ҚПА актуарлық практика стандарты № 32

«Әлеуметтік сақтандыру»

ҚПА актуарлық практика стандарты, мынаған негізделген: Actuarial Standard of Practice No. 32 «Social Insurance», Actuarial Standards Board (ASB, АҚШ).

Осы құжат көрсетілген дереккөздің Қазақстан Актуарийлер Палатасы (ҚПА) мақсаттары үшін кәсіби аудармасы мен бейімделуі болып табылады. Алшақтықтар болған жағдайда ҚПА бекіткен мәтін ресми болып саналады.

Актуарлық практика стандарты № 32

Қайта қаралған редакция

Актуарлық стандарттар кеңесінің (ASB) АПС № 32 жөніндегі мақсатты жұмыс тобы әзірледі. Актуарлық стандарттар кеңесі (ASB) қабылдады. 2020 ж. маусым. Құжат № 196.

МАЗМҰНЫ

Ілеспе меморандум — iii

ПРАКТИКА СТАНДАРТЫ

1-бөлім. Мақсаты, қолданылу аясы, өзара сілтемелер және күшіне ену күні — 1

1.1 Мақсаты — 1
1.2 Қолданылу аясы — 1
1.3 Өзара сілтемелер — 2
1.4 Күшіне ену күні — 3

2-бөлім. Анықтамалар — 3

2.1 Актуарлық мәртебе — 3
2.2 Қаржылық жеткіліктілік — 3
2.3 Ұзақ мерзімді кезең — 3
2.4 Бағдарлама — 3
2.5 Бағдарлама активтері — 3
2.6 Бағдарлама шығындары — 3
2.7 Бағдарлама кірістері — 3
2.8 Қысқа мерзімді кезең — 3
2.9 Әлеуметтік сақтандыру бағдарламасы — 3
2.10 Орнықтылық — 4
2.11 Нысаналы қор — 4

3-бөлім. Мәселелерді талдау және ұсынылатын практикалар — 4

3.1 Тапсырманы нақтылау — 4
3.2 Бағдарламаны қамту және сипаттамалары — 5
3.3 Кірістер немесе шығындар деңгейін белгілеу тетіктері — 5
3.4 Жорамалдар — 5
- 3.4.1 Демографиялық жорамалдар — 6
- 3.4.2 Экономикалық жорамалдар — 6
- 3.4.3 Өзге факторлар — 6
- 3.4.4 Жаңадан құрылған немесе елеулі түрде өзгертілген Әлеуметтік сақтандыру бағдарламалары — 7
3.5 Бағалау кезеңі — 7
3.6 Актуарлық проекциялар — 7
- 3.6.1 Актуарлық әдістер — 8
- 3.6.2 Барлық елеулі қаржылық операцияларды қосу — 8
- 3.6.3 Жиынтық шамалар — 8
- 3.6.4 Тәжірибені талдау — 8
3.7 Сезімталдықты тестілеу — 9
3.8 Қаржылық жеткіліктілік тесттері — 9
3.9 Орнықтылықты бағалау — 9
3.10 Жеке деңгейдегі мысалдар — 10
3.11 Басқа тұлғалар берген деректерді немесе өзге мәліметтерді пайдалану — 10
3.12 Құжаттау — 10

4-бөлім. Хабарламалар мен ақпаратты ашу — 10

4.1 Актуарлық хабарламалар — 10
4.2 Қосымша ақпаратты ашу — 12
4.3 Құпия ақпарат — 13

ҚОСЫМШАЛАР

1-қосымша — Алғышарттар мен ағымдағы практикалар — 14

Алғышарттар — 14
Ағымдағы практикалар — 17

2-қосымша — Талқылауға арналған екінші жобаға пікірлер және оларға жауаптар — 19

Ілеспе меморандум

2020 ж. маусым

КІМГЕ: Актуарлық стандарттар кеңесінің практика стандарттары қолданылатын актуарлық ұйымдардың мүшелеріне және Әлеуметтік сақтандыру бағдарламаларына мүдделі өзге тұлғаларға

КІМНЕН: Актуарлық стандарттар кеңесі (ASB)

ТАҚЫРЫБЫ: Актуарлық практика стандарты (ASOP) № 32

Осы құжат АПС № 32 «Әлеуметтік сақтандырудың» қайта қаралған редакциясын қамтиды.

Стандарттың тарихы

АПС № 32 бастапқыда 1998 жылдың қаңтарында қабылданды және тек ауытқулар туралы тұжырымдар бөлігінде 2011 жылдың 1 мамырында күшіне ене отырып жаңартылды. 2016 жылы ASB АПС № 32-ні қайта қарап, қайта қаралған стандартты одан әрі қарау және талқылауға арналған жобасын дайындау үшін мақсатты жұмыс тобын тағайындады.

Қайта қараудың себептері мыналарды қамтыды:

стандартпен қамтылатын кейбір мемлекеттік бағдарламалар және стандартпен қамтылмайтын кейбір бағдарламалар 1998 жылдан бері елеулі түрде өзгерді;
сабақтас практика салаларындағы стандарттар 1998 жылдан бері елеулі түрде өзгерді; және
Әлеуметтік сақтандыру бағдарламаларының қаржылық жай-күйі қоғамның мұқият назарының нысанына айналды.

Мақсатты жұмыс тобының құрамына стандартпен қамтылатын аталған бағдарламалардың әрқайсысында практикамен айналысатын актуарийлер, сабақтас салаларда жұмыс тәжірибесі бар актуарийлер, сондай-ақ әлеуметтік сақтандыру саласында сараптамалық білімі бар, актуарий болып табылмайтын маман кірді.

Талқылауға арналған бірінші жоба

Талқылауға арналған бірінші жоба 2018 жылдың қазанында пікірлерді ұсынудың түпкілікті мерзімі 2019 жылдың 1 ақпанымен болып шығарылды. Талқылауға арналған екінші жобада көрініс тапқан өзгерістерді енгізу кезінде жеті пікір хаты алынды және қаралды.

Талқылауға арналған екінші жоба

Талқылауға арналған екінші жоба 2019 жылдың желтоқсанында пікірлерді ұсынудың түпкілікті мерзімі 2020 жылдың 14 ақпанымен болып шығарылды. Бір пікір хаты алынды және қаралды.

Талқылауға арналған екінші жобамен салыстырғандағы елеулі өзгерістер

Талқылауға арналған екінші жобамен салыстырғанда елеулі өзгерістер болған жоқ. Алайда оқылымдылық пен айқындылықты жақсарту үшін өзгерістер енгізілді.

1998 жылдың қаңтарында қабылданған қолданыстағы АПС № 32-мен салыстырғандағы елеулі өзгерістер

1998 жылдың қаңтарында қабылданған қолданыстағы АПС № 32-мен салыстырғандағы елеулі өзгерістер мыналарды қамтиды:

1.2-тармақ «Қолданылу аясы» актуарийдің принципалы Әлеуметтік сақтандыру бағдарламасын бағалауға жауапты мемлекеттік орган болмаған кезде Әлеуметтік сақтандыру бағдарламасын актуарлық талдауға байланысты актуарлық қызметтерді көрсету кезінде актуарийлерге қолданылуы үшін кеңейтілді. Мұндай актуарийлерге нұсқауларды іс жүзінде орындалуы мүмкін шамада ұстану жөн.
1.2-тармақ «Қолданылу аясы» бағдарлама қолданылу аясына тікелей енгізілмеген немесе одан шығарылмаған жағдайларды қамту үшін нақтыланды.
2.9-тармақ «Әлеуметтік сақтандыру бағдарламасы» бұрын 1.2-тармақ «Қолданылу аясында» қамтылған Әлеуметтік сақтандыру бағдарламасының сипаттамаларын қосу үшін өзгертілді.
2.9-тармаққа «Әлеуметтік сақтандыру бағдарламасы» қаржыландыру жекелеген қатысушылардың тәуекел профиліне тікелей және толық көлемде негізделмейтінін көрсететін тұжырым қосылды.
3.5 және 4.1(e)(4)-тармақтарына тек қысқа мерзімді бағалау кезеңі пайдаланылатын жағдайлар үшін ұзақ мерзімді проекциялардың сенімсіз немесе орынсыз болуының себептерін түсіндіруді қосуды көздейтін талаптар қосылды.
4.1(d)(4)-тармағына, актуарийдің кәсіби пайымдауы бойынша, құқықпен немесе өзге тараппен белгіленген ұйғарылған жорамалдардан немесе әдістерден өзге жорамалдардың жеке-жеке де, жиынтығында да ақылға қонымды болуын көрсететін ақпаратты ашу талабы қосылды.
4.1(f)(5)-тармағына болашақта орындалатын актуарлық проекциялардың нәтижелері ағымдағы проекциялардың нәтижелерінен елеулі түрде ерекшеленуі мүмкін екенін көрсететін ақпаратты ашу талабы қосылды.

ASB талқылауға арналған жобалар бойынша пікірлер мен ұсыныстар енгізуге уақыт тапқан барлық тұлғаларға алғыс білдіреді. ASB 2020 жылдың маусымында осы стандартты қабылдауға дауыс берді.

АПС № 32 жөніндегі мақсатты жұмыс тобы

Janet M. Barr, Төраға

Suzanne M. Codespote, Jeffrey P. Petertil, Karen P. Glenn, Neela K. Ranade, Stephen C. Goss, F. Kevin Russell, Warren R. Luckner, Jeffery M. Rykhus, Clare M. McFarland, John A. Wandishin, Alicia H. Munnell, Joan M. Weiss

Актуарлық стандарттар кеңесі

Kathleen A. Riley, Төраға

Robert M. Damler, David E. Neve, Mita D. Drazilov, Cande J. Olsen, Kevin M. Dyke, Barbara L. Snyder, Darrell D. Knapp, Patrick B. Woods

Актуарлық стандарттар кеңесі (ASB) Америка Құрама Штаттарында Актуарлық практика стандарттарын (ASOP) әзірлеу және қабылдау арқылы тиісті актуарлық практика стандарттарын белгілейді. Бұл стандарттар актуарий актуарлық қызметтерді көрсету кезінде ұстануға тиіс рәсімдерді сипаттайды және актуарий осы қызметтердің нәтижелерін хабарлау кезінде нені ашуға тиіс екенін айқындайды.

Ескертпе (ҚПА бейімдеуі): Қазақстан Актуарийлер Палатасының мақсаттары үшін осы стандарт Қазақстан Республикасындағы актуарлық практикаға қолданылады. АҚШ-тың нақты бағдарламалары мен заңнамасына сілтемелер дереккөздің иллюстративтік материалы ретінде сақталған; ұлттық юрисдикцияда қолданылған кезде ұқсас функцияларды Қазақстан Республикасының тиісті бағдарламалары мен нормативтік құқықтық актілері орындайды.

АКТУАРЛЫҚ ПРАКТИКА СТАНДАРТЫ № 32

ӘЛЕУМЕТТІК САҚТАНДЫРУ

ПРАКТИКА СТАНДАРТЫ

1-бөлім. Мақсаты, қолданылу аясы, өзара сілтемелер және күшіне ену күні

1.1 Мақсаты — Осы актуарлық практика стандарты (ASOP) Әлеуметтік сақтандыру бағдарламаларына қатысты актуарлық қызметтерді көрсету кезінде актуарийлерге нұсқаулар береді.

1.2 Қолданылу аясы — Осы стандарт актуарийдің принципалы Әлеуметтік сақтандыру бағдарламасын бағалауға жауапты мемлекеттік орган болған кезде Әлеуметтік сақтандыру бағдарламасын актуарлық талдауға байланысты актуарлық қызметтерді көрсету кезінде актуарийлерге қолданылады.

Стандарт сондай-ақ Әлеуметтік сақтандыру бағдарламалары үшін актуарлық қызметтерге қатысты қадағалау функцияларын жүзеге асыратын актуарийлерге, олар аудитор, рецензент, актуарлық консультативтік комитет мүшесі немесе техникалық комиссия мүшесі ретінде әрекет еткен кезде қолданылады. Мұндай актуарийлерге нұсқауларды іс жүзінде орындалуы мүмкін шамада ұстану жөн.

Осы стандарт актуарийдің принципалы Әлеуметтік сақтандыру бағдарламасын бағалауға жауапты мемлекеттік орган болмаған кезде Әлеуметтік сақтандыру бағдарламасын актуарлық талдауға байланысты актуарлық қызметтерді көрсету кезінде актуарийлерге қолданылады. Мұндай актуарийлерге нұсқауларды іс жүзінде орындалуы мүмкін шамада ұстану жөн.

Осы стандарт сондай-ақ Әлеуметтік сақтандыру бағдарламасына қатысты құқықпен немесе нормативтік актілермен талап етілетін және басқа құжатқа кірістірілген актуарлық қорытынды беретін актуарийлерге қолданылады.

Халыққа тікелей қорғау беретін Әлеуметтік сақтандыру бағдарламаларына қатысты қатысушы немесе жеке тұлға деп адам ұғынылады. Кепілдік тетігі немесе сақтандыру тектес тетік арқылы қорғау беретін Әлеуметтік сақтандыру бағдарламаларына қатысты қатысушы немесе жеке тұлға деп жоспар немесе өзге заңды тұлға да ұғынылуы мүмкін.

Осы стандарт, басқалармен қатар, мынадай Әлеуметтік сақтандыру бағдарламаларына қолданылады:

Қарттық бойынша және асыраушысынан айырылу жағдайы бойынша федералдық сақтандыру бағдарламасы (OASI) және мүгедектік бойынша федералдық сақтандыру бағдарламасы (DI), бірлесіп әлеуметтік қамсыздандыру бағдарламасы (Social Security) ретінде белгілі;
ауруханалық сақтандыру (HI) және қосымша медициналық сақтандыру (SMI) бағдарламалары, бірлесіп Medicare бағдарламасы ретінде белгілі;
Зейнетақы төлемдерін кепілдендіру корпорациясының (PBGC) бағдарламалары; және
темір жол көлігі қызметкерлерін зейнетақымен қамсыздандыру бағдарламасы (Railroad Retirement).

Осы стандарт мынадай бағдарламаларға қолданылмайды:

жұмысшыларды өтемдеу бағдарламалары (workers' compensation);
негізінен мүліктік сақтандыру мен жазатайым оқиғалардан сақтандыруды (property/casualty) беретін бағдарламалар;
темір жол көлігі қызметкерлерін жұмыссыздықтан және ауру бойынша сақтандыру бағдарламалары (Railroad Unemployment and Sickness Insurance);
Medicaid;
Балаларды медициналық сақтандыру бағдарламасы (Children's Health Insurance Program);
Қолжетімді медициналық қызмет көрсету туралы заң (Affordable Care Act) шеңберіндегі медициналық сақтандыру биржалары (Health Insurance Exchanges);
Қосымша әлеуметтік табыс бағдарламасы (Supplemental Security Income);
штаттар деңгейінде көзделген еңбекке жарамсыздық бойынша табысты сақтандыру бағдарламалары; және
штаттар қолдайтын жұмыссыздықтан сақтандыру бағдарламалары.

Осы стандарт Medicare Advantage немесе Medicare Prescription Drug бағдарламаларымен шарт жасасатын жеке ұйымдардың атынан актуарлық қызметтер көрсететін актуарийлерге қолданылмайды.

Егер актуарий осы стандартта баяндалған нұсқаулардан қолданылатын құқықты (заңдарды, заңға тәуелді актілерді және өзге де заңды міндетті актілерді) сақтау мақсатында не актуарий орынды деп санайтын кез келген өзге себеппен ауытқыса, актуарийге осындай ауытқуды ашу жөніндегі нұсқаулар үшін 4-бөлімге жүгіну жөн.

1.3 Өзара сілтемелер — Осы стандарт басқа құжаттардың ережелеріне сілтеме жасаған кезде, сілтеме болашақта енгізілуі мүмкін өзгерістерді немесе жаңа редакцияларды ескере отырып, көрсетілген құжаттарды, сондай-ақ олардың кез келген мирасқорларын, олар қандай атаумен болмасын, қамтиды. Егер қандай да бір өзгертілген немесе жаңа редакциядағы құжат бастапқы көрсетілген құжаттан елеулі түрде ерекшеленсе, актуарийге осы стандарттың нұсқауларын олар қолданылатын және орынды болатын шамада ескеру жөн.

1.4 Күшіне ену күні — Осы стандарт 2021 жылдың 1 қыркүйегінде немесе осы күннен кейін көрсетілетін кез келген актуарлық қызметтерге қатысты күшіне енеді.

Ескертпе (ҚПА бейімдеуі): осы стандартты ҚПА стандарты ретінде қолдану үшін күшіне ену күнін Қазақстан Актуарийлер Палатасы оны бекіту кезінде белгілейді.

2-бөлім. Анықтамалар

Төменде келтірілген терминдер осы актуарлық практика стандартында пайдалану мақсаттары үшін айқындалған және стандарт мәтінінде жартылай қалың қаріппен ерекшеленген.

2.1 Актуарлық мәртебе — Белгілі бір уақыт кезеңіндегі Бағдарлама кірістері мен Бағдарлама активтерінің Бағдарлама шығындарына қатысты салыстырмалы шамасының өлшемі.

2.2 Қаржылық жеткіліктілік — Белгілі бір уақыт кезеңінде проекциялар бойынша Бағдарлама шығындары Бағдарлама кірістері мен Бағдарлама активтерінің сомасынан аспайтын жай-күй.

2.3 Ұзақ мерзімді кезең — Болашақ шығындардың жалпы заңдылығы мен деңгейін ажырату үшін жеткілікті ұзақ кезең. Кейбір Бағдарламалар үшін бұл бағалау күніндегі жағдай бойынша Бағдарлама қатысушыларының іс жүзінде барлығының болашақ өмір ұзақтығын қамту үшін жеткілікті ұзақ кезеңді білдіреді.

2.4 Бағдарлама — Әлеуметтік сақтандыру бағдарламасы терминімен алмастырылып пайдаланылатын термин.

2.5 Бағдарлама активтері — Нысаналы қор ұстайтын инвестициялар және Бағдарлама шығындарын жабу үшін қолжетімді кез келген ақша қаражатының қалдығы.

2.6 Бағдарлама шығындары — Бағдарламаның сақтандыру төлемдеріне (кейде «талаптар бойынша шығындар» деп аталады) және әкімшілік немесе жалпы шығыстарға арналған шығыстары. Нысаналы қордың нысаналы деңгейіне қол жеткізу және оны ұстап тұру үшін қажетті сома да Бағдарлама шығындарына қосылуы мүмкін.

2.7 Бағдарлама кірістері — Бағдарламаның нысаналы салықтық түсімдері, инвестициялық кіріс, сыйлықақылар (жарналар), жалпы қордан түсетін түсімдер және кез келген өзге де түсімдер мен кірістер.

2.8 Қысқа мерзімді кезең — Орынды болатынына қарай толық экономикалық циклді немесе жоспарлау циклін қамту үшін жеткілікті ұзақ кезең.

2.9 Әлеуметтік сақтандыру бағдарламасы — Мынадай сипаттамалардың барлығына ие Бағдарлама:

a. негізгі сипаттамалары, оның ішінде сақтандыру төлемдері мен қаржыландыру әдісі заңмен немесе заңға тәуелді актімен белгіленген;

b. қаржыландыру жекелеген қатысушылардың жалақысы мен өзге кірістерін ескеруі мүмкін, бірақ жекелеген қатысушылардың тәуекел профилін немесе оларға тиесілі ықтимал болашақ сақтандыру төлемдерінің сомасын тікелей және толық көлемде ескермейтін формула бойынша жекелеген қатысушылардан немесе олардың атынан жарналар (мысалы, салықтар немесе сыйлықақылар) есебінен толық немесе ішінара жүзеге асырылады. Бұл жарналар өзге көздерден түсетін мемлекеттік түсімдермен толықтырылуы мүмкін. Сақтандыру төлемдері мен кірістерге қатысты ашық есептілік әдетте нысаналы қор түрінде қамтамасыз етіледі;

c. қатысу халықтың белгілі бір тобы үшін барлық жерде (немесе барлық дерлік жерде) міндетті болып табылады, не жарна сонша субсидияланған деңгейде белгіленген, сондықтан критерийлерге сәйкес келетін халықтың басым көпшілігі бағдарламаға қатысады;

d. критерийлерге сәйкес келетін жеке тұлғалар қатысу үшін қаржылық мұқтаждықты растауға міндетті емес. Алайда бағдарламаның белгілі бір сипаттамалары жеке мән-жайларға қарай түрлі болуы мүмкін. Мысалы, асырауындағы адам мәртебесін белгілеу талап етілуі мүмкін, сақтандыру төлемін ала отырып жұмысын жалғастыратын адамдарға төлемдерді қысқарту қолданылуы мүмкін, не кірістің шекті деңгейінен асатын адамдарға сыйлықақыларды арттыру қолданылуы мүмкін;

e. кез келген жеке тұлғаға сақтандыру төлемдері осы тұлға жасаған немесе осы тұлғаға қатысты жасалған жарналармен тікелей байланысты емес;

f. жүйе мемлекет тарапынан әкімшілендіріледі немесе кем дегенде бақыланады; және

g. жүйе мемлекет тарапынан тек оның қазіргі немесе бұрынғы қызметкерлері үшін ғана құрылмаған.

2.10 Орнықтылық — Әлеуметтік сақтандыру бағдарламасының қолданылатын қаржыландыру тетігін және ол жұмыс істейтін ықтимал болашақ демографиялық және экономикалық ортаны ескере отырып, Бағдарламаға қолданылатын заңдарда көзделген сақтандыру төлемдерін үздіксіз қамтамасыз ету қабілеті.

2.11 Нысаналы қор — Белгілі бір Бағдарлама үшін кірістер есепке алынатын және сақтандыру төлемдеріне, көбінесе әкімшілік немесе жалпы шығыстарға арналған шығыстар шегерілетін шот.

3-бөлім. Мәселелерді талдау және ұсынылатын практикалар

3.1 Тапсырманы нақтылау — Тапсырманы қабылдай отырып, актуарийге принципалмен бірлесіп жазбаша түрде мыналарды айқындау жөн:

a. актуарийдің рөлі мен тапсырманың мақсаты;

b. тапсырмамен байланысты Әлеуметтік сақтандыру бағдарламасына қолданылатын қаржыландыру, есепке алу немесе инвестициялау саласындағы маңызды саясаттар;

c. Әлеуметтік сақтандыру бағдарламасының ықтимал ұсынылатын өзгерістерімен байланысты маңызды өтпелі мәселелер, олар болған кезде; және

d. нақты нысаналы қаржыландыру деңгейімен, сақтандыру төлемдерінің қамтамасыз етілуімен, ұрпақтар арасындағы әділдік қағидатымен немесе жарна ставкаларының заңдылығымен байланысты мақсаттар, олар болған кезде.

3.2 Бағдарламаны қамту және сипаттамалары — Актуарийге Бағдарламаның тиісті сипаттамаларын ескеру жөн, олардың кейбірі Әлеуметтік сақтандыру бағдарламасы үшін бірегей болуы немесе әлеуметтік сақтандыру тәуекелдерімен байланысты болғандықтан ерекше тәсілді талап етуі мүмкін. Атап айтқанда, актуарийге Бағдарламаның қолданыстағы заңнама мен заңға тәуелді актілер негізіндегі жалғаспалы сипатын ескеру жөн. Егер Әлеуметтік сақтандыру бағдарламасына қатысты белгілі бір мәселені шешу үшін заңнама дәйекті түрде қабылданса, актуарий Бағдарламаның актуарлық мәртебесін айқындау кезінде заңнамалық өзгерістердің осы заңдылығы болашақта да сақталады деп жорамалдай алады. Егер Бағдарламаның белгілі бір сипаттамалары уақыт өте келе өміршең емес деп ақылға қонымды түрде жорамалдалса, актуарий балама сценарийлер әзірлей алады.

3.3 Кірістер немесе шығындар деңгейін белгілеу тетіктері — Жорамалдар мен әдістерді әзірлеу кезінде актуарийге Бағдарламаның кірістер немесе шығындар деңгейін белгілеу бойынша қолданыстағы немесе ұсынылатын тетіктерін ескеру жөн. Негізгі тетіктер мыналар болып табылады:

a. Заңнамалық — Бағдарлама кірістері немесе Бағдарлама шығындары заңмен барлық болашақ жылдарға белгіленген және тек заңнамалық әрекеттер арқылы өзгертіледі;

b. Әкімшілік — Бағдарлама кірістері немесе Бағдарлама шығындары әкімшілік әрекеттер арқылы мезгіл-мезгіл өзгертілуі мүмкін;

c. Автоматты — Бағдарлама кірістері қаржылық жеткіліктілікті ұстап тұру үшін заңмен белгіленген тәртіппен жыл сайын түзетіледі; және

d. Жалпы қордан түсетін түсімдер — Заңға сәйкес қолданылатын жағдайларда, Бағдарлама шығындарының сыйлықақы алушылардың сыйлықақылары сияқты өзге бөлінген қаржыландыру көздерінен асатын бөлігі жалпы қор түсімдерінен аударымдар есебінен қамтамасыз етіледі.

3.4 Жорамалдар — Актуарийге жеке-жеке де, жиынтығында да ақылға қонымды жорамалдарды пайдалану және тиісті Әлеуметтік сақтандыру бағдарламасына қатысты күтілетін болашақ оқиғаларды ескеру жөн. Актуарийге Әлеуметтік сақтандыру бағдарламасының нақты бұрынғы тәжірибесін ескеру және болашақ тәжірибеде елеулі алшақтықтар туындатуы мүмкін тиісті факторларды ескеру жөн. Актуарлық жорамалдарды таңдау кезінде актуарийге орынды болатын шамада ҚПА актуарлық практика стандарты № 6-ны (ASOP No. 6 «Measuring Retiree Group Benefits Obligations and Determining Retiree Group Benefits Program Periodic Costs or Actuarially Determined Contributions»), ҚПА актуарлық практика стандарты № 27-ні (ASOP No. 27 «Selection of Economic Assumptions for Measuring Pension Obligations») және ҚПА актуарлық практика стандарты № 35-ті (ASOP No. 35 «Selection of Demographic and Other Noneconomic Assumptions for Measuring Pension Obligations») басшылыққа алу жөн.

Әлеуметтік сақтандыру бағдарламаларының Бағдарлама шығындарына немесе Бағдарлама кірістеріне қатысты актуарлық есептерді орындау кезінде, оның ішінде ұсынылатын өзгерістердің әсерін қоса алғанда, актуарийге төменде сипатталған факторларды ескеру жөн.

3.4.1 Демографиялық жорамалдар — Демографиялық жорамалдар Бағдарламамен қамтылған немесе ықтимал қамтылуы мүмкін, Бағдарламаға жарна салатын немесе Бағдарламадан сақтандыру төлемдерін алатын жеке тұлғалардың санымен және сипаттамаларымен байланысты проекцияларға қатысты. Актуарийге қамтылған топқа және сақтандыру төлемдерін алушылар тобына кіру мен олардан шығу көрсеткіштерін ескеру, болжанатын болашақ көрсеткіштердің ақылға қонымды екенін бағалай отырып, ескеру жөн. Қамтылған жеке тұлғалар мен сақтандыру төлемдерін алушылардың саны тек ағымдағы қатысушылар туралы деректерді пайдалана отырып болжанған кезде, актуарийге ақылға қонымдылықты тексеру үшін халықтың неғұрлым кең тобы туралы деректерді пайдалану мүмкіндігін қарастыру жөн.

3.4.2 Экономикалық жорамалдар — Экономикалық жорамалдар Бағдарлама кірістерінің деңгейі мен Бағдарламаның сақтандыру төлемдерінің деңгейіне қатысты проекцияларға қатысты. Екі немесе одан да көп экономикалық көрсеткіш арасындағы айырмашылық актуарлық мәртебеге осындай көрсеткіштердің деңгейіне қарағанда көбірек әсер еткен кезде, актуарийге осы көрсеткіштер арасындағы арақатынасты ескеру жөн. Актуарийге ҚПА актуарлық практика стандарты № 27-де (ASOP No. 27) қаралғандай ақылға қонымды және үйлесімді жорамалдарды пайдалану жөн.

3.4.3 Өзге факторлар — Жорамалдарды таңдау кезінде актуарийге Бағдарламаның нақты жұмыс істеуімен байланысты тәжірибені ескеру жөн, оның ішінде мыналарды:

a. зейнетақы төлемін алу көрсеткіштерінен ерекшеленуі мүмкін зейнетке нақты шығу көрсеткіштерін;

b. сақтандыру төлемдерінің қолжетімділігі мен деңгейінен туындаған мінез-құлық өзгерістерінің әсерін;

c. жан басына шаққандағы жалпы ішкі өнімнің (ЖІӨ) өсу көрсеткіштерімен салыстырғанда медициналық қызмет көрсету шығындарының өсу факторларын;

d. Бағдарлама кірістері Бағдарламаны әкімшілендіруді қаржыландыратын Бағдарламалар үшін әкімшілік немесе жалпы шығыстарды; және

e. белгілі бір Бағдарламалар үшін жұмыс берушілердің банкроттық көрсеткіштерін, оның ішінде осындай көрсеткіштердің жалпы экономика жай-күйімен арақатынасын және осындай көрсеткіштердің активтер кірістілігі мен дисконттау ставкалары бойынша жорамалдармен корреляциясын.

3.4.4 Жаңадан құрылған немесе елеулі түрде өзгертілген Әлеуметтік сақтандыру бағдарламалары — Сенімділікке ие тәжірибе деректері жаңадан құрылған Бағдарлама немесе елеулі түрде өзгертілген Әлеуметтік сақтандыру бағдарламасы үшін болмауы мүмкін. Мұндай жағдайларда актуарлық жорамалдарды белгілеу үшін актуарий:

a. сенімділікке ие деректер қолжетімді болғанға дейін сауалнамалар немесе өзге сұраулар арқылы ықтимал қамтылған халық тобының тәуекел сипаттамаларын зерттей алады;

b. өзге Әлеуметтік сақтандыру бағдарламаларының тәжірибесі (оның ішінде алмастырылатын Бағдарламаның тәжірибесі, ол болған кезде) немесе басқа елдердегі ұқсас бағдарламалардың тәжірибесі сияқты тиісті сыртқы тәжірибені ескере алады; не

c. ақылға қонымды жуықтауларды немесе әдепкі мәндерді пайдалана алады.

Егер жорамалдарды әзірлеу үшін толық сенімділікке ие тәжірибе болмаса, актуарийге талдаудың жеткіліксіз тәжірибеге немесе нақ қаралып отырған Әлеуметтік сақтандыру бағдарламасына қатысы жоқ деректерге негізделгенін ашу жөн. Актуарийге нақты ақпарат қолжетімді болғанда талдауды қайта орындауды ұсыну мүмкіндігін қарастыру жөн.

3.5 Бағалау кезеңі — Актуарийге тапсырманың мақсатына сәйкес келетін бағалау кезеңін таңдау жөн. Актуарийге Бағдарламалардың көпшілігі үшін қысқа мерзімді де, ұзақ мерзімді де кезеңдерді таңдау мүмкіндігін қарастыру жөн.

Бағалау кезеңінің ұзақтығын таңдау кезінде актуарийге Әлеуметтік сақтандыру бағдарламасы жұмыс істейтін уақыт көкжиегі мен экономикалық ортаны ескеру жөн. Кейбір Бағдарламалар үшін Бағдарлама сақтандыратын тәуекелдің сипаты және Бағдарлама сақтандыратын қатысушылар базасының маңызды өзгерістері ұзақ мерзімді проекцияларды сенімсіз немесе орынсыз етеді. Мұндай жағдайларда актуарий тек қысқа мерзімді кезеңді пайдаланып, ұзақ мерзімді проекцияның сенімсіз немесе орынсыз екенін ашуы мүмкін.

Шексіз көкжиекке дейін созылатын бағалау кезеңдері Бағдарламаның қаржылық жай-күйі туралы қосымша түсінік бере алады, алайда нәтижелер белгісіздіктің жоғары дәрежесіне ұшырайды. Шексіз көкжиек талдауын орындау талап етілсе, актуарийге 4.1(e)-тармақта баяндалған ақпаратты ашу талаптарын сақтау жөн.

3.6 Актуарлық проекциялар — Актуарийге Бағдарлама операцияларының жыл сайынғы проекцияларын дайындау жөн. Бұл ретте актуарийге мыналарды ескеру жөн:

3.6.1 Актуарлық әдістер — Актуарийге Бағдарлама шығындарының немесе Бағдарлама кірістерінің бағаларын есептеу және жинақтау үшін қаржыландыру тетігіне үйлесімді актуарлық әдісті таңдау жөн. Егер балама қаржыландыру тетіктері бағаланса, актуарийге осындай бағалауларға мүмкіндік беретін және балама қаржыландыру тетіктерін үйлесімді салыстыруды қамтамасыз ететін жеткілікті икемді актуарлық әдістерді таңдау жөн.

Актуарийге, әдетте, бөлу (pay-as-you-go) немесе ішінара қорландырылатын қаржыландыру тетігін пайдалана отырып қаржыландырылатын Бағдарламалар үшін ашық топ әдісін пайдалану жөн. Ашық топ әдісі — бұл барлық қатысушыларды, оның ішінде ағымдағы қатысушыларды және әрбір болашақ бағалау жылында қатысушы болады деп болжанатындарды көрсететін әдіс. Актуарийге, әдетте, Бағдарламаның сақтандыру төлемдерін ағымдағы қатысушылардың еңбек жылдары ішінде толық қорландыруға арналған тетікті пайдалана отырып қаржыландырылатын Бағдарламалар үшін жабық топ әдісін пайдалану жөн. Жабық топ әдісі — бұл бағалау күніндегі жағдай бойынша тек ағымдағы қатысушылар қосылатын әдіс.

Актуарийге, егер қаржыландыру тетігі белгіленген төлемдері бар зейнетақы жоспарынан алынатын кірісті көздесе, орынды болатын шамада ҚПА актуарлық практика стандарты № 4-ті (ASOP No. 4 «Measuring Pension Obligations and Determining Pension Plan Costs or Contributions») басшылыққа алу жөн.

3.6.2 Барлық елеулі қаржылық операцияларды қосу — Актуарийге бағалау кезеңі шегінде қолданыстағы құқық пен заңға тәуелді актілерге сәйкес (3.2-тармақта атап өтілген жағдайларды қоспағанда) күтілетін болашақ Бағдарлама кірістерінің немесе Бағдарлама шығындарының барлық елеулі аспектілерін қосу жөн.

3.6.3 Жиынтық шамалар — Жыл сайынғы бағалаулардың жиынтық шамалары Бағдарламаның актуарлық мәртебесін хабарлау үшін пайдалы болуы мүмкін. Қолданылатын жағдайда, актуарийге Бағдарламаның құрылымы мен құрылысына, сондай-ақ оның қаржыландыру мен инвестициялау құрылымына үйлесімді жинақтау әдісін таңдау жөн. Жиынтық шамалар көп жағдайда жыл сайынғы проекциялардың келтірілген құндарын білдіреді.

3.6.4 Тәжірибені талдау — Актуарийге тәжірибені талдау, оның ішінде өткен жылғы нақты және күтілетін тәжірибені салыстыруды да, алдыңғы және ағымдағы бағалау арасындағы нәтижелерді салыстыруды да жүргізу мүмкіндігін қарастыру жөн. Бұл талдау актуарлық жорамалдар мен әдістердің өзгерістерінің, заңнама немесе саясат өзгерістерінің, нысаналы қордың инвестициялық пайдалары немесе шығындарының, уақыттың өтуінен туындаған өзгерістердің және бір бағалаудан келесісіне дейінгі нәтижелердің алшақтығына әсер еткен өзге компоненттердің қаржылық әсерін салыстырып тексеруді қамтуы мүмкін.

Актуарлық мәртебені бағалау кезінде актуарийге Бағдарламаның бағалау кезеңі ішінде кез келген сәтте сақтандыру төлемдерін мерзімі келгенде төлеуге қабілетсіз болу тәуекелінің бар екенін ерекше атап өту жөн.

3.7 Сезімталдықты тестілеу — Актуарийге Бағдарлама шығындарының немесе Бағдарлама кірістерінің бағалау жорамалдарынан ерекшеленетін ақылға қонымды балама жорамалдар кезіндегі сезімталдығын талдау мүмкіндігін қарастыру жөн. Сезімталдықты тестілеуді жүргізу туралы шешім қабылдау кезінде актуарийге мыналарды ескеру жөн:

a. актуарлық хабарламаны болжамды пайдалану;

b. Бағдарлама шығындарының, Бағдарлама кірістерінің немесе актуарлық мәртебенің жорамалдарды таңдауға сезімталдығы; және

c. жорамалдарды белгілеу кезінде пайдаланылған деректердің шектеулі сенімділігі немесе қолданылуы бар-жоғы.

3.8 Қаржылық жеткіліктілік тесттері — Актуарийге Бағдарламаны қаржыландырудың жеткілікті екенін бағалайтын Бағдарламаның қаржылық жеткіліктілік тестін жасау мүмкіндігін қарастыру жөн. Қаржылық жеткіліктілік тесттері мынадай критерийлерге негізделуі мүмкін: 1) нысаналы қор резервінің таусылуының бағалау жылы, 2) нысаналы қордың талап етілетін деңгейлері, 3) пессимистік жорамалдар кезінде нысаналы қордың оң деңгейлері не 4) стохастикалық модель кезінде нысаналы қор резервінің таусылуының төмен ықтималдығы.

Қаржылық жеткіліктілік тестін орындау кезінде актуарийге осындай тестті қысқа мерзімді кезеңге де, ұзақ мерзімді кезеңге де қолдану мүмкіндігін қарастыру жөн. Белгілі бір Бағдарламалар үшін Бағдарлама сақтандыратын тәуекелдің сипатын және Бағдарлама сақтандыратын қатысушылар базасында уақыт өте келе маңызды өзгерістердің орын алуын немесе мүмкіндігін ескере отырып, актуарий тек қысқа мерзімді кезең үшін тестілеу жүргізе алады.

Қаржылық жеткіліктілікті қысқа мерзімді кезең үшін тестілеу кезінде актуарийге Бағдарлама активтерін бағалау кезінде тек сақтандыру төлемдерін дереу төлеу үшін оңай қолжетімді активтерді қосу жөн.

3.9 Орнықтылықты бағалау — Актуарийге Әлеуметтік сақтандыру бағдарламасының орнықтылығын бағалау мүмкіндігін қарастыру жөн. Орнықтылықты бағалау кезінде актуарий стохастикалық талдауды пайдалана алады не болжанатын тиісті көрсеткіштердің заңдылықтарын зерттей алады. Тиісті көрсеткіштердің мысалдары мыналарды қамтиды:

a. ұзақ мерзімді кезеңнің әрбір болашақ жылы үшін Бағдарлама кірістерінің қатынастарының немесе Бағдарлама шығындарының қатынастарының ЖІӨ сияқты қандай да бір экономикалық өнім көрсеткішіне не Әлеуметтік сақтандыру бағдарламасының кіріс базасына қатынасы;

b. ұзақ мерзімді кезеңнің әрбір болашақ жылы үшін жыл басындағы Бағдарлама активтерінің осы жылдағы Бағдарлама шығындарына қатынасы;

c. ұзақ мерзімді кезеңнің әрбір болашақ жылы үшін Бағдарламаның жалпы қор түсімдерінің жиынтық федералдық табыс салықтарына қатынасы; және

d. Бағдарлама бойынша жеке сақтандыру төлемдерін алушының болжанатын жеке медициналық шығыстарының (сыйлықақылар мен шығындарға үлестік қатысуды қоса алғанда) жеке сақтандыру төлемдерін алушы әлеуметтік қамсыздандыру бағдарламасынан немесе кез келген өзге Әлеуметтік сақтандыру бағдарламасынан ала алатын болжанатын кіріске қатынасы.

Актуарийге болжамды пайдаланушыға орнықтылықты бағалауды түсінуге көмектесетін түсіндірмелер беру мүмкіндігін қарастыру жөн.

3.10 Жеке деңгейдегі мысалдар — Актуарийге қосымша контекст қамтамасыз ету үшін жеке тұлғаларға берілетін сақтандыру төлемдерінің деңгейін немесе кепілдік деңгейін сипаттайтын мысалдар беру мүмкіндігін қарастыру жөн. Актуарий өкілді жеке тұлғалар үшін сақтандыру төлемдерінің немесе кепілдіктердің кестесін не сақтандыру төлемдерінің немесе кепілдіктердің жалақыға немесе өзге тиісті кіріс базаларына қатынастарын бере алады.

3.11 Басқа тұлғалар берген деректерді немесе өзге мәліметтерді пайдалану — Басқа тұлғалар берген деректерді немесе өзге мәліметтерді пайдалану кезінде актуарийге нұсқаулар үшін ҚПА актуарлық практика стандарты № 23-ке (ASOP No. 23 «Data Quality») және ҚПА актуарлық практика стандарты № 41-ге (ASOP No. 41 «Actuarial Communications») жүгіну жөн.

3.12 Құжаттау — Актуарийге 3-бөлім талаптарының және 4-бөлімнің ақпаратты ашу талаптарының сақталуын растайтын құжаттаманы дайындау және сақтау мүмкіндігін қарастыру жөн. Құжаттаманы дайындау кезінде актуарийге оны практиканың сол саласында біліктілігі бар басқа актуарий актуарийдің жұмысының ақылға қонымдылығын бағалай алатындай немесе қажет болса тапсырманы қабылдай алатындай нысанда жасау жөн. Мұндай құжаттаудың дәрежесі актуарийдің кәсіби пайымдауына негізделуі тиіс және актуарлық қызметтердің күрделілігі мен мақсатына қарай түрлі болуы мүмкін. Бұдан басқа, актуарийге 4-бөлімге сәйкес ашылуға тиіс материалдардан басқа іс материалдарын сақтауға қатысты нұсқаулар үшін ҚПА актуарлық практика стандарты № 41-дің (ASOP No. 41) 3.8-тармағына жүгіну жөн.

4-бөлім. Хабарламалар мен ақпаратты ашу

4.1 Актуарлық хабарламалар — Осы стандарт қолданылатын актуарлық хабарламаларды шығару кезінде актуарийге ҚПА актуарлық практика стандарты № 23 мен № 41-ге (ASOP Nos. 23 және 41) жүгіну жөн. Бұдан басқа, осындай актуарлық хабарламаларда іс жүзінде орындалуы мүмкін және орынды болғанда мыналарды ашу жөн:

a. 3.1-тармақта қаралғандай тапсырманы нақтылау;

b. Бағдарламаның сақтандыру төлемдерінің, қамтылған халық тобының сипаттамасы, сондай-ақ 3.2-тармақта қаралғандай Бағдарламаның заңнамалық өзгерістерінің дәйекті заңдылығының болашақта сақталуына қатысты кез келген жорамалдарды ашу;

c. 3.3-тармақта қаралғандай Бағдарлама үшін кірістер немесе шығындар деңгейін белгілеудің қолданыстағы немесе ұсынылатын тетіктерінің сипаттамасы;

d. 3.4-тармақта қаралғандай жорамалдардың және оларды айқындау негіздерінің егжей-тегжейлі сипаттамасы. Сипаттама, егер қолданылса, мыналарды қамтуы тиіс:

жорамалдарды таңдауды туындатқан кез келген тиісті факторлар немесе тарихи тәжірибе;
үрдістерге, ортадағы өзгерістерге немесе Бағдарламаның не оның жұмыс істеуінің бұрыннан қабылданған болашақ өзгерістеріне байланысты жуықтағы тәжірибеден ерекшеленетін кез келген жорамалдар;
сыртқы көздерден алынған үлес немесе сараптамалық білім пайдаланыла отырып белгіленген кез келген жорамалдар, осындай мәліметтердің көздері және олардан мәліметтерді пайдалану себептері; және
актуарийдің кәсіби пайымдауы бойынша, жорамалдардың (құқықпен белгіленген ұйғарылған жорамалдардан немесе әдістерден және 4.2[b]-тармақта көрсетілген жорамалдардан өзге) жеке-жеке және жиынтығында ақылға қонымды екенін көрсететін мәлімдеме.

e. 3.5-тармақта қаралғандай бағалау кезеңінің сипаттамасы. Актуарийге сондай-ақ, егер қолданылса, мыналарды ашу жөн:

кез келген таңдалған қысқа мерзімді кезеңнің және ұзақ мерзімді кезеңнің ұзақтығы;
шексіз көкжиекке дейін созылатын нәтижелермен байланысты белгісіздікке қатысты мәлімдеме;
бағалау кезеңінің ұзақтығы актуарийден өзге біреумен таңдалса, оған қатысты кез келген ескертпелерге қатысты мәлімдеме; және
тек қысқа мерзімді проекция орындалса, ұзақ мерзімді проекцияның сенімсіз немесе орынсыз екенін көрсететін мәлімдеме.

f. 3.6-тармақта қаралғандай орындалған актуарлық проекциялардың нәтижелерінің сипаттамасы, оның ішінде мыналарды қоса алғанда:

Бағдарламаның бағалау кезеңі ішінде кез келген сәтте сақтандыру төлемдерін мерзімі келгенде төлеуге қабілетсіз болу тәуекелінің бар екенін ерекше атап өтетін, бағалау кезеңінің соңына қарай Бағдарлама кірістері мен Бағдарлама шығындары арасындағы кез келген маңызды алшақтықтарды және осындай алшақтықтардың болашақ актуарлық мәртебеге күтілетін әсерін көрсететін мәлімдеме;
пайдаланылған актуарлық әдістің сипаттамасы, оның ішінде ашық топ әдісінің немесе жабық топ әдісінің пайдаланылғаны;
пайдаланылған жинақтау әдісінің сипаттамасы, егер қолданылса;
орындалған кез келген тәжірибені талдаудың нәтижелері, егер қолданылса; және
болашақта орындалатын актуарлық проекциялардың нәтижелері ағымдағы проекциялардың нәтижелерінен елеулі түрде ерекшеленуі мүмкін екенін көрсететін мәлімдеме.

g. 3.7-тармақта қаралғандай орындалған кез келген сезімталдықты тестілеудің нәтижелерінің сипаттамасы;

h. 3.8-тармақта қаралғандай орындалған кез келген қаржылық жеткіліктілік тестілеуінің нәтижелерінің сипаттамасы, оның ішінде қаржылық жеткіліктілікті тестілеу үшін пайдаланылған критерийлер;

i. 3.9-тармақта қаралғандай орындалған кез келген орнықтылықты бағалаудың нәтижелерінің сипаттамасы, оның ішінде орнықтылықты бағалау үшін пайдаланылған критерийлер; және

j. егер қолданылса, 3.10-тармақта қаралғандай жеке тұлғаларға берілетін сақтандыру төлемдерінің деңгейін немесе кепілдік деңгейін сипаттайтын мысалдар.

4.2 Қосымша ақпаратты ашу — Актуарийге сондай-ақ актуарлық хабарламаға қолданылатын жағдайларда мыналарды қосу жөн:

a. егер қандай да бір елеулі жорамал немесе әдіс қолданылатын құқықпен (заңдармен, заңға тәуелді актілермен немесе өзге де заңды міндетті актілермен) белгіленген болса, ҚПА актуарлық практика стандарты № 41-дің (ASOP No. 41) 4.2-тармағында көзделген ақпаратты ашу;

b. егер актуарий өзге дереккөздердің мәліметтерін пайдалану туралы мәлімдеп, осы арқылы актуарийден өзге тарап таңдаған кез келген елеулі жорамал немесе әдіс үшін жауапкершілікті өзінен алып тастаса, ҚПА актуарлық практика стандарты № 41-дің (ASOP No. 41) 4.3-тармағында көзделген ақпаратты ашу; және

c. егер актуарийдің кәсіби пайымдауы бойынша, актуарий өзге түрде осы стандарттың нұсқауларынан елеулі түрде ауытқыса, ҚПА актуарлық практика стандарты № 41-дің (ASOP No. 41) 4.4-тармағында көзделген ақпаратты ашу.

4.3 Құпия ақпарат — Осы стандартта ешнәрсе актуарийді құпия ақпаратты ашуға міндеттеуді мақсат етпейді.

1-қосымша

Алғышарттар мен ағымдағы практикалар

Ескертпе: Осы қосымша ақпараттық мақсаттарда берілген және практика стандартының бөлігі болып табылмайды.

Алғышарттар

АПС № 32 мақсаттары үшін Әлеуметтік сақтандыру бағдарламасының анықтамасы

Мақсатты жұмыс тобы әлеуметтік сақтандырудың анықтамасын беретін оқу материалдарын зерделеді және Америка тәуекел және сақтандыру қауымдастығының Әлеуметтік сақтандыру терминологиясы жөніндегі комитеті (CSITARIA) 1965 және 1966 жылдары орындаған жұмыста берілген «әлеуметтік сақтандыру» анықтамасын басшылыққа алды, оған Джордж Э. Рейданың (George E. Rejda) «Social Insurance and Economic Security» еңбегінің 2012 жылғы 7-басылымында және Роберт Дж. Майерстің (Robert J. Myers) «Social Insurance» еңбегінің 1985 жылғы 3-басылымында сілтеме жасалған. CSITARIA анықтамасы мен осы қайта қаралған стандарттағы анықтаманың арасында бірнеше айырмашылық бар:

Мақсатты жұмыс тобы қаржыландыру туралы тармаққа нысаналы қор туралы тұжырым қосты. CSITARIA анықтамасы нысаналы қорды әлеуметтік сақтандыру бағдарламасының айқындаушы сипаттамасы ретінде қамтымады.
Мақсатты жұмыс тобы CSITARIA анықтамасынан «Ұзақ мерзімді ойлар тұрғысынан жеткілікті болуға арналған сақтандыру төлемдерін қаржыландырудың белгілі бір жоспары бар» деген сөйлемді қоспауды шешті. Мақсатты жұмыс тобы бұл тұжырымды заңмен белгіленген салық ставкалары немесе сыйлықақылары Бағдарламаның ұзақ мерзімді төлем қабілеттілігі үшін жеткіліксіз болатын, стандартпен қамтылатын бірнеше Бағдарламаға қатысты дұрыс деп таппады.
Мақсатты жұмыс тобы қаржыландыру жекелеген қатысушылардың тәуекел профиліне тікелей және толық көлемде негізделмейтінін көрсететін тұжырым қосты.

Төменде кейбір бағдарламалардың стандартпен қамтылмауының себептері туралы мәліметтер келтірілген:

Жұмысшыларды өтемдеу бағдарламалары (workers' compensation) — Бұл бағдарламалар мүліктік сақтандыру мен жазатайым оқиғалардан сақтандыру саласындағы жұмыс үшін белгілі бір ASOP қолданысына жатады. Жұмысшыларды өтемдеу бойынша төлемдерге қойылатын талаптар түрлі сақтандырылған және өзін-өзі қаржыландыратын тетіктермен қанағаттандырылуы мүмкін.
Темір жол көлігі қызметкерлерін жұмыссыздықтан және ауру бойынша сақтандыру бағдарламалары — Бұл бағдарламалар жұмыссыздықтан сақтандыру мен жұмысшыларды өтемдеудің штаттар деңгейіндегі бағдарламаларының және ішінара Medicare бағдарламасының салалық алмастырушылары болып табылады. Қаржыландыру бұл бағдарламалардың ұзақ мерзімді профицитіне немесе тапшылығына жол бермейді, өйткені сақтандыру төлемдері қысқа мерзімді сипатта болады.
Штаттар деңгейінде көзделген еңбекке жарамсыздық бойынша табысты сақтандыру бағдарламалары — Актуарийлер бұл бағдарламалар үшін кәсіби қызметтер көрсеткенімен, АПС № 32 нұсқаулары осындай қызметтерді көрсету үшін релевантты емес, өйткені сақтандыру төлемдері қысқа мерзімді сипатта болады.
Штаттар қолдайтын жұмыссыздықтан сақтандыру бағдарламалары — Актуарийлер бұл бағдарламалар үшін кәсіби қызметтер көрсеткенімен, АПС № 32 нұсқаулары осындай қызметтерді көрсету үшін релевантты емес, өйткені сақтандыру төлемдері қысқа мерзімді сипатта болады.

Жоғарыда көрсетілген бағдарламалардан басқа, Medicare Advantage немесе Medicare Prescription Drug бағдарламаларымен шарт жасасатын жеке ұйымдардың атынан көрсетілетін актуарлық қызметтер осы стандартпен қамтылмайды.

Көпшілікке қаржыландырылатын бағдарламалардың және өзге де мемлекеттік сақтандыру бағдарламаларының мынадай тізбесі әлеуметтік сақтандыру анықтамасына сәйкес келмейді, сондықтан осы стандарт қолданылмайды:

Medicaid — Қатысу құқығы төмен кіріс және/немесе төмен активтер түріндегі мұқтаждыққа байланысты.
Балаларды медициналық сақтандыру бағдарламасы (CHIP) — Қатысу құқығы төмен кіріс түріндегі мұқтаждыққа байланысты.
Қолжетімді медициналық қызмет көрсету туралы заң (Affordable Care Act) шеңберіндегі медициналық сақтандыру биржалары — Қатысу міндетті емес.
Қосымша әлеуметтік табыс бағдарламасы (SSI) — Қатысу құқығы төмен кіріс пен активтер түріндегі мұқтаждыққа байланысты.
Мемлекеттік қызметшілерді зейнетақымен қамсыздандыру жүйесі (CSRS) — Бұл бағдарлама тек 1987 жылға дейін жұмысқа алынған мемлекеттік қызметшілер үшін ғана құрылған.
Федералдық қызметшілерді зейнетақымен қамсыздандыру жүйесі (FERS) — Бұл бағдарлама тек 1987 жылы және одан кейін жұмысқа алынған мемлекеттік қызметшілер үшін ғана құрылған.
Федералдық қызметшілерді топтық өмірді сақтандыру (FEGLI) және әскери қызметшілерді топтық өмірді сақтандыру (SGLI) — Бұл бағдарламалар ерікті болып табылады және мемлекеттік қызметшілер үшін құрылған.
Ардагерлерге төлемдер — Бұл төлемдер мемлекеттің бұрынғы қызметшілері үшін құрылған, толығымен жалпы қор түсімдері есебінен қаржыландырылады, ал кейбір төлемдер үшін кірістің белгілі бір шекті деңгейінен төмен болуын талап етеді.
Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы (FDIC) және Кредиттік одақтар істері жөніндегі ұлттық басқарма (NCUA) — Бұл бағдарламалар мүліктік сақтандыру мен жазатайым оқиғалардан сақтандыру бағдарламалары болуы мүмкін.
Федералдық егін сақтандыру — Бұл бағдарлама мүліктік сақтандыру мен жазатайым оқиғалардан сақтандырудың міндетті емес бағдарламасы болып табылады.
Федералдық су тасқынынан сақтандыру — Бұл бағдарлама мүліктік сақтандыру мен жазатайым оқиғалардан сақтандырудың міндетті емес бағдарламасы болып табылады.

Қолданылу аясын кеңейту мәселесін қарау

ASB мақсатты жұмыс тобынан стандарттың қолданылу аясын, атап айтқанда Medicaid-ті, бірақ әлеуетті түрде кейбір өзге мемлекеттік көмек бағдарламаларын да қосу үшін кеңейту керек пе деген мәселені қарауды сұрады. ASB мұндай бағдарламалар үшін актуарлық жұмыс орындалатынын және осы стандарттың нұсқаулары осындай жұмысты қамту үшін бейімделуі мүмкін екенін атап өтті. Мақсатты жұмыс тобы сондай-ақ Әлеуметтік сақтандыру бағдарламасының анықтамасын өзгерту Medicaid-ті қамтуға мүмкіндік беретін бе деген мәселені қарады.

ASB мүшелерін, мақсатты жұмыс тобының мүшелерін және жұмысы Medicaid жобаларын қамтитын өзге актуарийлерді қамтитын топ шақырылды. Топ Medicaid-ті стандартқа қосу мәселесін түрлі көзқарас тұрғысынан қарады. Ол осы ережелердің нұсқаулары жұмысы Medicaid бағдарламасын қамтитын актуарийлерге қолданылуға тиіс пе екенін айқындау үшін АПС № 32-нің нақты ережелерін зерттеді. Топ бұл нұсқаулар Medicaid бойынша жұмыс үшін релевантты емес деген қорытындыға келді, негізінен Medicaid бағдарламасының бөлінген активтері жоқ болғандықтан, ал Medicaid бойынша актуарийлер орындайтын жұмыс негізінен бағдарламаның шығыстары мен міндеттемелерін бағалаумен байланысты болғандықтан.

Мақсатты жұмыс тобы сондай-ақ актуарийлер Medicaid жобалары бойынша орындайтын жұмыстың өзге ASOP-тармен, оның ішінде ASOP No. 5 «Incurred Health and Disability Claims»-пен қамтылатын-қамтылмайтынын зерттеді. Мақсатты жұмыс тобы бір тақырыпты — талаптар бойынша шеккен шығындарды болашақ кезеңдерге экстраполяциялауды — анықтады, ол қолданыстағы ASOP-тармен жеткіліксіз қамтылған болуы мүмкін. Бұл тақырып неғұрлым жалпы сипатта болады және әдетте әлеуметтік сақтандыру бағдарламаларына қолданылатын ASOP-қа қосу үшін қаралмас еді.

Мақсатты жұмыс тобы неғұрлым кең саяси қоғамдастық (тек қана актуарийлерден басқа) Medicaid-ті әлеуметтік сақтандыру бағдарламасы деп санайтын-санамайтынын қарады. Саяси қоғамдастықтың көшбасшысы болып табылатын мақсатты жұмыс тобының мүшелерінің бірі Medicaid әлеуметтік сақтандыру бағдарламасы деп саналғандықтан емес, оның Medicare және ұзақ мерзімді күтіммен байланысы салдарынан жиі әлеуметтік сақтандыру бағдарламаларымен бірге зерттеледі деп санады. Medicaid әлеуметтік сақтандыру бағдарламасы болып табылмайды деп санаған және АПС № 32-ні Medicaid-ті қосу үшін кеңейтуге болмайды деп санаған мақсатты жұмыс тобының кейбір мүшелері Medicaid, Балаларды медициналық сақтандыру бағдарламасы, Ардагерлер денсаулық сақтау басқармасы, көпшілікке арналған медициналық сақтандыру биржалары және SSI сияқты бағдарламаларды қамтуы мүмкін мемлекеттік көмек бағдарламалары үшін неғұрлым мамандандырылған практика стандартын әзірлеу мүмкіндігін қарауды ұсынды.

Мақсатты жұмыс тобы түптеп келгенде қолданыстағы стандартпен салыстырғанда қолданылу аясын елеулі түрде өзгертпей талқылауға арналған бірінші жоба бойынша жұмысты жалғастыру туралы консенсусқа қол жеткізді және осы мәселе бойынша көпшіліктің пікірлерін сұратуға және ынталандыруға келісті. Талқылауға арналған бірінші жобадан кейін алынған пікірлердің нәтижесінде ASB қолданылу аясын 2.9-тармақтағы Әлеуметтік сақтандыру бағдарламасының анықтамасына сәйкес келетін кез келген бағдарламаны стандарттың қолданылу аясына, тікелей шығарылған бағдарламалардың тізбесін қоспағанда, қосу үшін кеңейтті. ASB сондай-ақ мемлекеттік емес жұмыс берушіге көрсетілетін Әлеуметтік сақтандыру бағдарламасы үшін актуарлық қызметтерді іс жүзінде орындалуы мүмкін шамада қосу үшін қолданылу аясын кеңейтті.

Әлеуметтік сақтандыру бағдарламаларының шығындарын проекциялаудың маңыздылығы

Мақсатты жұмыс тобы мыналарды талқылады:

стандартпен қамтылатын Бағдарламалардың ағымдағы актуарлық сын-қатерлерін;
осындай Бағдарламалар үшін актуарлық қызметтердің мүдделі тараптары мен пайдаланушыларын;
мәселелерді шешу үшін Бағдарламалардың актуарийлерінің АПС № 32 мен өзге ASOP-тарды ағымдағы пайдалануын; және
стандартпен қамтылатын Бағдарламалардың мәртебесін хабарлау үшін қазіргі уақытта пайдаланылатын негізгі метрикаларды.

Қамтылатын Бағдарламалардың көпшілігі қаржылық қиындықтарды бастан кешіреді және ұзақ мерзімді тапшылыққа тап болады. Мақсатты жұмыс тобы ағымдағы және болжанатын қаржылық жай-күйдің нақты метрикалары Бағдарламадан Бағдарламаға қарай түрлі болуы мүмкін болғанымен, осындай метрикаларды есептеу мен хабарлау мүдделі тараптар үшін құнды болып табылатынын атап өтті. Мақсатты жұмыс тобы қолданыстағы стандарт метрикаларды есептеу жөнінде нұсқаулар беруде пайдалы құрал болғанын және оны жаңарту маңызды деп санайды.

Ағымдағы практикалар

Қаржылық жеткіліктілік тесттері

Қазіргі уақытта Әлеуметтік сақтандыру бағдарламаларының қаржылық жеткіліктілігін тестілеу үшін бірнеше орнықты ресми әдіс, сондай-ақ осы Бағдарламалардың актуарлық мәртебесі мен орнықтылығын түрлі уақыт көкжиектерінде бағалау үшін әзірленген көрсеткіштер пайдаланылады.

Бағдарламалардың өздерінің қаржылық жай-күйін бағалау жиілігі түрлі болады. Кейбіреулері (мысалы, OASDI, Medicare және PBGC) өздерінің қаржылық жағдайын жыл сайын бағалайды, ал басқалары, мысалы, Темір жол көлігі қызметкерлерін зейнетақымен қамсыздандыру кеңесі (Railroad Retirement Board) бағалауды әрбір үш жыл сайын жүргізуі мүмкін.

Түрлі Бағдарламалар пайдаланатын проекциялау кезеңі де түрлі болады. OASDI мен Medicare 75 жыл проекциялау кезеңін пайдаланса, PBGC 10-нан 20 жылға дейінгі проекциялау кезеңін орынды деп санайды.

Негізгі Әлеуметтік сақтандыру бағдарламалары (OASDI, Medicare HI және PBGC) тиісті Бағдарламаның активтер резервтері түрлі сценарийлер кезінде таусылады деп күтілетін болашақ жылды проекциялайды.

Түрлі Бағдарламалар ағымдағы және болжанатын қаржылық жай-күйді өлшеу мен хабарлау үшін түрлі өзге де метрикаларды пайдаланады. Мысалы, OASDI мен Medicare HI нысаналы қордың ағымдағы және болжанатын қатынастарын (жыл басындағы активтер резервтерін жыл ішінде төленуге тиіс шығындарға бөлген) айқындайды, ал PBGC таза қаржылық жағдайды (активтер шегерілген міндеттемелер) проекциялайды. Темір жол көлігі қызметкерлерін зейнетақымен қамсыздандыру кеңесі шоттарға төлемдердің қатынасы (Accounts Benefit Ratio) деп аталатын метриканы (жыл соңындағы активтерді жыл ішіндегі сақтандыру төлемдері мен шығыстарға бөлген) пайдаланады.

Неғұрлым ұзақ мерзімді проекциялау ақылға қонымды болмаған жағдайларда Бағдарлама операцияларын алдағы бір жылдан бес жылға дейінгі кезеңге бағалау жиі орындалады.

Ескертпелер

Осы стандарт сақтандыру төлемдеріндегі, қаржыландыру тетіктеріндегі, Бағдарлама қатысушыларының санындағы, инвестициялық құралдар мен саясаттардағы вариациялардан, актуарлық мәртебе көрсеткіштерінен, Бағдарламаға релевантты мамандандырылған актуарлық жорамалдардан, Бағдарлама сақтандыратын қатысушылар базасындағы күрт өзгерістерден немесе өзге де тиісті факторлардан туындауы мүмкін әрбір мән-жайды қамтымайды.

OASI және DI сияқты Бағдарламалар үшін сақтандыру төлемдерінің сомалары мен талаптардың жиілігі жеткілікті болжамды, ал күтілетін мәндерден ауытқулар әдетте біртіндеп көрінеді. Сонымен бірге PBGC Бағдарламалары шеңберінде сақтандыру төлемдерінің сомалары кең шектерде түрлі болуы мүмкін, талаптардың жиілігі өте болжаусыз болуы мүмкін, ал салыстырмалы түрде шағын санды зейнетақы жоспарларының тәжірибесі болашақ проекцияларға күрт әсер етуі мүмкін. PBGC зейнетақы сақтандыру бағдарламаларында қатысушылар базасының қысқаруына тұрақты үрдіс те актуарлық нәтижелерге күтпеген түрде әсер етуі мүмкін.

2-қосымша

Талқылауға арналған екінші жобаға пікір және оған жауап

АПС № 32 «Әлеуметтік сақтандырудың» ұсынылып отырған қайта қаралған редакциясының талқылауға арналған екінші жобасы 2019 жылдың желтоқсанында пікірлерді ұсынудың түпкілікті мерзімі 2020 жылдың 14 ақпанымен болып шығарылды. Бір пікір хаты алынды. Осы қосымшаның мақсаттары үшін «пікір білдіруші» термині нақты пікір хатымен байланысты бірнеше тұлғаға қатысты болуы мүмкін. АПС № 32 жөніндегі мақсатты жұмыс тобы мен ASB алынған пікірді мұқият қарады.

Төменде пікір хатында қамтылған елеулі мәселе және оған жауап баяндалған. Ұсынылған, бірақ елеулі болмаған тұжырымдардың немесе тыныс белгілерінің елеусіз өзгерістері, олар қабылданған болуы мүмкін болса да, қосымшада көрініс таппаған.

«Рецензенттер» термині 2-қосымшада АПС № 32 жөніндегі мақсатты жұмыс тобын және ASB-ні қамтиды. Өзгеше көрсетілмесе, 2-қосымшада пайдаланылатын бөлімнің нөмірі мен атауы талқылауға арналған екінші жобадағыларға қатысты.

4-БӨЛІМ. ХАБАРЛАМАЛАР МЕН АҚПАРАТТЫ АШУ

4.1-тармақ «Актуарлық хабарламалар»

Пікір

Бір пікір білдіруші 4.1(f)(1)-тармақ ағымдағы актуарлық мәртебенің тек қана уақыттың өтуінен туындаған күтілетін болашақ өзгерістер заңдылығын сапалық немесе сандық сипаттауды көздейтін қосымша ақпаратты ашуды талап етуін ұсынды.

Жауап

Рецензенттер 4.1(f)-тармақтың нұсқаулары бағалау кезеңі ішінде орындалған актуарлық проекциялардың нәтижелерін сипаттауды көздейтінін атап өтеді. Рецензенттер сондай-ақ 4.1(f)(1)-тармақ бағалау кезеңінің соңына қарай Бағдарлама кірістері мен Бағдарлама шығындары арасындағы кез келген маңызды алшақтықтарды және осындай алшақтықтардың болашақ актуарлық мәртебеге күтілетін әсерін ашуды талап ететінін атап өтеді. Осылайша, рецензенттер осы пікірге жауап ретінде 4.1(f)(1)-тармақтағы ақпаратты ашу талабына өзгеріс енгізген жоқ.

ҚПА актуарлық практика стандарты № 32 «Әлеуметтік сақтандырудың» соңы.

Әлеуметтік сақтандыру