Үкімет денсаулық сақтауға бөлінетін 200 млрд теңгені МӘМС жүйесіне жүктейді

Қазақстан Республикасының Үкіметі 2027 жылғы бюджет жобасында денсаулық сақтау шығындарын 200 миллиард теңгеге қысқартуды жоспарлап отыр. Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин мәлімдегендей, бұл қадам бастапқы медициналық-санитарлық көмекті (БМСК) кепілдендірілген тегін медициналық көмек көлемінен (ТМККК) міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру (МӘМС) жүйесіне көшіру арқылы жүзеге асырылады. Осылайша, мемлекеттік қазынаның міндеттемелері жұмыс берушілер мен азаматтардың сақтандыру жарналарына аударылады.

Бұл реформа сақтандыру қорына жүктеменің айтарлықтай өсуі жағдайында жүргізіліп отыр. Құрылтайда өткен бюджеттік талқылаулар барысында медициналық мекемелердің дефициті мен қарыздары мәселесі көтерілді. Бұған дейін ауруханалар мен емханалардың мердігерлер алдындағы кредиторлық берешегі 200 миллиард теңгеден асқан еді. Қаржы министрі Мәди Такиевтің айтуынша, жыл басында мерзімі өткен берешегі бар 108 клиника анықталған және қазіргі уақытта қаржылық сауықтыру шаралары жүргізілуде.

МӘМС жүйесінің актуарлық теңгеріміне тек базалық шығындарды қайта бөлу ғана емес, сонымен қатар инфляция мен Салық кодексіндегі өзгерістер де қысым көрсетуде. Денсаулық сақтау министрі Ақмарал Әлназарова мекемелердің қосымша шығындары 60 миллиард теңгені құрайтынын хабарлады. Оның 40%-ы (шамамен 24 млрд теңге) республикалық бюджеттен жабылса, қалған 36 млрд теңге сақтандыру қорынан өтелмек. Сонымен қатар, мемлекет ТМККК аясындағы медициналық қызметтердің тарифтерін жылына тек 1%-ға өсіруді көздеп отыр, бұл нақты медициналық инфляцияны жаппайды.

Актуарлық және қаржылық тәуекелдер тұрғысынан бұл үрдіс қордың ұзақмерзімді тұрақтылығына елеулі қатер тудырады. Бюджет дефицитін сақтандыру төлемдері есебінен жабу сақтандыру резервтерін азайтып, жарналарды көтеру немесе қызмет пакетін қысқарту қажеттілігіне әкелуі ықтимал. Төлемдерді бірыңғай платформа арқылы бақылау тиімділікті арттырғанымен, негізгі актуарлық сұрақ — 2027 жылы кеңейтілетін кіріс базасы жаңа жүктелген міндеттемелерді толық көлемде жабуға жете ме дегенге саяды.

Актуарлық қорытынды: Сақтандыру қорларына бюджеттік шығындарды ауыстыру актуарлық бағалауды, андеррайтингтік тәртіпті және тарифтердің медициналық инфляцияға сәйкестігін қатаң сақтауды талап етеді. Тарифтер 1%-ға ғана индекстелген жағдайда кассалық алшақтықтың қор есебінен жабылуы андеррайтингтік шығынға соқтырады.

Дереккөз: Kursiv Media Kazakhstan, 2026 жылғы 14 қазан. Сондай-ақ Informburo.kz және Ulysmedia.kz материалдары пайдаланылды.