SCOR зерттеуі: еуропалық корпоративтік кэптивтер Solvency II стандарттары бойынша 221% медианалық төлем қабілеттілігі коэффициентін сақтауда

Жаһандық SCOR қайта сақтандыру тобы (Alternative Solutions бөлімшесі) кэптивтік сақтандыру және қайта сақтандырудың еуропалық нарығы бойынша кешенді зерттеуінің нәтижелерін жариялады — «European Captives: Analytical review of Solvency II reports». Зерттеу Еуропалық экономикалық аймақта жұмыс істейтін 347 кэптивтің 223-інің төлем қабілеттілігі мен қаржылық жағдайы туралы ресми жарияланған есептерін (SFCR, Solvency and Financial Condition Reports) егжей-тегжейлі талдауға негізделген.

Ұсынылған талдамалық шолу тек ақпараттық сипатқа ие, ал есептің негізгі көрсеткіштері капиталға қойылатын талаптарды (SCR) актуарлық модельдеу, аналық құрылым мен коммерциялық қайта сақтандыру нарығы арасындағы тәуекелдерді бөлу, сондай-ақ Қазақстан Республикасындағы пруденциялық қадағалау реформасына халықаралық тәжірибені бейімдеу тұрғысынан қарастырылады.

Кэптивтік сақтандыру архитектурасы және Solvency II іріктемесі

Корпоративтік кэптив — қаржылық емес топ (өнеркәсіптік, энергетикалық, көліктік немесе сауда холдингі) тек өзінің ішкі операциялық тәуекелдерін ұстап қалу және қаржыландыру үшін құрған еншілес сақтандыру немесе қайта сақтандыру ұйымы. Еуропалық заңнамада кэптивтер тәуекелге бағдарланған модель (Solvency Capital Requirement, SCR) негізінде нормативтік капиталды қолдауды талап ететін Solvency II директивасының толық әрекет ету аясына кіреді.

SCOR-дың талдамалық іріктемесі SFCR реттеушілік есептерін жариялаған 223 компанияны қамтыды:

• Сектордың жиынтық активтері: 37,3 млрд еуроны құрады;
• Қолжетімді меншікті қаражат (Eligible Own Funds): 23,1 млрд еуроға жетті;
• Меншікті қаражаттың медианалық көлемі: медианалық баланс көлемі 63,4 млн еуро болған кезде бір компанияға 37 млн еуро деңгейінде тіркелді;
• Медианалық жазылған сыйлықақы (GWP): өмірді сақтандырудан тыс секторда жылына шамамен 12 млн еуроны құрады.

Төлем қабілеттілігінің 221% коэффициенті және андеррайтингтік тәуекелдің басымдығы

SCOR зерттеуінің басты қорытындысы еуропалық кэптивтердің жоғары қаржылық тұрақтылығын растады: реттеушілік капиталды жабудың медианалық коэффициенті (SCR Ratio) 221%-ды құрады. Бұл әдеттегі кэптивтің еуропалық заңнамада белгіленген ең төменгі пруденциялық шектен екі еседен астам капиталды сақтайтынын білдіреді.

Solvency II жиынтық капиталының құрылымында мынадай негізгі компоненттер басты орын алады:

1. Андеррайтингтік тәуекелдің басымдығы: Жалпы сақтандырудағы андеррайтинг тәуекелі модулі (Non-life Underwriting Risk) капиталға қойылатын жиынтық талаптардың (SCR) орта есеппен 69%-ын құрайды. Бұл кэптивтердің аналық холдингтердің мүлкіне, азаматтық жауапкершілігіне және өндірістің тоқтап қалуына байланысты шоғырланған тәуекелдерін өз мойнына алуымен түсіндіріледі;
2. Нарықтық тәуекел (Market Risk): Капитал талаптарының құрылымында екінші орынды алып, инвестициялық портфельдердің консервативті құрылымын көрсетеді (қысқа мерзімді мемлекеттік облигациялар мен сенімділігі жоғары банктердегі депозиттер);
3. Контрагенттің дефолт тәуекелі (Counterparty Default Risk): Төтенше ірі шығындарды халықаралық қайта сақтандыру нарығына беру кезіндегі дебиторлық берешек бойынша туындайды.

Географиялық шоғырлану және қайта сақтандырудың рөлі

Зерттеу айқын аумақтық шоғырлануды анықтады:

• Люксембург және Ирландия: Барлық еуропалық кэптивтердің 69%-ын және зерттелген іріктемедегі активтердің 81%-ын шоғырландырып, реттеушілік домициль ретінде абсолюттік көшбасшылықты сақтап отыр;
• Аналық топтардың бас кеңселері: Кэптивтердің ірі иелері Франция, Швеция, Германия, Ұлыбритания және Швейцарияда орналасқан.

Бұл ретте еуропалық кэптивтердің көпшілігі оқшауланған өзін-өзі сақтандыру қорлары ретінде емес, тәуекелдерді қайта бөлу шлюздері ретінде әрекет етеді: олар шығындардың бастапқы деңгейін (жиі кездесетін операциялық оқиғалар мен шағын ақаулар) ұстап қалады, ал апатты ірі тәуекелдерді залалдың асып кетуі (Excess of Loss) және стоп-лосс (Stop Loss) шарттары арқылы халықаралық коммерциялық қайта сақтандырушыларға (SCOR, Munich Re, Swiss Re) береді.

Қазақстанның корпоративтік секторы үшін қолданбалы сабақтар

SCOR талдамалық бенчмаркі Қазақстанның қаржы және нақты секторы үшін ерекше мәнге ие:

• Solvency II стандарттарына көшу: Парламентке енгізуге дайындалып жатқан ҚР «Сақтандыру нарығы туралы» кешенді Заңының аясында ҚНРДА тәуекелге бағдарланған пруденциялық қадағалауды кезең-кезеңімен енгізуді көздейді. Кэптивтік құрылымдар үшін SCR калибрлеуін түсіну ұлттық реттеушіге теңгерімді капитал талаптарын қалыптастыруға мүмкіндік береді;
• Өнеркәсіптік алптардың корпоративтік өзін-өзі сақтандыруы: Қазақстанның ірі шикізат, металлургия және энергетика холдингтері («Самұрық-Қазына» АҚ, ERG, ҚазМұнайГаз, Қазатомөнеркәсіп) күрделі технологиялық тәуекелдерді коммерциялық сақтандырудың қатаң нарығымен бетпе-бет келуде. Еуропалық кэптивтердің тәжірибесі растағандай: жеке кэптивтік компанияны құру тек SCR-дің 200%-дан астам капитал буферін ұстап тұру және халықаралық қайта сақтандыру пулы арқылы қорғауды қамтамасыз ету кезінде ғана экономикалық тұрғыдан тиімді болады.

Актуарлық қорытынды: SCOR талдамалық бенчмаркі Solvency II стандарттарына көшу кезінде корпоративтік топтардың кэптивтік сақтандырушылары SCR-дің 221% көлемінде медианалық капитал буферін қалыптастыратынын растайды. Андеррайтингтік тәуекелдің басымдығы (SCR құрылымында 69%) корпоративтік актуарийлерден өзіндік ұстап қалу (net retention) лимиттерін қатаң калибрлеуді және сирек кездесетін ірі апатты оқиғалар кезінде меншікті қаражаттың жойылуына жол бермейтін қайта сақтандыру бағдарламаларын сатып алуды талап етеді.

Дереккөздер: SCOR SE (scor.com) — «European Captives: Analytical review of Solvency II reports» талдамалық есебі; Reinsurance News және Captive Insurance Times кәсіби басылымдарының мәліметтері.