КПА актуарлық практика стандарты № 48
«Өмірді сақтандыру полистерін сатып алу мәмілелеріндегі өлім-жітім (life settlements)»
КПА актуарлық практика стандарты, мынаған негізделген: Actuarial Standard of Practice No. 48 «Life Settlements Mortality», Actuarial Standards Board (ASB, АҚШ).
Осы құжат аталған дереккөздің Қазақстан Актуарийлер Палатасы (КПА) мақсаттары үшін жасалған кәсіби аудармасы және бейімделуі болып табылады. Алшақтықтар болған жағдайда КПА бекіткен мәтін ресми деп есептеледі.
Мазмұны
Ілеспе меморандум
АКТУАРЛЫҚ ПРАКТИКА СТАНДАРТЫ
1-бөлім. Мақсаты, қолданылу аясы, айқас сілтемелер және күшіне ену күні
- 1.1 Мақсаты
- 1.2 Қолданылу аясы
- 1.3 Айқас сілтемелер
- 1.4 Күшіне ену күні
2-бөлім. Анықтамалар
- 2.1 «Нақты-күтілетінге» (A/E) талдауы
- 2.2 «Нақты-күтілетінге» (A/E) коэффициенті
- 2.3 Дебеттер мен кредиттер
- 2.4 Ұзақтық (мерзім)
- 2.5 Күтілетін өлімдер
- 2.6 Тегістеу (градуирлеу)
- 2.7 A/E тарихи өлім-жітім базасы
- 2.8 Ауырлатылған өлім-жітім
- 2.9 Ауырлату (ауырлататын фактор)
- 2.10 Орын алған, бірақ мәлімделмеген өлімдер (IBNR)
- 2.11 Орын алған өлім
- 2.12 Сақтандырылған тұлға
- 2.13 Күтілетін өмір ұзақтығы (LE)
- 2.14 Күтілетін өмір ұзақтығын бағалау провайдері (LE провайдері)
- 2.15 Полисті сатып алу мәмілесі (life settlement)
- 2.16 Орташа күтілетін өмір ұзақтығы
- 2.17 Медианалық күтілетін өмір ұзақтығы
- 2.18 Модификациялық фактор
- 2.19 A/E модификацияланған өлім-жітім базасы
- 2.20 Өлім-жітім туралы жорамал
- 2.21 Өлім-жітім мультипликаторы
- 2.22 Тірі қалу қисығы
- 2.23 Андеррайтинг
3-бөлім. Мәселелерді талдау және ұсынылатын практикалар
- 3.1 Тапсырманың мақсаты
- 3.2 Қажетті білім
- 3.3 Өлім-жітім туралы жорамалдарды әзірлеу
- 3.4 A/E талдауы
- 3.5 Басқа тұлғалар ұсынған деректерді немесе өзге де мәліметтерді пайдалану
- 3.6 Өлім-жітімді бағалауда пайдаланылатын деректердің сенімділігі
- 3.7 Құжаттау
4-бөлім. Хабарламалар және ақпаратты ашу
- 4.1 Ақпаратты ашу
- 4.2 A/E талдауын орындау кезінде ақпаратты ашу
- 4.3 Өзге де ақпаратты ашу
ҚОСЫМШАЛАР
- 1-қосымша — Алғышарттар және ағымдағы практикалар
- 2-қосымша — Талқылауға арналған жобаға пікірлер және оларға жауаптар
Ілеспе меморандум
2013 ж. желтоқсан
КІМГЕ: Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңестің практика стандарттары қолданылатын актуарлық ұйымдардың мүшелеріне, сондай-ақ өмірді сақтандыру полистерін сатып алу мәмілелеріне инвестицияларда пайдаланылатын өлім-жітім көрсеткіштерінің есептілігі мен валидациясына мүдделі өзге де тұлғаларға
КІМНЕН: Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңестен (ASB)
ТАҚЫРЫП: Актуарлық практика стандарты № 48
Осы құжат «Өмірді сақтандыру полистерін сатып алу мәмілелеріндегі өлім-жітім» (ASOP No. 48, Life Settlements Mortality) актуарлық практика стандарты № 48-дің түпкілікті нұсқасын қамтиды.
Алғышарттар
Өмірді сақтандыру полистерін сатып алу (life settlements) мәмілелерінің нарығы 1980-жылдары қарқынды өсіп келе жатқан викатикалық мәмілелер (viatical settlements) нарығынан туындады. Актуарийлер осы нарықтың әртүрлі аспектілеріне қатысады, оның ішінде тәуекелді бағалауға арналған тиісті тірі қалу қисықтарын құру үшін күтілетін өмір ұзақтығын (LE) бағалау провайдерлерімен жұмыс істеу, нақты бір өмірді сақтандыру полисін немесе полистер портфелін сатып алуды қалайтын сатып алушы үшін құнды айқындау, сондай-ақ қаржылық есептілік мақсаттары үшін портфельдегі полистерді бағалау. Өлім-жітім туралы жорамалдарды және жеке тәуекелді бағалаудың жекелеген сақтандырылған тұлғалар бойынша өлім-жітім туралы жорамалдарға қалай әсер ететінін түсіну тиісті актуарлық бағалау және тәуекелді талдау үшін аса маңызды. Бүгінгі күні осы нарықтағы актуарлық практикалар елеулі түрде ерекшеленеді, әрі полистерді сатып алу мәмілелеріндегі өлім-жітім кестелерін немесе жорамалдарын айқындайтын нақты реттеуші стандарттар жоқ.
Полистерді сатып алу мәмілелерінің нарығы LE провайдерлерінен «нақты-күтілетінге» (A/E) нәтижелерін талап етті, алайда нақты басшылық нұсқаулар мен ашып көрсетулер болмаған жағдайда A/E нәтижелерін есептеу практикасы елеулі түрде ерекшеленді. Шектеулі сандағы штаттар LE провайдерлерінен A/E коэффициенттерін беруді талап етеді, бірақ мұнда да нақты басшылық нұсқаулардың болмауы пайдаланылатын өлім-жітім кестелері мен әдіснамаларына қатысты алаңдаушылыққа алып келді. Мәселенің өзегінде — тәуекелге ұшырауды (экспозицияны) өлшеу үшін айқындалатын тірі қалу қисықтары және осындай қисықтарды жеке тәуекелді бағалауды көрсету үшін түзету әдіснамалары. Сонымен қатар, көптеген андеррайтингтер негізінде тәуекелге ұшырауды өлшеу елеулі қиындықтар туғызды.
Талқылауға арналған жоба
2013 жылдың мамырында ASB пікірлерді ұсынудың соңғы мерзімі 2013 жылдың 31 шілдесі болатын талқылауға арналған жобаны мақұлдады. Пікірлер жазылған он хат алынды, олар осы түпкілікті актуарлық практика стандартында көрсетілген өзгерістерді енгізу кезінде қаралды. Осы пікір хаттарында қамтылған мәселелердің жиынтығын 2-қосымшадан қараңыз. Комментаторлардың көпшілігі осы стандартты шығару жөніндегі күш-жігерді қолдады, дегенмен бірнеше пікірде стандарттың қолданылу аясына қатысты алаңдаушылық білдірілді, ал бір комментатор бұл стандартты шығармаған жөн деп есептеді.
Пікір хаттарына жауап ретінде түпкілікті стандартқа енгізілген өзгерістер мыналарды қамтиды:
2.16 «Орташа күтілетін өмір ұзақтығы» және 2.17 «Медианалық күтілетін өмір ұзақтығы» тармақтары орташа және медианалық күтілетін өмір ұзақтығын есептеу үшін пайдаланылуы мүмкін формула мысалдарын алып тастау мақсатында қайта өңделді.
2.20 «Өлім-жітім туралы жорамал» тармағы өлім-жітім коэффициенттерін және кезеңдер бойынша тірі қалу қисықтарын қосу мақсатында қайта өңделді. Тірі қалу қисықтары полистерді сатып алу мәмілелерінің нарығында өлім-жітім туралы жорамалды бейнелеу үшін кеңінен қолданылады.
4.1 «Ақпаратты ашу» тармағы талқылауға арналған жобаға ілеспе хатта қойылған сұраққа берілген пікірлерді қарағаннан кейін, актуарийден: өлім-жітім туралы жорамалдың қалай әзірленгенін және өлім-жітім туралы жорамалдың күтілетін өмір ұзақтығын бағалау провайдерінің жорамалынан немен ерекшеленетінін сипаттауды; күтілетін өмір ұзақтығының көптеген бағалауларының қалай өңделетінін сипаттауды (бұрын — 4.2(f) тармағында); және IBNR жорамалын таңдау себебін (қолданылса) ашуды талап ету мақсатында қайта өңделді.
4.2 «A/E талдауын орындау кезінде ақпаратты ашу» тармағы актуарийге A/E тарихи нәтижелерін ұсынудың тиісті екендігін айқындауға мүмкіндік беру мақсатында, олар ұсынылмаған жағдайда тиісті ашып көрсетумен бірге қайта өңделді.
Алынған пікірлер мен рецензенттер жауаптарын егжей-тегжейлі талқылауды 2-қосымшадан қараңыз.
ASB талқылауға арналған жоба бойынша пікірлер мен ұсыныстарды ұсынуға уақыт бөлген барлық адамдарға алғыс білдіреді.
2013 жылдың желтоқсанында ASB осы стандартты қабылдауға дауыс берді.
Өмірді сақтандыру полистерін сатып алу мәмілелеріндегі өлім-жітім жөніндегі мақсатты топ (Life Settlements Mortality Task Force)
Timothy A. DeMars, төраға Mary J. Bahna-Nolan Peter J. Bondy Jeremy J. Brown Vincent J. Granieri Linda M. Lankowski Scott E. Morrow Arshad H. Qureshi Larry H. Rubin
ASB өмірді сақтандыру жөніндегі комитеті (Life Committee of the ASB)
Jeremy J. Brown, төраға David A. Brentlinger, David Y. Rogers Dale S. Hagstrom, Barbara L. Snyder James B. Milholland, Candace J. Wood
Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес (Actuarial Standards Board)
Robert G. Meilander, төраға Beth E. Fitzgerald, Thomas D. Levy Alan D. Ford, Patricia E. Matson Patrick J. Grannan, James J. Murphy Stephen G. Kellison, James F. Verlautz
Актуарлық стандарттар жөніндегі кеңес (ASB) актуарлық практика стандарттарын белгілейді және жетілдіреді. Осы актуарлық практика стандарттары актуарий актуарлық тапсырманы орындау кезінде нені ескеруі, құжаттауы және ашуы тиіс екенін айқындайды. ASB-тің мақсаты — АҚШ үшін тиісті практиканың стандарттарын белгілеу.
АКТУАРЛЫҚ ПРАКТИКА СТАНДАРТЫ № 48
ӨМІРДІ САҚТАНДЫРУ ПОЛИСТЕРІН САТЫП АЛУ МӘМІЛЕЛЕРІНДЕГІ ӨЛІМ-ЖІТІМ
АКТУАРЛЫҚ ПРАКТИКА СТАНДАРТЫ
1-бөлім. Мақсаты, қолданылу аясы, айқас сілтемелер және күшіне ену күні
1.1 Мақсаты — Осы актуарлық практика стандарты өмірді сақтандыру полистерін сатып алу мәмілелеріне байланысты өлім-жітім туралы жорамалдарды әзірлейтін және бағалайтын, сондай-ақ өлім-жітім тәжірибесін бағалайтын актуарийлерге арналған басшылық нұсқауларды қамтиды.
1.2 Қолданылу аясы — Осы стандарт кәсіби қызметтер көрсететін актуарийлерге өмірді сақтандыру полистерін сатып алу мәмілелеріне қатысты өлім-жітім тәжірибесі туралы есептілік дайындау немесе оны бағалау кезінде, не өмірді сақтандыру полистерін сатып алу мәмілелеріне қатысты өлім-жітім туралы жорамалдарды әзірлеу, талдау немесе пайдалану кезінде қолданылады.
Егер актуарий қолданылатын құқықты (заңдар, заңға тәуелді актілер және өзге де заңды міндетті актілер) сақтау мақсатында не актуарий тиісті деп есептейтін кез келген өзге де себеп бойынша осы стандартта баяндалған басшылық нұсқаулардан ауытқыса, актуарийге 4-бөлімге жүгінген жөн.
1.3 Айқас сілтемелер — Осы стандарт өзге де құжаттардың ережелеріне сілтеме жасаған кезде, сілтеме аталған құжаттарды олардың болашақта өзгертілуі немесе жаңа редакцияда баяндалуы мүмкін түрінде, сондай-ақ оларды атауына қарамастан ауыстыратын кез келген құжаттарды қамтиды. Егер қандай да бір өзгертілген немесе жаңа редакцияда баяндалған құжат бастапқыда аталған құжаттан елеулі түрде ерекшеленсе, актуарийге осы стандарттың басшылық нұсқауларын олар қолданылатын және орынды болатын дәрежеде ескерген жөн.
1.4 Күшіне ену күні — Осы стандарт 2014 жылдың 30 сәуірінде немесе одан кейін орындалатын жұмысқа қолданылады.
2-бөлім. Анықтамалар
Төменде келтірілген терминдер осы актуарлық практика стандартында пайдалану үшін айқындалған.
2.1 «Нақты-күтілетінге» (A/E) талдауы — Таңдалған уақыт кезеңі ішіндегі A/E коэффициенттерін есептеу және талдау процесі; мысалы, әртүрлі жастар, жыныстар және ұзақтықтар бойынша. A/E зерттеуі ретінде де белгілі.
2.2 «Нақты-күтілетінге» (A/E) коэффициенті — Бағаланатын сақтандырылған тұлғалар тобындағы белгілі бір кезеңдегі нақты өлімдер (сақтандыру сомасы бойынша не сақтандырылған тұлғалар саны бойынша), сол кезеңдегі күтілетін өлімдерге бөлінген.
2.3 Дебеттер мен кредиттер — Андеррайтерлер базалық өлім-жітім кестесіне қолданылатын өлім-жітім мультипликаторларының жиынтығын айқындау үшін пайдаланатын жүйенің компоненттері. Дебеттер сақтандырылған тұлғада болуы мүмкін әртүрлі ауырлатулардың (ауырлататын факторлардың) салдарынан өлім-жітім мультипликаторын ұлғайтады; кредиттер денсаулықтың жақсы жай-күйінің сипаттамалары салдарынан өлім-жітім мультипликаторын азайтады.
2.4 Ұзақтық (мерзім) — Күтілетін өмір ұзақтығын бағалау берілген сәттен өткен уақыт аралығы.
2.5 Күтілетін өлімдер — Берілген уақыт аралығы ішінде статистикалық түрде күтілетін өлімдер саны.
2.6 Тегістеу (градуирлеу) — Жастардың бүкіл диапазоны бойынша өлім-жітім коэффициенттерінің біркелкі өзгеруін қамтамасыз ету мақсатында тәжірибе нәтижелеріне түзетулер енгізу процесі.
2.7 A/E тарихи өлім-жітім базасы — Андеррайтингтік мультипликаторлар, жақсару факторлары, медициналық жазбалар сияқты ақпаратты және күтілетін өмір ұзақтығының жеке бағалауларына олардың тиісті андеррайтинг күндеріне қатысты өзге де елеулі ақпаратты пайдалана отырып, базалық өлім-жітім кестесі негізінде әзірленген өлім-жітім туралы жорамалдар.
2.8 Ауырлатылған өлім-жітім — Ауырлатуларды (ауырлататын факторларды) ескере отырып түзетілген өлім-жітім туралы жорамал.
2.9 Ауырлату (ауырлататын фактор) — Сақтандырылған тұлғаның қайтыс болу ықтималдығын арттыруға бейім денсаулық факторы немесе жай-күй.
2.10 Орын алған, бірақ мәлімделмеген (IBNR) өлімдер — Есептілік жүйелеріндегі уақыттық кешігу не өлімдер бойынша есептілік дереккөздерінен қолжетімді мәліметтердің қателіктері мен толық еместігі салдарынан орын алған, бірақ мәлімделмеген өлімдерді есепке алу үшін берілген уақыт кезеңіндегі байқалған өлімдерге түзету.
2.11 Орын алған өлім — Талданатын тәуекелге ұшырау (экспозиция) кезеңі ішінде осы кезеңде мәлімделгеніне қарамастан болған өлім.
2.12 Сақтандырылған тұлға — Өмірі өмірді сақтандыру полисімен жабылған жеке тұлға.
2.13 Күтілетін өмір ұзақтығы (LE) — Сақтандырылған тұлғаның болашақ күтілетін өмір ұзақтығы. Полистерді сатып алу мәмілелерінің нарығында LE провайдерлері күтілетін өмір ұзақтығының екі негізгі түрін — орташа және медианалықты хабарлайды.
2.14 Күтілетін өмір ұзақтығын бағалау провайдері (LE провайдері) — Өлім-жітім туралы жорамалды немесе күтілетін өмір ұзақтығын айқындау үшін медициналық андеррайтингтік талдауды қолданатын ұйым.
2.15 Полисті сатып алу мәмілесі (life settlement) — Инвесторға сатылған өмірді сақтандыру полисі немесе полистері. «Полисті сатып алу мәмілесі» термині викатикалық және өзге де полистерді сатып алу мәмілелерін қамтиды. Әдетте, викатикалық полисті сатып алу мәмілесі — штат реттеуіне байланысты сақтандырылған тұлғаның күтілетін өмір ұзақтығы екі-үш жылдан аз болатын кез келген мәміле.
2.16 Орташа күтілетін өмір ұзақтығы — Болжамды тірі қалу қисығы негізіндегі орташаланған күтілетін өмір ұзақтығы.
2.17 Медианалық күтілетін өмір ұзақтығы — Болжамды тірі қалу қисығынан шыға отырып, тұлғаның әлі тірі болу ықтималдығы 50 % құрайтын уақыт сәті.
2.18 Модификациялық фактор — Рейтингтік жіктемені көрсету мақсатында стандартты өлім-жітімді түзету үшін пайдаланылатын фактор. Тіркелген үстемеақылар (flat extras), өлім-жітім мультипликаторлары және жас үстемеақылары (age ratings) сияқты элементтерді қамтуы мүмкін.
2.19 A/E модификацияланған өлім-жітім базасы — A/E тарихи өлім-жітім базасынан өзге өлім-жітім туралы жорамалдар. Бұл базаны пайдалану бастапқыда ұсынылғаннан ерекшеленетін күтілетін өмір ұзақтығының бағалауларына алып келуі мүмкін.
2.20 Өлім-жітім туралы жорамал — Өлім-жітім коэффициенттерін не кезеңдер бойынша тірі қалу қисығын білдіретін мәндер жиынтығы. Болашақта өлім-жітімнің жақсаруы немесе нашарлауы туралы жорамалды не модификациялық факторларды көрсетуі мүмкін. Бұл термин жеке сақтандырылған тұлғаға да, сақтандырылған тұлғалар тобына да қолданылуы мүмкін.
2.21 Өлім-жітім мультипликаторы — Әдетте андеррайтингтің дебеттік-кредиттік әдіснамасы негізінде айқындалатын модификациялық фактор.
2.22 Тірі қалу қисығы — Сақтандырылған тұлғаның әрбір болашақ кезеңнің соңына дейін тірі қалуының болжамды ықтималдығын білдіретін ықтималдық деректерінің жиынтығы.
2.23 Андеррайтинг — Осы сақтандырылған тұлға үшін тәуекелдің жіктемесін көрсететін модификациялық факторларды айқындау мақсатында берілген сақтандырылған тұлғаға қатысты алынған медициналық және өзге де ақпаратты бағалау процесі.
3-бөлім. Мәселелерді талдау және ұсынылатын практикалар
3.1 Тапсырманың мақсаты — Актуарийге тапсырманың мақсатын түсінген және актуарий жұмысының нәтижесіне қатысы болуы мүмкін кез келген реттеуші немесе бухгалтерлік стандарттардан хабардар болған жөн. Өлім-жітім туралы жорамалдардың әртүрлі жиынтығына алып келуі мүмкін тапсырмаларға әділ құн бойынша құнды бағалау (мысалы, Accounting Standards Codification 820 «Fair Value Measurements and Disclosures» — Бухгалтерлік есеп стандарттарының кодификациясы 820 «Әділ құнды бағалау және ақпаратты ашу», АҚШ бойынша), сондай-ақ A/E зерттеуін орындау немесе пайдалану жатады.
3.2 Қажетті білім — Актуарий өлім-жітім кестелерін құрудың, тәуекелге ұшырауды (экспозицияны) өлшеу әдістерінің, өлім-жітімнің жақсаруының, ересек жастардағы өлім-жітімнің және ауырлатылған өлім-жітімнің, тегістеудің (градуирлеудің) және байланысты мәселелердің тиісті аспектілері туралы орынды дәрежеде білімге ие болуы тиіс.
3.3 Өлім-жітім туралы жорамалдарды әзірлеу — Актуарий өлім-жітім туралы жорамалдарды әзірлеген кезде мыналар қолданылады.
3.3.1 Базалық өлім-жітім кестесін таңдау — Актуарийге тапсырманың мақсаты үшін тиісті базалық өлім-жітім кестесін таңдаған жөн. Актуарийге өзінің кәсіби пайымы бойынша базалық жиынтықтың (популяцияның) сипаттамаларын көрсететін кестені (бұл кестелер комбинациясы болуы мүмкін) таңдаған жөн. Егер бар кестелер базалық жиынтыққа жеткілікті түрде сәйкес келмесе, актуарий жаңа өлім-жітім кестелерін жасау үшін сенімді деректерді пайдалана алады. Егер актуарий басқа тарап немесе қолданылатын құқық белгілеген өлім-жітім кестесін пайдаланса, актуарийге КПА актуарлық практика стандарты № 41 «Актуарлық хабарламалар» (ASOP No. 41, Actuarial Communications) 3.4.4-тармағына, сондай-ақ осы стандарттың 4.3(a) және (b) тармақтарындағы ашып көрсетулерге жүгінген жөн.
3.3.2 Өлім-жітім кестесін модификациялау — Актуарийге зерттелетін жиынтыққа сәйкес келу үшін базалық өлім-жітім кестесін (кестелерін) модификациялау талап етіле ме, соны қарастырған жөн. Бұл модификацияларды енгізу кезінде актуарийге өлім-жітімнің сараланауына алып келуі мүмкін элементтерді, мысалы әлеуметтік-экономикалық әсерді (яғни өлім-жітім коэффициенттерінің социологиялық және экономикалық факторларға байланысты ерекшелену үрдісі), антиселекцияны, селекция кезеңін, ауырлату(лар)ды, ауырлату деңгейін, маркетинг әдістерін, мәміле жасалған полистерді бағаланған, бірақ полистерді сатып алу мәмілелері ретінде сатылмаған полистермен салыстырғанда, сондай-ақ әртүрлі LE провайдерлері ұсынған LE бағалауларындағы айырмашылықтарды ескерген жөн.
3.3.3 Өлім-жітімнің жақсаруы немесе нашарлауы — Актуарийге өлім-жітімнің тарихи және болжамды жақсаруын немесе нашарлауын қосу тиісті бола ма, соны қарастырған жөн. Мұндай түзетулер медициналық жетістіктердің немесе жаңадан мақұлданған дәрілік препараттардың салдарынан өлім-жітімнің жақсаруына байланысты болуы мүмкін, бұл жиынтық құрамындағы сақтандырылған тұлғалар тобы үшін күтілетін өлім-жітімде ығысу туғызуы мүмкін.
3.3.4 Жеке андеррайтингті өлім-жітім туралы жорамалдарға қолдану — Егер актуарийде жиынтық құрамындағы жекелеген сақтандырылған тұлғалар туралы андеррайтингтік ақпаратқа қол жеткізу мүмкіндігі болса, актуарийге осы ақпаратты көрсету үшін өлім-жітім туралы жорамалдарды түзету мүмкіндігін қарастырған жөн. Актуарийге ауырлату(лар), ауырлату деңгейі, тағайындалған дебеттер немесе кредиттер, өлім-жітім мультипликаторлары, сондай-ақ күтілетін өмір ұзақтығының бағалаулары және олармен байланысты тірі қалу қисықтары сияқты факторларға қатысты қолжетімді деректерді тапсырманың мақсатына тиісті болатын дәрежеде пайдалану мүмкіндігін қарастырған жөн.
Егер LE бағалаулары пайдаланылса, актуарийге осы LE бағалауларының негізін зерттеу және түсіну үшін орынды күш-жігер жұмсаған жөн, оның ішінде ұсынылған LE туралы ақпарат орташа немесе медианалық LE бағалауы болып табыла ма, соны түсіну. Егер актуарийде пайдаланылатын LE бағалауларына қатысты елеулі әсері бар шешілмеген алаңдаушылықтар болса, актуарийге 4.1(f) тармағына сәйкес ашып көрсету жасаған жөн.
3.3.5 A/E талдауын пайдалана отырып өлім-жітім туралы жорамалдарды түзету — Актуарийге A/E нәтижелері болған кезде өлім-жітім туралы жорамалдарды түзету мүмкіндігін қарастырған жөн.
3.4 A/E талдауы — A/E талдауын орындау кезінде актуарийге нәтижелерді ұзақтық бөлінісінде қалыптастырған жөн. Деректер мен сенімділік мүмкіндік беретін дәрежеде актуарийге нәтижелерді жыныс, шылым шегу мәртебесі, жас диапазондары, өлім-жітім мультипликаторларының деңгейі, ауырлату түрі және өзге де елеулі санаттар бөлінісінде талдаған жөн.
3.4.1 Орын алған өлімдер — Актуарийге орын алған өлімдерді айқындау кезінде пайдаланылатын әдіснама мен дереккөздерден, сондай-ақ өлімдерді айқындау үшін осындай тәсілдің толықтығынан хабардар болған жөн. Актуарийге IBNR өлімдерін көрсету үшін нақты нәтижелерді түзету керек пе, соны қарастырған жөн. Актуарийге мәлімделген өлімдердің уақытылылығын арттыру үшін Social Security Death Master File (Әлеуметтік қамсыздандыру жүйесінің өлімдер туралы деректерінің бас файлы, АҚШ) сияқты тіркелген өлімдердің қосымша сыртқы дереккөзін, ол болған кезде, пайдалану мүмкіндігін қарастырған жөн.
3.4.2 Бір сақтандырылған тұлға үшін күтілетін өмір ұзақтығының көптеген бағалаулары — Актуарийге бірнеше рет андеррайтингтен өткен (және тәуекелге көптеген ұшырауларды туғызатын) сақтандырылған тұлғаға қатысты деректерді өңдеу әдісі, нақты бір сақтандырылған тұлғаның бірнеше рет андеррайтингтен өту себептерін ескере отырып, A/E зерттеуінің болжамды пайдаланылуы үшін тиісті бола ма, соны бағалаған жөн. Егер актуарий басқа тарап белгілеген әдісті пайдаланса, актуарийге КПА актуарлық практика стандарты № 41-дің 3.4.4-тармағына, сондай-ақ осы стандарттың 4.3(a) және (b) тармақтарындағы ашып көрсетулерге жүгінген жөн.
3.4.3 A/E модификацияланған өлім-жітім базасын пайдалану — Актуарий нәтижелерді A/E тарихи өлім-жітім базасы не A/E модификацияланған өлім-жітім базасы негізінде талдай алады. Егер A/E модификацияланған өлім-жітім базасы пайдаланылса, актуарийге, оны тиісті деп есептесе, салыстыру мақсаттары үшін A/E тарихи өлім-жітім базасын пайдалана отырып нәтижелерді дайындаған жөн. Актуарийге 4.2(e) тармағына жүгінген жөн.
3.5 Басқа тұлғалар ұсынған деректерді немесе өзге де мәліметтерді пайдалану — Басқа тұлғалар ұсынған деректерді немесе өзге де мәліметтерді пайдалану кезінде актуарийге КПА актуарлық практика стандарты № 23 «Деректер сапасы» (ASOP No. 23, Data Quality) бойынша басшылық нұсқаулар алу үшін жүгінген жөн.
3.6 Өлім-жітімді бағалауда пайдаланылатын деректердің сенімділігі — Жорамалдарды белгілеуде пайдаланылатын деректердің сенімділігін қарастыру кезінде актуарийге КПА актуарлық практика стандарты № 25 «Сенімділік рәсімдері» (ASOP No. 25, Credibility Procedures) бойынша басшылық нұсқаулар алу үшін жүгінген жөн.
3.7 Құжаттау — Актуарийге КПА актуарлық практика стандарты № 41 талаптарына сәйкес құжаттаманы дайындаған және сақтаған жөн. Актуарийге сондай-ақ 4-бөлімнің ақпаратты ашу талаптарының сақталуын растайтын құжаттаманы дайындаған және сақтаған жөн.
4-бөлім. Хабарламалар және ақпаратты ашу
4.1 Ақпаратты ашу — Өмірді сақтандыру полистерін сатып алу мәмілелеріндегі өлім-жітімге қатысты актуарлық хабарламаларды дайындау кезінде актуарийге КПА актуарлық практика стандарттары № 23, 25 және 41-ге жүгінген жөн. Бұдан басқа, актуарийге мынадай элементтерді ашқан жөн:
a. өлім-жітім туралы жорамалдың қалай әзірленгенін, оның ішінде тәуекелдің сипаттамаларын көрсету үшін өлім-жітім туралы жорамалға енгізілген кез келген модификацияны қоса алғанда сипаттау;
b. бір және сол сақтандырылған тұлға үшін немесе бір және сол полис бойынша күтілетін өмір ұзақтығының көптеген бағалауларының әсерін ескере отырып нәтижелерді түзету үшін пайдаланылған әдістерді сипаттау;
c. актуарийде LE провайдерінің өлім-жітім туралы жорамалы туралы ақпараттың болуы және ол болған кезде актуарийдің өлім-жітім туралы жорамалы LE провайдерінің жорамалынан немен ерекшеленетіні;
d. тапсырма үшін қабылданған өлім-жітімнің тарихи немесе болжамды жақсаруының немесе нашарлауының дәрежесі;
e. орын алған өлімдерді айқындау үшін пайдаланылған әдіс, кез келген IBNR жорамалын қоса алғанда, сондай-ақ осындай IBNR жорамалының маңыздылығы мен таңдалу себебін талқылау;
f. деректерге, пайдаланылған жорамалдарға немесе пайдаланылған әдіснамаға қатысты актуарийде болуы мүмкін, актуарлық жұмыс нәтижесіне елеулі әсер ете алатын кез келген шешілмеген алаңдаушылықтар;
g. активті нарық қатысушылары арасындағы реттелген мәміле шеңберінде сатқан кезде алынатын бағаны бағалау үшін өлім-жітім туралы жорамал және осындай жорамалдың негізі — әділ құн бойынша проекцияларға байланысты жұмысты орындау кезінде.
4.2 A/E талдауын орындау кезінде ақпаратты ашу — 4.1 тармағында көзделген ашып көрсетулерге қосымша, A/E талдауы орындалса, актуарийге мынадай элементтерді ашқан жөн:
a. күтілетін өлім-жітім жорамалдарының дереккөзі және актуарий оларды тапсырма үшін тиісті деп есептейтін себептер;
b. A/E талдауының нәтижелері ұзақтық бөлінісінде;
c. деректер мен сенімділік мүмкіндік беретін дәрежеде нәтижелерді жыныс, шылым шегу мәртебесі, жас диапазондары, өлім-жітім мультипликаторларының деңгейі, ауырлату түрі және өзге де елеулі санаттар бөлінісінде ұсыну;
d. A/E талдауы үшін A/E тарихи өлім-жітім базасы немесе A/E модификацияланған өлім-жітім базасы пайдаланылды ма. Мұндай ашып көрсету әдісті қолданудың салдарларын, әдісті таңдау себептерін, сондай-ақ әдіс талдау нәтижелерін бұрмалауы мүмкін бе, соны көрсетуі тиіс;
e. егер A/E модификацияланған өлім-жітім базасы негізіндегі нәтижелер ашылса, актуарийге, оны тиісті деп есептесе, салыстыру мақсаттары үшін A/E тарихи өлім-жітім базасы негізіндегі нәтижелерді ашқан жөн. Егер A/E модификацияланған өлім-жітім базасы негізіндегі нәтижелер ашылса, ал актуарий A/E тарихи өлім-жітім базасы бойынша нәтижелерді ашпаса, актуарийге олардың неліктен ашылмайтынын ашқан жөн;
f. бір және сол сақтандырылған тұлғаға қатысты көптеген полистердің әсерін ескере отырып нәтижелерді түзету үшін пайдаланылған әдістерді сипаттау;
g. IBNR талдауға қосылған кезде — нәтижелерді IBNR-ді ескере отырып және ескермей ұсыну; және
h. A/E нәтижелері болашақ нәтижелер үшін көрсеткіш болмауы мүмкін деген мәлімдеме.
4.3 Өзге де ақпаратты ашу — Актуарийге актуарлық хабарламаға мынаны, қолданылатын жағдайларда, қосқан жөн:
a. егер қандай да бір елеулі жорамал немесе әдіс қолданылатын құқықпен белгіленген болса, КПА актуарлық практика стандарты № 41-дің 4.2-тармағында көзделген ашып көрсету;
b. егер актуарий өзге дереккөздерден алынған мәліметтерді пайдалану туралы мәлімдесе және сол арқылы актуарийден өзге тарап таңдаған кез келген елеулі жорамал немесе әдіс үшін жауапкершілікті өзінен алып тастаса, КПА актуарлық практика стандарты № 41-дің 4.3-тармағында көзделген ашып көрсету; және
c. егер актуарийдің кәсіби пайымы бойынша актуарий осы стандарттың басшылық нұсқауларынан өзгеше түрде елеулі ауытқыса, КПА актуарлық практика стандарты № 41-дің 4.4-тармағында көзделген ашып көрсету.
1-қосымша
Алғышарттар және ағымдағы практикалар
Ескертпе. Осы қосымша ақпараттық мақсаттарда келтіріледі және актуарлық практика стандартының бөлігі болып табылмайды.
Алғышарттар
Өмірді сақтандыру полистерін сатып алу (life settlements) мәмілелері — үшінші тарап бұрыннан бар өмірді сақтандыру полисін оның сатып алу (қолма-қол) құнынан жоғары, бірақ қайтыс болу жағдайы бойынша таза сақтандыру төлемінен төмен бағамен сатып алатын қаржылық операциялар. Полистерді сатып алу мәмілелерінің нарығы созылмалы науқас ЖИТС пациенттері өз полистерін, көбіне жеке инвесторларға сататын викатикалық мәмілелер нарығынан өсіп шықты. Викатикалық мәмілелер нарығы ЖИТС пациенттерінің өмірін ұзартқан антиретровирустық препараттардың пайда болуымен, олардың өмірді сақтандыру полистерінің экономикалық құндылығын төмендетіп, іс жүзінде өмір сүруін тоқтатты. Осы сәттен бастап нарықтың назары денсаулық жай-күйі ауырлатылған, негізінен ересек жеткен жастардағы өзге сақтанушыларға ауысты.
Полистерді сатып алу мәмілелерінің нарығында сатып алушыға күтілетін сыйлықақыларды, қайтыс болу жағдайы бойынша сақтандыру төлемдерін және өзге де елеулі ақша ағындарын кезеңдер бойынша проекциялауға мүмкіндік беретін өлім-жітім туралы жорамал айқындалады. Бұл күтілетін ақша ағындары содан кейін полис құнын айқындау үшін дисконтталады. Сақтандырылған тұлғаға қатысты өлім-жітім туралы жорамалды айқындау үшін әдетте LE провайдерлері қалыптастыратын, көбіне айлармен өлшенетін күтілетін өмір ұзақтығының (LE) бағалаулары пайдаланылады. LE бағалауларының дәлдігі полистерді сатып алу мәмілелерінің нарығы үшін үлкен қызығушылық тудырады, өйткені полис құны едәуір дәрежеде LE бағалауы негізінде алынған өлім-жітім туралы жорамалға тәуелді.
Полистерді сатып алу мәмілелерінің нарығы актуарлық сараптамаға жоғары дәрежеде тәуелді. Атап айтқанда, нақты өлім-жітім тәжірибесін күтулермен салыстыра талдау («нақты-күтілетінге» талдауы, немесе A/E) полистерді сатып алу мәмілелерінің нарығында даулар туғызды.
A/E зерттеуі болжамды өлім-жітім негізінде андеррайтинг нәтижелерін ретроспективті бағалау болып табылады. Өлім-жітім туралы жорамал бастапқы LE бағалауын қалыптастыру үшін пайдаланылған өлім-жітім кестелері мен модификациялық факторларға негізделуі мүмкін. Бірқатар жағдайларда өлім-жітім туралы жорамалдар ағымдағы LE бағалаулары үшін елеулі факторларды көрсету мақсатында, өткен нәтижелер ағымдағы андеррайтинг әдіснамалары мен кестелерімен салыстырылуы үшін модификациялануы мүмкін.
Ағымдағы практикалар
Полистерді сатып алу мәмілелерінің нарығында жұмыс істейтін актуарийлер өлім-жітімді бағалау үшін көптеген әртүрлі мақсаттарға, оның ішінде мыналарға тартылды:
- LE провайдерінің A/E зерттеуі;
- LE провайдері үшін тірі қалу қисықтарын айқындау;
- инвесторлар атынан полистерді сатып алу мәмілелерінің полистері мен портфельдерін бағалау/модельдеу;
- қаржылық есептілік мақсаттары үшін құнды бағалау; және
- ұзарту тәуекелін (extension risk) және оның инвестор нәтижелілігіне салдарларын зерттеуге арналған тәуекел модельдері.
Төменде келтірілген талқылау полистерді сатып алу мәмілелерінің нарығында орталық орын алған және полистерді сатып алу мәмілелерін талқылауда қызығушылық саласы болған A/E зерттеулеріне шоғырланған. Сонымен бірге, жоғарыда атап өтілгендей, актуарийлерге жүктелуі мүмкін өлім-жітімге байланысты бірқатар өзге де міндеттер бар.
Сақтандырылған тұлғалардың немесе полистердің блогы бойынша A/E зерттеуін орындайтын актуарийде жекелеген сақтандырылған тұлғалар үшін өлім-жітім туралы жорамалдар жасаудың бірнеше нұсқасы бар. Талдау түрлері бастапқы LE провайдерінің өлім-жітім туралы жорамалы түзетіле ме, соған байланысты ерекшеленеді. A/E тарихи өлім-жітім базасы әрбір LE бағалауы берілген сәтте қолданыста болған LE провайдерінің әдіснамасын пайдаланады. Бүгінде пайдаланылатын A/E модификацияланған өлім-жітімнің екі базасы мыналар:
Ағымдағы әдіснамаға түзетілген A/E өлім-жітім базасы — әдетте андеррайтердің ағымдағы әдіснамасының өлім-жітім кестелерін, андеррайтингтік мультипликаторларды, жақсару факторларын және кез келген өзге де аспектілерін, әрбір сақтандырылған тұлға бойынша андеррайтингтен өткен сәтте болған медициналық жазбаларға және кез келген өзге де елеулі ақпаратқа қолдана отырып күтілетін өлімдерді айқындайтын A/E талдауы. Бұл LE провайдерінің ағымдағы әдіснамасын ретроспективті тестілеу (back-testing) арқылы оның қаншалықты дәл екенін өлшеу әрекеті болып табылады, яғни LE провайдерінің ағымдағы әдіснамасы ол LE бағалауларын бере бастаған сәттен бастап қолданыста болса, қалыптасатын A/E талдауын алу.
Нақты LE бағалауын өлім-жітім кестесіне кері шешу (back-solving) — кері шешу (back-solving) әдісі негізінде, нақты берілген LE бағалауы және LE провайдерінің LE бағалауын беру кезінде нақты пайдаланылуы да, пайдаланылмауы да мүмкін өлім-жітім туралы жорамалдар негізінде күтілетін өлімдерді айқындайтын A/E талдауы. Бұл әдіс әдетте LE провайдерінің кестесі проприетарлық болғанда, болмағанда, релевантты емес деп танылғанда не актуарийдің пайымы бойынша зерттелетін полистерді сатып алу мәмілелерінің жиынтығы үшін тиісті болмағанда пайдаланылды.
A/E зерттеуін орындау кезінде жекелеген сақтандырылған тұлғалар бойынша көптеген андеррайтингтік қорытындыларды өңдеудің бірнеше әдісі пайдаланылады. A/E зерттеуінің нәтижелері таңдалған әдіске байланысты елеулі түрде ерекшеленуі мүмкін. Бүгінде пайдаланылатын кейбір әдістер мыналар:
Ең ерте ұсыну (earliest submission) — әрбір сақтандырылған тұлға үшін қалыптастырылған тек ең ерте LE бағалауын ескереді. Нәтижесінде ешбір сақтандырылған тұлға кез келген басқасынан көбірек ескерілмейді. Бұл әдіс барлық андеррайтинг жағдайларын көрсетпейді.
Ең кеш ұсыну (latest submission) — әрбір сақтандырылған тұлға үшін қалыптастырылған тек ең кеш LE бағалауын ескереді. Пайымдаулар 1-әдістегідей. Бұл әдіс өлімдер болмағаны белгілі уақыт кезеңдерін алып тастайды.
Бір жылға ретроспектива (one-year look-back) — әрбір күнтізбелік жыл шегіндегі тек ең кеш LE бағалауын қамтиды.
Бөлшек әдіс (fractional method) — ең ерте LE бағалауы сақтандырылған тұлға екінші рет андеррайтингтен өткен сәтке дейін бір тәуекелге ұшырауды қалыптастырады, содан кейін әрбір бағалау тәуекелге ұшыраудың жартысын қалыптастырады. Қажетіне қарай қайталау. Сақтандырылған тұлғаға жылына тек бір жиынтық тәуекелге ұшырау пайдаланылады, әрі субъект есепте тек бір өлімді қалыптастырады.
Бөлшек емес әдіс (non-fractional method) — бір сақтандырылған тұлға үшін бірнеше LE бағалауы пайдаланылуы мүмкін. Қосудың ықтимал негіздері алдыңғы LE қорытындысы пайдаланылған сәттен өткен уақытқа не денсаулық жай-күйінің елеулі өзгеруіне байланысты. Көп рет андеррайтингтен өткен бір сақтандырылған тұлға A/E нәтижелеріне бір рет андеррайтингтен өткен басқа сақтандырылған тұлғаға қарағанда әлдеқайда көбірек әсер ете алады.
A/E зерттеулері үшін IBNR-ді есепке алу мақсатында түзетулердің кең диапазоны қолданылды. Таңдалатын IBNR деңгейі шешуші маңызға ие, өйткені A/E талдауының нәтижелері елеулі түрде ерекшеленуі мүмкін. Полистерді сатып алу мәмілелері нарығының жасын, деректердің қолжетімділігін және орын алған өлімдерді айқындау үшін пайдаланылатын әдістердің сенімділігін ескере отырып, тиісті IBNR деңгейін айқындау қиынға соғады.
Тәжірибе қолжетімді болатын дәрежеде кейде IBNR тәжірибесінің тарихи деңгейіне қатысты кешігу зерттеуі (lag study) орындалады. Кешігу зерттеуінің нәтижелері, олар сенімді болатын дәрежеде, содан кейін IBNR деңгейін айқындау үшін пайдаланылады. Көбіне кешігу зерттеуі жүзеге асырылмайды. IBNR деңгейін айқындау үшін әлеуметтік қамсыздандыру жүйесінің ақпараты сияқты өзге ресурстарды пайдаланған кезде кейбір практиктер полистерді сатып алу мәмілелеріне қатысушылар жиынтығы мен қарастырылатын жиынтық арасындағы айырмашылықтарды ескереді. Қосымша мәселе — сақтандыру оқиғаларының басталуын (maturities) айқындау әдіснамаларының уақыт өте келе өзгеруі мүмкін екендігінде, бұл Social Security Death Master File-ге (Әлеуметтік қамсыздандыру жүйесінің өлімдер туралы деректерінің бас файлы, АҚШ) қол жеткізу неғұрлым шектелген кезде болғандай.
2-қосымша
Талқылауға арналған жобаға пікірлер және оларға жауаптар
«Өмірді сақтандыру полистерін сатып алу мәмілелеріндегі өлім-жітім» осы актуарлық практика стандартының талқылауға арналған жобасы 2013 жылдың мамырында пікірлерді ұсынудың соңғы мерзімі 2013 жылдың 31 шілдесі болатындай етіп шығарылды. Пікірлер жазылған он хат алынды, олардың кейбіреулері бірнеше комментатордың, мысалы фирмалардың немесе комитеттердің атынан ұсынылды. Осы қосымшаның мақсаттары үшін «комментатор» термині нақты бір пікір хатына байланысты бірнеше тұлғаға қатысты болуы мүмкін. Полистерді сатып алу мәмілелері жөніндегі мақсатты топ алынған барлық пікірлерді мұқият қарастырды, талқылауға арналған жобаға шолу жүргізді және өзгерістер ұсынды. Өмірді сақтандыру жөніндегі комитет пен ASB ұсынылған өзгерістерді қарастырды және тиісті жағдайларда модификациялар енгізді.
Төменде пікір хаттарында қамтылған елеулі мәселелер мен ескертулердің және оларға жауаптардың жиынтығы келтірілген.
2-қосымшадағы «рецензенттер» термині Полистерді сатып алу мәмілелері жөніндегі мақсатты топты, Өмірді сақтандыру жөніндегі комитетті және ASB-ні қамтиды. Бұдан басқа, өзгеше көрсетілмесе, 2-қосымшада пайдаланылатын бөлімдердің нөмірлері мен атаулары талқылауға арналған жобаға қатысты.
ЖАЛПЫ ПІКІРЛЕР
Пікір. Бір комментатор стандарт жекелеген өмірді сақтандыру полистерінің «теориялық» әділ нарықтық құнын есептеуге байланысты құнды бағалау жұмысына қолданыла ма деп сұрады. Егер солай болса, актуарий бір тәуелсіз LE провайдері қалыптастырған тірі қалу кестесіне ғана сүйене ала ма, әлде бірнеше провайдер қажет пе?
Жауап. Рецензенттер стандарт полистерді сатып алу мәмілелеріне қатысты жекелеген полистердің «теориялық» әділ нарықтық құнын есептеуге байланысты құнды бағалау тапсырмаларының белгілі бір аспектілеріне (1.2 «Қолданылу аясы» тармағын қараңыз) қолданылады деп есептейді, әрі стандарттың басшылық нұсқауларын тиісті деп санайды.
Пікір. Бір комментатор стандарттың, бәрінен бұрын, екі мүлдем әртүрлі мақсаты бар екенін атап өтті:
- өлім-жітім бойынша «нақты-күтілетінге» нәтижелерін тиісті есептеу жөніндегі басшылық нұсқаулар; және
- № 41 «Актуарлық хабарламалар» актуарлық практика стандартына сәйкес полистерді сатып алу мәмілелері бойынша есептерге қатысты өлім-жітім туралы жорамалдарды таңдау мен пайдалануды тиісті құжаттау мәселелерін қарастыру.
Комментатор актуарлық кәсіптің бұл қажеттілікті актуарлық практика стандарты арқылы қанағаттандыру әрекеті оның нағыз мүддесінде ме, соны мұқият қарастырғаны жөн деп мәлімдеді.
Комментатор сондай-ақ осы жобаны екі түрлі стандартқа бөлуді ұсынды. Егер бұл жүзеге асырылмаса, әзірлеушілерге бір мақсат екіншісін басып, оқырмандарды адастырмауы үшін барынша анық білдірген жөн.
Жауап. Рецензенттер бірыңғай стандарт тиісті деп есептейді.
Пікір. Бір комментатор ілеспе меморандумның алғышарттар бөліміне бірнеше LE провайдерінен алынған LE бағалауларын пайдалану қиындықтарын талқылайтын абзац қосуды ұсынды. Бұдан басқа, комментатор осы аспектілерді қосымшаға енгізуді ұсынды. Олай болмаған жағдайда құжатты A/E есептеулерімен шектеген жөн.
Жауап. Рецензенттер бұл талқылауды ілеспе меморандумда немесе қосымшада қажет деп санамайды. Ілеспе меморандум мен қосымша басшылық нұсқаулар беруге арналмаған. Сондықтан өзгеріс енгізілмеді.
Пікір. Бір комментатор ілеспе меморандумның алғышарттар бөлімінде актуарийлердің бұл қызметке жаһандық деңгейде қатысатынын көрсетуді ұсынды.
Жауап. Стандарт тек АҚШ-тағы актуарлық практикаға қолданылады; сондықтан өзгеріс енгізілмеді.
Пікір. Бір комментатор ілеспе меморандумның алғышарттар бөлімінде актуарийлер нарықтың барлық аспектілеріне қатысады деп мәлімдеу дұрыс емес деп есептеді. Актуарийлердің андеррайтер еместігін түсіндірген жөн. Комментатор «барлығын» «әртүрлі» деген сөзбен ауыстыруды ұсынды.
Жауап. Рецензенттер келіседі және «барлығын» «әртүрлі» деген сөзбен ауыстырды.
Пікір. Бір комментатор стандарт реттеу процесіндегі талаптарды (in course of settlement claims) қарастыруын ұсынды.
Жауап. Рецензенттер мұндай талаптар не мәлімделген талаптарға, не орын алған, бірақ мәлімделмеген талаптарға жатады деп есептейді және өзгеріс енгізбеді.
Пікір. Бір комментатор стандарт «нақты-күтілетінге» зерттеулерін орындау кезінде нақты өлімдер үшін қолайлы сенімділік интервалдарын айқындауда стохастикалық талдауды қарастыруын ұсынды.
Жауап. Рецензенттер мұндай практика стандарт шеңберінде жол берілетін болар еді деп есептейді және өзгеріс енгізбеді.
Пікір. Екі комментатор стандарт айлық өлім-жітім коэффициенттерінің жылдық өлім-жітім коэффициенттерінен қалай айқындалатынын қарастыруын ұсынды.
Жауап. Рецензенттер бұл мәселені қарастыру үшін стандартты кеңейтумен келіспейді және өзгеріс енгізбеді.
Пікір. Бір комментатор кейбір жағдайларда актуарийдің қолында болжамды өлім-жітім коэффициенттерінің кестесін кері қалпына келтіру кезінде жалғыз дерек нүктесі ретінде пайдалану үшін білікті актуарийден өзге тұлға есептеген күтілетін өмір ұзақтығы саны ғана (орташа немесе медианалық) болатынын, әрі актуарийге көбіне осы жалғыз дерек нүктесінің қалай айқындалғаны хабарланбайтынын мәлімдеді. Осы себеппен комментатор актуарлық кәсіптің бұл практикаларды актуарлық практика стандартында жариялау арқылы сенімді актуарлық практика ретінде аккредиттеуі мен кодификациялауын қолдай алмайды.
Жауап. Рецензенттер стандарт бұл алаңдаушылықты тиісті түрде ескереді деп есептейді, сондықтан өзгеріс енгізбеді.
Пікір. Бір комментатор актуарийлерге саланың ірі компаниялары тиісті түрде тіркеп, ұсынған өлім-жітім тәжірибесінің деректерін агрегаттаған, осы бизнеске қолданылатын сенімді тәжірибе кестесін әзірлеген, содан кейін осы кесте негізінде өздерінің принципалдары үшін бағалауда, құнды бағалауда және өзге де қаржылық тәуекелдерді басқаруда пайдаланылатын қолайлы өлім-жітім кестелерін жасаған жөн деп мәлімдеді.
Жауап. Рецензенттер бұл стандарт шеңберінен тыс деп есептейді және өзгеріс енгізбеді.
Пікір. Бір комментатор көптеген жастарда полистерді сатып алу мәмілелері бойынша деректер аз; сондықтан актуарийге полистерді сатып алу мәмілелері үшін орынды өлім-жітімді қалай айқындау керектігін қарастырған жөн деп мәлімдеді. Комментатор қолайлы базалық өлім-жітім кестесі де, ауырлатулар үшін өлім-жітім коэффициенттерінің жүйесі де қажет, әрі олар актуариймен орынды деп танылуы тиіс деп мәлімдеді.
Жауап. Рецензенттер стандарттың басшылық нұсқаулары тиісті деп есептейді және өзгеріс енгізбеді.
Пікір. Бір комментатор бір және сол LE бағалауы модификаторларды қоса алғанда, бірнеше өлім-жітім кестесімен қалыптастырылуы мүмкін деп мәлімдеді. Сондықтан актуарийдің LE бағалауларын көптеген әртүрлі жастарда және өлім-жітімнің әртүрлі деңгейлерінде тексеруі не базалық өлім-жітім қисығы мен модификаторларды тексеруі маңызды.
Жауап. Рецензенттер стандарттың басшылық нұсқаулары тиісті деп есептейді және өзгеріс енгізбеді.
Пікір. Бір комментатор өлім-жітім мультипликаторлары андеррайтингтің дебеттік-кредиттік әдіснамасы негізінде айқындалуы мүмкін, бірақ сонымен қатар стандартты өлім-жітім мен нақты ауырлатулары бар сақтандырылған тұлғаның өлім-жітімі арасындағы арақатынасты анықтайтын актуарлық және андеррайтингтік зерттеулерге де негізделуі мүмкін деп мәлімдеді.
Жауап. Рецензенттер стандарт мұны тиісті түрде көздейді деп есептейді және өзгеріс енгізбеді.
Пікір. Бір комментатор осы стандарттың мақсаты мен қолданылу аясы полистерді сатып алу мәмілелерінің нарығында күтілетін өмір ұзақтығын бағалау провайдерлері үшін өлім-жітім және A/E зерттеулерін орындайтын актуарийлерге бағдарланғанын мәлімдеді. Комментатор күтілетін өмір ұзақтығы мен болжамды өлім-жітімді өзге де пайдалану түрлерінің, мысалы қаржылық жоспарлау үшін, болатынын көрсеткен жөн деп есептейді.
Жауап. Рецензенттер LE бағалаулары өзге де себептермен пайдаланылуы мүмкін екендігімен келіседі; алайда стандарттың мақсаты полистерді сатып алу мәмілелеріндегі өлім-жітімді қарастыру болды. Сондықтан өзгерістер енгізілмеді.
ІЛЕСПЕ МЕМОРАНДУМ СҰРАҚТАРЫ
1-сұрақ. Күтілетін өмір ұзақтығын бағалау провайдерлері өз бағалауларымен бірге тірі қалу қисықтарын ұсынуы мүмкін. Ағымдағы редакцияда осы стандарт актуарий тірі қалу қисығы туралы өзге жорамалды таңдаған жағдайда ашуды талап етпейді. Оны талап ету керек пе?
Пікір. Төрт комментатор актуарийге болжамды тірі қалу қисығы күтілетін өмір ұзақтығын бағалау провайдерінің қисығынан ерекшелене ме, соны ашқан жөн деп есептеді.
Жауап. Рецензенттер келіседі және жаңа 4.1(c) тармағына ашу талабын қосты.
Пікір. Бір комментатор бұл сұрақ актуарийдің тірі қалу қисығын LE провайдері ұсынған түрінде пайдалануы қалыпты практика болып табылады деген жорамалдан туындайды деп есептеді. Комментатор бұл міндетті түрде солай емес екенін көрсету үшін тұжырымдаманы өзгертуді ұсынды.
Комментатор актуарийдің LE провайдерінің есептерін қалай пайдаланатынын ашуы ең маңызды деп есептеді.
Жауап. Рецензенттер 4.1(a) тармағын өлім-жітім туралы жорамалдың қалай әзірленгенін сипаттауды талап ете отырып қайта өңдеді.
Пікір. Бір комментатор полистерді сатып алу мәмілелерінің жиынтығы үшін өлім-жітім туралы жорамалдарды белгілеу үшін ашу деңгейі өзге де есептеу түрлеріне талап етілетіндей болуы тиіс деп мәлімдеді.
Жауап. Рецензенттер стандарттағы ашу деңгейі тиісті деп есептейді және өзгеріс енгізбеді.
2-сұрақ. Полистерді сатып алу мәмілелері үшін «нақты-күтілетінге» зерттеулерінің әдіснамалары зерттеудің мақсатына байланысты ерекшеленуі мүмкін. Мақсатты топ «тарихи әдісті» кез келген сандағы «модификацияланған әдістерден» өзгеше деп айқындауды шешті. Бұл айырмашылық анық па? Тарихи әдіс қашан талап етілетіні анық па?
Пікір. Үш комментатор айырмашылық анық әрі жеткілікті деп есептеді.
Пікір. Кейбір комментаторлар «тарихи әдіс» негізіндегі нәтижелерді талап ету керек пе деген мәселені көтерді. Олар не осы талапты алып тастауды, не актуарийге «тарихи әдіс» негізіндегі нәтижелерді ашу тиісті ме екенін шешуге мүмкіндік беруді ұсынды.
Жауап. Рецензенттер 3.4.3 және 4.2(e) тармақтарындағы тұжырымдамаларды актуарийге тарихи нәтижелерді дайындау мен ашу тиісті ме екенін шешуге мүмкіндік беру үшін қайта өңдеді.
Пікір. Бір комментатор бұл салада көп тәжірибесі жоқ өзге актуарийлердің мүддесі үшін осы терминдерді түсіндіруді ұсынды.
Жауап. Рецензенттер келіседі және пікірге жауап ретінде терминдерді түсіндірді.
3-сұрақ. Осы стандартпен талап етілетін ашып көрсетулер жеткілікті әрі анық па?
Пікір. Бір комментатор ашып көрсетулер жеткілікті әрі анық деп есептеді.
Пікір. Бір комментатор ашып көрсетулер артық деп есептеді және стандарт «актуарийге № 41 актуарлық практика стандартына жүгінген жөн» деп көрсететінін атап өтті. Бұдан басқа, 4.1(f), 4.1(g) және 4.1(h) элементтері № 41 актуарлық практика стандартының нақты бөлімдеріне сілтеме жасайды.
Жауап. Рецензенттер белгілі бір деңгейдегі артықтық пайдалы деп есептейді және жоба тұжырымдамаларын сақтап, 4.1(f), 4.1(g) және 4.1(h) тармақтары өзге стандарттарда қолданылатынын атап өтті. Бұл элементтер жаңа 4.3 тармағына көшірілді.
4-сұрақ. Бір сақтандырылған тұлғаның күтілетін өмір ұзақтығының көптеген бағалаулары болуы мүмкін. Бұл жағдайды өңдеуге арналған ашып көрсетулер тиісті ме?
Пікір. Екі комментатор ашып көрсетулер тиісті деп есептеді.
Пікір. Бір комментатор стандарт күтілетін өмір ұзақтығының көптеген бағалауларын өңдеуді ашуды тек әдіс басқа тарап белгіленген кезде ғана талап етеді деп есептеді.
Жауап. Ашып көрсету 4.2 тармағынан, әдіс басқа тарап белгіленген жағдаймен шектелмейтін 4.1 тармағына көшірілді.
1-БӨЛІМ. МАҚСАТЫ, ҚОЛДАНЫЛУ АЯСЫ, АЙҚАС СІЛТЕМЕЛЕР ЖӘНЕ КҮШІНЕ ЕНУ КҮНІ
1.1-тармақ, Мақсаты
Пікір. Бір комментатор стандарттың ниеттерінің бірі — өлім-жітім туралы жорамалдарды әзірлеу мақсаты (3.3-тармақтағыдай) деп есептейді. Комментатор жаңа тұжырымдаманы ұсынды: «…өлім-жітім туралы жорамалдарды әзірлейтін және бағалайтын, әрі …байланысты өлім-жітім тәжірибесін бағалайтын актуарийлерге арналған».
Жауап. Рецензенттер сипаттаманы неғұрлым жалпы ете отырып түзетті. Рецензенттер ұсынылған жаңа тұжырымдаманың бір бөлігін 1.2 «Қолданылу аясы» тармағында пайдалануды шешті.
1.2-тармақ, Қолданылу аясы
Пікір. Бір комментатор ұсынылған стандарттың қолданылу аясы полистерді сатып алу мәмілелеріне қатысты іс жүзінде барлық актуарлық жұмысты қамтитындай кең көрінеді, бірақ сонымен бірге толығымен A/E есептеулеріне шоғырланған деп мәлімдеді. Комментатор стандарттың қолданылу аясын неғұрлым нақты етуді ұсынды.
Жауап. Рецензенттер 1.2 «Қолданылу аясы» тармағы өлім-жітімге байланысты жұмыстың белгілі бір түрлерімен шектелетінін, әрі басшылық нұсқаулар A/E есептеулерімен шектелмейтінін атап өтеді.
2-БӨЛІМ. АНЫҚТАМАЛАР
Пікір. Бір комментатор «тарихи әдіс» (анықтамалардағы тарихи A/E талдауы) тұжырымдамасын шатастыратын деп тауып, «модификацияланған әдіс» соншалықты модификацияланған әдіс емес, балама күтілетін база болып табылады деп есептейді.
Жауап. Рецензенттер келіседі және анықтықты арттыру үшін терминдерді өзгертті.
2.3-тармақ, Дебеттер мен кредиттер
Пікір. Бір комментатор мұны өте түсініксіз деп тапты. Комментатор дебеттер мен кредиттерді осы жас пен жыныс үшін 100 % «стандартты» өлім-жітімге қосылатын немесе одан шегерілетін пайыздар тұрғысынан сипаттаған жөн бе деп сұрады. Комментатор мысал көмектесер еді деп есептеді.
Жауап. Рецензенттер анықтама анық деп есептейді және өзгеріс енгізбеді.
2.4-тармақ, Ұзақтық (мерзім)
Пікір. Бір комментатор: «Ол әрқашан жылмен өлшене ме? Ешқашан аймен өлшенбей ме?» деп сұрады.
Жауап. Рецензенттер анықтамадан «жылмен өлшенетін» деген сөздерді алып тастады.
2.5-тармақ, Күтілетін өлімдер
Пікір. Бір комментатор стандарт күтілетін өлімдерді есептеу жөнінде басшылық нұсқаулар беруін ұсынды.
Жауап. Рецензенттер бұл мәселені қарастыру үшін стандартты кеңейтумен келіспейді және өзгеріс енгізбеді.
Пікір. Бір комментатор мұны өте түсініксіз деп тапты. Комментатор тарихи A/E талдауын және модификацияланған A/E талдауын айқындау кезінде оған сілтеме жасауға болатындай етіп анықтамаға «өлім-жітім туралы жорамал» терминін енгізуді ұсынды.
Жауап. Анықтама анықтықты арттыру үшін модификацияланды, әрі жаңа анықтаманы ескере отырып, рецензенттер «өлім-жітім туралы жорамал» терминін енгізу қажет емес деген қорытындыға келді.
2.7-тармақ, Тарихи A/E талдауы
Пікір. Бір комментатор мынадай анықтаманы ұсынды: «Провайдерлердің күтілетін өмір ұзақтығы бағалауларының негізінде жатқан күтілетін өлім-жітім коэффициенттерімен үйлесетін, әрі қолжетімді болғанда, провайдерлер күтілетін өмір ұзақтығының бағалауларын айқындау кезінде пайдаланатын өлім-жітім кестелерін, андеррайтингтік мультипликаторларды, жақсару факторларын және өзге де елеулі ақпаратты қамтитын A/E талдауы».
Жауап. Рецензенттер «тарихи A/E талдауы» (қазір «A/E тарихи өлім-жітім базасы» деп аталатын) анықтамасын «өлім-жітім кестелеріне» емес, «өлім-жітім туралы жорамалдарға» сілтеме жасайтындай етіп түзетті. Рецензенттер анықтамада «провайдерлерді» көрсетпеді, өйткені тарихи A/E талдауы LE провайдері ұсынбаған бастапқы өлім-жітім туралы жорамалдарды пайдалана отырып орындалатын жағдайлар бар.
Пікір. Бір комментатор «өлім-жітім кестелері» термині пайдаланылатынын, бірақ ол айқындалмағанын көрсетті.
Жауап. Рецензенттер «өлім-жітім кестелерін» «өлім-жітім туралы жорамалдарға» өзгертті.
Пікір. Бір комментатор мынадай тіркесті қайта тұжырымдауды ұсынды: «…және күтілетін өмір ұзақтығының жеке бағалауларына олардың тиісті андеррайтинг күндеріне қолданылатын өзге де елеулі ақпарат».
Жауап. Рецензенттер ұсынылған тұжырымдаманы шамалы модификациялармен қосты.
2.10-тармақ, Орын алған, бірақ мәлімделмеген (IBNR) өлімдер
Пікір. Бір комментатор мынадай тұжырымдаманы ұсынды: «Талданатын тәуекелге ұшырау кезеңі ішінде болған, бірақ осы кезеңде мәлімделмеген өлімдер. Әдетте өткен тәжірибе негізінде бағаланады».
Жауап. Рецензенттер бар анықтама тиісті деп есептейді және өзгеріс енгізбеді.
2.11-тармақ, Орын алған талап (Incurred Claim)
Пікір. Бір комментатор мынадай тұжырымдаманы ұсынды: «Талданатын тәуекелге ұшырау кезеңі ішінде болған, осы кезеңде мәлімделгеніне қарамастан болған өлім».
Жауап. Рецензенттер ұсынылған тұжырымдаманы жүзеге асырды.
2.13-тармақ, Күтілетін өмір ұзақтығы (LE)
Пікір. Екі комментатор анықтаманың грамматикалық өзгерістерін ұсынды.
Жауап. Рецензенттер анықтаманы қайта өңдеді.
2.14-тармақ, Күтілетін өмір ұзақтығын бағалау провайдері (LE провайдері)
Пікір. Бір комментатор «ересек жастағы тұлғаларды немесе ауырлатулары бар тұлғаларды бағалауға маманданған» деген тіркесті алып тастауды ұсынды. Комментатор LE провайдерлері күтілетін өмір ұзақтығының бағалауларын жас тұлғалар үшін де, егде тұлғалар үшін де, ауырлатулары жоқ тұлғалар үшін де, ауырлатулары бар тұлғалар үшін де айқындайтынын атап өтті.
Жауап. Рецензенттер «ересек жастағы тұлғаларды немесе ауырлатулары бар тұлғаларды бағалауға маманданған» деген тіркесті алып тастады.
Пікір. Бір комментатор «андеррайтингтік қызметтерді» «андеррайтингтік талдауға» өзгертуді ұсынды.
Жауап. Рецензенттер келіседі және өзгеріс енгізді.
Пікір. Бір комментатор провайдер андеррайтер болып табылады деген екінші сөйлем қажет емес деп есептеді.
Жауап. Рецензенттер келіседі және осы сөйлемді алып тастады.
Пікір. Бір комментатор мынадай сөйлем қосуды ұсынды: «LE провайдері штаттардың қайсыбірінде осындай ресми мәртебені сұраған және алған ұйымдармен шектелмейді».
Жауап. Рецензенттер ұсынылған қосымша сөйлемді қажет деп санамайды және өзгеріс енгізбеді.
2.16-тармақ, Орташа күтілетін өмір ұзақтығы
Пікір. Бір комментатор формуланы интегралмен ауыстыруды ұсынды.
Жауап. Рецензенттер формула қажет емес деп есептейді және оны алып тастады.
Пікір. Бір комментатор «орташа күтілетін өмір ұзақтығы» термині артық деп есептейді.
Жауап. Рецензенттер «орташа күтілетін өмір ұзақтығы» термині полистерді сатып алу мәмілелерінің нарығында пайдаланылатын терминологияға байланысты қажет деп есептейді.
Пікір. Бір комментатор «Орташаланған күтілетін өмір ұзақтығы; актуарлық немесе толық күтілетін өмір ұзақтығы деп те аталады» дегенді қосуды ұсынды.
Жауап. Рецензенттер қосымша терминдерді қажет деп санамайды және өзгеріс енгізбеді.
Пікір. Бір комментатор нақты формуланы көрсету орынсыз болып көрінеді, әсіресе формула толық күтілетін өмір ұзақтығы формуласының жуықтауы болғанда, әрі неғұрлым қатаң мәнмәтінде теңдік белгісінсіз жазылар еді деп мәлімдеді. Бәлкім, келтірілген формуланы мысал ретінде сипаттаған жөн.
Жауап. Рецензенттер формула қажет емес деп есептейді және оны алып тастады.
Пікір. Бір комментатор «орташа» және «медианалық» күтілетін өмір ұзақтығы айлар тұрғысынан айқындалғанын көріп таңғалды, өйткені өлім-жітім бағалауларының көпшілігі жылдық болып табылады.
Жауап. Рецензенттер анықтамаларды неғұрлым жалпы ете отырып түзетті. Уақыт өлшем бірлігі бұдан былай көрсетілмейді.
2.17-тармақ, Медианалық күтілетін өмір ұзақтығы
Пікір. Бір комментатор көрсетілген формуланы қосындылаудан интегралға өзгертуді ұсынды.
Жауап. Рецензенттер формула қажет емес деп есептейді және оны алып тастады.
Пікір. Бір комментатор «медианалық күтілетін өмір ұзақтығы» терминіне қарағанда «болжамды медианалық тірі қалу» немесе жай «медианалық тірі қалу» неғұрлым қолайлы термин болар еді деп есептейді. Комментатор сипаттаманы «…қанағаттандыратын ең кіші m саны…» деп өзгертуді ұсынды.
Жауап. «Медианалық күтілетін өмір ұзақтығы» термині полистерді сатып алу мәмілелерінің нарығында пайдаланылады. Рецензенттер терминді өзгерту қажет емес деп шешті. Рецензенттер формула қажет емес деп айқындады.
2.18-тармақ, Модификациялық фактор
Пікір. Бір комментатор «рейтингтік жіктемені көрсету» дегенді «ауырлатылған өлім-жітімді көрсету» деп ауыстыруды ұсынды.
Жауап. Рецензенттер «рейтингтік жіктеме» термині артықшылықты (preferred), стандартты және ауырлатылған жағдайларды қамтиды деп есептейді және өзгеріс енгізбеді.
2.21-тармақ, Өлім-жітім мультипликаторы
Пікір. Бір комментатор анықтаманы мынаған өзгертуді ұсынды: «Әдетте андеррайтингтің дебеттік-кредиттік әдіснамасы негізінде айқындалатын, стандартты тәуекелдің өлім-жітім кестесіне қолдануға арналған мультипликаторды жасау үшін пайдаланылатын модификациялық фактор».
Жауап. Рецензенттер полистерді сатып алу мәмілелерінің нарығындағы өлім-жітім мультипликаторлары артықшылықты, стандартты немесе ауырлатылған тәуекел кестелеріне қолданылуы мүмкін екенін атап өтеді және өзгеріс енгізбеді.
2.22-тармақ, Тірі қалу қисығы
Пікір. Бір комментатор: «Сөзбе-сөз оқығанда, бұл x жасындағы әрбір сақтандырылған тұлға үшін бір "қисық", немесе ықтималдықтар жиынтығы бар дегенді білдіреді» деп мәлімдеді.
Жауап. Рецензенттер келіспейді, өйткені анықтама «сақтандырылған тұлғаға» сілтеме жасайды.
Пікір. Бір комментатор анықтама әрбір «қисық» t-нің 1-ден ω–x-ке дейінгі барлық мәндері үшін тірі қалу ықтималдықтарының жиынтығын, немесе кестесін білдіре ме деп сұрады.
Жауап. Рецензенттер тұжырымдама анық деп есептейді және өзгеріс енгізбеді.
2.23-тармақ, Андеррайтинг
Пікір. Бір комментатор «…тәуекелдің жіктемесін көрсететін…» дегеннен кейін «және/немесе күтілетін өмір ұзақтығының бағалаулары» дегенді қосуды ұсынды.
Жауап. Анықтама андеррайтинг процесін қарастыруға арналған, LE бағалауын емес. Рецензенттер өзгеріс енгізбеді.
3-БӨЛІМ. МӘСЕЛЕЛЕРДІ ТАЛДАУ ЖӘНЕ ҰСЫНЫЛАТЫН ПРАКТИКАЛАР
3.2-тармақ, Қажетті білім
Пікір. Бір комментатор 3.2-тармақ актуарийдің бірқатар тақырыптар бойынша «білімге ие болуы тиіс» деген талапты осы талаптың кез келген шектеулерінсіз белгілейді деп мәлімдеді.
Басқа комментатор енгізілген пәндер актуарлық емтихандардың ағымдағы бағдарламасына кіре ме деп сұрады. Комментатор пән қамтылса, ұсынылатын дереккөздерді қосуды ұсынды. Егер жоқ болса, комментатор дереккөздерді қосу керек пе деп сұрады. Комментатор: «Егер ABCD (Актуарлық біліктілік және тәртіп жөніндегі комитет, АҚШ) практиктеуші актуарийдің "қажетті білімге" ие екенін айқындауы тиіс болса, оның қорытындысы неге негізделеді?» деп сұрады.
Жауап. Рецензенттер актуарийге нақты жағдайда қажетті білім дәрежесін айқындау кезінде пайым қолдану қажет екенін атап өтеді. Рецензенттер «орынды» деген сөзді және «тиісті аспектілері» деген сөздерді қосты.
3.3.1-тармақ, Базалық өлім-жітім кестесін таңдау
Пікір. Бір комментатор «жиынтық» сөзін пайдалану үшін біршама мәнмәтін беруді ұсынды. Комментатор кейбір оқырмандар «жиынтық» «тиісті жиынтыққа» қатысты екенін түсінбейтінінен алаңдады.
Жауап. Рецензенттер «жиынтықты» «базалық жиынтыққа» өзгертті.
3.3.2-тармақ, Өлім-жітім кестесін модификациялау
Пікір. Бір комментатор «Мысалы, полистің сақтандыру сомасы әлеуметтік-экономикалық әсер үшін жуықтау ретінде пайдаланылуы мүмкін» дегенді қосуды ұсынды.
Жауап. Рецензенттер мұндай мысалды қажет деп санамайды, сондықтан өзгеріс енгізбеді.
3.3.4-тармақ, Жеке андеррайтингті өлім-жітім туралы жорамалдарға қолдану
Пікір. Бір комментатор ағымдағы тұжырымдама актуарийдің рөлі мен андеррайтингтің рөлін анық ажыратпайды деп есептейді.
Жауап. Рецензенттер келіспейді және өзгеріс енгізбеді.
Пікір. Бір комментатор полистерді сатып алу мәмілелері бойынша өлім-жітім тәжірибесі тірі қалу қисығының тек шектеулі бөлігі үшін қолжетімді деп мәлімдеді. Сондықтан ұзақ мерзімді тәжірибенің болмауын және шекті (ultimate) өлім-жітімді таңдауды ескеру қажет. Сақтандырылған тұлға бастапқы LE бағалауынан едәуір ұзақ өмір сүрген немесе өлім-жітім кестесіндегі шекті жасқа жеткен сайын артықшылықты немесе субстандартты артық өлім-жітім нөлге қарай біртіндеп төмендеуі мүмкін андеррайтингтік рейтингтің «өшуін» (wearing off) ескерген жөн.
Жауап. Рецензенттер өлім-жітім мультипликаторлары өшуді және шекті өлім-жітімге әсер ететін өзге де факторларды қамтуы мүмкін деп есептейді және өзгеріс енгізбеді.
3.3.5-тармақ, A/E талдауын пайдалана отырып өлім-жітім туралы жорамалдарды түзету
Пікір. Бір комментатор мынаны қосуды ұсынды: «Жиынтықтың (яғни полистерді сатып алу мәмілелері портфелінің), содан кейін нақты LE провайдерінің нақты тәжірибесін көрсететін A/E жорамалдарына түзетулерді қарастырған жөн. Өмірді сақтандыруды құнды бағалау үшін әзірленген өлім-жітім кестелері (мысалы, 2008VBT) өмірді сақтандыру үшін жасырын консерватизмді қамтиды, бұл полистерді сатып алу мәмілелері үшін агрессивті жорамалдарға алып келеді, әрі түзетусіз тиісті болмайды».
Жауап. Рецензенттер бұл мәселені қарастыру үшін стандартты кеңейтумен келіспейді және өзгеріс енгізбеді.
3.4-тармақ, «Нақты-күтілетінге» талдауы
Пікір. Бір комментатор бұл бөлім тарихи A/E нәтижелерінің кең вариациясының негізгі факторларының бірі базалық өлім-жітім кестесінің әсері екенін елемейді деп есептеді. Комментатор базалық өлім-жітім кестелері елеулі түрде ерекшеленетін уақыт кезеңдерін қамтитын кез келген A/E нәтижелерін орынды біріктіруге болмайды деп есептейді.
Жауап. Рецензенттер өлім-жітім зерттеулерін орындау кезінде актуарийге қандай деректерді пайдалану және оларды қалай түзету туралы пайым жасау қажет екенін атап өтеді және өзгеріс енгізбеді.
3.4.1-тармақ, Орын алған талаптар (Incurred Claims)
Пікір. Бір комментатор «Орын алған талаптарды» «Орын алған өлімдер» немесе «Орын алған сақтандыру оқиғаларының басталуы» деп ауыстыруды ұсынды.
Жауап. Рецензенттер терминді «Орын алған өлімдер» деп өзгертті.
Пікір. Бір комментатор мынаны ұсынды: «Актуарийге кез келген IBNR жорамалы растайтын талдау немесе оның болмауы негізінде орынды ма, соны қарастырған жөн. Егер IBNR жорамалын қолдайтын деректер болмаса, актуарийге нөлдік IBNR қабылдағанын немесе мәлімдеуде қысқа кешігуді көздегенін ашу жеткілікті болуы тиіс».
Жауап. Рецензенттер «түзетуді» «түзету керек пе» деп өзгертті.
3.4.2-тармақ, Бір сақтандырылған тұлға үшін күтілетін өмір ұзақтығының көптеген бағалаулары
Пікір. Бір комментатор пайдаланылатын әдіс өмірді сақтандыру бойынша өлім-жітім тәжірибесін талдау кезінде пайдаланылатын әдіспен үйлесуі тиіс пе деп сұрады. Комментатор стандарт әдіс үйлесе ме, соны көрсетіп, ол ерекшеленсе, себебін түсіндіріп, негіздеуін ұсынды.
Жауап. Өмірді сақтандыру бойынша өлім-жітім тәжірибесін талдау кезінде пайдаланылатын бірнеше әдіс бар. Бұдан басқа, полистерді сатып алу мәмілелерінің нарығына тән, өзге әдісті пайдалану қажеттілігін туғызуы мүмкін бірқатар мәселелер бар. Осы себептермен рецензенттер қандай да бір айырмашылықтарды түсіндіруді талап етпеуді шешті және өзгеріс енгізбеді.
3.4.3-тармақ, Модификацияланған A/E талдауын пайдалану
Пікір. Бір комментатор «Егер A/E модификацияланған әдісі пайдаланылса» деген кіріспе тіркестен кейін «енгізілген модификациялар анық әрі толық ашылуы тиіс және» деген тіркесті қосуды ұсынды.
Жауап. Рецензенттер 4-бөлім комментатордың алаңдаушылығын тиісті түрде ескереді деп есептейді және өзгеріс енгізбеді.
4-БӨЛІМ. ХАБАРЛАМАЛАР ЖӘНЕ АҚПАРАТТЫ АШУ
Пікір. Бір комментатор 4.2 тармағын 4.1 тармағы ретінде ұсынуды, ал 4.1 тармағын 4.2 тармағына көшіріп, «Полистерді сатып алу мәмілелеріндегі өлім-жітімді пайдаланатын өзге актуарлық хабарламаларда ақпаратты ашу» деп атауды ұсынды.
Жауап. Рецензенттер барлық жағдайларға арналған ашып көрсетулерді бірінші, ал нақты жағдайларға арналған ашып көрсетулерді — екінші ретте келтірген жөн деп есептейді. № 41 актуарлық практика стандартына байланысты ашып көрсетулер жаңа 4.3 тармағына көшірілді.
Пікір. Бір комментатор 4.1 және 4.2 тармақтарын 4.1.1, 4.1.2 және т. б. ретінде қайта нөмірлеуді ұсынды.
Жауап. Рецензенттер келіспейді және нөмірлеу жүйесі стандартты ASOP пішімдеуіне сәйкес келетінін атап өтеді әрі өзгеріс енгізбеді.
4.1-тармақ, Ақпаратты ашу
Пікір. Бір комментатор 4.1 тармағына, мысалы «LE провайдерлерінен алынған нәтижелерді түсіндіру және пайдалану үшін пайдаланылатын әдіс» деген элемент қосуды ұсынды.
Жауап. Рецензенттер 4.1(a) тармағын өлім-жітім туралы жорамалдың қалай әзірленгенін сипаттауды талап ете отырып қайта өңдеді.
Пікір. Бір комментатор 4.1(c) элементін (орын алған талаптар және IBNR) алып тастауды ұсынды, өйткені ол, әдетте, тек A/E есептеулеріне ғана қолданылады.
Жауап. Рецензенттер ашып көрсету тек A/E есептеулері үшін ғана қажет емес деп есептейді және өзгеріс енгізбеді.
Пікір. Бір комментатор 4.1(e) элементі сатып алулар мен сатуларды көрсетуі тиіс деп есептеді.
Жауап. Тұжырымдама нарық қатысушыларын көрсету үшін түзетілді.
Пікір. 4.1(e) тармағына қатысты бір комментатор: «Бұл ерекше сақтықты талап ететін сала. Актуарийге ол "нарықтық құнды" тағайындай алмайтынын немесе "нарықтық өлім-жітім туралы жорамалды" айқындай алмайтынын анық хабарлаған жөн, өйткені бұл нақты сатып алушының/сатушының көзқарасына байланысты елеулі түрде ерекшеленеді. Бұл қосымша белгісіздік актуарийдің бағалауын негіздей отырып құжатталуы тиіс» деп мәлімдеді.
Жауап. Рецензенттер № 41 актуарлық практика стандартының 3.4.1 және 4.1.3(d) тармақтарында тәуекел мен белгісіздікке қатысты талқыланатын ашып көрсетулер көтерілген мәселені ескереді деп есептейді және өзгеріс енгізбеді.
4.2-тармақ, A/E талдауын орындау кезінде ақпаратты ашу
Пікір. Бір комментатор 4.2(b) тармағында баяндалған ұзақтық бойынша талапқа қосымша, A/E жиынтық нәтижелерін ашу талабын қосуды ұсынды.
Жауап. Рецензенттер бұл талап болуы тиіс деп санамайды және өзгеріс енгізбеді.
Пікір. 4.2(e) тармағына қатысты бір комментатор тарихи A/E салыстыруының мақсаты стандарттан анық емес деп мәлімдеді. Мұндай салыстыру актуарийдің немесе клиенттің мақсаттары үшін пайдалы болмауы мүмкін. Стандарт тарихи A/E талдауын салыстыру мақсаттары үшін тек ол талдаудың мақсатына сәйкес келген жағдайда ғана ұсынуы тиіс, бірақ талап етпеуі тиіс.
Жауап. Рецензенттер актуарийге тарихи A/E талдауының нәтижелері ұсынылмайтынын және неліктен екенін ашуға мүмкіндік беру үшін тұжырымдаманы қайта өңдеді.
ҚОСЫМША: АЛҒЫШАРТТАР ЖӘНЕ АҒЫМДАҒЫ ПРАКТИКА
Пікір. Бір комментатор «ағымдағы әдіснамаға түзетілген A/E өлім-жітім базасы» туралы абзацтағы (1-қосымшаның «Ағымдағы практикалар» бөлімін қараңыз), түзетілген талдау «LE провайдерінің бағалаулары бүгінде қаншалықты дәл екендігі туралы сұраққа жауап беру әрекеті болып табылады» деп мәлімдейтін соңғы сөйлемді алып тастауды ұсынды. Комментатор бұл мәлімдеме тарихи A/E талдаулары LE провайдерінің бағалаулары бүгінде қаншалықты дәл екенін қарастыру кезінде релевантты емес дегенді заңсыз меңзейді деп есептейді.
Жауап. Рецензенттер келіседі және комментатордың алаңдаушылығын ескеру үшін соңғы сөйлемді қайта өңдеді.
Пікір. Бір комментатор «ең кеш ұсыну» әдісін пайдаланудың «басты кемшілігі» туралы мәлімдемені алып тастауды ұсынды («Ағымдағы практикаларды» қараңыз). Комментатор бұл заңсыз біржақтылықты көрсетеді деп есептейді.
Жауап. Рецензенттер келіседі және соңғы екі сөйлемді алып тастады.
Пікір. Бір комментатор алғышарттар бөліміндегі талқылау полистерді сатып алушылармен шектелетінін мәлімдеп, оны «және сатушыларды» көрсету үшін түзетуді ұсынды.
Жауап. Рецензенттер талқылау нарыққа жақсы шолу береді деп есептейді және өзгеріс енгізбеді.
Пікір. Бір комментатор алғышарттар бөлімі полистерді сатып алу мәмілелері нарығы проблемасының бір бөлігі — нарық қатысушыларының білікті актуарийлерді көбіне мүлдем тартпауында не аккредитациясы жоқ актуарийлерді тартуы мүмкіндігінде екенін көрсетуін ұсынды.
Жауап. Рецензенттер ұсынылған мәлімдеме осы нақты құжатта тиісті емес деп есептейді және өзгеріс енгізбеді.
Пікір. Бір комментатор стандарттың LE бағалауларын жылмен емес, аймен өлшеудің салалық практикасына түсіндірме бермейтініне таңғалды. Комментатор бұл салалық практика актуарлық емес инвесторлық қоғамдастықта жалған дәлдік сезімін туғызады деп есептейді.
Жауап. Рецензенттер LE бағалауларын аймен өлшеудің салалық практикасын атап өткен жөн екендігімен келіседі және алғышарттар бөліміндегі тұжырымдаманы түзетті.