар қауымдастығы (ASA). Сондай-ақ хабарлағандар: Insur-info.ru, Anadolu Agency.